Discussienotitie Zonnevelden 100 ha.
Tekst van het document
Discussienotitie zonnevelden 100 ha.
:
11080058
B&W verg.. :
8 juni 2021
Commissie :
Omgeving
Reg.nr.
Onderwerp: Discussienotitie zonnevelden 100 ha.
Cie_verg.
:
29 juni 2021
1) Samenvatting Op 7 juli 2020 stelde de raad de Visie energielandschap vast. Met deze Visie wordt onder voorwaarden ruimte geboden voor zon -en windenergie-initiatieven. Op 18 december 2020 is de uitvraag gestart voor de selectie van initiatieven voor zonnevelden binnen de zones van de Visie energielandschap tot maximaal 100 ha.. Met deze discussienotitie leggen we u hier de uitkomst van de technische beoordeling (optie 1) voor van de initiatieven voor de 1e tranche van de selectieprocedure voor 100 hectare zonnevelden. Daarnaast schetsen we een tweetal andere opties. Elk van deze drie opties voorzien we van consequenties. En de voor- en nadelen. We vinden het belangrijk uw mening hierover te horen. De drie opties De beoordeling leidt in totaal tot wat wij hier noemen ‘optie 1’. Het betreft een negental initiatieven waarvan 1 op de Rosmalense Plas. De andere initiatieven zijn op land gesitueerd en verschillen in omvang (ca. 2,5 tot 7,5 ha.). Zo komt optie 1 in totaal op circa 53 hectare. Het is een technische beoordeling, er is nog geen selectiebeslissing genomen. De 53 hectare is overigens geen vaststaand getal (omvang kan nog wijzigen). Het plafond van 100 hectare wordt met deze groep van 9 initiatieven dus nog niet bereikt. Daartoe kan een nieuwe tranche geopend worden (optie 2).
Ten aanzien van optie 2 is het de vraag of bij een nieuwe uitvraag met dezelfde ruimtelijke uitgangspunten daadwerkelijk veel extra hectares kunnen worden geselecteerd, gelet op de nu ontvangen plannen. Bovendien is het belangrijk eerst te leren van nog te selecteren plannen en kijken wat de impact van deze plannen is op het landschap. Een derde optie is om de gehele selectieprocedure stop te zetten en geen enkel initiatief te selecteren. De Selectieleidraad biedt daarvoor de mogelijkheid. Optie 3 past overigens niet binnen de eerder vastgestelde beleidskaders en de bijdrage aan de RES-opgave. En is niet in lijn met de beginselen van behoorlijk bestuur. 2) Vraagpunten waarop antwoord wordt gevraagd 1. Gaat uw voorkeur uit naar optie 1, op basis waarvan wij als college de groep van negen initiatieven van ca. 53 ha. voor zonnevelden binnen de 1e tranche kunnen selecteren? Zodat www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
1
de plannen verder uitgewerkt en onderzocht kunnen worden, te beginnen met de omgevingsdialoog. Keuze voor optie 1 betekent dat de invulling van de resterende hectares zonnevelden van de maximale 100 ha. binnen de 1e tranche op dit moment opgeschort wordt. 2. Of opteert u voor optie 2: wilt u voor de invulling van resterende hectares tot 100 ha. een nieuwe tranche openen? 3. Of wilt u gebruik maken van het voorbehouden recht om de selectieprocedure in het geheel stopzetten, en 0 ha. aan initiatieven selecteren? Steller Tel.
: Helming : 6155392
: j.helming@s-hertogenbosch.nl
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
2
Discussienotitie zonnevelden 100 ha. 1. Inleiding 1.1 Raadsbesluit Visie energielandschap Met deze discussienotitie leggen we u hier de uitkomst van de technische beoordeling voor van de initiatieven voor de 1e tranche van de selectieprocedure voor 100 hectare zonnevelden. Graag schetsen wij u eerst nog kort de uitgangspunten en kaders, die ten grondslag liggen aan uitvraag van de 100 ha. zon. We zijn op weg naar een duurzame gemeente en willen in 2050 een klimaatneutrale gemeente zijn. Om dat te realiseren zijn we al bezig met verschillende maatregelen. Dat doen we samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Een van die maatregelen is mogelijk maken van het opwekken van duurzame energie met wind en zon. Op 7 juli 2020 stelde uw raad de Visie energielandschap vast. De Visie is opgesteld om te bepalen waar en onder welke condities het mogelijk is om initiatieven met windturbines en zonnevelden verder uit te werken. In de bijlage zijn twee kaarten van de Visie opgenomen: (1) kaart met zones Inpassen (ruimte voor zonnevelden inpassen in het landschap) en (2) kaart met onder andere zones Transformeren Zon (ruimte voor zonnevelden met transformatie van landschap).
In de Visie is enerzijds gekozen voor een grootschalige concentratie van wind -en zonne-energie in de Duurzame Polder (Kaart Transformeren), maar tegelijkertijd ook voor spreiding van zonnevelden in de zones Inpassen. In het bijbehorende uitvoeringsprogramma is aangegeven dat gewerkt zal worden met een 1e tranche van 100 hectare zonnevelden. De opgave voor zon -en windenergie in de Rosmalense en Nulandse Polder (Duurzame Polder) staat los van deze 1e tranche en doorloopt haar eigen proces. 1.2 Raadsbesluiten over Duurzame Polder en RES-opgave (okt 2020 en mei 2021) Uw raad heeft eerder in oktober 2020 bij het raadsbesluit over de Duurzame Polder via een amendement besloten, dat de opbrengst van de uitvraag 100 ha. zonnevelden (uitvoeringsprogramma Visie) wordt afgetrokken van de Bossche RES-opgave van tot 2030 in de Duurzame Polder. In de raad van 18 mei 2021 is dit besluit bekrachtigd als onderdeel van het raadsvoorstel voor de Regionale Energie Strategie 1.0 (RES 1.0), waarbij de totale RES-opgave is bijgesteld naar 0,86 PJ. 1.3 Selectieprocedure (dec. 2020) Voor de 1e tranche zijn we op 18 december 2020 een selectieprocedure gestart (een juridische aanbesteding met een Selectieleidraad), om zo plannen te kunnen selecteren voor verdere uitwerking en onderzoeken van haalbaarheid. Inmiddels zijn de initiatieven ingediend voor de 1e tranche.
We beoordeelden deze, hebben deze getoetst aan de Selectieleidraad, en ingestemd met de technische beoordeling (besluit 8 juni 2021). In de bijlage is het collegebesluit bijgevoegd. 2. Selectie van initiatieven en vervolg 2.1 Beoordeling van initiatieven binnen 1e tranche 100 ha. Zoals blijkt uit de technische beoordeling, kan van de ingediende plannen in totaal ca. 53 hectare aan initiatieven in aanmerking komen voor selectie. Belangrijk om op te merken is verder dat dit gaat om plannen, die nog verder uitgewerkt en onderzocht dienen te worden. Plannen die geselecteerd zijn mogen starten met de haalbaarheidsfase. Belangrijk onderdeel van de haalbaarheidsfase zijn o.a. de omgevingsdialoog en de aansluitbaarheid op het elektriciteitsnet. De omgevingsdialoog houdt in dat de initiatiefnemer in een vroegtijdige fase van het plan het conceptplan met de omgeving zal bespreken. Om zo aan de voorkant de input en meningen op te halen. Het is niet ondenkbaar dat de plannen, zoals de omvang, nog wijzigen of dat plannen helemaal niet haalbaar zijn. Tot nu toe is in de planvorming van de negen initiatieven een oppervlak van circa 53 hectare gemoeid, maar de oppervlakte is dus geen vaststaand getal. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
3
We benadrukken hierbij ook dat uw raad nog aan zet komt bij elk individueel plan. Na een eventuele selectie, volgt nog verdere planvorming en onderzoek van de haalbaarheid. Pas na afronding van de haalbaarheidsfase kan een daadwerkelijke ruimtelijke procedure worden gestart, waarbij elk plan aan uw raad wordt voorgelegd. U heeft dus bij de ruimtelijke procedure zelf straks nog uw gebruikelijke wettelijke rol. 2.2 Keuzes: selecteren, nog verder selecteren of stoppen? Eerst willen wij de selectieprocedure van 100 ha. zonnevelden met u bespreken, voordat wij een selectiebeslissing nemen. We willen u de mogelijkheid bieden om de impact van de realisatie van deze negen initiatieven (ca. 53 ha.) met zonnevelden te beschouwen in de context van de totale RESopgave. Belangrijk om hierbij op te merken is dat de huidige selectieprocedure een juridische aanbesteding is. Dit betekent dat de huidige selectieprocedure aan strikte regels gebonden is. Er is bijvoorbeeld geen ruimte om individueel in projecten te kiezen of een andere optie te kiezen dan onderstaande. De mogelijke opties zijn: (1) de huidige procedure afronden met selectie van de negen initiatieven (ca. 53 ha op dit moment) en geen nieuwe tranche starten (2) de huidige procedure afronden (zie optie 1) en een nieuwe procedure/tranche starten voor de resterende hectares tot 100 ha.
(3) terugvaloptie: stopzetten van de procedure (0 ha.) Deze keuzes en de bijbehorende consequenties zullen we hieronder verder toelichten. Keuze 1: 53 ha. selecteren (en geen nieuwe tranche) De eerste keuze is om de huidige groep van negen positief beoordeelde initiatieven van ca. 53 ha. te selecteren en geen nieuwe tranche te starten voor de resterende hectares tot 100 ha. Uw raad heeft zich, en dit is recent bevestigd met het raadsbesluit van 18 mei 2021, geconformeerd aan de resterende RES-opgave van 0,86 PJ voor het grondgebied van ’s-Hertogenbosch tot 2030. Daarbij is besloten om deze RES-opgave te realiseren met zon -en windenergie in de Duurzame Polder, met aftrek van de opwek van duurzame energie via zonnevelden die in het kader van de selectieprocedure 100 ha zon - 1e tranche buiten de polder kunnen worden toegelaten. Een omvang van 53 hectare komt overeen met circa 0,15 PJ en draagt dus bij aan de RES-opgave en kan in mindering worden gebracht op de opgave voor de Duurzame Polder. Hiermee wordt de druk op de opgave voor de Duurzame Polder verminderd– zie onderstaande tabel en geven we invulling aan de raadsbesluiten. We merken hier wel nadrukkelijk bij op dat de 53 ha/0,15 PJ een theoretisch getal is. Zoals gezegd kunnen de plannen in de praktijk nog wijzigen van omvang, of überhaupt niet de eindstreep halen (bijvoorbeeld vanwege netcapaciteit, zie hieronder).
Kanttekening bij deze keuze is verder dat de ruimte voor minimaal 20 jaar geclaimd wordt voor zonnevelden, waardoor op die plekken geen ruimte is voor eventuele andere ruimtevragen. Realisatie aantal ha. zonnevelden buiten Duurzame Polder 0 hectare 53 hectare 100 hectare Totale RES-opgave voor 0,86 PJ* 0,71 PJ* 0,56 PJ* Duurzame Polder tot 2030 *theoretische impact op de te realiseren RES opgave in de Duurzame Polder. Keuze 2: Selectie van 53 ha. + invulling resterende hectares tot max. 100 ha. De tweede keuze betreft het selecteren van de negen initiatieven van ca. 53 ha. en de invulling van de resterende hectares aan mogelijke zonnevelden tot 100 ha. met een nieuwe tranche/uitvraag (met dezelfde ruimtelijke kaders). Uit de nu ontvangen plannen blijkt dat de hoeveelheid passende plannen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
4
op de beoogde landschapstypen beperkt is. Een deel van de initiatieven valt wel binnen het juiste landschapstype, maar is niet inpasbaar. Een groter deel van de plannen is daarnaast buiten de beoogde landschapstypen ingediend. Het is daarom maar de vraag of bij een nieuwe uitvraag nu met dezelfde ruimtelijke uitgangspunten daadwerkelijk veel extra hectares kunnen worden geselecteerd. We constateren dat de groep van plannen die in aanmerking komen voor selectie bovendien al een significante omvang betreft. Het betreft overigens ook locaties die niet alleen langs snelwegen liggen. Het gaat ook om locaties in kleinschalig landschap en aansluitend aan bebouwd gebied. In de bijlage een visualisatie van de (inpasbare) initiatieven. Het is belangrijk eerst te leren van deze initiatieven en kijken wat de impact van deze plannen is op het landschap. Op die manier kunnen we ervaring opdoen voor een eventuele nieuwe tranche. Tot slot merken we op dat, indien tot 100 ha. aan initiatieven zou worden geselecteerd, deze gronden voor minimaal 20 tot 25 jaar in gebruik zijn voor zonne-energie. Daarmee is deze grond dan ook niet beschikbaar voor andere zaken, zoals uitbreiding van andere ruimtelijke functies. Met het opschorten van een verdere invulling van zonnevelden tot 100 hectare buiten de Duurzame Polder, blijft de RES-opgave zelf onveranderd.
Het betekent wel dat de opgave voor Duurzame Polder niet verder verlaagd wordt dan nu met deze groep van negen initiatieven (ca. 53 ha.) wordt gedaan. Terugvaloptie, keuze 3: 0 ha. selecteren / procedure stopzetten Er is een ook een keuze te maken om geheel geen initiatieven aan zonnevelden buiten de Duurzame Polder te selecteren – en dus gebruik te maken van de mogelijkheid om de selectieprocedure te beëindigen. Dit zou betekenen dat dat gronden die anders voor zonnevelden in gebruik zouden worden genomen, in dat geval gebruikt kunnen worden voor eventuele andere ruimtevragen. Deze keuze sluit echter niet aan op het beleid dat uw raad vorige zomer heeft vastgesteld: de Visie energielandschap. Volgens de Visie en de eerder genoemde raadsbesluiten van oktober 2020 en mei 2021, is er binnen de beleidskaders enerzijds de wens tot concentratie in de Duurzame Polder. Hierin is anderzijds ook de wens opgenomen voor verlichting van de impact op die polder, door het resultaat van de uitvraag van de 1e tranche van 100 ha. zon op de opgave in mindering te brengen. Gelet op deze eerdere kaders, maar ook gezien de bijdrage aan de RES-opgave, is het stopzetten van de procedure niet passend. Daarnaast getuigt het niet van behoorlijk bestuur, indien de gemeente nu deze selectieprocedure ineens geheel zou stopzetten.
Hoewel de Selectieleidraad de mogelijkheid biedt tot beëindigen van de procedure, zou er een zwaarwegend belang moeten zijn om nu af te wijken van vastgestelde beleidslijnen en daarmee gewekte verwachtingen bij initiatiefnemers om de procedure te kunnen stopzetten. Naast de genoemde opties, merken wij nog het volgende op over de netcapaciteit en inzet van gemeentegronden. Netcapaciteit Zoals bekend staat het elektriciteitsnet onder druk en is of dreigt er op allerlei plekken in het land, ook in de gemeente s-Hertogenbosch, transportschaarste waardoor nieuwe zonne-energieprojecten niet direct kunnen worden aangesloten. Het is de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer om het zonneveld aan te sluiten op het elektriciteitsnet, dit is een belangrijk onderdeel van de technische haalbaarheid van de te realiseren projecten. De belasting en capaciteit van het elektriciteitsnet is een dynamisch geheel en verandert iedere dag omdat er steeds nieuwe projecten en zonnedaken bijkomen. Enexis werkt aan uitbreiding van de netcapaciteit. Om een goede inschatting te maken van waar welke capaciteit nodig is, is het belangrijk dat de gemeente zo concreet mogelijk aangeeft waar www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
5
er de komende jaren duurzame energie projecten zullen worden gerealiseerd. Met een mogelijke selectie van negen initiatieven aan zonnevelden op concrete locaties in de gemeente wordt hier invulling aangegeven. Óf de initiatieven ook direct aangesloten kunnen worden op het net, of dat aansluiting moet wachten tot de benodigde uitbreiding van de netcapaciteit door Enexis is gerealiseerd, zal duidelijk worden in de haalbaarheidsfase die initiatiefnemers gaan opstarten. Inzet gemeentegronden De uitvraag van 100 ha. was primair gericht op plannen van initiatiefnemers op percelen van derden, gronden die niet bij de gemeente in eigendom zijn. Percelen van de gemeente konden wel worden betrokken als onderdeel van een groter plan van initiatiefnemers. Dat is in enkele gevallen gedaan. Het gaat dan vaak om een separaat gelegen kavel. De pilot-zon-water is overigens wel volledig op gemeente-eigendom gelegen. Een meer actieve inzet van gemeentegronden voor zonnevelden kan ook een optie zijn, maar vergt een ander proces en tijdspad. Dit vergt meer voorbereidings- en doorlooptijd, waarschijnlijk ruiling van gronden en lijkt een betere optie voor de opgave voor de periode 2030-2050.
3. Vragen aan de Commissie Omgeving 1. Gaat uw voorkeur uit naar optie 1, op basis waarvan wij als college de groep van negen initiatieven van ca. 53 ha. voor zonnevelden binnen de 1e tranche kunnen selecteren? Zodat de plannen verder uitgewerkt en onderzocht kunnen worden, te beginnen met de omgevingsdialoog. Keuze voor optie 1 betekent dat de invulling van de resterende hectares zonnevelden van de maximale 100 ha. binnen de 1e tranche op dit moment opgeschort wordt. 2. Of opteert u voor optie 2: wilt u voor de invulling van resterende hectares tot 100 ha. een nieuwe tranche openen? 3. Of wilt u gebruik maken van het voorbehouden recht om de selectieprocedure in het geheel stopzetten, en 0 ha. aan initiatieven selecteren?
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris, De burgemeester,
drs. B. van der Ploeg
drs. J.M.L.N. Mikkers
Bijlagen: 1. Kaarten Inpassen en Transformeren van de Visie energielandschap 2. Collegebesluit Beoordeling initiatieven 1e tranche 100 hectare zonnevelden 3. Visualisatie van inpasbare initiatieven
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
6