Discussienotitie Woo verzoeken -DBG

Bespreeknotitie: ‘Omgaan met WOO verzoeken’ Inleiding Om de overheid te kunnen controleren en om eigen belangen te kunnen verdedigen is toegang tot relevante overheidsinformatie voor burgers cruciaal. In de Wet Open Overheid (Woo) en eerder ook de Wet Openbaarheid Bestuur (Wob) is het recht op het krijgen van dergelijke informatie dan ook een belangrijk uitgangspunt. Kernpunt van de Woo (en eerder ook de Wob) is dat iedereen die om openbaarmaking van informatie vraagt geen belang hoeft te stellen, dwz je hoeft niet te zeggen waarvoor je de informatie nodig hebt. Daarnaast zijn er regels om te voorkomen dat hoge financiële drempels worden opgeworpen om informatie op te vragen. In de Woo is dit zelfs vrij strikt vastgelegd. De laatste tijd zijn er binnen de gemeente een aantal voorbeelden langsgekomen op grond waarvan de fractie van de Bossche Groenen zich afvraagt of de geest en letter van de Woo wel op de goede manier worden toegepast. Met deze notitie leggen wij u hierover een aantal vragen voor. Voorbeelden over omgang met de Woo 1. Verzoek om subsidiebeschikkingen Iemand heeft een subsidie aangevraagd, die is afgewezen en vraagt op grond van de Woo om openbaarmaking van andere subsidiebeschikkingen van de afgelopen jaren.

Vervolgens krijgt de aanvrager een brief van de gemeente waarin de volgende passage voorkomt: “Tevens vraag ik u mij aan te geven of u dit verzoek wel in het kader van de Woo doet. U heeft eerder aangegeven dat u bij een afwijzing van uw subsidieaanvraag een verzoek om informatie zou gaan indienen met het oog op het indienen en motiveren van een door u te maken bezwaar. Het indienen van bezwaar heeft een ander oogmerk en doel dan een verzoek om openbaarmaking van informatie. Het maken van bezwaar doet u enkel en alleen omdat u het niet eens bent met de afwijzing van uw subsidieverzoek. Het indienen van een Woo-verzoek doet u omdat u de informatie waarna u vraagt voor iedereen openbaar wenst te hebben.” De gemeente meldt dan de aanvraag voorlopig niet in behandeling te nemen tot dit opgehelderd is. De hele passage gaat rechtstreeks in tegen de bedoeling en de letter van de wet. Een aanvrager hoeft niet te zeggen waarvoor hij informatie gaat gebruiken, het is voldoende om te melden dat het om een Woo verzoek gaat. Het doel van het verzoek is voor de Woo simpelweg niet relevant. Wat het extra wrang maakt is dat de gemeente probeert om de aanvrager te bewegen om zijn Woo verzoek om te zetten in een “gewoon” informatieverzoek. Voor dat laatste kunnen in principe wel leges worden gerekend, maar dat vertelt de gemeente er niet bij.

De gemeente mag op basis van de landelijke regels geen geld rekenen voor digitale verstrekking van Woo-informatie. De aanvrager zou de gevraagde informatie dus kosteloos digitaal moeten kunnen krijgen. De gemeente meldt echter dat “voor de behandeling van uw verzoek is het nodig dat er kopieën worden gemaakt van de gevraagde te verstrekken documenten vanwege privacygevoelige gegevens die in deze documenten staan.” en

concludeert vervolgens dat de legeskosten ongeveer € 1.600,- zullen zijn. Het feit dat de gemeente meent zelf kopieën te moeten maken voor het anonimiseren van de informatie is niet relevant voor het heffen van de legeskosten en overigens ook niet waar. De gemeente heeft software waarmee digitale bestanden kunnen worden geanonimiseerd. De hele brief met het verzoek om opheldering over de gronden van het verzoek en de dreiging met 1600 euro legeskosten wekt sterk de indruk dat de verzoeker onder druk wordt gezet om zijn Woo verzoek in te trekken. 2. Woo verzoek Groen in Zicht De Vereniging Groen in Zicht volgt kritisch de ontwikkeling van het windmolenpark in de Rosmalense Polder. In verband daarmee doen ze in juli 2024 een Woo-verzoek bij de gemeente. Hierin vragen ze voor de hand liggende stukken op als correspondentie met de commissie MER, initiatiefnemers, bevoegd gezag en belanghebbenden. De gemeente stuurt pas op 28 april 2025 de stukken naar de aanvrager. Dit is na negen maanden en heel ver buiten de wettelijke termijnen. Te laat om door de aanvrager te worden gebruikt bij de reactie op het voorkeursalternatief voor het windmolenpark dat in mei 2025 in de gemeenteraad ligt. De gemeente claimt dat de vertraging veroorzaakt wordt door de omvang van het verzoek. Het gaat inderdaad om veel documenten, maar dan is negen maanden nog steeds een onfatsoenlijk lange tijd.

Als er geen sprak is van onwil, dan zou je op zijn minst kunnen concluderen dat de dossiervorming niet op orde is. 3. Weglakken van informatie Door diverse ‘Woo-verzoekers’ wordt geklaagd over het excessief weglakken van tekst in op basis van de Woo verstrekte informatie. De klagers geven aan dat documenten onleesbaar worden vanwege alle weggelakte tekst. Het is vanuit de positie als raadslid heel lastig om te bepalen of de klachten terecht zijn, niet alle informatie hoeft/mag immers openbaar worden gemaakt. Het is echter wel een cruciaal element in de omgang met de Woo, burgers moeten er kunnen vertrouwen dat ze alle informatie krijgen waar ze recht op hebben. 4. Wijziging legesverordening In juli 2025 legt het college een voorstel aan de raad voor om voor digitale kopieën die op grond van de Woo worden verstrekt leges te gaan heffen. Tijdens de behandeling wordt vanuit de raad aangegeven dat dit wettelijk niet is toegestaan. Uiteindelijk wordt het voorstel aangepast en geldt het tarief alleen voor digitale verstrekkingen die niet onder de Woo vallen. In de discussie over de juistheid van de tarieven wordt er vanuit het college weinig begrip getoond voor het principiële punt dat overheidsinformatie laagdrempelig voor iedereen beschikbaar moet zijn.

Overige signalen De voorbeelden over de omgang met Woo verzoeken sluiten naadloos aan bij signalen die de fractie van de Bossche Groenen en ongetwijfeld ook andere fracties krijgen over de afhandeling van brieven/mails aan de gemeente. Uit klachten van burgers blijkt dat het te laat of zelfs helemaal niet beantwoorden van brieven veel te vaak voorkomt. Dit geldt ook voor aan de raad gerichte correspondentie die door de raad aan het college ter beantwoording wordt overgedragen. Keer op keer blijkt dit binnen de organisatie geen enkele prioriteit te hebben.

Vragen De Bossche Groenen maken zich zorgen over de manier waarop binnen de gemeente ’sHertogenbosch met correspondentie van burgers in het algemeen en met Woo-verzoeken in het bijzonder wordt omgegaan. Snelle en adequate beantwoording van brieven en verstrekking van stukken waar burgers recht op hebben lijkt geen prioriteit te hebben en vanuit de gemeente worden brieven verstuurd die volledig in tegenspraak zijn met de regels van de Woo. We hebben hierover de volgende vragen aan de commissieleden: 1. Bent u op basis van de voorbeelden met ons van mening dat binnen de gemeente de kennis van en de omgang met de regels van de Woo te wensen overlaat? 2. Bent u met ons van mening dat een onderzoek van de rekenkamer in beeld zou kunnen brengen waar het precies aan schort en welke zaken dus verbetering behoeven; 3. Bent u bereid om met ons een verzoek aan de rekenkamer te doen voor het uitvoeren van een dergelijk onderzoek. De Bossche Groenen Judith Hendrickx