discussienotitie verkeersstudie brede binnenstad

Discussienotitie Registratienummer

16456668

Commissievergadering

Omgeving/ 18 juni 2024

Onderwerp

Mobiliteitsaanpak Brede Binnenstad

Bestuurlijke boodschap Een leefbare en bereikbare brede binnenstad, waar iedereen heerlijk kan wonen, ondernemen en genieten vraagt om een andere kijk op mobiliteit. Met een groeiende stad komt er ook meer druk op de schaarste openbare ruimte. Tegelijkertijd willen we die binnenstad bereikbaar houden voor alle vormen van mobiliteit en rust en ruimte geven voor genieten en ondernemen. Een andere kijk op mobiliteit vraagt om keuzes om de bereikbaarheid en leefbaarheid niet verder onder druk te laten komen.

Aanleiding nog op te stellen raadsvoorstel Een leefbare en bereikbare Brede Binnenstad in de toekomst vraagt nu om structurele keuzes met betrekking tot de verkeersstructuur. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De roep om een leefbare en bereikbare binnenstad is urgent. De druk op de brede binnenstad van ’s-Hertogenbosch wordt groter door nieuwe woningen, extra arbeidsplaatsen en het groeiend aantal bezoekers. We constateren dat doorgaand verkeer tot in de brede binnenstad over wegen rijden die bedoeld zijn voor de primaire bereikbaarheid en ontsluiting van het centrum. Als we niet ingrijpen zitten wegen vol, neemt de verkeersveiligheid én bereikbaarheid af en wordt de verblijfskwaliteit in de binnenstad lager. Dit is in het bestuursakkoord en enkele moties van uw raad ook aanleiding om passende maatregelen te ontwikkelen. De groei van de stad (met onder andere 5.600 woningen in de Spoorzone) kan alleen wanneer we toewerken naar enerzijds een mobiliteitstransitie, waarbij meer nadruk komt te liggen op ruimte voor de voetganger, fietser, openbaar vervoer en deelmobiliteit en anderzijds een aangepaste verkeerstructuur om het doorgaande gemotoriseerde verkeer te leiden via de doorstroomassen en de bereikbaarheid voor bestemmingsverkeer te kunnen blijven garanderen. Op de wegen binnen de brede binnenstad waar de verkeersdruk van gemotoriseerde verkeer afneemt, ontstaat ruimte voor andere verkeersdeelnemers maar ook voor maatregelen in het kader van een groene en klimaatbestendige stad, een aantrekkelijke verblijfsruimte en versterking van het ondernemersklimaat.

Door gemotoriseerd verkeer te verplaatsen naar de doorstroomassen wordt de binnenstad voor álle vormen van mobiliteit beter bereikbaar. Waar de groei van de stad zich over meerdere jaren uitstrekt, is ook de mobiliteitstransitie en daarbij behorende verkeersstructuur niet direct geregeld. Ook dit vergt een aanpak over meerdere jaren met detailkeuzes en afhankelijkheden. Toelichting werkwijze Op 19 april 2024 hebben we de ontwikkelrichting voor de verkeersstructuur Brede Binnenstad gepresenteerd. Daarbij hebben we zowel stakeholders uit de binnenstad en u als raad betrokken. In mei 2024 zijn we een participatieproces gestart met in de inwoners, ondernemers en bezoekers van ’s-Hertogenbosch. Hier hebben we inmiddels ca 140 inhoudelijke reacties op gekregen. In mei hebben we nog verschillende aanvullende gesprekken met groepen stakeholders gehouden www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

om input op te halen voor de definitieve ontwikkelrichting. De eerste voorlopige resultaten uit de participatie laten een positief beeld zien waarbij veel belanghebbenden en geïnteresseerden hun reactie geven. Daarbij worden onder andere de volgende zaken benoemd: meer ruimte voor wandelen en fietsen, beperken geluidsoverlast door verkeer, brede rode loper door de stad voor fiets, meer fietsenstallingen, auto en vrachtauto toegang beperken, meer parkeergarages aan de rand, goedkoper OV. Voorafgaand aan de commissievergadering zullen we u een overzicht verstekken van de reacties tot dan toe. Uiteraard zullen wij u ook het eindrapport van DemBrane toesturen zodat u het volledige beeld heeft voorafgaand aan de bespreking van deze discussienotitie. We leggen u hier vier vraagstukken voor. We vragen u in de raadscommissie hierover van gedachten te wisselen. Uw reacties nemen we mee bij het opstellen van het raadsvoorstel voor de verkeersstructuur Brede Binnenstad dat we in Q42024 aan uw raad willen aanbieden. De uitgevoerde verkeersstudie geeft een ontwikkelrichting aan. Dit is een meerjarige ontwikkelrichting waarbij niet de focus ligt op de individuele maatregelen maar op principes van bereikbaarheid, ontsluiting, routes en ontwerpprincipes (stomp). De vraagstukken moeten ook op dat niveau worden bezien.

Probleemstelling De verkeersdruk in de brede binnenstad neemt toe, waardoor zowel leefbaarheid als bereikbaarheid onder druk staan. We zien dat in de huidige situatie al. Een aantal straten die we verkeersluw willen inrichten blijven nog steeds veel gemotoriseerd verkeer aantrekken en verwerken. Dat zien we op werkdagen met name in de spitsen maar ook in het weekend wanneer bezoekers naar de binnenstad gaan. De ruimte die dit verkeer vraagt kunnen we niet gebruiken voor verblijven, groen of meer nadruk op voetgangers en fietsers. Daarnaast zien we de stad de komende jaren doorgroeien met meer inwoners, werknemers en bezoekers. Dat betekent een extra groei van het verkeer. En dan hebben we ook nog eens te maken met een uitstel van de verbreding van de A2 met als gevolg dat fileverkeer op zoek gaat naar snellere routes, zonder de juiste maatregelen gaan die ook door en rondom onze (brede) binnenstad. De negatieve effecten van met name www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

het gemotoriseerde verkeer (ruimtebeslag, milieu-effecten en veiligheid) vragen om een verandering in de verkeersstructuur en prioritering van ruimte. Dit zonder de autobereikbaarheid weg te nemen, maar juist door deze te verbeteren. Die aanpassingen zijn te typeren als een aardverschuiving in het denken over het Bossche mobiliteitssysteem voor onze binnenstad. Maar een aardverschuiving overvalt en is verwoestend. De maatregelen zorgvuldig en goed doordacht invoeren waarbij we ook aandacht moeten hebben en houden voor fasering en volgtijdelijkheid van de maatregelen. Relevante besluitgeschiedenis

 Raadsinformatiebrief Bestemming Brede Binnenstad  Motie Voorkom parkeerprobleem Kanaalzijde binnenstad  Motie Weren doorgaand verkeer binnenstadsring  Motie stel autoverkeer centraal op Magistratenlaan, Parallelweg, Nelson Mandelalaan  Motie verminderen autoverkeer Diezebrug  Motie autoluwere binnenstad  Motie verbeteren veiligheid & leefbaarheid omgeving Hinthamerstraat Vragen aan de raadscommissie 1 2 3

Omarmt u de ambitie van een aantrekkelijke, groene Brede Binnenstad als uitgangspunt voor het verdere proces om te komen tot een aanpak mobiliteit Brede Binnenstad en vormt de verkeersstudie een goede basis voor de verdere uitwerking? Kiest u er ook voor om de fiets en voetganger echt op 1 te zetten en hier ruimte voor vrij te maken zowel in de weginrichting, routes en stallingen om de mobiliteitstransitie in de brede binnenstad te realiseren? Als ontwikkelrichting voor de nieuwe verkeersstructuur wordt in de verkeersstudie een inprikkersysteem voorgesteld www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4

voor het gemotoriseerde verkeer in combinatie met de inzet op fiets en voetganger en de mobiliteitstransitie. Hoe kijkt u naar deze ontwikkelrichting voor de brede binnenstad? Hoe kijkt u naar een parkeerstructuur waarbij op verschillende afstanden van de binnenstad bezoekers, werknemers de mogelijkheid hebben om gekoppeld aan een transferia/mobiliteitshubs? Hoe verder van de binnenstad af, des te lager het tarief.

Afwegingen en/ of scenario’s 1.

Omarmt u de ambitie De brede binnenstad moet een veilige, duurzame en leefbare omgeving worden. Waarin je lekker door de winkelstraten moet kunnen slenteren zonder bang te zijn omvergereden te worden door een auto, bus of een fiets. Dat er voldoende ruimte voor de fiets moet zijn om de groeiende stroom van fietsers (in verschillende maten en met uiteenlopende snelheden) naar en om het centrum te kunnen leiden. Dat het OV je naar de binnenstad brengt en je vanuit de halte plezierig naar je bestemming kunt lopen. Dat je ook met de auto vanuit iedere windrichting gemakkelijk de binnenstad kunt bereiken en je auto kunt parkeren. En dat je niet in de file staat door al het doorgaande verkeer wat eigenlijk niets in die binnenstad te zoeken heeft. We wonen, werken en genieten in en van een aantrekkelijke, groene, brede binnenstad. De openbare ruimte is schaars en van die schaarse ruimte moeten zo veel mogelijk mensen aangenaam gebruik kunnen maken. En de druk op de openbare ruimte in de brede binnenstad wordt groter, door nieuwe woningen, extra werkplekken en een groeiend aantal bezoekers. Deze groei biedt volop kansen om onze stad nog aantrekkelijker te maken en om invulling te geven aan de grote veranderopdrachten op het gebied van wonen, klimaat, energie en mobiliteit. Tegelijkertijd moeten we ook oog hebben voor de uitdagingen.

De keerzijde van deze groei is namelijk dat het een nog grotere druk op onze openbare ruimte zal hebben met mogelijk negatieve effecten op onze leefomgeving www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

en gezondheid. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging van alle belangen. Het vertrekpunt is een aantrekkelijke, groene, brede binnenstad. Dit is vertaald in een drietal ambities:  Meer groen in de binnenstad  Historische binnenstad is verbonden met de spoorzone, buitengebied en de rest van de stad via scharnierpunten  Openbare ruimte inrichten volgens het STOMP principe De verkeersstudie geeft een ontwikkelrichting aan die invulling geeft aan de verschillende ambities. Deze ontwikkelrichting vormt dan ook het uitgangspunt voor de verdere uitwerking. De ontwikkelrichting gaat nog niet in op uitwerking op maatregelniveau. Dat komt pas in een vervolgfase. 2.

Voorrang voor fietsen en lopen De verschillende vormen van mobiliteit vormen verschillende lagen in de binnenstad. Lopen, fietsen, openbaar vervoer, personenauto. We willen de brede binnenstad optimaal inrichten voor de fiets en voetganger (inclusief minder validen). We zien vanuit de participatie dat ook veel waarde wordt gehecht aan de fietsbereikbaarheid van de brede binnenstad. De verkeersstudie zet de voetganger op 1 en uit de participatie blijkt een nagenoeg gedeelde eerste plek. Het STOMP-principe (stappen en trappen, openbaar vervoer, mobility as a service en personenauto) hanteren we voor de nieuwe ontwikkelingen in de spoorzone. Nadrukkelijker worden fietsroutes en looproutes beter gefaciliteerd voor alle verplaatsingen. Juist op die locaties waar we de druk van het gemotoriseerde verkeer terugdringen ontstaan kansen voor verbetering van de positie voor de fiets en voetganger. De voetganger en fietser op een nagenoeg gedeelde eerste plaats zetten betekent niet dat de auto niet welkom is, maar dat je wel kiest om in de straten aan deze doelgroepen meer ruimte beschikbaar te stellen. Het betekent ook niet dat de fietser in de huidige vorm tot aan de gewenste winkelruit kan fietsen om zijn fiets te stallen. De centrale vraag is wie op welke wijze waar kan komen.

We werken momenteel aan een herijking van het bestaande fietsnetwerk en stellen een basisplan op voor de loopstructuur. De voetganger en fietser krijgen dan op meer plekken letterlijk voorrang waardoor gemotoriseerd www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

verkeer soms wat langer zal moeten wachten voor een oversteek of afslag. Er ontstaat de mogelijkheid om stevige fietsroutes en looproutes vanuit de brede binnenstad naar de verschillende wijken vorm te geven juist vanaf de scharnierpunten. Bestaande barrières kunnen hiermee worden beslecht.

3.

Het inprikkersysteem als vervanger van de binnenstadsring www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

We hebben meer dan 10 jaar de binnenstadsring omarmd. Hierdoor kunnen bezoekers in een ring om de stad een parkeerplek zoeken. De binnenstadsring zou, op basis van het door u vastgestelde kader voor de binnenstadsring, opnieuw worden ingericht en de snelheid wordt verlaagd om ook doorgaand verkeer te weren.We constateren dat dat onvoldoende slaagt. De Koningsweg is daarvan een goed voorbeeld. De verkeersdruk blijft hoog met alle negatieve leefbaarheidsaspecten en beperking van de bereikbaarheid tot gevolg. Een structurele andere opzet van de toeleidende wegen tot de brede binnenstad zorgt er voor dat doorgaand verkeer via de doorstroomassen worden geleid. We zien dat dit op sommige doorstroomassen ook om maatregelen vraagt (bv Magistratenlaan). Het inprikkersysteem kan dit wel borgen, waarbij de binnenstad voor langere termijn goed bereikbaar blijft voor bewoners, werknemers en bezoekers van winkels, horeca en culturele voorzieningen. Wel betekent het, als men op korte loopafstand van een specifieke bestemming wil parkeren, je met de auto iets moet omrijden. Als je vanaf de oostzijde komt en aan de westzijde van het centrum wilt parkeren, moet je om het centrum heen rijden om vanaf een doorstroomas de juiste inprikker te kiezen. Het inprikkersysteem werkt alleen als systeem.

Een keuze om dit alleen aan één zijde van de binnenstad te doen zorgt voor een waterbed effect op het deel van de ring dat ‘intact’ blijft. Bijkomend voordeel van het inprikkersysteem is de extra ruimte die ontstaat voor de verbetering van de fiets- en looproutes vanuit de wijken naar de binnenstad. Deze routes kunnen hierdoor een prominentere rol krijgen zodat we lopen, fietsen en OV-gebruik verder kunnen stimuleren. (Zie hiervoor punt 2)

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4.

Parkeerstructuur Een bereikbare brede binnenstad vraagt ook om parkeermogelijkheden in de binnenstad. Het parkeren is immers ondersteunend aan de functie(s) van en in de binnenstad. Al in het Bestuursakkoord is aangegeven dat we voornemens zijn om parkeergarages binnen de binnenstadring om te zetten van bezoekers naar bewoners parkeerplaatsen indien goede alternatieven voor de bezoekers beschikbaar zijn. Hiermee willen we ook sturen op parkeren in garages in plaats van op straat, waardoor de straten niet meer vol staan met auto’s maar er ruimte voor www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

verblijven en vergroening kan ontstaan. Dat betekent niet dat we alle parkeervoorzieningen in de binnenstad opheffen. We kiezen voor een systeem waarbij op verschillende locaties parkeervoorzieningen zijn. Door middel van variatie in de tariefstructuur kunnen bezoekers kiezen voor een garage. De goedkoopste opties zijn de transferia op afstand van de binnenstad, maar ook aan de rand van de brede binnenstad komen parkeervoorzieningen (mobiliteitshubs) waar een overstap naar een andere modaliteit kan worden gemaakt. Door aantrekkelijke looproutes (zie ook punt 3) vanaf de parkeervoorzieningen naar de bestemmingen toe te realiseren, wordt de looproute ook al onderdeel van de binnenstadsbeleving. De parkeerstructuur vergt nog een verdere uitwerkingsslag om te komen tot ook een kwantitatief parkeerbeeld voor de brede binnenstad. Deze willen we op basis van deze notitie verder uitwerken.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

5.

Uitwerkingsstrategie Om jezelf te blijven moet je veranderen. Om die aantrekkelijke binnenstad te blijven zijn er maatregelen nodig op het gebied van mobiliteit. Die maatregelen zoals voorgesteld in de verkeerstudie zijn veel omvattend en ook eerder een aardverschuiving van het Bossche mobilteitssysteem genoemd. Een aardverschuiving overkomt ons en verwoest de binnenstad. In te voeren maatregelen zijn nadrukkelijk bedoeld om de binnenstad te versterken en we moeten de maatregelen goed doordacht en zorgvuldig door voeren. Dat vraagt om een uitwerkingsstrategie waarin we kijken naar de diverse gebiedsontwikkelingen en de meekoppelkansen die daar liggen. Maar ook naar www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

een fasering van de werkzaamheden. Welke maatregelen horen bij dezelfde fase en welke volgtijdelijkheid zitten daarin. Zo dient bijvoorbeeld de doorstroomas ten westen van het station goed te functioneren alvorens het doorgaand verkeer van de Oranjeboulevard wordt geweerd. Ook zijn op enkele plaatsen maatregelen eenvoudig te nemen middels een camerasysteem en dienen op andere plekken ook grote infrastructurele maatregelen te worden genomen. Tevens dienen de vele belangen van inwoners, ondernemers en bezoekers voldoende te worden meegewogen in de nadere uitwerking en de uitvoering van de maatregelen en dienen daarvoor de juiste middelen beschikbaar te zijn.

Kanttekeningen en risico’s 1.

De verkeersstudie is een onderdeel van de Aanpak Mobiliteit Brede Binnenstad Binnen de Aanpak Mobiliteit Brede Binnenstad spelen een groot aantal projecten, waar deze verkeersstudie er één van is. Naast deze wijziging van de verkeersstructuur voor het gemotoriseerde verkeer wordt ook vormgegeven aan een selectief toegangssysteem voor de historische binnenstad, wordt een zero-emissiezone ingevoerd, wordt gekeken naar de lijnvoering van openbaar busvervoer en worden maatregelen uitgewerkt voor fiets, lopen en deelmobiliteit. Het geheel is een pakket om te komen tot een leefbare en bereikbare binnenstad.

2.

De verkeersstudie niet vaststaand definitief rapport als eind maar als start van een ontwikkelrichting De uitgevoerde verkeersstudie geeft een ontwikkelrichting aan. Het is nog geen kant en klaar eindproduct waarin de oplossing al helemaal vaststaat. Met het presenteren van de ontwikkelrichting willen we een discussie voeren met de inwoners en de raad over deze ontwikkelrichting. Richting een op te stellen raadsvoorstel (q4-2024) is er nog ruimte voor nader onderzoek, nadere uitwerking, verfijning en eventuele afwegingen over aangepaste modellen.

3.

Relatie met gebiedsontwikkelingen Binnen de verschillende gebiedsontwikkelingen in de Spoorzone en de Binnenstad wordt gestuurd op een autoluwer www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

karakter met minder zichtbare aanwezigheid van de auto in het straatbeeld. Verblijfsomgevingen die aantrekkelijk zijn voor de bewoners, bezoekers en ondernemers in die gebieden. Dat betekent wel dat het niet aanpassen van de verkeersstructuur gevolgen zal hebben voor de te behalen leefomgevingskwaliteit. 4.

De financiering Nieuwe plannen kosten geld en dit soort ingrepen in de verkeersstructuur vergen meerjarige investeringen. Een deel van de kosten zou, indien het gekoppeld wordt aan gebiedsontwikkelingen deels uit die ontwikkeling kunnen worden betaald. Andere maatregelen kunnen mogelijk uit de lopende begroting van Bereikbare stad en het programma Aanpak Mobiliteit Brede Binnenstad kunnen worden gefinancierd. Ook zijn er middelen in het Structuurfonds vastgelegd voor de aanpak van de Binnenstadsring. Dat betekent dat we op basis van bestaande middelen al wel een start kunnen maken. Op dit moment is er echter nog geen concreet beeld van de kosten van deze maatregelen. Die uitwerkingsslag willen we het komend najaar maken voor het raadsvoorstel in Q4-2024.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1.Verkeersstudie Brede Binnenstad

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Registratienummer Commissie Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

Omgeving 18 juni 2024 R.A.P Geers Stadsontwikkeling/SO/LEEFOMGEVING R.P.I. Groenhof r.groenhof@s-hertogenbosch.nl,

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704