Discussienotitie Maatschappelijke Weerbaarheid

Discussienotitie Registratienummer

079618818790

Commissievergadering

Bestuur / 12 februari 2026

Onderwerp

Discussienotitie maatschappelijke weerbaarheid

Bestuurlijke boodschap We willen de maatschappelijke weerbaarheid van 's-Hertogenbosch versterken, zodat inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en gemeente samen voorbereid zijn op langdurige, ontwrichtende crises en de continuïteit van de samenleving kan worden geborgd. Aanleiding nog op te stellen raadsvoorstel De veranderende veiligheids- en risicocontext vraagt om een brede en toekomstbestendige aanpak van maatschappelijke weerbaarheid. Het landelijke, regionale en lokale dreigingsbeeld verandert snel. Langdurige stroomuitval, digitale ontwrichting, extreem weer en hybride dreigingen zijn reële scenario's geworden. Tegelijkertijd is het duidelijk dat de gemeente en hulpdiensten

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

bij langdurige en grootschalige crises niet overal kunnen zijn. De eerste 72 uur zijn inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties in belangrijke mate op zichzelf en op elkaar aangewezen. Mocht zich op de korte termijn zo'n crisis voordoen, dan staan we daarvoor gesteld met de lokale en regionale crisisorganisatie en ons stevige netwerk van samenwerkingspartners en basisvoorzieningen in buurten, dorpen en wijken. Denk hierbij niet alleen aan vrijwilligersorganisaties, sportverenigingen en andere gemeenschappen, maar ook aan organisaties op het gebied van kinderopvang, onderwijs, wonen, welzijn, zorg, cultuur en het bedrijfsleven. En aan de panden die we dan zullen inzetten, zoals scholen, sporthallen, buurts-, dorps en wijkcentra.

Tegelijkertijd bereiden we ons voor op crises die anders van aard zullen zijn dan we tot nu toe gewend zijn. Met name omdat de verwachting is dat deze langer zullen duren. Daar moeten we ons dus ook op wsdfw.s-hertogenbo gaan voorbereiden. Daarom werken we aan een programma Maatschappelijke Correspondentie-ad Weerbaarheid 2026-2029. In dit programma moeten we rekening houden met 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704 landelijke kaders die nog volop in ontwikkeling zijn. Bijvoorbeeld de kaders voor de noodsteunpunten. Landelijke kaders beperken onze lokale beleidsruimte. Bij de ontwikkeling van het programma werken we intensief samen in een lerend netwerk met de Veiligheidsregio BrabantNoord (VRBN). Ook zijn we aangesloten bij een lerend netwerk van de VNG en andere grotere gemeenten. We werken samen met de grote Brabantse steden en de provincie. We maken slim gebruik van wat al elders is ontwikkeld en we brengen zelf ook in waar wij goed in zijn. Denk hierbij aan onze aanpak gericht op omzien naar elkaar binnen het programma Sociale structuur. Een samenleving waarin mensen omzien naar elkaar is ook een veerkrachtige samenleving. Met deze discussienotitie willen we uw raad vroegtijdig betrekken bij de politieke richting en keuzes die horen bij de aanpak voor de langere termijn. De opbrengst van uw gesprek in de Commissie Bestuur nemen we mee in de voorbereiding van het

2

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

raadsvoorstel Maatschappelijke weerbaarheid 2026-2029. Zoals eerder gemeld, leggen we dit voorstel aan uw raad voor in het tweede of derde kwartaal van 2026. Toelichting werkwijze Met deze discussienotitie leggen we u een aantal vragen voor. We nodigen u uit hierover het gesprek te voeren. Uw reactie en aandachtspunten nemen we mee in de voorbereiding van het raadsvoorstel. Probleemstelling

's-Hertogenbosch is goed voorbereid op kortdurende incidenten en enkelvoudige crises. Heel Nederland - en dus ook 'sHertogenbosch - is onvoldoende voorbereid op langdurige en samenlopende crises wsdfw.s-hertogenbo met maatschappelijke ontwrichting tot gevolg. Denk aan langdurige en grootschalige Correspondentie-ad stroomuitval, digitale verstoringen, extreem weer of hybride dreigingen die elkaar 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704 versterken. In zulke situaties zijn gemeente en hulpdiensten vooral bezig met crisisbeheersing, crisiscommunicatie en noodhulp aan inwoners in de meest kwetsbare situaties. Tegelijkertijd is de samenleving grotendeels aangewezen op zelf- en samenredzaamheid. De huidige inrichting van beleid, organisatie en netwerken is hier nog niet voldoende op toegerust. Dit roept fundamentele vragen op over verantwoordelijkheden, solidariteit, gelijkheid tussen buurten, dorpen en wijken, prioritering van schaarse middelen en capaciteit en de gewenste rol van de gemeente (ook in relatie tot die van de VRBN). Deze vragen zijn niet alleen uitvoerend of organisatorisch van aard, maar raken nadrukkelijk ook aan politieke keuzes die richtinggevend zijn voor het op te stellen raadsvoorstel Maatschappelijke weerbaarheid 2026-2029. Concept visie, strategische doelen en veranderstrategie

3

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

We werken met de volgende concept visie: ‘In 2029 is 's-Hertogenbosch een weerbare en veerkrachtige gemeente die is voorbereid op een breed scala aan dreigingen. Inwoners weten wat zij zelf en met elkaar moeten doen tijdens de eerste 72 uur van een crisis. Bedrijven, maatschappelijke organisaties en gemeente zijn voorbereid op continuïteit. Inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en gemeente zijn een vanzelfsprekende schakel in de crisisvoorbereiding, crisisrespons en herstel na de crisis’.

Met deze visie als uitgangspunt hebben we vijf concept strategische doelen geformuleerd: 1. Versterken van de maatschappelijke weerbaarheid. Inwoners en gemeenschappen zijn beter voorbereid, weten elkaar te vinden en kunnen elkaar ondersteunen in tijden van crisis. 2. Versterken van de gemeentelijke crisisaanpak en –organisatie. De gemeentelijke crisisorganisatie is toegerust op langdurige en grootschalige crises en kan effectief samenwerken met inwoners en wsdfw.s-hertogenbo partners. Correspondentie-ad 3. Waarborgen van de continuïteit van de samenleving. Vitale functies, zoals zorg, 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704 onderwijs, voedselvoorziening en mobiliteit blijven zoveel mogelijk functioneren. 4. Waarborgen van de continuïteit van de gemeentelijke organisatie. De gemeente blijft bestuurlijk en uitvoerend in staat haar kernprocessen uit te voeren, ook bij een langdurige ontwrichting. 5. Creëren van meer bewustzijn, urgentie en actie in netwerken. Maatschappelijke netwerken worden geactiveerd en benut als structureel onderdeel van de weerbaarheidsaanpak. Om de strategische doelen te bereiken kiezen we voor de volgende concept veranderstrategie (5 V's): 1. Voorbereiden. We anticiperen op langdurige en meervoudige crises door scenario's uit te werken, te oefenen en bestaande structuren te versterken.

We kiezen grootschalige, langdurige stroomuitval als scenario waarop we het programma Maatschappelijke weerbaarheid 2026-2029 baseren. 2. Verbinden. We werken samen in netwerken van inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven, Veiligheidsregio

4

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

3.

4.

5.

Brabant-Noord en andere overheden. We zien de samenleving niet alleen als doelgroep, maar ook als partner. Versterken. We bouwen voort op wat er al is. Denk aan zorgzame gemeenschappen in buurten, dorpen en wijken en de huidige crisisorganisatie. Bestaande netwerken en initiatieven vormen het fundament voor maatschappelijke weerbaarheid. Verantwoordelijkheid nemen. We scheppen duidelijkheid over rollen, taken, verantwoordelijkheden, verwachtingen en grenzen. Als gemeente voeren we de regie en bewaken we de samenhang. Maar we nemen niet over wat anderen zelf en met anderen moeten en kunnen doen. Volhouden. We erkennen dat maatschappelijke weerbaarheid een lange adem vergt. We kiezen voor een duurzame inzet, leren van ervaringen in de praktijk en sturen waar nodig bij.

Deze veranderstrategie vraagt om een mindshift van ‘de gemeente lost op’ naar ‘we zijn er samen van’. Relevante besluitgeschiedenis 1. 2. 3. 4.

wsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704

Raadsinformatiebrief maatschappelijke weerbaarheid (17 september 2025). Collegebrief Publiekscampagne maatschappelijke weerbaarheid (10 november 2025). Motie Anticipeer op noodweer (13 november 2025). Informeren & Ontmoeten over maatschappelijke weerbaarheid (5 januari 2026)

Vragen aan de raadscommissie 1.

De concept visie en strategische doelen benadrukken dat maatschappelijke weerbaarheid geen exclusieve taak van de gemeente is, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en de gemeente. De gemeente pakt hierin nadrukkelijk haar rol door te regisseren, te verbinden en randvoorwaarden te

5

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

creëren, maar niet door alles over te nemen. De veranderstrategie vraagt daarmee expliciet om een mindshift van ‘de gemeente lost op’ naar ‘we zijn er samen van’. Herkent u zich in deze visie, strategische doelen en veranderstrategie? Heeft u aanvullingen hierop? 2.

Welk ambitieniveau streeft u na qua tempo en middelen? Het is nog niet bekend welk budget het rijk aan gemeenten beschikbaar stelt voor de uitvoering van maatregelen op het gebied van maatschappelijke weerbaarheid (bijvoorbeeld voor het realiseren van noodsteunpunten). Wij schetsen drie scenario's en horen graag welke uw voorkeur heeft. In alle scenario's gaan we uit van de landelijke lijn dat bij een langdurige en grootschalige crsis inwoners zich de eerste 72 uur zelf en met elkaar weten te redden. In alle scenario's is de zelf- en samenredzaamheid in de samenleving het fundament. a. Scenario 1. Lokaal geen extra middelen beschikbaar stellen ten opzichte wsdfw.s-hertogenbo van eventuele rijksmiddelen. We kunnen dan het thema Correspondentie-ad maatschappelijke weerbaarheid beperkt meenemen in onze bestaande 5200 GZ ’s-Hertoge aanpakken, programma's en projecten. Denk aan het wijkmanagement, KvK nr 17278704 gebiedsgericht werken en het Programma sociale structuur. b. Scenario 2. Lokaal beperkt extra middelen beschikbaar stellen voor de versterking van onze sociale structuur in de wijken en het weerbaarder maken van de gemeentelijke organisatie. Voor het versterken van de sociale structuur zetten we een plus ‘maatschappelijke weerbaarheid’ op onze bestaande aanpakken, programma's en projecten. Onze kracht als lokale overheid ligt in het investeren in lokale gemeenschappen.

Dit past ook goed bij ons Bossche DNA. We bouwen hierbij voort op onze bestaande inzet. c. Scenario 3. Aanvullend op scenario 2 versnellen we de materiële uitrol van noodsteunpunten. Dat betekent dat we vooruitlopen op landelijke inhoudelijke en financiële kaders en eventueel later alsnog zaken moeten aanpassen, omdat deze niet passen binnen de landelijke kaders. Dit betekent ook dat we zelf financieel meer moeten inzetten. Om die redenen heeft dit scenario niet de voorkeur van het college.

6

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

3.

Heeft u nog specifieke zorg- of aandachtspunten die u ons wilt meegeven voor de verdere uitwerking?

Risico’s en risicobeheersing Bij de ontwikkeling van het programma Maatschappelijke weerbaarheid 2026-2029 zien we vier risico's. We benoemen ze hierna en geven aan hoe we hiermee omgaan: 1. 2.

3.

4.

Inwoners hebben hoge verwachtingen over wat de gemeente kan leveren. Het risico is te beheersen door vanaf het begin helder, realistisch en consistent te communiceren naar inwoners over onze rollen en grenzen. Inwoners in de meest kwetsbare posities zijn minder zichtbaar en lopen daardoor het risico niet te worden bereikt. Het risico is te beheersen door deze inwoners zo goed mogelijk in beeld te wsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad krijgen. Hiervoor doen we een beroep op de informatie op persoonsniveau bij de 5200 GZ ’s-Hertoge gemeente, partnerorganisaties en sleutelpersonen in gemeenschappen. KvK nr 17278704 We hebben onvoldoende financiële middelen en capaciteit om de opgave goed te kunnen uitvoeren. Het risico is te beheersen door aan de voorkant goed af te spreken welke urgentie en prioriteit maatschappelijke weerbaarheid krijgt in relatie tot andere prioritaire opgaven. We benutten verder onze posities in de VNG-commissies om de inhoudelijke, financiële en organisatorische randvoorwaarden op orde te krijgen. Maatschappelijke weerbaarheid krijgt pas urgentie en prioriteit op het moment dat de crisis zich voordoet. Het risico is te beheersen door te investeren in methoden om risico's dicht op de huid te laten ervaren.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch,

7

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Registratienummer Commissie Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

079618818790 Bestuur 12 februari 2026 J.M.L.N Mikkers MO/VOLW/O&R Hugo ter Steege h.tersteege@s-hertogenbosch.nl, 06-55190847

8

wsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704