Discussienotitie Bossche referendumverordening - PVV

Discussienotitie over initiatiefvoorstel Bossche Referendumverordening Ten behoeve van de commissie Bestuur d.d. 30 mei 2022

De resultaten van de verkiezingen voor de gemeenteraad van 16 maart jl. stonden uiteindelijk in het teken van de zeer lage opkomstpercentages die overal in het land waarneembaar waren. Het landelijke opkomstpercentage was een schamele 50,3% en in de gemeente ’s-Hertogenbosch bleef het steken op 48,3%, dus een minderheid van de Bossche kiezers. Dit opkomstpercentage doet afbreuk aan de democratische legitimiteit van onze gemeenteraad als volksvertegenwoordigend orgaan en is een signaal dat de Bosschenaren zich in grote mate niet meer verbonden voelen met de politiek. De grootste partij in onze gemeente is nu immers de ‘partij’ van de niet-stemmers. In de brief van de verkenner voor de coalitieonderhandelingen werd bovendien geconstateerd dat veel inwoners van ’s-Hertogenbosch zich niet gehoord voelen. Des te belangrijker is het daarom om de nietstemmers te kunnen betrekken bij besluiten van onze gemeente. Zoals in de brief van de verkenner is opgemerkt, kan het referendum daarbij een belangrijk instrument zijn: “In de verhouding met de stad is veelvuldig aangehaald dat mensen zich afkeren van het bestuur omdat ze zich niet gehoord voelen. Het gevoel is dat dit beter kan en beter moet.

Daarvoor zijn ook instrumenten genoemd zoals referenda (aansluitend op de bestaande mogelijkheden)”.1 Het instrument van een referendum biedt de Bosschenaar de mogelijkheid om meer invloed te hebben op politieke besluitvorming. Dit zal resulteren in een grotere maatschappelijke betrokkenheid van burgers, zo blijkt ook uit literatuur. Zo blijken in een democratie met referendummogelijkheid de burgers namelijk meer oog te krijgen voor het feit dat ze samen een maatschappij aan het opbouwen zijn2. Het gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid over de collectieve sector neemt toe. Doordat bestuurders de inwoners meer en beter zullen moeten overtuigen van nut en noodzaak van het beleid dat zij voorstaan, zal de politiek transparanter worden. Ook zal de kwaliteit van de besluitvorming en de gedragenheid daarvan toenemen. Zo is er bewijs voor meer vertrouwen in de gekozen vertegenwoordiger in situaties waar mensen over directe democratische instrumenten kunnen beschikken3.

1 Brief van verkenner Alexander Pechtold aan de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, 31 maart 2022 2 Verhulst, J. & Nijboer, A. (2007). Directe democratie: feiten, argumenten en ervaringen omtrent het referendum.

Brussel: Democracy International. 3 Qvortrup, M. (2007). Supply side politics. London: CPS.

Behalve grotere maatschappelijke betrokkenheid en vertrouwen in de politiek, blijkt dat de aanwezigheid van faciliteiten voor directe democratie ook een positief effect heeft op beleidsuitkomsten zoals een schonere omgeving, een beter milieu, verbeterd onderwijs en betere gezondheid 4. Ook de Staatscommissie Remkes adviseerde om het bindend correctief referendum in te voeren 5. Een initiatiefwetsvoorstel hiertoe ligt nu in tweede lezing voor in de Tweede Kamer. Waarbij de heer Remkes als oud-voorzitter van deze Staatscommissie onlangs de oproep deed, ook aan de VVD Tweede Kamerfractie, om vooral vóór dit voorstel te stemmen6. Mocht dit wetsvoorstel het nu niet gaan halen, dan heeft initiatiefnemer Leijten reeds aangegeven het voorstel opnieuw aanhangig te maken. De kans dat er binnen afzienbare tijd een bindend correctief referendum komt, blijft daarmee reëel: “Als het voorstel wordt weggestemd, gaan we gewoon door”, zegt ze. “Dat referendum gaat er een keer komen, want er is een ruime meerderheid in beide Kamers. We dienen in dat geval meteen weer een wetsvoorstel in. Dan beginnen we gewoon opnieuw.”7 Het is dan ook opportuun om hierop vooruitlopend voor een correctief referendum mee te nemen in de lokale referendumverordening en daar vooralsnog een zelfbindend karakter aan toe te kennen.

Den Bosch beschikt natuurlijk al over een referendumverordening, waarin de mogelijkheid tot het organiseren van een raadplegend referendum is opgenomen. Sinds 2013 bevatte deze verordening ook de mogelijkheid om een raadgevend referendum te houden, maar in 2017 heeft de gemeenteraad dit instrument alweer buitenwerking gesteld. De aanleiding hiervoor bestond uit het afwijzen van twee door de bevolking ingediende referendumverzoeken door de Bossche Raad, hoewel deze verzoeken aan alle gestelde eisen voldeden. De geformuleerde eisen bij het raadgevend referendum boden volgens de meerderheid van de Raad meer ruimte dan wenselijk. Voor de betrokkenheid van burgers bij onze politiek en het gevoel om actief deel uit te maken van onze lokale democratie was deze beslissing funest. Gegeven de bovengenoemde punten en de door de Bossche fracties geuite wens om de burger meer bij de politiek te betrekken, acht de PVV moment daar om deze notitie over het Bossche Referendum ter discussie aan de commissie voorleggen, ter voorbereiding op de behandeling van het initiatiefvoorstel als raadsvoorstel in de gemeenteraad. De essentie van het voorstel komt neer op de volgende drie punten: 1. 2. 3.

Het terugdraaien van de in 2017 aangebrachte wijzigingen op de oorspronkelijke verordening uit 2014, waardoor Den Bosch weer de mogelijkheid van een raadgevend referendum kent; De verordening verder uit te breiden met andere vormen van directe democratie, zoals wijk- en buurtreferenda; In afwachting op landelijke wetgeving met betrekking tot het (bindende) correctieve referendum de mogelijkheid van een – vooralsnog zelfbindend – correctief referendum alvast in de verordening inbouwen;

Namens PVV Den Bosch, Alexander van Hattem 4 Matsusaka, J. G. (2008). For the many or the few: The initiative, public policy, and American democracy. Chicago:

University of Chicago Press. 5 Johan Remkes: 'Voer bindend referendum in' | BNR Nieuwsradio 6 https://twitter.com/EenVandaag/status/1513875052202184722 7 Of de referendumwet het haalt in de Tweede Kamer hangt af van 1 stem en die moet komen uit een partij die

ertegen is - EenVandaag (avrotros.nl)