definitieve jaarrekening 24042026

Jaarstukken 2025 Gemeente ’s-Hertogenbosch Met als onderdelen het jaarverslag en de jaarrekening 2025

Jaarrekening 2025

Inhoudsopgave Hoofdlijnen ............................................................................................................................................. 4 Bestuurlijke hoofdlijnen ...................................................................................................................... 5 Financiële hoofdlijnen....................................................................................................................... 11 Programma's ......................................................................................................................................... 23 Bestuursorganen- en ondersteuning ................................................................................................ 23 Dienstverlening met een kloppend hart voor de same .................................................................... 40 Gezondheid, sociale structuur en maatschappelijke ........................................................................ 50 Veiligheid .......................................................................................................................................... 77 Cultureel klimaat ...............................................................................................................................

95 Gelijke kansen op talentontwikkeling ............................................................................................. 123 Verstedelijking en wonen ............................................................................................................... 142 Openbare ruimte, water en groen .................................................................................................. 169 Bereikbare stad, dorpen en wijken ................................................................................................. 194 Sport en recreatie ........................................................................................................................... 208 Energie, duurzaamheid en milieu ................................................................................................... 227 Cultuurhistorische kwaliteit ............................................................................................................ 254 Ruimte voor economie en voorzieningen ....................................................................................... 268 Werk en inkomen............................................................................................................................ 305 Gelijke kansen op financiële zelfredzaamheid................................................................................

324 Beleggingen en overige baten en lasten ......................................................................................... 336 Gemeentelijke belastingen ............................................................................................................. 350 Algemene uitkering gemeentefonds .............................................................................................. 352 Paragrafen........................................................................................................................................... 354 Lokale heffingen.............................................................................................................................. 354 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................... 363 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................... 379 Financiering ..................................................................................................................................... 390 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................

398 Verbonden partijen ......................................................................................................................... 415 Grondbeleid .................................................................................................................................... 426 Jaarrekening ........................................................................................................................................ 448 Overzicht van de baten en lasten ................................................................................................... 449 De balans per 31 dec 2025 .............................................................................................................. 456 Toelichtingen op de balans ............................................................................................................. 458 WNT-Verantwoording 2025 ............................................................................................................ 506

2

Jaarrekening 2025 Afdeling Orthen............................................................................................................................... 508 Bijlagen............................................................................................................................................ 510 Overige gegevens ................................................................................................................................ 617 Controleverklaring onafhanklijke accountant..................................................................................618 Wijk- en buurtmonitor ........................................................................................................................ 619 Contact............................................................................................................................................... 620

3

Jaarrekening 2025

Hoofdlijnen

4

Jaarrekening 2025

Bestuurlijke hoofdlijnen

Inleiding Bestuurlijke hoofdlijnen jaarverslag 2025 Met dit jaarverslag blikken we terug op het laatste jaar van deze bestuursperiode. We kijken terug op een periode waarin we samen met inwoners en maatschappelijke partners de ambities uit ons bestuursakkoord hebben omgezet naar impact voor onze stad en dorpen. We hebben het verschil gemaakt met meer betaalbare woningen, forse stappen in de energietransitie, het vergroten van gelijke kansen en het versterken van ons onderscheidend vermogen. Daarnaast zette we in op en aantrekkelijke wijken en dorpen waarin we hebben geïnvesteerd in ontmoeting, verenigingsleven, zorg en ondersteuning. Ook het afgelopen jaar hebben we hier vol op doorgepakt. Slagkracht op wonen en verstedelijking Zo zijn we doorgegaan met onze inzet op de bouw van passende en betaalbare woningen. In 2025 zijn ongeveer 940 woningen toegevoegd door nieuwbouw, waaronder circa 150 door middel van transformatie. Bijzondere projecten die in het afgelopen jaar zijn opgeleverd zijn onder andere Campus300 en Palazzo aan de Onderwijsboulevard. Niet alleen zijn hiermee zo’n 450 woningen opgeleverd – zowel koop- als (sociale) huurwoningen, inclusief 124 studentenwoningen – ook is gewerkt aan nieuw stuk onderwijscampus. Daarnaast hebben we gezorgd voor het op peil houden van onze woningbouwplannen voor de toekomst.

Voor de komende vijf jaar zijn 6.200 woningen in voorbereiding voor realisatie, waarvan voor 4.000 woningen de plannen zijn vastgesteld en 70% in het betaalbare segment wordt gerealiseerd. Onder anderen is in 2025 het ontwikkelkader Bloemenkampkwartier vastgesteld, waarmee we honderden betaalbare woningen bouwen in de Bossche binnenstad. Verder is voor voormalig sportpark De Donken een ruimtelijk functioneel kader en beeldkwaliteitsplan vastgesteld. Daarmee kunnen we aan de slag met de bouw van 275 tot 300 nieuwe woningen – waarvan 70% betaalbaar – en vergroening van de buurt. Voor de Citadelpoort hebben we de plannen bijgesteld. Het Design Museum komt niet naar dit gebied. Maar met het herijkte ontwikkelkader blijft de ambitie gericht op ontwikkeling van een nieuwe, levendige buurt waar betaalbaar wonen, creativiteit en groen samenkomen. Omdat wonen meer is dan alleen stenen, werkten we samen met honderden inwoners, maatschappelijke organisaties, zorg- en welzijnspartijen en woningcorporaties aan de Woonzorgvisie. De Woonzorgvisie is erop gericht om langer prettig thuis wonen. Aan de hand van de Woonzorgvisie werken we bijvoorbeeld aan plannen voor gemeenschappelijk wonen en het

5

Jaarrekening 2025 stimuleren van (in)formele wooncirkels. Afgelopen jaar is ook de omgevingsvisie vastgesteld. Daarmee hebben we een koers neergelegd voor de ontwikkeling van onze fysieke leefomgeving waarmee we verder kunnen bouwen aan de toekomst van stad, wijken en dorpen. Samen leven en meedoen Het afgelopen jaar hebben we flink ingezet op het versterken van ontmoeten. Vanuit het programma Sociale structuur blijven we inzetten op de beweging ‘van Ik naar Wij’ en op omzien naar elkaar. Om te zorgen dat iedereen mee kan doen, hebben we in 2025 toegewerkt naar de lancering van de Bossche Pas. De Bossche Pas maakt het voor iedere Bosschenaar mogelijk om onze gemeente te ontdekken en mee te doen aan een sportief en sociaal leven. Ook zijn we doorgegaan met onze aanpak op gelijke kansen. We sloten een nieuw convenant met partners om drie extra jaren TOP-tijd mogelijk te maken. Met TOP-tijd doen kinderen en jongeren na schooltijd mee aan activiteiten op het gebied van onder andere sport, cultuur, techniek en zorg. Daarmee kunnen ze hun talenten ontdekken. Verder stelden we het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs vast. Hiermee investeren we fors in de toekomst van ons onderwijs én onze jeugd. We vinden het belangrijk om een gemeente te zijn waar iedereen zich welkom voelt en mee kan doen.

Met het beleidsplan Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid zijn in het afgelopen jaar richting en acties bepaald om ambities op dit thema te verwezenlijken. Onderdeel van dit plan was het onderzoek naar koloniaal en slavernijverleden. In november 2025 presenteerden we het onderzoek Vergeten Verleden, dat inzicht geeft in de rol van ’s-Hertogenbosch in het slavernijverleden. Samen met de gemeenschap werken we verder aan het gesprek, aan verdieping en aan de vraag wat dit verleden vandaag betekent. Door uitvoering te geven aan de lokale inclusieagenda hebben we verder ingezet op het verbeteren van de fysieke, digitale en sociale toegankelijkheid van onze gemeente. Zodat mensen met een beperking zo zelfstandig mogelijk mee kunnen doen. En in de Maand van de Diversiteit hebben we samen met onze partners laten zien hoe diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid in onze stad écht tot leven komen en hoe we daar nog verder aan kunnen werken. Afgelopen jaar heeft uw raad het Aanvalsplan Schuldenvrij aangenomen. In het plan nemen we maatregelen om inwoners met financiële problemen beter en sneller te helpen. Bijvoorbeeld door het optimaliseren van het proces van vroegsignalering van schulden, om zowel het bereik als de effectiviteit hiervan te vergroten.

Verder maakten we het met maatschappelijke partners mogelijk dat kinderen tussen 4 en 17 jaar een fiets kunnen krijgen als daar thuis geen geld voor is. Zo stimuleren we hun mobiliteit en daarmee ook hun kansen om mee te doen. Daarnaast opende in 2025 de nieuwe locatie van de voedselbank aan de Waalstraat. Werken aan een toekomstbestendige gemeente Met de groei van onze gemeente zijn stappen in mobiliteit en bereikbaarheid essentieel. In 2025 stelde het Rijk, in aanvulling op eerdere middelen, ruim €86 miljoen beschikbaar voor de ontwikkeling van de Noordelijke Spoorzone. Dit brengt de plannen voor dit gebied en een toekomstbestendig station een grote stap dichterbij. Het vormde de opmaat naar definitieve afspraken met het Rijk, inclusief besluitvorming door uw raad (begin 2026) over de gemeentelijke bijdrage voor een modern, duurzaam en toegankelijk station. Daarnaast werd ook op wijkniveau gewerkt aan de verkeersstructuur. Voor De Groote Wielen heeft de gemeenteraad €11,5 miljoen euro beschikbaar gesteld om de korte termijn verkeersmaatregelen uit te voeren, zoals de reconstructie van de Blauwe Sluisweg – Hustenweg. Deze maatregelen zijn nodig om de bouw van nieuwe woningen in De Groote Wielen Noord mogelijk te maken. Ook vormen ze een eerste stap op weg naar een robuuste, toekomstige oplossing voor het verkeer in het gebied.

6

Jaarrekening 2025 Ook zetten we afgelopen jaar verdere stappen bij het doorontwikkelen van een economisch onderscheidend ’s-Hertogenbosch. Met het vaststellen van het Ontwikkelkader Innovatie Kwartier Den Bosch (IKDB) zetten we een belangrijke stap in de ontwikkeling van dit gebied waar samenwerking, ondernemen en studeren op het gebied van data, tech en digitalisering samenkomt. Verder is de JADS-samenwerking gecontinueerd. Het JADS kan daarmee doorgroeien tot impact center voor datawetenschappen en artificiële intelligentie, met een forse uitbreiding van de activiteiten in 's-Hertogenbosch. Ook hebben we met de startnotitie Integrale Aanpak Brede Binnenstad het begin gemarkeerd van de integrale aanpak voor een leefbare, gastvrije en bereikbare binnenstad. In 2025 stemde uw raad in met het Voorkeursalternatief (VKA) voor de Duurzame Polder. Hiermee hebben we de volgende stappen gezet op weg naar ontwikkeling van duurzame energie in onze gemeente. Om daarmee te werken aan onze ambitie op het gebied van klimaatneutraliteit en energietransitie. Een andere stap was de oprichting van het een gemeentelijk waterbedrijf. Hiermee faciliteren we de aanleg van collectieve warmtenetten, te beginnen in de Groote Wielen Noord. Op verschillende andere terreinen hebben we in het afgelopen jaar ook besluiten voor de toekomst van onze gemeente genomen.

We verleenden een vergunning voor een asielzoekerscentrum op de Kruithoorn. Binnen de afvalstoffendienst brachten we de basis en veiligheid verder op orde. Inmiddels staat er een veilige en toekomstbestendige organisatie die goede en betrouwbare dienstverlening biedt aan onze inwoners. Ook zijn we in 2025 gestart met de aanloop naar 400 jaar beleg van ’s-Hertogenbosch in 2029. De start stond in het teken van bewustwording van onze inwoners van de 17e-eeuwse gebeurtenissen. Onder andere met de lichtprojectie ‘Het Drakenei’ op ons stadhuis en een brede en creatieve werkconferentie waarin door en met inwoners en partners ideeën zijn uitgewisseld voor het themajaar 2029. In 2025 is ook een tweede Bosch Burgerberaad georganiseerd waarmee we hebben toegewerkt naar een nieuwe participatievisie. En in gesprek met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, studenten en creatieve makers maakten we het Verhaal voor ’s-Hertogenbosch. Een onderlegger voor keuzes voor onze toekomst, uitvoering, communicatie en samenwerking. Tot slot Uiteraard kijken we met veel trots terug op 3FM Serious Request 2025. Met meer dan duizend acties in de wijken, 200.000 extra bezoekers, een mooi recordbedrag voor het goede doel en een enorme saamhorigheid liet ’s‑Hertogenbosch zich van zijn mooiste kant zien aan heel Nederland. ’s‑Hertogenbosch staat er financieel gezond voor.

In een tijd waarin veel gemeenten moeite hebben hun begroting sluitend te krijgen, hebben wij ons huishoudboekje netjes op orde gehouden. Daarmee blijven we in staat om gericht te investeren — van woningbouw tot zorg en van onderwijs tot leefbaarheid. Met dit jaarverslag sluiten we niet alleen 2025 af, maar ook deze bestuursperiode. Een periode waarin we samen veel hebben bereikt. We dragen een stevig fundament over: een financieel gezonde gemeente, toekomstbestendige investeringen in wonen, mobiliteit en wijken, en een koers die past bij een gemeente die groeit én oog houdt voor leefbaarheid, betaalbaarheid en duurzaamheid. We zijn trots op wat we samen hebben gerealiseerd.

7

Jaarrekening 2025

Beleidskaders

Beleidskaders Bestuursakkoord 2022-2026 Begroting 2025 Jaarverslag 2024 Managementrapportage 2025

8

Jaarrekening 2025

Jaarrekeningproces

Jaarrekeningproces De jaarstukken over 2025 worden in de gemeenteraadsvergadering van 9 juni 2026 voorgelegd.

9

Jaarrekening 2025

Raadsvoorstel

Raadsvoorstel Het raadsvoorstel Jaarverslag en jaarrekening 2025 staat op de agenda voor de gemeenteraadsvergadering van 9 juni 2026. Het college van burgemeester en wethouders stelt in het voorstel de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. Vaststellen van het jaarverslag en jaarrekening 2025; 2. Het positief rekeningresultaat ad € 17,8 miljoen als volgt te bestemmen: • € 1,848 miljoen storten in de nieuw te vormen Reserve Realisatiestimulans Woningbouw • € 15,936 miljoen te storten in de Algemene Reserve 3. Vaststellen van de jaarrekening 2025 van Orthen. 4. Het vaststellen van de definitieve budgetoverheveling van eenmalige budgetten naar boekjaar 2026.

10

Jaarrekening 2025

Financiële hoofdlijnen

Inleiding Dit onderdeel geeft inzicht in de uitkomst van de rekening van de gemeente 's-Hertogenbosch over 2025. De presentatie van het resultaat gebeurt op hoofdlijnen. Een meer gedetailleerde analyse is opgenomen bij de behandeling van de programma's. Het voorstel tot bestemming van het rekeningresultaat is het sluitstuk van dit onderdeel. Uitkomst Bedragen (x € 1 miljoen) Lasten Baten Saldo lasten en baten Mutatie eigen vermogen - Toevoegingen - Beschikkingen Per saldo mutaties eigen vermogen Geraamd/gerealiseerd resultaat

Begroting 2025 na Rekening 2025 Verschil wijziging 956,5 907,8 938,2 940,3 -18,3 32,5

48,7 -2,1 50,8

109,6 127,9 18,3

120,8 106,1 -14,7

-11,2 21,8 -33,0

0

17,8

17,8

Het positieve resultaat moet gewogen worden in het licht van de financiële dossiers die op korte termijn gaan spelen, zoals de verduurzaming van ons maatschappelijk vastgoed, de tekorten op het sociale domein, de energietransitie en de parkeerexploitatie. Ons college heeft eerder de keuze gemaakt om deze bestuursperiode beleidsarm op te leveren, waarbij er mede met dit jaarrekeningresultaat ook financieel ruimte is voor het nieuwe college en de nieuw raad om op deze dossiers keuzes te maken.

11

Jaarrekening 2025

Voorstel bestemming rekeningresultaat: Het positief rekeningresultaat ad € 17,8 miljoen als volgt te bestemmen: • € 1,848 miljoen storten in de nieuw te vormen Reserve Realisatiestimulans Woningbouw • € 15,9 miljoen te storten in de Algemene Reserve De Realisatiestimulans is een nieuwe bijdrage van het Rijk aan gemeenten. De verantwoordelijkheid van gemeenten om regie op ruimtelijke ontwikkelingen en woningbouw te nemen resulteert veelal in financiële tekorten. Met de realisatiestimulans ontvangt de gemeente voor elke in aanbouw genomen betaalbare woning, waarvoor geen andere rijksbijdrage wordt ontvangen, € 7000,-. Onderbetaalbare woningen worden verstaan de sociale huur, de middeldure huur en betaalbare koop. Voor het jaar 2025 ontvangen we een bedrag van € 1.848.000 Deze bate is in de jaarrekening verwerkt. Omdat deze middelen niet direct gekoppeld zijn aan individuele projecten, zoals bij de woningbouwimpuls en de startbouwimpuls wel het geval is, moeten we deze te ontvangen middelen van het Rijk op een andere wijze financieel verwerken. Via de actualisatie 2026 wordt aan de raad voorgesteld een nieuwe reserve hiervoor te vormen. Middels deze bestemmingsreserve kunnen middelen uit de Realisatiestimulans worden opgespaard om in de toekomst verlieslatende woningbouwprojecten financieel te ondersteunen of risico’s af te dekken.

We stellen voor de Realisatiestimulans Woningbouw 2025 ad € 1,848 miljoen te storten in de nieuwe reserve Realisatiestimulans Woningbouw. Het resterende positieve rekeningresultaat van € 15,9 miljoen te verrekenen met de algemene reserve is overeenkomstig onze bestendige gedragslijn. Het streefniveau van de algemene reserve is 7,5% van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor 2025 is dit streefniveau € 34,4 miljoen. De werkelijke stand per 31 december 2025 is € 66,7 miljoen. Bij het huidige resultaat betekent dit dat we na resultaatbestemming uitkomen op een stand van € 82,6 miljoen. Dit is € 48,2 miljoen boven de streefwaarde op basis van de algemene uitkering 2025. In eerdere begrotingen (2025 en 2026) is in totaliteit reeds € 16,9 miljoen hiervan ingezet als dekking incidenteel nieuw beleid c.q. extra dotatie aan het Structuurfonds. Rekening houdend met deze onttrekkingen resteert nog een bedrag van € 31,3 miljoen boven de streefwaarde van de algemene reserve.

12

Jaarrekening 2025 Financiële hoofdlijnen Onderstaande tabel geeft het verschil weer tussen begroting en realisatie voor de belangrijkste onderwerpen.

Financiële Hoofdlijnen bedragen x € 1 miljoen

Omschrijving

Afvalstoffendienst Algemene Uitkering 2025 Arbeidsparticipatie Beschermd Wonen/Maatschappelijke opvang Bijzondere Bijstand Budgetoverheveling BUIG Cultureel wijkenprogramma Exploitatie Maaspoort Den Bosch Groen- en reststroken Groene Schil Grondbedrijf Inzet op projecten afdeling projectmanagement en voorbereiding Jeugd Kapitaallasten Leges Liquidatieuitkering CSV Onderwijshuisvesting Oninbare belastingdebiteuren Onvoorzien Opvang Ontheemden Overige verschillen OZB Parkeren Pensioen Wethouders Personeelskosten RC schatkist Rijksbijdrage Realisatiestimulans Woningbouw 2025 Riolering Serious Request Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers Uitkomst actualisatie begroting 2025 en nieuw beleid Voorjaarsnota 2026 Verwijderen kunstgras sportpark de

Resultaat voor bestemming

Mutatie reserves

-0,1 0,9 1,7 0,4

0,0 -0,9 2,1 -0,4

Gerealiseerd resultaat na mutatie reserves -0,1 0,0 3,8 0,0

-0,3 3,7 3,1 0,2 -0,2 -0,2 -0,3 17,9 -0,7

0,0 -3,7 -0,3 0,0 0,0 0,0 0,0 -17,9 0,0

-0,3 0,0 2,8 0,2 -0,2 -0,2 -0,3 0,0 -0,7

5,6 5,6 -0,4 0,3 0,6 1,3 0,2 -1,7 4,3 -0,2 0,2 0,2 8,0 1,2 1,8

-5,7 -1,3 0,0 0,0 -0,3 0,0 0,0 1,6 -2,4 0,0 -0,3 0,0 -2,0 0,0 0,0

-0,1 4,3 -0,4 0,3 0,3 1,3 0,2 -0,1 1,9 -0,2 -0,1 0,2 6,0 1,2 1,8

-0,3 -0,5 1,2

0,0 0,0 0,0

-0,3 -0,5 1,2

-2,6

0,0

-2,6

-0,3

0,0

-0,3

13

Jaarrekening 2025 Omschrijving

Donken Volksfeesten Vrouwenopvang WMO

Resultaat voor bestemming

Mutatie reserves

Gerealiseerd resultaat na mutatie reserves

-1,2 1,2 0,2 50,8

0,0 -1,2 -0,3 -33,0

-1,2 0,0 -0,1 17,8

Actualisatie en structureel nieuw beleid vanaf 2025 Dit betreft het nadelige saldo van de actualisatie van de begroting 2025 en het nieuw beleid uit de Voorjaarsnota 2026 dat al in 2025 is geëffectueerd. Het nadeel bedraagt € 2,6 miljoen. Afvalstoffendienst Bij de actualisatie van de begroting 2025 is een verlies genomen van € 3,0 miljoen. We rapporteren nu twee onderdelen die, samengenomen, een zeer beperkte afwijking geven ten opzichte van de bijgestelde begroting. • Werken derden (nadeel € 1,1 miljoen) Dit nadeel wordt veroorzaakt door overcapaciteit van de overslaghal. Door het stoppen van het bedrijfsmilieustation en het regionaal sorteercentrum in het kader van de veiligheid, ontbreekt een deel van de financiële dekking van de overslaghal. Diezelfde overslaghal is ook duurder geworden door alle ingrepen die gedaan zijn om de veiligheid te verhogen, zoals het extra toezicht op veilig werken en de nieuwe vloeistofdichte vloer. Daarnaast zijn er in 2025 hoger dan geraamde onderhouds- en reparatiekosten biomassacentrale (eind 2025 vervangen). De hogere uitbestedingskosten inzameling en afzet zijn nog niet volledig gedekt in externe tarieven als gevolg van de geldende contractafspraken. Dit wordt aangepakt door het opstellen van nieuwe dienstverleningsovereenkomsten.

• Vennootschapsbelasting (voordeel € 1 miljoen): In 2025 is een voordeel gerealiseerd welke betrekking heeft op het verschil tussen de definitieve aangifte vennootschapsbelasting over 2024 en het betaalde voorschot vennootschapsbelasting over 2024. Het verschil betreft een voordeel van € 0,8 miljoen. Deze definitieve aangifte is eind 2025 ontvangen van de belastingdienst. Daarnaast wordt voor belastingjaar 2025 uitgegaan dat geen vennootschapsbelasting is verschuldigd (€ 0,2 miljoen voordeel). Algemene Uitkering De decembercirculaire 2025 leidt tot de volgende financiële wijzigingen: - De actualisatie van de basisgegevens 2025 resulteert in een negatief budgettair effect van € 1,1 miljoen. De belangrijkste oorzaak hiervan zijn de gestegen WOZ‑waarden. Deze zorgen enerzijds voor hogere opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting (OZB), maar hebben anderzijds een neerwaarts effect op de uitkering uit het gemeentefonds. - Daarnaast zijn er diverse (nieuwe) decentralisatie‑uitkeringen en taakmutaties verwerkt die van invloed zijn op het boekjaar 2025. De grootste mutaties betreffen de compensatieregeling voor medewerkers van sociaal ontwikkelingsbedrijven, het faciliteitenbesluit opvangcentra, de Wet versterking regie volkshuisvesting, de meerkosten Oekraïne binnen het sociaal domein en het impulsbudget voor arbeidsmarktregio’s.

Een deel van deze decentralisatie‑uitkeringen en taakmutaties wordt (gedeeltelijk) doorgeschoven naar 2026, aangezien in 2025 hiervoor geen kosten meer zijn gemaakt. Dit betreft een bedrag van € 0,9 miljoen. De kosten die in 2025 wel zijn gemaakt, zijn verantwoord binnen de inhoudelijke programma’s en bedragen € 1,1 miljoen. Per saldo is er geen resultaat. 14

Jaarrekening 2025 Arbeidsparticipatie (Reserve Werk- en Ontwikkelbedrijf) De grootste positieve afwijking betreft een voordeel op diverse Rijksbudgetten die gunstiger uitvallen (bijna € 1,8 miljoen). Diverse kleinere afwijkingen rond de uitvoering van de wetten rond Werk en Inkomen leiden tot het resterend nadeel van € 40.000. Dit gaat onder andere om afwijkingen bij de werkvormen (loon en omzet) en inkoop van ondersteunende taken. Naast arbeidsparticipatie rekenen ook een deel van de voordelen op personeelskosten, kapitaallasten en overige verschillen af naar deze reserve. De reserve werk- en ontwikkelbedrijf is gemaximeerd op 15% van het achterliggende budget wat nu gelijk staat aan een maximumbedrag van € 9,6 miljoen. Na verrekening zou het saldo van deze reserve ultimo 2025 uitkomen op € 13,4 miljoen. Het bedrag boven dit maximum valt vrij en bedraagt € 3,8 miljoen. Beschermd Wonen/Maatschappelijke opvang De zorginkoop beschermd wonen valt in 2025 € 1,4 miljoen hoger uit dan begroot. De belangrijkste oorzaken zijn de afwikkeling van zorginkoop uit voorgaande jaren (€ 0,9 miljoen nadeel) en een hoger aantal cliënten (€ 0,4 miljoen nadeel). Daartegenover staan o.a. voordelen van € 0,5 miljoen aan lagere personele kosten. Daarnaast ontstaat op het regionaal uitvoeringsprogramma een voordeel van € 0,35 miljoen door lagere Projectuitgaven.

We ontvingen ook nog een hogere rijksbijdrage (€ 0,1 miljoen voordeel). Op de zorginkoop maatschappelijke opvang (incl. winteropvang) is een voordeel van € 0,05 miljoen. Mede omdat de winteropvang een jaar langer op de oude WeenerXL-locatie kon blijven ontstaat ook een voordeel op de ontwikkelkosten Maatschappelijke Opvang van € 0,15 miljoen. Doordat er in medio 2025 een eigen inloop voor daklozen is geopend (EigenTijd), zorgt dit voor een voordeel van € 0,3 miljoen. Tenslotte is er voor lokale aanpak dakloosheid een voordeel van € 0,4 miljoen, doordat een aantal projecten vertraging heeft opgelopen. Alle voor- en nadelen worden verrekend met de reserve Sociaal en Zorgfondsfonds en Reserve Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang regionaal. Het klein resultaat wordt veroorzaakt doordat in de decembercirculaire extra middelen zijn verstrekt. Bijzondere bijstand De bijzondere bijstand is een open einderegeling, waarbij zowel de aard als het aantal cliënten van jaar tot jaar kan fluctueren. In het betreffende jaar zijn de kosten voor de Individuele Inkomenstoeslag (IIT) gestegen doordat er meer personen gebruik van hebben gemaakt. Daarnaast is het aantal burgers dat onder bewind is gesteld toegenomen en is de landelijke indexatie van de bewindvoeringstarieven hoger uitgevallen dan de gemeentelijke indexatie.

Incidentele kosten voor Bijzondere Bijstand zijn van te voren niet goed in te schatten omdat deze alleen vergoed worden als de situatie zich voordoet. Deze kostenstijgingen leiden tot een nadelig resultaat van € 0,3 miljoen. BUIG (reserve Werk en Inkomen) Op de BUIG wordt per saldo wordt een voordelig resultaat gerealiseerd van € 9,1 miljoen, dit is € 3,1 miljoen hoger dan het begrote voordeel van € 6,0 miljoen en bestaat uit: 1. Uitkeringskosten; € 0,5 miljoen nadeel Bij de begrotingsactualisatie 2025 is conform de prognose door het CPB in haar Macro Economische Verkenning (MEV) van september 2024, uitgegaan van een landelijke stijging van het aantal uitkeringen met 0,28%. Op basis hiervan is het gemiddeld aantal uitkeringen in 's-Hertogenbosch geactualiseerd begroot op 3.112 uitkeringen. Het werkelijk gemiddeld aantal uitkeringen in 2025 is 3.101, met een eindstand 2025 van 3.076 uitkeringen. Het gemiddelde ligt 11 lager dan begroot. Het financieel effect van deze zeer beperkte afwijking is marginaal. Het nadeel wordt hoofdzakelijk verklaard door: - Afbouw van de algemene heffingskorting, waardoor de gemiddelde uitkeringsprijs meer is gestegen

15

Jaarrekening 2025 dan was voorzien in de geactualiseerde begroting. Het nadelig effect hiervan bedraagt € 1,1 miljoen waarvoor we worden gecompenseerd in het BUIG budget. - € 0,5 miljoen voordeel wegens lagere kosten Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen, een voordeel op de sociaal debiteuren en een hogere stijging van de inkomstenkorting. - € 0,1 miljoen voordeel door het beperkt lagere aantal uitkeringen. 2. Loonkostensubsidie; € 0,8 miljoen nadeel Een beperkt hoger gemiddeld aantal gerealiseerde plaatsingen met loonkostensubsidie (650fte ipv 646fte), maar vooral een hogere gemiddelde prijs dan begroot leiden tezamen tot een nadelig resultaat van € 0,8 miljoen. 3. BUIG Budget; € 4,4 miljoen voordeel Op 30 september is het definitieve BUIG budget (macro en per gemeente) gepubliceerd. Hieruit blijkt dat het BUIG budget 2025 voor onze gemeente circa € 4,4 miljoen hoger is dan begroot. Dit wordt voor circa € 4,0 miljoen veroorzaakt door de verwachte effecten vanuit Rijksbeleid (zoals compensatie afbouw algemene heffingskorting), realisaties voorgaand jaar, conjunctuur effecten en indexatie. Het aandeel van onze gemeente in het macro budget voor de loonkostensubsidies ligt 0,07% hoger dan begroot wat € 0,4 miljoen voordeel betekend. Voor de uitkeringen is het gemeentelijk aandeel vrijwel conform onze begroting.

4.Het BUIG budget 2025 is hoger dan begroot, waardoor de storting in de reserve Fonds Werk en Inkomen hoger wordt. Deze vormt een aanvullend nadeel in de exploitatie van € 0,3 miljoen. Per saldo leiden bovenstaande ontwikkelingen tot een positief budgettair resultaat van € 2,8 miljoen. Cultureel Wijkenprogramma De subsidie voor het cultureel wijkenprogramma wordt slechts voor een deel beschikt. Reden hiervoor is dat het meer tijd heeft gekost dan verwacht om bestuursleden te vinden, een stichting op te richten en bedrijven te verbinden. De bestuursleden hebben daarom besloten in 2025 alleen een pilot te starten. Het voordelig resultaat bedraagt € 0,2 miljoen. Budgetoverheveling In de landelijke kadernota Rechtmatigheid is aangegeven dat incidentele beschikbare budgetten die niet (volledig) worden uitgegeven in het lopend boekjaar middels een begrotingswijziging worden overgeheveld naar volgend boekjaar. Bij de MARAP heeft de raad op basis van prognoses van een bedrag van € 31 miljoen overgeheveld. De realisatie wijkt hier € 3,1 miljoen van af. Dit wordt onder meer veroorzaakt door de budgetten die we pas verkregen hebben bij de decembercirculaire. Per saldo zorgt dit niet voor een budgettair effect. Volksfeesten In 2025 is als gemeente een nadere professioneringsslag gemaakt ten aanzien van carnaval en D’n Elfde van d’n Elfde.

Deze wijziging was nodig om de leefbaarheid en de balans in de stad tussen het volksfeest en de overige gebruikers van onze stad voor de toekomst te kunnen waarborgen. We zien namelijk nog steeds een toename in het aantal bezoekers van het volksfeest carnaval en D’n Elfde van d’n Elfde en de populariteit daarvan. Deze toename dienen we in goede banen te leiden. De ontwikkeling naar een meer duurzame vorm van carnaval en D’n Elfde van d’n Elfde zal de komende jaren nog verder vorm krijgen. De afgelopen jaren zagen we ook al budgettaire overschrijdingen op volksfeesten die in de recente maraps over afgelopen jaren kenbaar zijn gemaakt. Echter de huidige ontwikkeling vraagt op dit moment meer van ons, dan dat we de afgelopen jaren hebben ingezet. Veel van de kosten die in 2025 zijn gemaakt waren er ook al in het verleden, maar zijn in 2025 sterk toegenomen. Hoewel de intentie is dat we kosten op termijn terugdringen, is er in 2025 een nadeel

16

Jaarrekening 2025 van € 1,2 miljoen op evenementen en volksfeesten waarbij het grootste deel veroorzaakt is door carnaval. We hebben de activiteiten en daarmee kosten ronden evenementen nu scherp inzichtelijk en creëren daarmee grip. We zullen richting de begroting 2027 de situatie rondom deze volksfeesten nog verder in kaart brengen en eventuele keuzes hieromtrent aan de raad voorleggen. Exploitatie Maaspoort Den Bosch De overschrijding is het gevolg van een aantal incidentele kostenposten, waaronder extra uitgaven voor personeel. Enerzijds door extra kosten als gevolg van langdurige ziekte en anderzijds door extra stagevergoedingen. Daarnaast is het team tijdelijk uitgebreid in verband met het evenement WK handbal in Maaspoort. Tenslotte zijn er incidentele uitgaven die vooraf niet begroot waren, zoals de fee voor het hosten van het WK handbal, de aanschaf van een hoogwerker en kosten voor een akoestisch onderzoek om de geluiduittreding vanuit de hal te beperken. Per saldo een negatief resultaat van € 0,2 miljoen. Groen- en reststroken Conform de door het college vastgestelde Uitvoeringsregels groen- en reststroken worden in beginsel geen gronden meer verkocht of verhuurd. Dit is een bewuste keuze om zoveel mogelijk gronden in eigendom te houden vanwege de energie transitie en –congestie, waarvoor nog niet voorziene boven- en ondergrondse voorzieningen nodig zijn.

Dit zorgt voor minder opbrengsten en leidt tot een nadelig resultaat van € 0,2 miljoen. Groene Schil De gemeente ’s-Hertogenbosch (feitelijk de voormalige gemeente Maasdonk) stelde onder de Wet ruimtelijke ordening de Structuurvisie Groene Schil Nuland vast. Op basis van deze structuurvisie kon de gemeente in een anterieure overeenkomst met initiatiefnemers een bepaling opnemen voor een financiële bijdrage aan het Reconstructiefonds De Groene Schil. Vanuit dit fonds zijn de kosten die betrekking hadden op de kwaliteitsverbetering van het gebied rond Nuland (buitengebied), zoals benoemd in de structuurvisie, bekostigd. Door een financiële bijdrage voor dit fonds te vragen aan initiatiefnemers zijn de kosten voor de kwaliteitsverbetering evenredig verdeeld over de verschillende bouwplannen in het gebied. Op het moment dat de Omgevingsvisie is vastgesteld en in werking treedt komt de Structuurvisie Groene Schil Nuland te vervallen. Hiermee komt de juridische basis voor het vragen van een financiële bijdrage aan het Reconstructiefonds De Groene Schil te vervallen. Financieel betekent dat dat de gemeente geen bijdragen meer ontvangt en dat de restant boekwaarde administratief zal moeten worden afgeboekt. Het nadelig resultaat bedraagt € 0,3 miljoen. Grondbedrijf Zie de paragraaf Grondbeleid Inzet op projecten afdeling projectmanagement en voorbereiding.

Het landelijk tekort aan projectleiders en werkvoorbereiders werkt ook door binnen de gemeente ’s Hertogenbosch. Dit tekort leidt tot een verhoogd personeelsverloop, zowel onder vaste medewerkers als bij ingehuurde capaciteit. Als gevolg hiervan ontstaan knelpunten in de projectuitvoering, waaronder overdracht van projecten, extra inwerktijd voor nieuwe medewerkers en daarmee samenhangend productiviteitsverlies. Bij het vaststellen van de intern door te berekenen tarieven voor 2025 is geen rekening gehouden met dit externe arbeidsmarkteffect. Hoewel de lagere bezetting leidt tot lagere personeels- en inhuurkosten, resulteert het verminderde productiviteitspercentage per saldo in een incidenteel nadeel van € 0,7 miljoen in 2025.Voor de komende jaren wordt dit effect expliciet meegenomen bij de bepaling van de interne tarieven, zodat deze beter aansluiten bij de feitelijke uitvoeringscapaciteit.

17

Jaarrekening 2025 Jeugdhulp Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2025 is er sprake van een tekort van € 2 miljoen als gevolg van hogere zorguitgaven ten opzichte van de begroting. Gedurende 2025 is de begroting met € 4 miljoen positief bijgesteld op basis van de meicirculaire 2025. De kostenstijging wordt vooral veroorzaakt door een toenemende behoefte aan maatwerk bij zeer complexe casuïstiek. De grootste kostenstijging doet zich voor in de ambulante hulpverlening, ggz, begeleiding en daghulp een ontwikkeling die al meerdere jaren gaande is. Daarnaast is het aantal jeugdigen voor wie jaarlijks meer dan € 0,2 miljoen aan ondersteuning nodig is, gestegen van 8 in 2024 naar 16 in 2025. Deze toename wordt mede veroorzaakt doordat de gesloten jeugdzorgvoorzieningen voor jongeren die niet meer thuis of in een zo thuis mogelijke omgeving kunnen wonen, sneller sluiten dan dat er alternatieve voorzieningen worden opgebouwd. Zoals toegelicht tijdens de I&O commissie van 17 november 2025 werkt het college momenteel aan een plan voor toekomstbestendige hulp en ondersteuning. De besluitvorming hierover vindt in 2026 plaats. Het tekort van € 2 miljoen valt weg tegen een gunstige eenmalige bijstelling van de Rijksuitkering via de septembercirculaire van € 7 miljoen. Deze is toegekend ter compensatie van de landelijke tekorten in de jeugdzorg.

Per saldo voegen we daarom € 5 miljoen toe aan de reserve sociaal en zorgfonds. Voor het lokaal programma Jeugdhulp was in 2025 € 3,5 miljoen beschikbaar. Dit programma heeft als doel de druk op de jeugdhulp te verlichten en de toegankelijkheid voor kwetsbare kinderen en gezinnen te verbeteren door het vrij toegankelijke aanbod beter aan te laten sluiten op de werkelijke ondersteuningsbehoefte. Deze ondersteuning is beschikbaar op voor cliënten logische plekken, zoals scholen en huisartsenpraktijken. Conform de verwachting bij de Managementrapportage 2025 resteert € 0,7 miljoen van het totale budget. Dit bedrag is ook toegevoegd aan het sociaal & zorgfonds. Kapitaallasten Het voordeel wordt gerealiseerd doordat investeringen worden doorgeschoven naar 2026 in verband met langere levertijden, gebrek aan personele capaciteit en vertraagde aanbestedingen. Voorbeelden zijn MIRT A2, GSB aandachtsgebieden en mobiliteit binnenstad. Het voordeel bedraagt € 4,3 miljoen. Leges Het nadeel van € 0,4 miljoen bestaat uit twee onderdelen. 1. Een aantal grote dossiers/ leges voor zonnevelden zijn eerder afgesloten dan verwacht, waardoor er toch onverwacht veel meer is binnengekomen.

We constateren een daling van de opbrengsten uit leges voor bouwvergunningen van € 0,5 Hoewel het totale aantal omgevingsvergunning aanvragen (inclusief conceptverzoeken) stabiel blijft, neemt vooral het aantal grote bouwprojecten (met bouwkosten boven € 1 miljoen en dus hogere legesopbrengsten) af. De terugloop in aanvragen kan onder meer worden verklaard door de piek in 2024 in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging, de complexiteit van projectontwikkeling, juridische procedures en de stikstofproblematiek. Aangezien het aantal en de omvang van omgevingsvergunning aanvragen vraag gestuurd zijn, leidt het uitblijven van grote projecten naar verwachting over het gehele jaar tot lagere legesopbrengsten. Voor 2026 hanteren we vooralsnog de huidige raming, maar we signaleren hierbij een reëel risico op lagere legesinkomsten. In de komende periode voeren we een nadere analyse uit en bekijken we mogelijke beheersmaatregelen, zoals een aanpassing van de legestarieven of het terug schalen van personele inzet en inhuur. Begin 2026 wordt een verdiepende analyse uitgevoerd om te bepalen of de daling structureel van aard is.

18

Jaarrekening 2025 Indien dit het geval blijkt, zal bij de begroting 2027 onder andere worden gekeken naar de tarifering van de verschillende leges, met het oog op kostendekkendheid voor de komende jaren. Een bekend risico van de invoering van de Omgevingswet is dat de kostendekkendheid van een afdeling VTH onder druk komt te staan. Dit omdat voor veel zaken een meldingsplicht geldt waarvoor geen leges opgevoerd mogen worden. Aan deze meldingen zit echter wel arbeid vast. 2.Daarnaast bleek dat er nog ongefactureerde werkzaamheden 2024 voor Heusden open stonden en vanwege de onzekerheid over het verloop van de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging is er terughoudendheid geweest met het aangaan van financiële en personele verplichtingen. Liquidatieuitkering CSV De resterende activiteiten van CSV Amsterdam B.V. met betrekking tot de verkoop van Attero Holding N.V. is in 2014 afgerond. De gerechtelijke procedure met de Belastingdienst over de naheffingsaanslag afvalstoffenbelasting is geëindigd, en er zijn geen openstaande rechten of verplichtingen meer voortvloeiend uit deze transactie. In de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van 17 april 2025 is unaniem besloten tot de ontbinding en liquidatie van CSV Amsterdam B.V. In dat kader is een liquidatiebalans opgesteld en goedgekeurd, en is ingestemd met een uitkering van de resterende liquide middelen aan de aandeelhouders.

De gemeente 's-Hertogenbosch heeft € 0,3 miljoen ontvangen. Bovenstaande ontwikkeling heeft geleid tot een positief resultaat van € 0,3 miljoen. Onderwijshuisvesting In 2025 werd gewerkt aan diverse bouwprojecten. Zo is KC De Hobbit in augustus opgeleverd en in gebruik genomen. Zoals ook al werd toegelicht in het raadsvoorstel IHP van 1 april 2025 zijn enkele projecten nog niet afgerond en vallen de bijbehorende kapitaallasten ad € 0,55 miljoen vrij. De vernieuwbouw van KC Zuiderster start later dit jaar en EC ’t Sparrenbos, KC Het Stadshart en De Mariaschool zijn in voorbereiding. Een gedeelte van de vrijgevallen kapitaallasten wordt verrekend met de reserve Activa. Oninbare belastingdebiteuren In 2023 is gebleken dat de voorziening voor oninbare belastingdebiteuren hoger was dan noodzakelijk. Om die reden is toen het percentage oninbaar bij de belastingopbrengsten verlaagd van 0,4% naar 0,3%. Nu is gebleken dat dit percentage ook nog te hoog is en daarom zal dat per 2027 worden verlaagd naar 0,2%. We laten nu het bedrag dat niet nodig is voor het afdekken van het risico van oninbaarheid vrijvallen. Dit leidt tot een positief resultaat van € 1,3 miljoen. Onvoorzien In 2025 is geen beroep gedaan op de post onvoorzien. Opvang Ontheemden Het totale nadeel van € 1,7 miljoen (grotendeels verrekend met de reserve Opvang Ontheemden) is ontstaan door de volgende factoren: 1.

Leefbaarheidsplan (nadeel € 0,2 miljoen) Bij de uitvoering van het leefbaarheidsplan voor het AZC Pettelaarpark, om het AZC daar een zachte landing te geven in de omgeving, gebleken dat intensievere maatregelen nodig waren op het gebied van veiligheid en participatie/integratie dan aan de voorkant voorzien. Deze maatregelen zijn, zodra dit kon ook weer afgebouwd. Ook is in 2025 aangevangen met de voorbereidingen van het leefbaarheidsplan voor AZC Kruithoorn en de communicatie, het omgevingsmanagement en de technische voorbereiding. Bij het vormgeven van het leefbaarheidsplan wordt gewerkt langs de kaders die de raad gegeven heeft in de motie "humane opvang" en de motie "Plus Bosch model rond

19

Jaarrekening 2025 AZC". Dit zijn de voornaamste oorzaken van afwijkende uitgaven. Tegenover deze hogere uitgaven staat een voordeel op de begrote ambtelijke capaciteit. 2. Investering opvang Parallelweg (nadeel € 1 miljoen) Er was een investering nodig van € 1 miljoen om een acuut onveilige situatie in de opvang aan de Parallelweg op te lossen 3. SiSa verantwoording 2024 (nadeel € 0,7 miljoen) Er is een afwijking ontstaan bij de afwikkeling van de SiSa verantwoording 2024. Eind 2025 heeft het ministerie aangegeven dat er een verschil was in de aantallen onder de particuliere opvang van Oekraïense ontheemden. De gemeente heeft hierop tijdig een gecorrigeerde SISA verantwoording aangeleverd aan het ministerie. 4. Incidentele bijdrage Rijk Een incidentele bijdrage vanuit het Rijk vanwege faciliteitenbesluit opvangcentra, ontvangen via de decembercirculaire 2025, zorgt voor een voordeel van ca. € 0,2 miljoen. Rijksbijdrage Realisatiestimulans Woningbouw 2025 In november 2025 heeft het Rijk de Realisatiestimulans Woningbouw gepubliceerd. De verantwoordelijkheid van gemeenten om regie op ruimtelijke ontwikkelingen en woningbouw te nemen resulteert veelal in financiële tekorten. Met de realisatiestimulans ontvangt de gemeente voor elke in aanbouw genomen betaalbare woning, waarvoor niet via een rijksregeling middelen worden ontvangen, € 7.000,-.

Onder betaalbare woningen worden verstaan de sociale huur, de middeldure huur en betaalbare koop. Het bedrag wordt jaarlijks verstrekt als een vrij besteedbare financiële bijdrage ten behoeve van de woningbouwopgave. De commissie BBV heeft recent (maart 2026) bepaald dat de bijdrage verantwoord moet worden in het jaar waarin de bouw van de woning is gestart. Dat betekent dat we in de jaarrekening 2025 een bedrag van € 1.848.000 (264 woningen x € 7.000) als bate nemen. Via de resultaatbestemming stellen we voor om de ontvangen middelen te reserveren om de woningbouwopgave binnen onze gemeente in brede zin te ondersteunen. OZB Bij het opstellen van de begroting is een inschatting gemaakt van de verwachte vermindering van de OZB opbrengsten over voorgaande jaren als gevolg van ingediende bezwaren. Deze inschatting is achteraf te laag gebleken, wat heeft geleid tot een budgettair nadeel van € 0,2 miljoen. Parkeren De totale parkeeropbrengsten zijn € 0,3 miljoen lager dan begroot. Er zijn hogere opbrengsten naheffingsaanslagen (€ 0,1 miljoen) als gevolg van de extra inzet van de scanauto waardoor meer naheffingsaanslagen opgelegd zijn in Q4. Daartegenover staan lagere inkomsten (€ 0,4 miljoen) uit kort parkeren en vergunningen (straat, parkeergarages en transferium).

Dit verschil ten opzichte van de begroting wordt veroorzaakt doordat de begrote index de afgelopen jaren structureel hoger was dan de werkelijke index, waardoor de begroting steeds verder afwijkt van de realiteit. Daarnaast ligt het huidige parkeervolume nog steeds onder het niveau van vóór de Covid-periode. De parkeeruitgaven zijn € 0,5 miljoen lager dan begroot. Het grootste voordeel wordt behaald op kapitaallasten (€ 0,6 miljoen) als gevolg van investeringen die naar achteren zijn verschoven. Verder zijn de kosten voor de exploitatie van fietsenstallingen (Stationsplein en Gasthuiskwartier) lager dan begroot (€ 0,3 miljoen). Hiertegenover staan hogere kosten in het kader van huurdersonderhoud (€ 0,3 miljoen) en een nadeel op personeelskosten.

20

Jaarrekening 2025 Doordat het voordeel op de kosten groter is dan het tekort aan opbrengsten kan in 2025 € 0,3 miljoen extra gestort worden in de Reserve Parkeer en Verkeer. Pensioen Wethouders De pensioenvoorziening voor (voormalig) wethouders wordt jaarlijks actuarieel berekend. Deze is ultimo 2025, als gevolg van een gunstigere rentetermijn structuur, toereikend. Hierdoor hoeft er geen storting plaats te vinden en is het resultaat € 0,2 miljoen voordelig. Personeelskosten In de actualisatie 2025 zijn de gemeentelijke loonkosten structureel verhoogd met € 4,5 miljoen. Het CPB verwachtte namelijk dat de loonvoet sector overheid voor 2025 6% zou zijn, terwijl in onze begroting uitgegaan was van 3%. In juni is een nieuwe CAO voor gemeenten afgesloten. De daarin opgenomen afspraken zijn toch meer in lijn met onze oorspronkelijke inschatting. Derhalve kan de extra reservering voor loonkosten komen te vervallen. Daarnaast wordt het voordeel grotendeels veroorzaakt doordat niet alle vacatures (direct) – zijn ingevuld, mede als gevolg van de krappe arbeidsmarkt. Het voordeel bedraagt € 6,0 miljoen. RC schatkist Als gevolg van de ontvangen bevoorschotting van het Rijk voor specifieke uitkeringen hebben we een positief kassaldo. We zijn verplicht dit af te storten in de Schatkist.

De rentevergoeding die we hierover ontvangen is begroot, maar valt in werkelijkheid ruim € 1,2 miljoen hoger uit. We merken op dat het lastig is om deze opbrengst goed in te schatten, omdat deze enerzijds afhankelijk is van de kaspositie van de gemeente en anderzijds van het rentebeleid van de ECB. Ook eind 2025 hebben we weer substantiële bevoorschotting ontvangen, waardoor het kassaldo hoger is geworden. Riolering Binnen het programma riolering en gemalen is sprake van een onderbesteding. Deze onderbesteding is het gevolg van lagere energiekosten bij de gemalen, veroorzaakt door het droge voorjaar. Daarnaast heeft de aannemer door capaciteitsproblemen (personeel) op de arbeidsmarkt niet het volledige areaal van de gemeente ’s-Hertogenbosch kunnen uitvoeren, waaronder reiniging/ inspectie van vrijverval riolering en vervanging van drukriolering. Ook de geplande werkzaamheden om de achterstand in mutaties weg te werken binnen het nieuwe beheersysteem zijn dit jaar niet doorgevoerd, omdat de implementatie van het systeem nog niet is afgerond. Deze werkzaamheden worden doorgeschoven naar volgend jaar. Tot slot zijn niet alle investeringen rondom riolering uitgevoerd. De lagere kosten worden verrekend met de voorziening riolering met uitzondering van de hogere rentekosten als gevolg van verhoging van de renteomslag (€ 0,3 miljoen).

Deze laatste komt ten laste van de algemene dienst. Serious Request De totale netto kosten die gemaakt zijn voor Serious Request bedragen € 0,5 miljoen. Hiervan heeft € 0,2 miljoen betrekking op de activatie van de eigen inwoners en € 0,3 miljoen op de organisatie van het evenement en communicatie. De ambtelijke uren die zijn ingezet voor de voorbereiding en uitvoering van Serious Request zijn grotendeels gedekt vanuit de reguliere begroting. Serious Request heeft daarnaast geleid tot verhoogde parkeeropbrengsten van circa € 0,2 miljoen. Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers Ter dekking van kosten voortvloeiend uit de afwikkeling van de Tozo-regeling is in het verleden rekening gehouden door het opnemen van een balanspost. Uit een herziene raming blijkt dat de verwachte kosten lager zullen uitvallen. Als gevolg van deze bijstelling is in 2025 een incidenteel voordeel ontstaan van circa € 1,2 miljoen.

21

Jaarrekening 2025 Verwijderen kunstgras sportpark De Donken Om het voormalige voetbalcomplex van TGG op de Donk gereed te maken voor woningbouw diende de oude kunstgrasmat verwijderd te worden. Het betreft hier een van de eerste generatie kunstgras voetbalvelden waarbij gebruik gemaakt is van rubber infill en een rubberlava onderlaag. Het verwijderen van de mat, onderlaag en noodzakelijke sanering van de bodem eronder betekent een aanzienlijke kostenpost die niet voorzien was. Het totale nadeel bedraagt € 0,3 miljoen. Vrouwenopvang Door de onjuiste indeling ontving de gemeente Eindhoven doeluitkering vrouwenopvang voor de taken die eigenlijk voor de gemeente Vught bedoeld waren. In december 2025 stemde de gemeenteraad van Eindhoven in met een compensatie van € 0,8 miljoen voor de gemeente ’s‑Hertogenbosch voor de taken die sinds 2015 uitgevoerd werden. Daarnaast zorgt het uitblijven van de oranjehuisaanpak voor een voordeel van € 0,2 miljoen en is een voordeel behaald op de kosten voor de aanpak van veiligheid in afhankelijkheidsrelaties van € 0,2 miljoen. Het totale overschot ad € 1,2 werd verrekend met het Sociaal & Zorgfonds. WMO 2007/20215 Het totaal voordelig resultaat is € 0,2 miljoen. Dit bestaat uit o.a. een voordeel van € 0,5 miljoen voor de Wmo-voorzieningen.

Bij de regiotaxi is sprake van lagere aantal declarabele kilometers en de groei van cliënten met hulp bij het huishouden (HH) valt lager uit in onze gemeente. Dit laatste komt met name door de wachtlijsten bij de aanbieder door de krapte op de arbeidsmarkt. Daarentegen is er bij de Wmo begeleiding sprake van een nadelig resultaat van € 0,9 miljoen als gevolg van toename in zorg gebruik, een lichte toename in cliënten en cliënten blijven gemiddeld langer in zorg. Bij de uitvoerende teams is een voordeel van € 0,6 miljoen door de verjonging en het later invullen van vacatures. Het resultaat wordt deels verrekend met het Sociaal en Zorgfonds. Overige verschillen (diverse reserves) De overige verschillen bedragen per saldo € 1,9 miljoen

22

Jaarrekening 2025

Programma's Bestuursorganen- en ondersteuning

Ambitie We staan actief in verbinding met ál onze inwoners en partners. Hiervoor leggen we ons oor goed te luister. Ook bij die Bosschenaren die zich minder snel roeren of die we minder automatisch bereiken. De betrokkenheid en deelname bij het collectief van onze democratie mag en moet echt beter. Alleen vanuit wederkerigheid en mede-eigenaarschap komen we samen verder in de aanpak van opgaven en aandachtspunten. Naast het vaste en meer traditionele instrumentarium gaan we daarom ook actief op zoek naar een nieuwe creatieve en meer interactieve instrumenten om inwoners te boeien en te (ver)binden. We beseffen ons zeer dat dit iets anders vraagt van ons als lokale overheid. Zowel van de ambtelijke organisatie, het college alsook de gemeenteraad. Dat we een betrouwbare partner zijn en blijven, staat buiten kijf. We investeren in meer duidelijke besluitvormingstrajecten voor iedereen, we zijn transparant over verwachtingen en daarbij passende rollen en we werken samen op basis van co-creatie met inwoners. Experimenteren en proeftuinen gaan ons daarbij helpen. Deze ambitie raakt iedere opgave, project en programma. Dwars door de gemeente.

23

Jaarrekening 2025

Doelstellingen

Doelstellingen De ambities uit het Bestuursakkoord 2022-2026 zijn vertaald naar de programmabegroting. Om deze ambities te realiseren zijn er binnen dit programma een of meerdere doelstellingen opgenomen met verschillende indicatoren. Op de volgende pagina's ziet u de vertaling van het bestuursakkoord naar outcome-indicatoren ("Wat willen we bereiken?") en output-indicatoren ("Wat gaan we er voor doen?").

24

Jaarrekening 2025

Actief en vanuit wederkerigheid in verbinding

Wat wilden we bereiken? • •

•

• •

Met lobby en public affairs zetten we in op partnerschap om vanuit mede-eigenaarschap in gezamenlijkheid projecten en opgaven een stap verder te brengen. We richten ons daarbij op meerdere niveaus: van provincie tot Europa. En van VNG tot B7. Partnerschap staat ook centraal bij onze regionale samenwerking. Als gemeente kunnen we sommige opgaven niet alleen oppakken. Daar is goede samenwerking met medeoverheden voor vereist. In onze regio, in Brabant en in het land. Onder meer in de regio Noordoost-Brabant vervullen we een actieve rol, die ook van ons centrumgemeente verwacht mag worden. Ook continueren we de samenwerking in BrabantStad. In onze lokale democratie dient iedere stem gehoord te worden. Ook de stem van die groepen die we nu nog te weinig horen en zien. Hiervoor zetten we niet alleen in op een versterking van het meer ‘traditionele’ participatie- en inspraakinstrumentarium. Maar ook experimenteren we met nieuwe vormen. Alleen met elkaar kunnen we het onderling democratisch debat voeren. We gaan vernieuwing hierbij niet uit de weg. Vanuit verbinding communiceren we met inwoners en partners. Laagdrempelig en vanuit wederkerigheid. We zijn waar de inwoner is en de interactie voorop staat. We leggen ons oor goed te luister. We communiceren met focus op de hoofdopgaven.

Rond bestuurlijke representatie richten we ons op de betekenis voor en in verbinding met de Bossche samenleving. Ons uitnodigingsbeleid rond grote(re) en kleinere evenementen richt zich op de impact voor en nabijheid van inwoners. En op het imago van de stad. Inhoudelijk staat ook hier de slagkracht op de hoofdopgaven voorop.

Indicator Nulmeting Doelstelling 2025 Realisatie 2025 Ambitie 2026 Bron Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: “De burgemeester en wethouders leggen hun besluiten duidelijk uit” Nieuwe 13% 15% 15% L&V monitor nulmeting (O&S) Omnibusenquête in najaar 2023 Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: ”Inwoners worden vooraf voldoende betrokken bij het maken van gemeentelijke plannen" 21% 23% 27% 23% L&V monitor (O&S)

25

Jaarrekening 2025

Wat hebben we ervoor gedaan? Wat hebben we ervoor gedaan?

Gerealiseerd?

Bestuurlijke representatie vanuit betekenis en verbinding. In 2025 doet we dat door: •

Het algemeen gemeenschappelijke belang, het politiek-bestuurlijke belang en het imago van de stad - geformuleerd in ons bestuursakkoord ‘Slagkracht en ambitie’ - centraal te stellen. • Waardering uit te spreken voor wat inwoners of derden in en voor ’s-Hertogenbosch doen, vanuit drie invalshoeken: invulling geven aan de maatschappelijke wens bestuurlijk onze gemeente te representeren, zelf doelgericht uitnodigen bij evenementen en activiteiten en zelf initiëren van de verbinding met en tussen (doel)groepen. Lobby & public affairs vormen hier onderdeel van. Bestuurlijke representatie vanuit Ja betekenis en verbinding. In 2025 deden we dat onder meer door: ·De beleidslijn bestuurlijke representatie 2025 is – samen met de jaarlijkse invulling en de financiële vertaling - in januari 2025 vastgesteld. Het verbinden, het waarderen en het versterken van relaties (als individu en als collectief) staat hierin centraal. ·Bestuurlijk is de representatie (uitnodigingsbeleid) meer aan de voorkant dan voorheen gewogen, en zijn uiteindelijk alle ruim 400 representatieve momenten in het college beoordeeld. Tevens is invulling gegeven aan de bestuurlijke representatie bij ruim 42 reguliere en de unieke (inter)nationale evenementen (waaronder Dutch Dart Masters, Euro Hockey League en WK Handbal). Om aldaar relaties en netwerken verder uit te bouwen, te versterken en te verbinden.

Specials waren carnaval, de start van het themajaar 2029 en Serious Request, waarbij vooral voor die laatste geldt dat de verbindingen, de activatie van onze inwoners en de saamhorigheid maximaal tot uitdrukking kwamen. ·We hebben eveneens ons strategisch uitnodigingsbeleid op evenementen en werkbezoeken voortgezet en verder uitgebreid. We leggen bij het nodigen meer de aandacht op de minder snel gehoorde stemmen van ’s-Hertogenbosch: bijvoorbeeld Eurohockey League de gezondheidszorg, veteranen bij onder meer The Dutch Masters en speciale

26

Jaarrekening 2025 Wat hebben we ervoor gedaan? museabezoeken, het WK Handbal waar ouderen en vrijwilligers genodigd zijn en uniek dit jaar - kinderen met een spierziekte bij Serious Request.

Gerealiseerd?

Communicatie vanuit verbinding en wederkerigheid. In 2025 doen we dat door: •

Het verder uitwerken van het communicatiebeleid van de gemeente, met als doel nog meer doelgroepgericht, open en transparant communiceren. • Vanuit communicatie de doorontwikkeling van het participatiebeleid stimuleren om daarmee het netwerkgericht en interactief werken van de organisatie te ondersteunen. • We doen onderzoek hoe we op een effectieve en persoonlijke manier in contact blijven met de inwoner. Dit doen we door buiten naar binnen te halen met omgevingsanalyses, (persoonlijk) dialoog en aanvullende persoonlijke onderzoeken via O&S. • We zoeken op nieuwe (digitale) kanalen naar interactie en mogelijkheden. Dit om benaderbaar te zijn én blijven. En ruimte voor externe inbreng mogelijk te maken en uit te breiden. Communicatie vanuit verbinding en Gedeeltelijk wederkerigheid. In 2025 deden we dat onder meer door: ·We hebben een divers communicatiebeleid vastgesteld: de communicatievisie, de merkstrategie, beleid online landschap, beleid digitale toegankelijkheid en beleid websites en apps. Door te investeren op communicatiebeleid en de implementatie daarvan dragen we bij aan meer doelgroepgerichte, open en transparante communicatie. ·Communicatie was van belang bij het opstellen van de participatievisie en het burgerberaad. ·We doen onderzoek hoe we op een effectieve en persoonlijke manier in contact blijven met de inwoner.