definitieve jaarrekening 08052026

Een budgetkorting van 10% zal erin resulteren dat een deel van de mensen uit deze risicogroepen niet meer terecht kan bij de GGD voor seksuele gezondheidszorg. Dit kan een effect hebben op het aantal SOA’s en andere risico’s op het gebied van seksualiteit, zoals seksuele grensoverschrijding en ongeplande (tiener)zwangerschappen. Planetaire gezondheid (kans groot – impact middel groot € PM) De WHO noemt klimaatverandering de grootste bedreiging voor de volksgezondheid in de 21ste eeuw. Daarmee is dit voor de GGD als organisatie een relevant en urgent thema. Klimaatverandering brengt grote gezondheidsrisico’s met zich mee. Denk aan hittestress, nieuwe infectieziekten en groter risico op sterfte en schade door natuurrampen. De lijst is oneindig en bevat allerlei thema’s die de kern van het werk van de GGD raken. Maar duurzaamheid biedt ook grote kansen voor de publieke gezondheid. Een duurzame leefstijl bevordert immers de gezondheid. Uitvoering forensische geneeskunde (kans groot – impact middel groot € 0,8 miljoen) De taken van de GGD voor forensische geneeskunde bestaan onder andere uit gemeentelijke lijkschouw en medische arrestantenzorg voor de regionale politie-eenheden. Doordat de politie de medische arrestantenzorg gaat aanbesteden, bestaat de kans dat de GGD deze dienstverlening op termijn kwijtraakt aan marktpartijen.

In dat geval leidt dit tot een aanzienlijk verlies aan schaalvoordelen en navenante opbrengsten en wordt het zeer uitdagend om de expertise en bemensing voor de gemeentelijke lijkschouw op peil te houden. Volgens de begroting 2026 is de prognose eindstand van de reserves op 31-12-2025: • Algemene reserve € 1.651.000,Bestemmingsreserves € 3.019.000,-

73

Jaarrekening 2025

Risico's

In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u een totaaloverzicht van de risico's.

74

Jaarrekening 2025

Opvang Oekraïne: stopzetten Rijksbekostiging Naam Opvang Oekraine: stopzetten Rijk bekostiging irt doorlopende kosten

Naam

Aard

Maximale omvang bedrag

Kans

Opvang Oekraine: stopzetten Rijk bekostiging irt doorlopende kosten

Incidenteel

€ 10.000.000

01

Schatting verwachte omvang € 1.000.000

Toelichting De kosten waarvoor de reserve opvang ontheemden wordt ingezet zijn grofweg in te delen in twee onderdelen: kosten die voortkomen uit inspanningen die de organisatie heeft gedaan om de opvang van (Oekraïense) ontheemden en mogelijke kosten die ontstaan nadat de Richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïne (RTB) afloopt waarbij er onzekerheid bestaat over mogelijke Rijksfinanciering. De Richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïne (RTB) is in werking vanaf 2022. De RTB regelt het op Europees niveau afgesproken verblijfsrecht van Oekraïners en de vergoeding die het Rijk daarvoor aan gemeenten beschikbaar stelt. De RTB is door het Rijk al een aantal keer verlengd en nu doorgezet tot maart 2027. Voor de uitvoering van de Oekraïne-opvang zijn verplichtingen aangegaan die mogelijk langer doorlopen nadat de financiering vanuit het Rijk voor de opvang van ontheemden Oekraïners is afgelopen. Het gaat daarbij voornamelijk om medewerkers van de opvang met een dienstverband voor onbepaalde tijd en huurcontracten voor locaties waarin Oekraïense ontheemden verblijven. Het is nog onduidelijk in hoeverre het Rijk hier rekening mee gaat houden in het afbouwen van de regeling. Wat daarna gaat gebeuren is onzeker, als er daarna geen Europese oplossing komt, treedt de Nationale Terugval Optie (NTO) in werking.

In dat geval krijgen Oekraïners dezelfde rechten, plichten en voorzieningen als statushouders, met uitzondering van het onderdeel inburgering. De grootste vraagstukken liggen dan in de domeinen wonen, werk en vangnet, samenleven, integratie en onderwijs en zorg. De minister heeft aangekondigd dat financiële compensatie voor gemeenten onderdeel is van de NTO. De mate waarin dit toereikend is echter nog onduidelijk. In september 2024 heeft de gemeenteraad de reserve opvang vluchtelingen en ontheemden ingesteld uit voordelen bij het opvangen van ontheemden in de eerste jaren van de oorlog. De reserve is bedoeld om brede opgaves in de opvang van vluchtelingen te financieren. Per 31-12-2025 zit er ruim € 13 mln in deze reserve. De verwachting is dat de reserve dekkend is om aan de verplichtingen die binnen dit beleidsveld op ons afkomen te voldoen. Met zekerheid is dit echter niet te stellen. Voornamelijk de kosten die ontstaan in de fase na het intreden van de Nationale Terugval Optie (NTO) bieden onzekerheid. Om die reden blijft het risico in tact.

75

Jaarrekening 2025

Beleidskaders

Programmaplan Samen Gezond Programmaplan Sociale Structuur Burgerberaad woonzorgvisie

76

Jaarrekening 2025

Veiligheid

Ambitie Het thema veiligheid raakt ons allemaal. En voor veiligheid zijn we daarom allemaal medeverantwoordelijk. Het begint met ieders ogen en oren in de wijk. En we investeren preventief in mensen en netwerken. Dat richt zich op het voorkómen van veiligheidsproblemen en het bieden van perspectief. Als het nodig is, werken we ook repressief. Tegen wie de spelregels van onze samenleving moedwillig overtreedt, treden we hard op. Qua veiligheidscijfers doen we het op vele fronten goed. Toch ervaren inwoners deze veiligheid niet altijd in hun nabije leefomgeving. Uit het traject met de Wijkveiligheidsscans hebben we geleerd dat inwoners veiligheid vooral associëren met leefbaarheid. Problemen als verkeersoverlast, jeugdoverlast en zwerfafval worden het meest genoemd. Om prettig wonen en leven nu én in de toekomst mogelijk te maken is het belangrijk aandacht te hebben voor deze leefbaarheidsthema’s, bijvoorbeeld binnen de leefbaarheidsteams en contacten via bestuurs- en dorpsraden, buurtpreventieteams en ontmoetingen in de Bossche Buurttent. En om daarnaast aandacht te hebben voor de thema’s die misschien nog niet voelbaar zijn, maar wel een grote inbreuk (kunnen gaan) vormen op de veiligheid van onze inwoners. Dit doen we door de inzet op de prioritaire thema’s binnen het Integraal Veiligheidsplan: ondermijning, maatschappelijke onrust en digitale veiligheid.

De focus die we aanbrengen steunt op een stevig fundament van het complete stelsel van veiligheid en leefbaarheid binnen onze gemeente, onze veilige basis. Veiligheid moet voelbaar zijn voor onze inwoners, nu en in de toekomst. In verbinding staan met andere beleidsdomeinen, partners, inwoners, instellingen en ondernemers is daarbij de sleutel, want samen maken we een veilig ’s-Hertogenbosch.

77

Jaarrekening 2025

Doelstellingen

De ambities uit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn vertaald naar de programmabegroting. Om deze ambities te realiseren zijn er binnen dit programma een of meerdere doelstellingen opgenomen met verschillende indicatoren. Op de volgende pagina's ziet u de vertaling van het bestuursakkoord naar outcome-indicatoren ("Wat willen we bereiken?") en output-indicatoren ("Wat gaan we er voor doen?").

78

Jaarrekening 2025

Inwoners en hun naaste leefomgeving

Wat wilden we bereiken? We willen dat al onze inspanningen bijdragen aan een veilig ’s-Hertogenbosch. Dat betekent dat we zowel naar het objectieve als het subjectieve veiligheidsbeeld kijken. Op basis van de Wijkveiligheidsscans weten we dat inwoners qua veiligheid met name problemen in de nabije leefomgeving zien op het gebied van verkeer, jeugd en zwerfafval. Het is daarom belangrijk om aandacht te hebben voor deze leefbaarheidsthema’s, zodat veiligheid nabij blijft. Het rapportcijfer dat inwoners geven voor veiligheid in hun buurt gebruiken we om de overkoepelende veiligheidsbeleving te meten. Het objectieve beeld houden we in de gaten via het aantal misdrijven. Ook maken we een landelijke vergelijking.

Indicator Nulmeting Doelstelling 2025 Realisatie 2025 Ambitie 2026 Bron Positie 's-Hertogenbosch landelijk (o.b.v. aantal misdrijven per 1.000 inwoners) Plek 18 Plek 20 Plek 20 Plek 20 Politie Rapportcijfer veiligheid in de buurt 6,9 7,0 6,8 Min. cijfer 7,0 Monitor gemiddeld leefbaarheid en veiligheid Totaal aantal misdrijven per 1.000 inwoners 53,8 52,5 55,9 52,0 Politie

Wat hebben we ervoor gedaan? Wat hebben we ervoor gedaan? Gerealiseerd? Aanpak overlastgevende jeugd. Preventie, onder andere via programma Bossche Veerkracht (preventie met gezag). Zie onderdeel Ondermijning. Ja Coffeeshopbeleid: • • •

Verplaatsing van de twee coffeeshops aan de Hinthamerstraat, waarna ruimte ontstaat voor een extra coffeeshop aan een uitvalsweg van de gemeente. Drugspreventie, met hernieuwde prioritering. Gedeeltelijk In november 2022 is eerst nieuw coffeeshopbeleid vastgesteld met

79

Jaarrekening 2025 Wat hebben we ervoor gedaan? daarin vestigingscriteria. Dit is de basis waarop verplaatsing juridisch rust. In het beleid is een overgangstermijn van vijf jaar opgenomen, tot november 2027. Inmiddels zijn we vergevorderd met beide coffeeshops in de keuze voor een nieuwe locatie. Q1 2026 verwachten we hierover naar buiten te treden, waarna de periode gaat starten waarin we exploitatie van de coffeeshop aldaar feitelijk mogelijk gaan maken. Dit is zowel het ruimtelijke spoor, als de benodigde exploitatievergunningen. Naast de algemene verslavingspreventie is de afgelopen jaren ingezet op de-normalisering van drugsgebruik (Skip die Trip). In regionaal Wmo-verband is een expertisepool opgezet gericht op het versterken van de begeleiding van cliënten beschermd wonen/maatschappelijke opvang met dubbel- en tripleproblematiek (psychiatrie in combinatie met verslaving en/of licht verstandelijke beperkingen).

Gerealiseerd?

Inzet op verkeersoverlast: • • •

Verkeersveiligheidsbeleid (onderdeel 'bereikbare stad'). ‘rondje’ binnenstad aanpakken. Pilot aanpak verkeershufters, met inzet op het aanpakken van huftergedrag, identificatie van veelplegers en het persoonlijk aanpakken daarvan. We werken aan de uitrol van het Selectief Gedeeltelijk Toelatingssysteem voor de tweede schil, waardoor onder andere het rondjes rijden door de binnenstad wordt voorkomen. In 2025 is de eerste fase rondom de Hinthamerdriehoek gerealiseerd. De pilot aanpak verkeershufters loopt tot 1 juni 2026. Dan volgt een evaluatie en de resultaten. Leefbaarheid: • • •

80

Pilot leefbaarheidsboa’s met specifieke aandacht voor zwerfafval en illegale stort. Pilot leefbaarheid in de wijk en afhandelingen van meldingen. Online meldpunt straatintimidatie: er is een online meldpunt straatintimidatie bij RADAR (discriminatie.nl), met betrokken partners wordt nog gewerkt aan het vormgeven van een passende afhandeling van meldingen.

Jaarrekening 2025 Wat hebben we ervoor gedaan?

•

•

•

De pilot met leefbaarheidsboa’s is gerealiseerd en omgezet naar een structurele werkwijze. In diverse wijken zien we dat de combinatie van handhaving en snelle opruimacties tot zichtbaar minder bijplaatsingen leidt. Hotspots bij winkelcentra blijven echter een knelpunt. Het afvalprobleem blijft zichtbaar, maar de inzet van handhaving pakt dumpers wel aan. De pilot over meldingen en afhandelingen loopt nog, resultaten zijn goed tot nu toe. De meldingenpilot laat overtuigend zien dat gerichte inzet op meldingen werkt: in alle pilotgebieden, zowel de oorspronkelijke als de later toegevoegde wijken. De resultaten tonen aan dat de aanpak locatie-onafhankelijk effectief is, mits er voldoende capaciteit beschikbaar is om het proces stabiel te houden. Er is structurele borging en extra capaciteit nodig om de pilot om te zetten naar een structurele werkwijze in de gehele gemeente. We hebben een meldpunt voor straatintimidatie via de website van Discriminatie.nl.

Gerealiseerd?

Ja

81

Jaarrekening 2025

Ondermijning

Wat willen we bereiken? Onze missie is om onze inwoners en organisaties en hun integriteit te beschermen tegen ondermijnende invloeden en ondermijnende criminaliteit op deze manier duurzaam terug te dringen. Dat we zicht hebben op ondermijnende invloeden, zodat we in kunnen zetten daar waar de ondermijnende keten het beste verstoord kan worden. Samen werpen we een dam op tegen de criminele industrie. Waar het gaat om het voorkomen van jonge aanwas is volwaardige participatie van jongeren in de maatschappij de beste manier om criminaliteit te voorkomen. Tegelijkertijd zullen er altijd jongeren zijn waar het niet goed mee gaat, die beïnvloedbaar zijn voor negatieve invloeden en/of het verkeerde pad op raken. Onze missie is om ook voor deze groep nabij te zijn en vroegtijdig hulp en ondersteuning te bieden zodat iedereen mee kan doen in de maatschappij. Waar nodig treden we repressief op. Zorg en veiligheid gaan hierbij hand in hand. We richten ons op de volgende doelstellingen: 1. In de aanpak van ondermijnende criminaliteit staat het zo impactrijk aanpakken van ondermijnende criminaliteit en ondermijnende invloeden centraal. Deze aanpak draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid en is gericht op het bereiken van maatschappelijk effect. Als samenwerkende overheden zijn we weerbaar en betrouwbaar.

Waar het gaat om jonge aanwas in de criminaliteit willen we zo vroeg mogelijk signaleren en passend interveniëren (preventief, curatief en/of repressief), zodat we voorkomen dat jeugd start met onwenselijk of crimineel gedrag óf hiermee kan stoppen.

Wat hebben we ervoor gedaan? Wat hebben we ervoor gedaan?

Gerealiseerd?

Aanpak criminele netwerken en families: • Barrières opwerpen en hinderen Weerbare overheid en maatschappij • Diverse integraal opgepakte casuïstiek op criminele netwerken en families. • Periodieke acties vanuit het

82

Ja

Jaarrekening 2025 Wat hebben we ervoor gedaan? Gerealiseerd? bestuurlijk interventieteam op onder andere meldingen en opslaglocaties. • Toepassing van de wet Bibob en hernieuwing van het beleid. • Verdere implementatie Brabantse Norm Weerbare Overheid. Voorkomen jonge aanwas in de criminaliteit: deelname in programma Bossche Veerkracht (preventie met gezag) met inzet op veerkrachtige en weerbare jongeren, vroegsignalering en voorkomen en repressie en perspectief. Ja • Er zijn afspraken gemaakt met meerdere partijen welke kunnen worden ingezet voor PmG. • De partners welke financiering vanuit PmG hebben gekregen, kijken zelf ook naar mogelijkheden van extra inzet. Denk hierbij aan Halt, welke preventieve gesprekken op scholen gaan voeren. • Er zijn ook al jongeren doorgestuurd naar partijen vanuit PmG. • Vanuit de projectgroep wordt er verbeterd in de structuur bij het inzetten en monitoren voor PmG. • Het project PmG wordt ook gedeeld bij de partners, waardoor het steeds meer een gezamenlijke aanpak kan worden. Echter moet deze nog wel beter in structuur worden gezet. De aanpak voor de Syrische jongeren is gedeeltelijk ingezet vanuit PmG. Hierdoor is er veel beter zicht op de groep ontstaan. In de acute fase heeft de versterking van onze lokale jeugdtafels bijzonder goed geholpen om snel en gericht op te treden tegen de overlast in de Bossche binnenstad in de zomer van 2025.

83

Jaarrekening 2025

Maatschappelijke onrust

Wat willen we bereiken? Onze missie is om de verdere opbouw en verankering van stevige lokale netwerken te bevorderen, vanuit de overtuiging dat goede netwerken kunnen bijdragen aan het voorkomen van sociale spanningen en maatschappelijke onrust. We verdiepen onze relaties en breiden ze uit naar groepen die we nog niet in beeld hebben, zodat we meer in de haarvaten van de samenleving komen. Ons (online) inzicht, kennis en handelingsperspectief ten aanzien van het voorkomen van maatschappelijke onrust verbetert, waardoor vroegtijdig (zo preventief mogelijk) geïntervenieerd kan worden en mogelijk ook kan worden gewerkt aan het wegnemen van de voedingsbodem voor onrust en geweld. We richten ons op de volgende doelstelling: We proberen opbouwende sociale spanningen en maatschappelijke onrust tijdig te signaleren en tegen te gaan, zodat spanningen en onrust de samenleving niet ontwrichten.

Wat hebben we ervoor gedaan? Wat hebben we ervoor gedaan?

Gerealiseerd?

Een volledig netwerk: • • • •

•

84

Sluitende keten. Gericht investeren in verbinding. Waar nodig optreden met gezag. Op het thema MO sluiten we aan bij de PRMO en agenderen we in de Driehoek. Intern zijn we gestart met een werkgroep Maatschappelijk Beeld en ontwikkelen we het netwerk van Afr’s verder door. Nodig is duidelijkheid op taakomschrijving, werkwijze en proces. Gelijk oplopend met de invoering van wet PARTA. Tegelijk investeren we op Bondgenoten en Met Elkaar

Gedeeltelijk

Jaarrekening 2025 Wat hebben we ervoor gedaan? Bosschenaren (MEB). Aanhakend bij politie, is Noord doorgestart met Bondgenoten. MEB heeft anderhalf jaar stilgelegen. Beiden willen we wel graag activeren, omdat het een belangrijke alliantie kan zijn in het creëren van maatschappelijke stabiliteit. • De basis voor een goede samenwerking lokaal en regionaal staat. Door aansluiting bij de PRZ&V, de vierjaarlijkse driehoek aangevuld met Z&V en intern het Poho Z&V. • De toepassing van het AVE-model onder leiding van de directie MO is opgestart, en wordt verondersteld als manier van werken in ’26 geïmplementeerd te worden. Rekening houdend met de ontwikkeling van lokale teams en de Samenwerkwijze.

Gerealiseerd?

Systematische en afgestemde aanpak maatschappelijke onrust: • Vormen handelingskader. • Online strategie. • Hulp en begeleiding voor jeugd. De basis voor het handelingskader is gelegen in de vier bovengenoemde netwerken: werkgroep Maatschappelijk beeld, netwerk AFr’s, Bondgenoten en MEB. De online strategie als onderdeel van een handelingskader maatschappelijke onrust, is wel benoemd maar niet opgepakt. Vanuit PMG zetten we in op jeugd. Via jeugdtafels zetten we in op o.m. gebieds-locatieverboden, vervolging strafbare feiten en een persoonlijke aanpak. Waarbij we ook het perspectief voor jongeren onderdeel maken van de aanpak.

Gedeeltelijk

85

Jaarrekening 2025

Digitale veiligheid

Wat wilden we bereiken? Onze missie is een digitaal weerbare samenleving met, op termijn, minder slachtoffers van digitale criminaliteit. We willen zorgen dat inwoners en ondernemers zich (meer) bewust zijn van de risico’s en dat zij weten hoe te handelen, zowel preventief als wanneer zij slachtoffer (dreigen te) worden van digitale criminaliteit. Daarnaast ontwikkelen we onze kennis en kunde op het thema zodat we ‘in control’ komen. We willen weten waar we het over hebben en hoe we ons hiertoe kunnen en willen verhouden. Onze doelstellingen zijn de volgende: 1. Inwoners, bedrijven en instellingen zijn meer weerbaar op het gebied van digitale veiligheid; 2. Als samenwerkende overheden (politie, OM en gemeente) wapenen we ons beter om tegenwicht te bieden tegen nieuwe digitale vormen van criminaliteit.

Wat hebben we ervoor gedaan? Wat hebben we ervoor gedaan?

Gerealiseerd?

Kennisontwikkeling: We brengen het fenomeen ‘digitale veiligheid’ verder in beeld en maken een vertaling naar ’s-Hertogenbosch. Zo kunnen we onze aanpak gericht inzetten. De fenomeenanalyse ‘digitale veiligheid’ is Ja in januari 2025 opgeleverd. Vergroten weerbaarheid tegen gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime: • Ondersteunen inwoners, bedrijven en instellingen. Preventieve daderaanpak. We zitten midden in het proces om samen met inwoners, bedrijven en instellingen om gerichte activiteiten te ontwikkelen t.b.v. het vergroten van de weerbaarheid tegen gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime. Zo zijn er diverse innovatiesessies geweest om de diverse behoeften bij verschillende doelgroepen te inventariseren en gezamenlijk te komen tot impactvolle 86

Gedeeltelijk

Jaarrekening 2025 Wat hebben we ervoor gedaan? structurele activiteiten. We zitten nu middenin het opzettenen vormgeven van deze activiteiten, voor en door inwoners, bedrijven en instellingen met ondersteuning vanuit de gemeente. Via het programma Preventie met Gezag wordt er gewerkt aan de preventieve daderaanpak.

Gerealiseerd?

87

Jaarrekening 2025

Financiën

De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (X € 1.000).

Bedrag x € 1.000

Programma

Saldo van baten en lasten voor bestemming Lasten Baten Reserve mutaties Toevoeging aan de reserves Onttrekking aan de reserves Totaal

Realisatie 2024

Primitieve begroting 2025

Realisatie 2025

Verschil

23.175

Begroting na wijziging 2025 23.827

22.214

23.182

645

23.947 -1.733 -199 185 -383 22.016

24.671 -1.496 -71 0 -71 23.103

25.233 -1.406 -71 0 -71 23.755

24.911 -1.729 12 97 -85 23.194

322 323 -83 -97 14 562

Belangrijkste verschillen: •

•

•

88

Handhaving (voordeel € 0,1 miljoen) Er is sprake van een verkoopwinst op de boot voor handhaving. Daarnaast is een voordeel gerealiseerd op de personeelskosten. Dit voordeel wordt voornamelijk veroorzaakt door extra ontvangen subsidies en bijdragen, onder andere van andere gemeenten en vanuit de domein II‑subsidie, evenals door aanvullende middelen voor nieuwe taken. Deze extra middelen zijn niet structureel verwerkt in de formatie en tijdelijke invulling blijkt in de praktijk lastig te realiseren. Veiligheidsregio (voordeel € 0,1 miljoen) Als gevolg van het hogere aantal inwoners valt de bijdrage € 0,1 miljoen hoger uit dan begroot. Daarnaast is een BTW‑teruggave ontvangen uit het BTW compensatiefonds over de jaren 2020–2025 met betrekking tot de brandkranen, ter hoogte van € 0,2 miljoen. Per saldo resulteert dit in een voordeel van € 0,1 miljoen. Opvang Ontheemden (nadeel € 0,2 miljoen) Dit betreft de extra middelen van de decembercirculaire 2025. Derhalve staat tegenover dit nadeel een hoger inkomst verantwoord op programma Algemene Uitkering

Jaarrekening 2025 • • •

Kapitaallasten (voordeel € 0,1 miljoen) Personeelskosten (voordeel € 0,4 miljoen) Overige verschillen (€ 0,1 miljoen)

89

Jaarrekening 2025

Subsidies

Subsidiedoelstelling Primitieve begroting Begroting na wijziging Gedragsverandering voor risico- en criminele jongeren Polarisatie en 91.458 91.458 radicalisering Halt regio Zuid 72.024 72.024 Het voorkomen en bestrijden van de verdrinkingsdood Bossche 14.410 14.410 reddingsbrigade Inzet van het infopunt asielrecht Noodopvang 0 0 vreemdelingen Re-integratie van ex-gedetineerden Nazorg 24.530 24.530 ex-gedetineerden Subsidie ten behoeve van medische behandelingen van zwerfdieren Verzorging 10.000 10.000 Zwerfdieren Veilige woon- en leefomgeving Buurtbemiddeling 67.515 94.515 Dierenambulance 50.090 62.750 330.027 369.687

Verleende subsidie 38.625 72.024 14.410

59.977

24.530

10.000

94.515 59.136 373.217

Een totaaloverzicht van de subsidies per programma en een register van de subsidieontvangers kunt u in de bijlagen vinden.

90

Jaarrekening 2025

Verbonden partijen

In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waar in de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch participeert staan in dit register. De Verbonden partijen binnen dit programma vindt u op de volgende pagina's, een overzicht van alle verbonden partijen vind u in de paragraaf Verbonden partijen .

91

Jaarrekening 2025

Veiligheidsregio Brabant-Noord

Financieel belang Gemeentelijke bijdrage ad € 71,78 per inwoner

Eigen vermogen 1-1 € 17.628.000 (01-01-2024)

Eigen vermogen 31-12 € 21.599.000 (31-12-2024)

Risicoclassificatie Midden

Vreemd vermogen 1-1 € 66.848.000 (01-01-2024)

Vreemd vermogen 31-12 € 66.725.000 (31-12-2024)

Resultaat € 1.940.000 (2024)

Risicomanagement Risico’s - Hogere prijsinflatie en kostenverhogingen in relatie tot dekkingsvraagstuk, in relatie tot ravijnjaar gemeenten - Cyberincident/Datalek - Ontwikkeling huisvesting nieuwbouw/renovatie en bijbehorende kapitaallasten en huisvestingskosten Het totale bedrag aan risico’s komt op € 3,75 miljoen. Bij VRBN bestaat de weerstandscapaciteit uit de algemene reserve die per 31 december 2024 de stand van € 3,2 miljoen had. In de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement 2024 is de boven- en ondergrens van de algemene reserve gebaseerd op het totaal van de baten in de begroting van VRBN. Conform de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement en de wens van het Algemeen Bestuur, is de lijn gekozen om de algemene reserve tenminste op het niveau van de benodigde weerstandscapaciteit te houden. Dit betekent dat uit het positief jaarresultaat 2024 een bedrag van € 550.000 (zijnde het verschil tussen € 3,75 miljoen en € 3,2 miljoen) gestort zou moeten worden in de algemene reserve. Het jaarrekeningresultaat 2024 biedt voldoende ruimte voor deze storting.

92

Jaarrekening 2025

Risico's

In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u een totaaloverzicht van de risico's.

Risico Dit programma kent geen risico's

93

Jaarrekening 2025

Beleidskaders

Gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 Beleidsregels inzake gedogen van coffeeshops 2022

94

Jaarrekening 2025

Cultureel klimaat

Ambitie Cultuurstad van het Zuiden bestaat uit de vele culturele activiteiten, zowel de professionele als die binnen de amateurkunst. Het totaal maakt de gemeente 's-Hertogenbosch een fijne plek voor bezoekers en inwoners. Cultuur in al haar verschijningsvormen draagt bij aan de aantrekkelijkheid van onze stad, kernen en dorpen als woon- en werkgemeente en aan de lokale economie. De betekenis van Cultuurstad van het Zuiden gaat echter verder. Cultuur brengt mensen in 's-Hertogenbosch samen en past daarmee naadloos bij het DNA van 's-Hertogenbosch waarin ontmoeting centraal staat. Het is niet voor niets dat juist hier culturele voorzieningen, evenementen en activiteiten een belangrijke rol spelen in het dagelijkse sociale leven. Zij dragen allemaal bij aan het fijne verblijfs- en leefklimaat van 's-Hertogenbosch. Cultuur vormt bovendien een bron van vernieuwing. Het zet aan tot creëren, beleven en denken. Niet alleen door de autonome (artistieke) waarde van cultuur. Met behulp van cultuur kunnen ook nieuwe paden worden gevonden voor opgaven waarvoor we als samenleving staan. Het is onze ambitie om onze Cultuurstad van het Zuiden verder te versterken. Dat betekent dat we kijken naar alle schakels van de keten. Waarbij het gaat om jonge talenten, landelijke voorzieningen, topvoorzieningen, de amateurkunstsector en de infrastructuur op het gebied van cultuureducatie.

In lijn met de Cultuurnota ‘Cultuur maakt mensen’ zetten we in op innoveren, verrassen en investeren. Wat moet leiden tot een nog aansprekender, prikkelender en diverser cultureel aanbod voor onze inwoners. Binnen dat aanbod kan iedereen op de eigen manier deelnemen aan cultuur. Daarnaast zetten we 's-Hertogenbosch meer op de kaart voor cultuur-toeristen met het kwaliteitsaanbod dat we hier hebben. Dat is niet alleen belangrijk voor de vitaliteit van de culturele organisaties, maar ook voor de gewenste economische spin-off. Door te versterken waar we goed in zijn, door het blijvend innoveren van het aanbod, en door cultuur en mensen nog beter aan elkaar te verbinden, blijven we ook in de toekomst dé Cultuurstad van het Zuiden voor onze bewoners en bezoekers. De drie beleidslijnen Versterken, Vernieuwen en Verbinden blijven daarmee onverminderd van kracht.

95

Jaarrekening 2025

Doelstellingen

De ambities uit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn vertaald naar de programmabegroting. Om deze ambities te realiseren zijn er binnen dit programma een of meerdere doelstellingen opgenomen met verschillende indicatoren. Op de volgende pagina's ziet u de vertaling van het bestuursakkoord naar outcome-indicatoren ("Wat willen we bereiken?") en output-indicatoren ("Wat gaan we er voor doen?").

96

Jaarrekening 2025

Verbinden van mensen

Wat wilden we bereiken? We betrekken meer verschillende mensen bij het culturele leven, en we betrekken ze sterker door cultuur toegankelijker te maken. Onze speerpunten zijn: • Samenhang in het aanbod van cultuur- educatie voor kinderen verbeteren • Amateurkunsten, met name muziek, toegankelijker maken • Actieve en receptieve deelname aan cultuur van nieuw publiek vergroten (publiekswerking) Het bereik van het bestaande cultuurpubliek, bewoners en bezoekers, versterken (publiekswerving)

Indicator Nulmeting Doelstelling 2025 Realisatie 2025 Ambitie 2026 Bron Percentage inwoners dat aangeeft vrijwilligerswerk te doen voor een culturele organisatie 13% 13% 14% 15% Monitor cultuurparticipati e Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: ’s-Hertogenbosch is dé Cultuurstad van het Zuiden 28% 30% 24% 35% Monitor cultuurparticipati e Percentage participanten amateurkunst 55% 55% 58% (2024) 55% Monitor cultuurparticipati e

Wat hebben we ervoor gedaan? Wat hebben we ervoor gedaan? Gerealiseerd? De Bossche Zomer wordt in de huidige vorm stopgezet. Enkele betrokkenen bij de Bossche Zomer hebben het plan om te komen tot een nieuwe vorm. Met als doel om via culturele programmering (die samen met wijkbewoners wordt ontwikkeld) het gesprek aan te gaan over belangrijke maatschappelijke thema’s. Met de initiatiefnemers onderzoeken we of en hoe we dit plan kunnen ondersteunen vanuit de gemeente. Op 10 december 2024 heeft de raad Ja

97

Jaarrekening 2025 Wat hebben we ervoor gedaan? Gerealiseerd? ingestemd met een financiële bijdrage aan het Cultureel Wijkenprogramma 2025–2028. Het programma wil de kunst van samenleven zichtbaar maken en versterken door cultuur te ontwikkelen mét en dóór bewoners. Niet het aanbieden van cultuur staat centraal, maar het gezamenlijk vormgeven ervan op basis van behoeften uit de wijk. De gemeentelijke bijdrage wordt gematchd met middelen van Brabant C en het bedrijfsleven, waardoor het totaalbedrag groeit. Dit wordt uitgevoerd door Stichting Cultuur in Wijken die in Q4 van 2025 officieel is opgericht. Het programma is van start gegaan met een eerste opzet. Via een open call zijn de wijken Oost, Nuland en enkele buurten geselecteerd voor de eerste projecten. Jaarlijks is €100.000 beschikbaar voor grote, middelgrote en kleine culturele projecten van bewoners en organisaties. De verbouwing van Huis73 aan de Hinthamerstraat wordt de komende jaren gerealiseerd. We zien Huis73 als onze meest laagdrempelige voorziening met bibliotheek, amateurkunst en als ontmoetingsplek. Verbouwing van dit historische pand biedt kansen voor de doorontwikkeling van dit binnenstadkwartier. De verbouwing van Huis73 aan de Ja Hinthamerstraat wordt in het eerste halfjaar van 2026 afgerond.

In 2025 heeft de organisatie zich intensief voorbereid op de terugkeer naar de Hinthamerstraat, zowel organisatorisch als programmatisch. Huis73 blijft daarmee de meest laagdrempelige culturele voorziening van de stad, waarin bibliotheek, amateurkunst en ontmoeting samenkomen. De herontwikkeling van het pand biedt kansen voor de verdere versterking van Huis73 en draagt bij aan de doorontwikkeling en levendigheid van dit deel van de binnenstad. In 2025 introduceren we de ‘Bossche Pas’. Met deze pas haal je veel meer uit onze gemeente: sport, cultuur en evenementen. Iedereen kan deze pas aanschaffen, maar voor inwoners in armoede is het gratis. Op 15 januari 2026 is op feestelijke wijze de Ja Bossche Pas gelanceerd binnen de gemeente. De Bossche Pas wordt ook gevuld met cultureel aanbod, hiervoor zijn intensieve gesprekken gevoerd met de culturele sector. Zowel professionele kunst

98

Jaarrekening 2025 Wat hebben we ervoor gedaan? Gerealiseerd? (zoals musea en theater), maar ook amateurkunst heeft een plek op de Bossche Pas gekregen. Het aanbod op de pas wordt de komende periode uitgebreid. In het derde kwartaal van 2024 is een cultuurmakelaar geworven door enkele culturele organisaties in de gemeente 's-Hertogenbosch. Hiermee is invulling gegeven aan de ambitie in het bestuursakkoord om te starten met een tweejarige pilot voor een linking pin voor makers richting onder meer culturele organisaties, bedrijfsleven en gemeente. De cultuurmakelaar werkt in opdracht van Ja Willem Twee, Theater aan de Parade, Verkadefabriek en Het Noordbrabants Museum aan het verbinden van makers onderling, en makers aan instellingen en de gemeente. De eerste maanden heeft de cultuurmakelaar vooral gewerkt aan het netwerk van makers, en is hij regelmatig betrokken geweest als adviseur en/of vertegenwoordiger voor jongeren en jonge makers. Op basis van de evaluatie zijn de werkzaamheden verder verscherpt. Middels het cultuurfonds Cultuurparticipatie & Amateurkunst en de subsidieafspraken stimuleren we actieve cultuurparticipatie en de toegankelijkheid van cultuur voor nieuw publiek. Vanaf begin 2025 is gestart met een nieuwe Ja regeling binnen de Cultuurfondsen: Bijzondere activiteiten amateurkunst en cultuurparticipatie.

Deze regeling stimuleert activiteiten die gericht zijn op amateurkunst en of op actieve cultuurparticipatie door bewoners van gemeente 's-Hertogenbosch. Na een succesvolle pilot continueren we het Bosch Amateur Cultuurhuis (BACH) en brengen we de huisvesting verder op orde. Er is in 2025 overleg met BACH geweest Ja over de huisvestingen en op welke wijze de pilot een vervolg krijgt. Ook voor 2026 stemmen wij met BACH de invulling van het huis af. We besteden aandacht aan ouderenparticipatie, onder meer door een integrale benadering en via de cultuurfondsen. Subsidieregeling Bijzondere Activiteiten Ja Amateurkunst en Cultuurparticipatie loopt per januari 2025 en stimuleert activiteiten die zijn gericht op amateurkunst en of op actieve cultuurparticipatie door bewoners van gemeente ’s-Hertogenbosch, waaronder de doelgroep ouderen. Daarnaast worden, waar nodig, aanvragen afgestemd. We brengen het gebruik van accommodaties (amateur)kunst in beeld met maatschappelijk

99

Jaarrekening 2025 Wat hebben we ervoor gedaan? Gerealiseerd? vastgoed om te komen tot een optimaal gebruik van accommodaties in de gemeente, in lijn met de door het gemeenteraad vastgestelde beleid. De betrokken verenigingen zijn in 2025 Ja geinformeerd dat in 2027 en 2028 conform het vastgestelde beleid de afbouw van de huisvestingsubsidies worden uitgevoerd. Met de verenigingen is overleg om de betreffende accomodaties breder in te zetten. We brengen daarbij vraag en aanbod samen. We continueren de ondersteuning van de lokale omroep. We onderzoeken het nieuwe financieringssysteem vanaf 2026 van het rijk en zullen ons beleid daarop gaan aanpassen en zo nodig hiervoor een raadsvoorstel maken. Samen met de lokale omroep bereiden we Ja de omvorming van de Streekomroepen per 1 januari 2028 (de verschoven ingangsdatum van de nieuwe wet) voor. De gemeenteraad ontvangt in 2026 op basis van de definitieve wetgeving (incl financiele paragraaf) een discussienotitie over de rol van de streekomroep voor de gemeente. We geven een impuls aan muziekonderwijs nieuwe stijl we willen een laagdrempelig aanbod van muziekles en zetten daarvoor in op lobby richting het rijk samen met partners als BrabantStad en VNG. In 2024 zijn bestuurlijke afspraken gemaakt Ja over cultuurbeoefening met het ministerie van OCW en IPO voor de periode 2025-2028, waar wij via de VNG bij zijn aangehaakt.

Doel hiervan is om het beleid op het gebied van cultuurbeoefening meer in samenhang te brengen. En ervoor te zorgen dat elke inwoner van Nederland de mogelijkheid krijgt om zelf cultuur te beoefenen of diens talent verder te ontwikkelen. We hebben een meerjarige campagne opgezet om mensen (met name kinderen) te motiveren om aan de slag te gaan met amateurkunst. We stimuleren deelname aan amateurkunst met de focus op jongeren via de regeling basisondersteuning amateurkunsten. Deze regeling is per 1 januari 2025 vernieuwd, waardoor ook niet-traditionele organisatievormen op het gebied van amateurkunst in aanmerking kunnen komen voor subsidie. Daarnaast ondersteunen we activiteiten op het vlak van amateurkunsten en participatie via een nieuwe regeling binnen de Cultuurfondsen. Met Huis73 organiseren we de dag van de Amateurkunsten zodat zij zich goed kunnen presenteren en aan ledenwerving kunnen doen. In 2025 is de basis regeling Ja Basisondersteuning Amateurkunsten verder vernieuwd. Door de vernieuwing komen naast traditionele verenigingen ook niet‑traditionele organisatievormen in aanmerking voor ondersteuning, wat bijdraagt aan een breder en diverser

100