DEF nov Raadsvoorstel Bossche Pas

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

15530940 12 december 2023

Onderwerp

Raadsvoorstel Bossche Pas Met de Bossche Pas halen inwoners meer uit onze gemeente, op het gebied van bijvoorbeeld sport, cultuur en evenementen. Daarbij creëren we meer mogelijkheden voor inwoners met een laag inkomen om mee te doen en vergroten we het gebruik van regelingen en voorzieningen die er zijn voor het tegengaan en verzachten van armoede.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1.

2.

een stadsbrede pas te introduceren voor alle inwoners en bezoekers, waarbij a) de pas voor iedereen te koop is, maar voor inwoners met een laag inkomen gratis is, om zo meer inwoners met een laag inkomen te bereiken en het niet-gebruik van sociaal-financiële regelingen tegen te gaan. b) voor inwoners met een laag inkomen wordt gewerkt met een automatisch geactiveerd tegoed op de pas voor sport, cultuur en meedoen, voor zowel volwassenen als schoolgaande kinderen (van 4 tot 18 jaar). c) het niet-gebruik maximaal wordt tegen gegaan door de pas met het geactiveerde tegoed beschikbaar te stellen aan de bekende doelgroep van de Energietoeslag. Dit gaat om een groep van ongeveer 10.000 inwoners. d) voor het brede publiek wordt gewerkt met een aantrekkelijk en gevarieerd aanbod van acties, aanbiedingen en kortingen om zo de pas voor deze doelgroep zo aantrekkelijk mogelijk te maken en in dit verband inwoners in het eerste jaar gratis kennis te laten maken met de pas. een brede evaluatie van de Bossche Pas na twee jaar (in 2026) waarop gerapporteerd wordt over het gebruik van de Bossche Pas, het gebruik van de tegoeden, de ontwikkeling van de kosten en de gevonden mogelijkheden voor structurele financiële dekking.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Aanleiding In de op 9 november 2021 aangenomen motie is gevraagd de mogelijkheden van een kansenpas/stadspas te onderzoeken. In het bestuursakkoord 2022-2026 staat opgenomen dat "[we] in 2024 … de ‘Bossche Pas [introduceren]. Met deze pas haal je veel meer uit onze gemeente: sport, cultuur en evenementen. Iedereen kan deze pas aanschaffen, maar voor inwoners in armoede is het gratis. We laten ons inspireren door de Dordtpas." Beoogd doel Met de Bossche Pas creëren we meer mogelijkheden voor inwoners met een laag inkomen om mee te doen. Een laag inkomen en (geld)stress kunnen diepe impact hebben op het leven van mensen. Armoede vergroot de kans op gezondheidsverschillen, eenzaamheid en sociaal isolement. Met de Bossche Pas wordt meedoen voor (financieel) kwetsbare inwoners makkelijker. De stadspas faciliteert een laagdrempelige toegang tot sociaal-financiële regelingen, waarmee we het gebruik hiervan vergroten en zo bijdragen aan het tegengaan en verzachten van armoede. Minder complex en minder bureaucratisch is hierbij een belangrijk uitgangspunt, zodat we meer inwoners met een laag inkomen weten te bereiken, het niet-gebruik van sociaal financiële regelingen kunnen tegengaan en meer inwoners kunnen ondersteunen. De Bossche Pas beschikbaar en aantrekkelijk voor iedereen om zo stigmatisering te voorkomen.

Door het beschikbaar en aantrekkelijk maken van de pas voor het brede publiek, versterken we met de pas de profilering van ’s-Hertogenbosch en stimuleren we de lokale economie. Relevante besluitgeschiedenis    

Aanvalsplan Den Bosch schuldenvrij 2022 voortvarend verder, vastgesteld op 13 juli 2021 Motie Kansenpas voor iedereen, aangenomen op 9 november 2021 Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2022-2026: “Slagkracht en ambitie, met lef en energie de toekomst in” Motie Gelijke kansen op bestaanszekerheid, aangenomen op 6 juni 2023

Argumenten 1. Er is breed draagvlak voor een stadsbrede pas. Voor het bepalen van de mogelijkheden en kansen van een stadspas is breed input opgehaald. Als het gaat om de ontwikkeling van de Bossche Pas kunnen vier categorieën stakeholders worden onderscheiden:  Gebruikers: dit zijn de inwoners die de pas kopen, inwoners met een laag inkomen die de pas krijgen, bezoekers van buiten de gemeente die de pas kopen en mogelijke andere doelgroepen (zoals mantelzorgers).  Aanbieders: de aanbieders voorzien de pas van het aanbod. Het betreft bijvoorbeeld ondernemers, culturele instellingen en verenigingen, vanuit bijvoorbeeld horeca, sport, evenementen of de culturele sector.  Maatschappelijke partners uit het netwerk tegen armoede: dit zijn o.a. Stichting Leergeld, Stichting Jeugdfonds Sport en Cultuur, Quiet en de Voedselbank.  Gemeente: gezien het potentieel brede karakter van de pas raakt het verschillende domeinen binnen de gemeentelijke organisatie. In het proces van verkenning zijn al deze stakeholders betrokken, door middel van gezamenlijke bijeenkomsten en 1-op-1 overleggen. Vanuit deze verkenning kan geconcludeerd worden dat een stadspas zeker kansen en mogelijkheden biedt voor zowel inwoners met een laag inkomen, het brede publiek en ook andere doelgroepen (zoals bijvoorbeeld mantelzorgers en vrijwilligers).

In de contacten en overleggen bleek duidelijk dat de wil en noodzaak er is om www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

gezamenlijk te blijven optrekken. Het moet een pas van ons allemaal worden en niet per se van de gemeente alleen. Ook in het verdere proces blijven we daarom netwerkpartners en andere partijen betrekken. Zo maken we samen de Bossche Pas. In de verkenning van de mogelijkheden van een stadsbrede pas in onze gemeente is ook gekeken naar de bestaande stadspassen in het land. De Dordtpas, de Rotterdampas en de Alkmaarpas zijn voorbeelden van brede stadspassen zoals we deze ook voor 's-Hertogenbosch voor ogen hebben. In de contacten zijn ervaringen gedeeld. Een belangrijk leerpunt op basis van de ervaringen bij andere gemeenten is om groot te denken, maar klein te beginnen. Klein moet echter wel groot genoeg zijn bij de start, zodat de pas aantrekkelijk genoeg is bij de verschillende gebruikers. Het eerste jaar is bepalend voor het succes van de pas blijkt uit de ervaring van andere gemeenten. Zonder goed aanbod in het eerste jaar, zal er onvoldoende draagvlak en vertrouwen zijn voor een succesvolle voortzetting in de daaropvolgende jaren. Een ander belangrijk leerpunt is om ruim voldoende tijd te nemen voor de concrete implementatie van de pas. Zowel op technisch als organisatorisch vlak moet er veel ingeregeld worden. Om voldoende tijd hiervoor te creëren, is het streven om op 1 september 2024 de Bossche Pas te lanceren.

In november publiceren we de aanbesteding voor een technisch platform om de Bossche Pas te faciliteren. De doorlooptijd van de aanbesteding tot definitieve gunning van een partij is ongeveer twee maanden. In het nieuwe jaar volgt een periode van implementatie tot aan de datum van lancering op 1 september 2024. Met deze verkenning en het voorliggend raadsvoorstel beschouwen we de Motie ‘Kansenpas voor iedereen’ als afgehandeld. 2. Met de Bossche Pas keren we de dienstverlening om en wordt niet-gebruik tegengegaan. We starten met de sociaal-financiële regelingen die meedoen stimuleren. Er kunnen verschillende oorzaken zijn waarom geen gebruik wordt gemaakt van regelingen en voorzieningen waar wel recht op bestaat. Zo kan een kwetsbare groep door de complexiteit van wet- en regelgeving hun weg niet vinden en daardoor al snel ontmoedigd raken. Ook uit angst om fouten te maken, in de problemen te komen en terugvorderingen of boetes te krijgen, kunnen mensen besluiten geen aanvraag te doen. Herhaaldelijk bij verschillende loketten (dezelfde) gegevens moeten verstrekken, kan ook weerstand oproepen. Elke keer opnieuw een aanvraagproces moeten doorlopen, bevestigt bovendien de afhankelijke positie en heeft zijn weerslag op het gevoel van eigenwaarde. Vaak blijkt ook dat mensen geen aanvraag doen, omdat zij simpelweg geen weet hebben van de regeling of voorziening.

Het is niet vanzelfsprekend dat inwoners overzicht hebben op het grote aantal landelijke en lokale sociale regelingen. Met de Bossche Pas kunnen we het niet-gebruik tegengaan door het aantal loketten te verminderen en met 1 aanvraagproces toegang te bieden tot de gratis pas die vervolgens de toegang vergemakkelijkt tot de verschillende sociaal-financiële regelingen. De meest laagdrempelige en simpele vorm van toegang tot sociaal-financiële regelingen is als inwoners met een laag inkomen i.p.v. steeds aparte aanvragen te moeten indienen bij verschillende ‘loketten’, zij aan één loket een Bossche Pas kunnen aanvragen, waarop vervolgens automatisch de voorzieningen in de vorm van een tegoed worden geladen waar zij op basis van hun inkomen recht op hebben. Hierbij keren we de dienstverlening als het ware om. Bij de start van de Bossche Pas zullen we voor twee sociaal-financiële regelingen gaan werken volgens dit principe. Het gaat om twee regelingen die meedoen stimuleren: de regeling bijzondere bijstand sociale activiteiten voor volwassenen en de regeling sport en cultuur voor schoolgaande kinderen. De ambitie is uiteraard om op termijn voor meerdere regelingen en voorzieningen deze werkwijze te hanteren. Bij lancering ontvangen inwoners met een laag inkomen die bij ons bekend zijn de Bossche Pas, met direct daarop een tegoed voor sport, cultuur en ‘meedoen’.

Het tegoed zal de oude tegemoetkoming voor sociale activiteiten (bijzondere bijstand) die alleen op aanvraag en door vooruitbetaling beschikbaar is, vervangen. Als schoolgaande kinderen deel uitmaken van het gezin dan staat ook voor hen een tegoed voor sport en cultuur klaar op de Bossche Pas. Hiervoor werken we samen met het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Inwoners kunnen met het tegoed op de Bossche Pas direct bij de sport- of cultuuraanbieder betalen voor bijvoorbeeld contributie en lidmaatschap. De kosten worden direct afgeschreven van het tegoed op de pas. Het proces van transacties is te vergelijken met hoe dat gaat bij bijvoorbeeld een VVV-bon. De Bossche Pas is in principe digitaal. Met inloggegevens komt de inwoner in zijn of haar eigen Bossche Pas omgeving. Hier zijn alle tegoeden die beschikbaar zijn zichtbaar. Op aanvraag kunnen inwoners overigens altijd een fysieke pas ontvangen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Naast de tegoeden komt er via de Bossche Pas ook een directe toegang naar Stichting Leergeld. De Bossche Pas laat aan de pashouder met een laag inkomen zien dat hij/zij toegang heeft tot voorzieningen van Stichting Leergeld. De werkwijze van Stichting Leergeld houden we hierbij in stand. Dat wil zeggen, intermediairs komen bij inwoners thuis om samen met het gezin na te gaan welke voorzieningen nodig zijn om de kinderen mee te kunnen laten doen op school. Vervolgens kan Stichting Leergeld voorzieningen activeren op de pas die dan zichtbaar zijn wanneer een pashouder inlogt. In de komende maanden volgt een intensief traject met deze maatschappelijke partners om de details van de samenwerking en uitvoering verder vorm te geven. 3. Door de Energietoeslag is een grote groep inwoners met een laag inkomen bekend bij de gemeente. Hier ligt een grote kans als het gaat om het tegengaan van niet-gebruik. Er is een groep van ongeveer 10.000 inwoners met een laag inkomen die de Energietoeslag hebben ontvangen. Deze groep zal bij de lancering in september 2024 (bij een ongewijzigde financiële situatie) automatisch de Bossche Pas ontvangen met daarop een geactiveerd tegoed. Ter vergelijking: het gemiddeld aantal inwoners dat elk jaar gebruik maakt van de verschillende regelingen binnen de bijzondere bijstand ligt rond de 6.000 personen. De totale potentiële doelgroep wordt o.b.v.

CBS gegevens in 2021 (het meest recente beschikbare cijfer) geschat op 13.900 inwoners. Hier ligt dus een mooie kans om in één klap een zeer groot deel van de mensen met een laag inkomen te bereiken en een grote slag te slaan in het tegengaan van het niet-gebruik. 4. Met de Bossche Pas wordt meedoen makkelijker voor (financieel) kwetsbare inwoners. De maatschappelijke impact van de Bossche Pas reikt hiermee verder dan alleen het tegengaan van niet-gebruik van sociaal-financiële regelingen. Armoede en schulden staan nooit op zichzelf. Vaak zijn armoede en schulden ontstaan door problemen op andere leefgebieden. Mensen met geldzorgen en financiële problemen kunnen bovendien in een neerwaartse spiraal terecht komen waarbij er problemen op andere terreinen ontstaan. Een laag inkomen en armoede vergroot de kans op eenzaamheid en sociaal isolement. Hiermee raakt armoede mensen niet alleen financieel, maar ook in hun welzijn. In onze gemeente zijn er verschillende buurten, waar meer mensen dan gemiddeld hun gezondheid als slecht ervaren, meer langdurige aandoeningen hebben, vaker dan gemiddeld naar de huisarts gaan of het gevoel hebben weinig regie over hun eigen leven te hebben. Het zijn ook de wijken waar de bestaanszekerheid vaker onder druk staat.

Het zijn de wijken waar mensen vaker worstelen met onzekerheid over bijvoorbeeld inkomen, werk en hun woonsituatie en waar mensen vaker te maken hebben met een beperkt sociaal netwerk. Meedoen in de samenleving is voor deze groep vaak niet vanzelfsprekend en voor sommigen ronduit een uitdaging. We zetten in op een integrale aanpak om armoede te doorbreken. De Bossche Pas vergemakkelijkt niet alleen de toegang tot sociaal-financiële regelingen maar brengt ook sport, cultuur en andere sociale activiteiten dichterbij. Hiermee reikt de maatschappelijke impact van de Bossche Pas verder dan alleen het tegengaan van niet-gebruik. Meedoen, ontmoeting en verbinding zijn belangrijk voor het sociale weefsel van onze stad en voor de gezondheid en het welzijn van individuele inwoners. Met de Bossche Pas brengen we inwoners in beweging. We faciliteren ontmoeting en kennismaking met mensen en activiteiten in de eigen buurt en wijk. Hiermee versterken we de sociale structuur binnen onze wijken en dorpen. Zo dragen we bij aan het welzijn, de veerkracht en gezondheid van inwoners. 5. De Bossche Pas draagt bij aan meer zekerheid, zelfredzaamheid en meer eigen regie voor inwoners met een laag inkomen. Op de Bossche Pas worden automatisch en proactief sociaal-financiële regelingen zichtbaar die voor de individuele pashouder beschikbaar zijn.

Door het ‘omkeren’ van de dienstverlening kunnen gevoelens van afhankelijkheid en onzekerheid voor een stuk worden weggenomen. Daarnaast streven we met de Bossche Pas en de mogelijkheid van automatisch geactiveerde tegoeden naar meer eigen regie en vrijheid om eigen keuzes te maken. Dit draagt bij aan het gevoel van autonomie en eigenwaarde. We leveren met de Bossche Pas een bijdrage aan het vergroten van bestaanszekerheid waarbij we tegelijkertijd ook een groter bereik realiseren. Vanuit dit perspectief blijven we ook in de doorontwikkeling van de Bossche Pas en in andere beleidsontwikkelingen kijken naar kansen om bestaanszekerheid en bereik te vergroten.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Met het voorliggend raadsvoorstel en de toezegging dat ook bij ontwikkeling van nieuw beleid de focus blijft op het vergroten van bestaanszekerheid en bereik, beschouwen we de Motie ‘Gelijke kansen op bestaanszekerheid’ als afgehandeld. 6. Met de Bossche Pas versterken we de profilering van ’s-Hertogenbosch en stimuleren we de lokale economie, doordat deze beschikbaar en aantrekkelijk is voor het brede publiek. Om dit een boost te geven, is de pas in het eerste jaar voor alle inwoners gratis. De pas is aantrekkelijk voor iedereen, voor zowel inwoners met een laag inkomen als het bredere publiek, voor zowel inwoners als bezoekers. Als in de praktijk namelijk alleen inwoners met een laag inkomen gebruik maken van de pas ligt stigmatiseren alsnog op de loer. De Bossche Pas zal daarom aan moeten slaan bij het brede publiek. Uit onderzoek blijkt dat het brede publiek een stadspas interessant vindt als deze gebruikt kan worden om in onze gemeente leuke dingen te doen en te ontdekken en als deze toegang geeft tot een aantrekkelijk aanbod van acties en aanbiedingen (zie bijlage). Het is dus van belang om een aantrekkelijk aanbod te creëren met interessante acties en kortingen, voor zowel inwoners als bezoekers van buiten de stad.

Hierbij moet het aanbod breed en gevarieerd zijn en verspreid vanuit heel de gemeente komen (dus ook vanuit de wijken en buurten en vanuit Rosmalen, Vinkel en Nuland). Op de Bossche Pas moet aanbod komen waarbij inwoners de mogelijkheid hebben om duurzame en gezonde keuzes te maken. Onder andere ondernemers, culturele instellingen en verenigingen creëren het aanbod, vanuit bijvoorbeeld horeca, sport, evenementen en de culturele sector. Vanuit deze functionaliteit stimuleert de pas bezoeken en bestedingen bij lokale ondernemers en evenementen. Met de Bossche Pas ontstaat bovendien een mogelijkheid voor ondernemers om bij te dragen aan onze maatschappelijke doelstellingen. Met de Bossche Pas worden ondernemers uitgenodigd om zich te verbinden aan een belangrijke doelstelling van de pas: meedoen makkelijker maken voor (financieel) kwetsbare inwoners. Dit kunnen zij doen door speciale acties en activiteiten aan te bieden op de pas, specifiek voor inwoners met een krappe beurs. De Bossche Pas maakt het voor ondernemers mogelijk om zo een invulling te geven aan maatschappelijk verantwoord ondernemen, waarbij vrij eenvoudig inzichtelijk gemaakt kan worden welke economische waarde dit vertegenwoordigt.

Om de Bossche Pas een ‘boost’ te geven en vanaf lancering grote bekendheid bij het brede publiek te garanderen, verstrekken we de Bossche Pas in het eerste jaar gratis aan alle inwoners. Zo bieden we alle inwoners de gelegenheid om laagdrempelig kennis te maken met de pas. Niet alle inwoners zullen van deze gelegenheid gebruik maken, maar het is wel de verwachting dat een grote groep inwoners op deze manier in het eerste jaar de voordelen van de pas uit eerste hand ervaart en er vertrouwd mee raakt. Een deel van deze groep zal vervolgens na dit eerste introductiejaar op basis van hun positieve ervaringen de pas kopen. We verwachten na drie jaar te zijn gegroeid naar ongeveer 14.000 betalende klanten (inwoners en bezoekers). Voor de marketing en communicatie en het ‘aanbodmanagement’ van de Bossche Pas zullen we de aansluiting zoeken bij bestaande initiatieven, netwerken en samenwerkingsverbanden. Hierbij werken we samen met ondernemers, verenigingen, instellingen en partijen als Den Bosch Partners. 7. Dekking vanuit incidentele middelen in de eerste jaren biedt tijd en ruimte om op basis van opgedane ervaring in de Bossche praktijk de financiële impact van de stadspas nader te bepalen.

Ervaringen van andere stadspassen laten zien dat met het versimpelen van de toegang door middel van automatisch geactiveerde tegoeden, het gebruik van regelingen enorm zal stijgen en we zo inwoners beter kunnen ondersteunen. Dit heeft financiële gevolgen voor ons als gemeente. In het licht van de mogelijke financiële consequenties, kiezen we in de startfase van de pas voor twee (en niet alle mogelijke) sociaal-financiële regelingen, en wel voor die regelingen die ‘meedoen’ stimuleren. Dit geeft ons de ruimte om na te gaan wat de stadspas in de Bossche praktijk doet voor wat betreft gebruik van de regelingen. Op basis van ervaringen bij andere stadspassen verwachten we in het eerste jaar na lancering dat ongeveer 35% van de Bossche pashouders met een geactiveerd tegoed, deze ook zal gebruiken. In de daaropvolgende jaren zal de bekendheid en de vertrouwdheid met de Bossche Pas toenemen en daarmee ook het percentage pashouders dat gebruik maakt van het tegoed. In 2028 is het de verwachting dat ongeveer 7.500 volwassenen en 2.100 kinderen het tegoed gebruiken voor sport, cultuur en meedoen. Ter vergelijking: in 2022 hebben ongeveer 900 inwoners de tegemoetkoming voor www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

sociale activiteiten via bijzondere bijstand aangevraagd en ontvangen. Via Jeugdfonds Sport en Cultuur hebben in 2022 ongeveer 960 kinderen mee kunnen doen aan sport of cultuur. De financiële impact die gepaard gaat met het bereiken van meer inwoners met een laag inkomen en het tegengaan van niet-gebruik is groot. De kosten voor de regelingen stijgen naar verwachting van € 940.000,- in 2024 naar € 1,7 miljoen in 2028. In het programma ‘Gelijke kansen op financiële (zelf)redzaamheid’ is er in financiële zin in principe geen vrije ruimte ter dekking van de structurele kosten voor de Bossche Pas. Voor de financiële haalbaarheid en dekking stellen we het volgende voor. a. In het kader van herprioritering een klein deel van bestaande structurele budgetten binnen het programma ‘Gelijke kansen op financiële (zelf)redzaamheid’ herbestemmen voor de Bossche Pas. b. De kosten van de Bossche Pas waar nodig in de aankomende jaren deels dekken uit de incidentele Rijksmiddelen armoedebestrijding die zijn vastgelegd voor het programma ‘Gelijke kansen op financiële (zelf)redzaamheid’ en die het college kan inzetten voor ondersteunende maatregelen op het gebied van bestaanszekerheid. De huidige financiële prognoses zijn een eerste inschatting. We zullen een aantal jaar nodig hebben om het effect van de pas en de financiën goed in beeld te krijgen.

Het meerjarig inzetten van de incidentele middelen geeft ons de ruimte om na te gaan wat de stadspas in de Bossche praktijk doet en om onze prognoses hierop bij te stellen. 8. In de doorontwikkeling kan de Bossche Pas een breed inzetbare pas worden voor de gemeente. De mogelijkheden en functionaliteiten voor een stadspas zijn legio, zo blijkt uit de verkenning. Een stadsbrede pas kan een uitvoeringsinstrument zijn voor veel verschillende beleidsterreinen binnen de gemeente. Denk hierbij bijvoorbeeld aan vraagstukken op het gebied van mobiliteit en vervoer (OV, parkeren, deelvervoer), de verwerking van afval(stromen), het stimuleren van vrijwilligerswerk, het vergroten van jongerenparticipatie, het tegengaan van eenzaamheid, et cetera. Afhankelijk van de wensen en de technologische ontwikkelingen kunnen functionaliteiten worden toegevoegd aan de pas. Het streven is om in 2024 in ieder geval ook de mantelzorgwaardering via de Bossche Pas te ontsluiten, door middel van een vrij besteedbaar tegoed op de pas. In de brede evaluatie na twee jaar zal ook gerapporteerd worden over de kansen en mogelijkheden van aanvullende functionaliteiten, waarbij de koppeling wordt gemaakt met de eventueel gevonden aanvullende financiële dekkingsmogelijkheden. Alleen als er financiële ruimte is, is doorontwikkeling mogelijk. Kanttekeningen en risico’s 1.

De ambities van de Bossche Pas realiseren we niet van de ene op de andere dag. Met de voorliggende doelstellingen en uitgangspunten hebben we een duidelijke visie van wat deze pas moet opleveren voor kwetsbare inwoners die leven in armoede. Het moet voor inwoners met een laag inkomen makkelijker worden om toegang te krijgen tot sociaal-financiële regelingen en om mee te doen. We hebben een duidelijke stip aan de horizon. We werken stapsgewijs in de richting van deze stip. We gaan uit van een groeimodel, waarbij we beginnen met de regelingen voor sport, cultuur en meedoen. De Bossche Pas kunnen we vervolgens uitbreiden met andere regelingen en voorzieningen. Zo kijken we bijvoorbeeld verder binnen de bijzondere bijstand naar mogelijkheden en kansen om het middels de Bossche Pas eenvoudiger te maken voor inwoners. Ook blijven we in gesprek met Quiet en de Voedselbank over hoe de Bossche Pas van meerwaarde kan zijn in het eventueel versimpelen van hun processen voor inwoners. Vanuit het perspectief van de hulpbehoevende inwoner werken we aan een efficiëntere en meer effectieve uitvoering, waarbij de Bossche Pas een belangrijk maar nieuw instrument is dat we gaandeweg steeds beter willen leren inzetten. 2. Het dekkingsvoorstel biedt nog geen structurele financiële oplossing. Het dekkingsvoorstel biedt geen structurele financiële oplossing.

Deze gaat daarom gepaard met de opdracht aan onszelf om middels monitoring het gebruik www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

en de financiën goed te volgen, op basis hiervan prognoses waar nodig bij te stellen en aansluitend vanuit de verschillende gemeentelijke domeinen passende structurele dekking te vinden en te organiseren. We kijken hiervoor bijvoorbeeld naar de beleidsterreinen sport, cultuur, economie en toerisme, talentontwikkeling, sociale structuur, et cetera. In het eerste jaar starten we, in het verlengde hiervan, bij wijze van experiment met een klein budget vanuit het Programma ‘Samen Gezond ’sHertogenbosch’. Vanuit gedeelde doelstellingen zien we kansen voor de Bossche Pas als uitvoeringsinstrument voor beide programma’s. Concreet wordt vanuit het Programma ‘Samen Gezond ’s-Hertogenbosch’ het eerste jaar € 70.000,- bestemd voor de Bossche Pas. Hiermee kunnen we het tegoed voor sport, cultuur en meedoen voor volwassenen ophogen. Gezamenlijk monitoren we de effectiviteit, waarbij we nagaan in hoeverre het tegoed wordt gebruikt en of we inwoners hiermee inderdaad meer in beweging krijgen. Op basis van de monitoring gaan we na of en hoe we via de Bossche Pas de verbinding tussen beide programma’s structureel vorm kunnen geven. Na twee jaar volgt in 2026 een brede evaluatie van de Bossche Pas. Er zal dan gerapporteerd worden over het gebruik van de Bossche Pas, het gebruik van de tegoeden, de ontwikkeling van de kosten en de gevonden mogelijkheden voor structurele financiële dekking. 3.

Er zijn opties om de kosten te drukken, maar hier kleven nadelen aan. Incidentele kosten In de implementatiefase vormt het gratis verstrekken van de Bossche Pas aan alle inwoners een kostenpost van in totaal € 650.000,-. Er kan voor gekozen worden om dit niet te doen. Bij lancering wordt in dit geval als het gaat om het aantal pashouders geen volume gecreëerd. Volume kan van belang zijn om aan de aanbodkant ondernemers te verleiden zich te verbinden aan de pas en acties en aanbiedingen te bieden. Aan de andere kant is het risico bij deze keuze groter dat, ondanks de inspanningen op het gebied van marketing en communicatie, de bekendheid van de Bossche Pas in de eerste fase geen grote vlucht neemt. Als de bekendheid van de pas achterblijft, zullen minder mensen besluiten om de pas te kopen. Dit alles vergroot het risico dat er in het eerste jaar onvoldoende draagvlak en vertrouwen wordt gecreëerd onder inwoners en aanbieders voor een succesvolle voortzetting in de daaropvolgende jaren. Structurele kosten Voor wat betreft de sociaal-financiële regelingen (de tegoeden voor sport, cultuur en meedoen) zijn er ook verschillende knoppen om aan te draaien om de structurele kosten te drukken. Hieronder volgen puntsgewijs de mogelijkheden: a. Via de Bossche Pas indirect toegang geven tot de tegoeden.

Via de pas worden inwoners met een laag inkomen dan wel pro-actief gewezen op de regelingen, maar inwoners moeten daarna zelf nog de voorziening daadwerkelijk aanvragen. Omdat dit altijd nog om eigen initiatief en actief handelen vraagt van de inwoner, is het de verwachting dat het percentage gebruik aanzienlijk minder snel stijgt dan als er gewerkt wordt met automatische tegoeden. Ervaringen in andere steden laten zelfs zien dat het gebruik blijft steken op het oude niveau. Dit kan op termijn zo’n € 750.000,- schelen in de kosten. Dit gaat echter wel ten koste van de doelstelling om de toegang te versimpelen en het niet-gebruik tegen te gaan. b. Ongeveer 10.000 inwoners die we kennen van de Energietoeslag ontvangen (bij een ongewijzigde financiële situatie) de Bossche Pas met daarop automatisch een geactiveerd tegoed. Er kan voor worden gekozen om een kleinere groep inwoners de Bossche Pas te geven met daarop het geactiveerde tegoed. Denk bijvoorbeeld aan alleen de groep inwoners die een bijstandsuitkering voor levensonderhoud ontvangen of de groep van ongeveer 6.000 personen die we kennen vanuit de bijzondere bijstand. Als gekozen wordt voor bijvoorbeeld dat laatste dan zou dit naar verwachting op termijn ongeveer € 300.000,- kunnen schelen in de kosten. Het gevolg is wel dat meer inwoners buiten de groep vallen, terwijl ze wel een laag inkomen hebben.

Deze inwoners zullen alsnog zelf een aanvraag moeten doen voor een gratis Bossche Pas met daarop het tegoed. Dit vraagt van deze inwoners eigen initiatief en actief handelen. Een deel van deze groep zal de stap tot het doen van een aanvraag niet zetten. In dit scenario is het daarom de verwachting dat we minder grote slagen maken voor wat betreft het tegengaan van niet-gebruik. c. Met een laag inkomen wordt bedoeld een inkomen tot maximaal 120% van de bijstandsnorm. Het totaal aantal inwoners met een dergelijk laag inkomen wordt o.b.v. CBS gegevens geschat op 13.900. Om de kosten te drukken, zou gekozen kunnen worden voor een lagere inkomensgrens zodat www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

d.

e.

minder inwoners aanspraak kunnen maken op het tegoed. Op dit moment hebben we nog niet in beeld wat dit zou kunnen schelen in de kosten. Ter illustratie: Het aantal inwoners met een inkomen tot maximaal 110% wordt geschat op 10.700 en het aantal inwoners dat leeft op bijstandsniveau op 7.000. Als laatste zou gekeken kunnen worden naar de hoogte van de tegoeden. Voor het tegoed sport, cultuur en meedoen voor volwassenen zijn we uitgegaan van € 125,- per persoon. Dit is de standaard hoogte van het tegoed voor sociale activiteiten binnen de regeling bijzondere bijstand. Om kosten te drukken, zou dit tegoed naar beneden kunnen worden bijgesteld. Elke verlaging van € 10,- zou naar verwachting op termijn een besparing van ongeveer € 75.000,- kunnen opleveren. Met het budget vanuit Programma ‘Samen Gezond ’s-Hertogenbosch’ bewegen we overigens in de tegenovergestelde richting: met de bijdrage vanuit dit programma wordt het mogelijk om het budget in 2024 te verhogen naar € 145,-. Voor kinderen bedraagt het tegoed voor sport en cultuur € 210,-. Dit bedrag is gebaseerd op de gemiddelde besteding per kind van het Jeugdfonds Sport en Cultuur in 2022. Elke verlaging van € 10,- zou naar verwachting op termijn een besparing van ongeveer € 21.000,- kunnen opleveren.

Een nadeel van het verlagen van de tegoeden is dat hiermee het risico vergroot wordt dat tegoeden ontoereikend zijn en inwoners voor een groter gedeelte zelf moeten bijdragen in de kosten. De eigen bijdrage kan de financiële draagkracht van inwoners te boven gaan.

4. Voor een aantrekkelijk aanbod voor het breder publiek zijn we afhankelijk van partners en ondernemers uit de stad. Als in de praktijk alleen inwoners met een laag inkomen gebruik maken van de pas ligt stigmatiseren alsnog op de loer. Het is daarom van belang dat de Bossche Pas aanslaat bij het brede publiek. De doelgroep die voor de pas moet betalen, maakt de afweging tot aanschaf door vooraf de geschatte voordelen te berekenen. “Verwacht ik mijn investering er minimaal uit te halen?” Het is essentieel dat we een aantrekkelijk aanbod met interessante acties en kortingen weten te realiseren voor zowel inwoners als bezoekers van buiten de stad. Den Bosch Partners is een voorbeeld van een partij met ervaring op het gebied van citymarketing die een netwerk heeft opgebouwd van lokale ondernemers, organisaties en initiatiefnemers. We gaan in het verdere proces na hoe we voor het ‘aanbodmanagement’ en de marketing en communicatie gebruik kunnen maken van de expertise en ervaring van deze partij. 5. Door digitalisering en automatisering kan de afstand tot de inwoner juist (gevoelsmatig) groter worden. Daarom zorgen we bij de verdere uitwerking en implementatie van de Bossche Pas ervoor dat de lijn en optie voor persoonlijk contact mogelijk blijft.

Persoonlijk contact is van belang, met name voor inwoners die bijvoorbeeld minder digitaal vaardig zijn of waarbij de Bossche Pas in zijn algemeenheid een moeilijk instrument blijkt. Ook om maatwerk te kunnen bieden, blijft persoonlijk contact nodig. Via onder andere de afdeling Financiële dienstverlening (waaronder EHBG), de wijkpleinen, de bibliotheek en de intermediairs van maatschappelijke partners regelen we de persoonlijke hulp en ondersteuning voor kwetsbare inwoners bij het aanvragen en gebruik van de Bossche Pas. 6. Mogelijk dat het nodig zal zijn om De Bossche Pas aan te merken als een economische activiteit die plaatsvindt in het algemeen belang. De Bossche Pas zal als product op de markt worden aangeboden, waarbij de pas niet aan alle inwoners kostendekkend in rekening zal worden gebracht. In ieder geval inwoners met een laag inkomen ontvangen de pas gratis in het kader van armoedebeleid en participatie. Het gratis aanbieden is nodig om het gebruik van de pas en de tegoeden maximaal te stimuleren. Er zijn vooralsnog geen signalen die erop wijzen dat andere partijen die voordeelpassen op de markt aanbieden, zich door het (gratis) aanbieden van de Bossche Pas benadeeld voelen. Indien het nodig blijkt te zijn om de Bossche Pas aan te merken als een economische activiteit die plaatsvindt in het algemeen belang, komen we terug bij uw raad. Financiën

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Financiën Bossche Pas Bedragen x € 1.000

2024 Incidenteel

2025

2026

2027

2028

Kosten implementatie Bossche Pas

1.415 1.075

1.387

1.627

1.700

Bijdrage acties, kortingen en aanbiedingen

292

416

526

496

Baten (inkomsten uit verkoop Bossche Pas)

-292

-438

-584

-584

115

698

594

490

490

Kosten regelingen (sociale activiteiten, sport/cultuur schoolgaande kinderen, voorzieningen Leergeld)

Structureel

943

Kosten beheer Bossche Pas

Financieringsbehoefte

1.415

1.058

1.773

1.959

2.059

2.102

Beschikbare dekking Bestuursakkoord Stadspas

-250

-250

-250

-250

-250

-250

Incidentele middelen armoede en schulden

-1.165 -550

-633

-633

-633

-633

Gelijke kansen financiële (zelf)redzaamheid uit bestuursakkoord

-300

-300

-300

-300

-300

Mogelijke structurele budgetten andere programma's

-70

pm

pm

-87

-919

Bestaande structurele budgetten voor de regelingen Inzet additionele structurele budgetten

Dekking

-1.415

-1.170

-1.183

-1.183

-1.270

-2.102

Nog te dekken

-

-112

590

776

789

-

Additionele inzet incidentele middelen armoede en schulden

-

112

-590

-776

-789

-

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Toelichting op het financiële overzicht Kosten voor implementatie: dit betreffen o.a. de kosten voor de ontwikkeling en inrichting van de centrale applicatie, website en app, de kosten voor marketing & communicatie, aanbodmanagement en projectmanagement. De kosten voor het gratis verstrekken van de Bossche Pas aan alle inwoners vormen binnen deze categorie de grootste kostenpost (€ 650.000,-). Kosten beheer: dit betreffen o.a. de kosten die nodig zijn voor beheer, onderhoud en hosting van de centrale applicatie, website en app, de blijvende inzet die nodig is in de marketing & communicatie en het aanbodmanagement. Inzet additionele structurele budgetten vanuit het programma ‘Gelijke kansen op financiële (zelf)redzaamheid’ (bestuursakkoord): het gaat hier om het budget voor de Jongeren Perspectief Aanpak en het maatwerkbudget bijzondere bijstand. Het maatwerk binnen JPA en de bijzondere bijstand blijven we doorzetten. We zien echter ruimte om van deze budgetten € 300.000,- her te bestemmen voor de Bossche Pas. Incidentele middelen armoede en schulden: het Rijk heeft in de afgelopen jaren tijdelijke incidentele middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten in het kader van armoedebestrijding. In de marap hebben we gemeld dat we dit jaar in totaal beschikking hebben over ca.

€ 5,8 miljoen aan middelen die via de moties ‘Geld reserveren voor aanpak armoede en schulden’ en ‘Budget energietoeslag voor bestaanszekerheid’ zijn vastgelegd voor het programma ‘Gelijke kansen op financiële (zelf)redzaamheid’. Het betreffen Rijksmiddelen die resteren uit incidentele regelingen zoals de Energietoeslag ‘22 en de extra Rijksmiddelen uit de meicirculaire '23. Met de incidentele middelen armoede en schulden hebben we inwoners al met verschillende tijdelijke, extra maatregelen kunnen ondersteunen. Te denken valt aan de verruiming van de doelgroep voor de gezinnen die in aanmerking komen voor het Bossche kindpakket, de verruiming van dit pakket met kledingpassen en digitale leermiddelen en de eenmalige afkoop in het kader van het verkorten van MSNPtrajecten. We verwachten dit en volgend jaar ongeveer de helft van het totaal aan incidentele middelen te hebben bestemd voor diverse maatregelen. Samen met het incidentele budget Bossche Ondersteuning Fonds [BOF] (voorheen ‘Maatwerkvoorziening Schrijnende Energiearmoede’, zie collegebesluit Impuls Bossche Bestaanszekerheid) resteert er hierna nog € 3,2 miljoen aan incidentele middelen. Het voorstel is om dit incidentele budget nog altijd gereserveerd te houden voor armoede en schulden, waarbij de Bossche Pas een hoge prioriteit heeft.

Indien nodig kan het college het budget tot en met 2027 inzetten ter dekking van de kosten voor de Bossche Pas, waarbij het college wel de ruimte behoud om op basis van (maatschappelijke) ontwikkelingen (aanvullende) ondersteunende maatregelen te nemen om schulden tegen te gaan en de gevolgen van armoede te verzachten. In 2025 en 2026 nemen we een ‘pm’ op voor de mogelijke structurele dekking vanuit budgetten die gekoppeld zijn aan andere gemeentelijke programma's. De begroting is gebaseerd op de huidige inschattingen van kosten en opbrengsten. Hoewel mede gebaseerd op de ervaringen van andere steden zullen we moeten afwachten of de Bossche praktijk zich overeenkomstig inwikkelt. Het dekkingsvoorstel met het meerjarig inzetten van incidentele middelen biedt geen structurele financiële oplossing en gaat daarom gepaard met de opdracht aan onszelf om middels monitoring het gebruik en de financiën goed te volgen en daarop aansluitend vanuit de verschillende gemeentelijke domeinen passende structurele dekking te vinden en te organiseren. Na twee jaar volgt in 2026 een brede evaluatie van de Bossche Pas. Er zal dan gerapporteerd worden over het gebruik van de Bossche Pas, het gebruik van de tegoeden, de ontwikkeling van de kosten en de gevonden mogelijkheden voor structurele financiële dekking.

Duurzaamheid www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

In de basis gaat het om een digitale pas. Met persoonlijke inloggegevens komt de inwoner in zijn of haar eigen Bossche Pas omgeving die toegang geeft tot alle acties, aanbiedingen en eventuele tegoeden. Op aanvraag kunnen inwoners een fysieke pas ontvangen. De digitale en fysieke pas zijn gelijk qua inhoud en functionaliteit en verschillen enkel in gebruik.

Participatie en communicatie In elke fase blijven de verschillende stakeholders betrokken. Met name inwoners met een laag inkomen vragen we vanuit hun ervaring mee te denken over de Bossche Pas en het zo eenvoudig mogelijk houden van het (aanvraag)proces.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen Eindrapport Greenberry

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

15530940 kaderstellend M.A.B. van der Sloot Sociaal: 29 november 2023 MO/FD/O&R Glencora Soentpiet g.soentpiet@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 15530940 Raadsvergadering 12 december 2023 Onderwerp

Raadsvoorstel Bossche Pas

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van: 7 november 2023 besluit: Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1.

2.

een stadsbrede pas te introduceren voor alle inwoners en bezoekers, waarbij a. de pas voor iedereen te koop is, maar voor inwoners met een laag inkomen gratis is, om zo meer inwoners met een laag inkomen te bereiken en het nietgebruik van sociaal-financiële regelingen tegen te gaan. b. voor inwoners met een laag inkomen wordt gewerkt met een automatisch geactiveerd tegoed op de pas voor sport, cultuur en meedoen, voor zowel volwassenen als schoolgaande kinderen (van 4 tot 18 jaar). c. het niet-gebruik maximaal wordt tegen gegaan door de pas met het geactiveerde tegoed beschikbaar te stellen aan de bekende doelgroep van de Energietoeslag. Dit gaat om een groep van ongeveer 10.000 inwoners. d. voor het brede publiek wordt gewerkt met een aantrekkelijk en gevarieerd aanbod van acties, aanbiedingen en kortingen om zo de pas voor deze doelgroep zo aantrekkelijk mogelijk te maken en in dit verband inwoners in het eerste jaar gratis kennis te laten maken met de pas. een brede evaluatie van de Bossche Pas na twee jaar (in 2026) waarop gerapporteerd wordt over het gebruik van de Bossche Pas, het gebruik van de tegoeden, de ontwikkeling van de kosten en de gevonden mogelijkheden voor structurele financiële dekking.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 12 december 2023 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704