Concept verslag commissie Bedrijvigheid 28 juni 2021

COMMISSIE BEDRIJVIGHEID Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

28 juni 2021 Raadzaal

mw. J.P.M. Welten-van Doremalen mr. drs. R. van der Meer M.M.J. Dingemans, E.R.F. Esser, mw. J.M.C. van Gool, mw. W. de Groot MSc, W.B.G. Hoeben, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, J.N. Kieft, H.J.M. Mees, D.J.G. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, A.M. Rotman, P.W.M. Schellings O.R. Thelissen, mw. mr. drs. I.E.C. Visschedijk, mw. C.K.J. Visscher, P.H. Wiggers M.J.J. van der Geld MSc, mr. J.W.F. Hoskam

Afwezig:

L.A.J. van Griensven, mw. A. Hernández, mw. drs. H.M. Mees-Huibers, W.J.B. Meijer, G.J.I.J. Smeets MBA, W.A.M. Vugs

Verslaglegging:

DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen en de kijkers thuis welkom. Ze meldt de berichten van verhindering.

2.

Vaststelling van de agenda De agenda wordt vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bedrijvigheid van 31 mei 2021 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en de lijst openstaande moties De voorzitter meldt dat het college voorstelt om moties 7, 8 en 9 als afgedaan te beschouwen. De heer Thelissen (CDA) zegt dat het CDA in principe kan instemmen met het afvoeren van de moties, maar vindt het wel wat voortijdig, aangezien het raadsvoorstel nog niet is aangenomen. De voorzitter stelt voor om toezeggingen 2 en 3 als afgedaan te beschouwen. Ze vraagt of de wethouder hiertoe een brief met toelichting aan de raad kan sturen. Wethouder Van der Geld zal hierover in gesprek gaan met het college en daarna een brief aan de raad sturen. Het college gaat ervan uit dat toezeggingen 2 en 3 van de lijst gehaald kunnen worden. De heer Thelissen (CDA) merkt op dat toezegging 3 niet zozeer gaat over het fusietraject, maar over ondersteuning van de amateurkunst ná het fusietraject. Dit zal wellicht vanavond tijdens de bespreking van agendapunt 5 over Huis73 nog genoemd worden.

Raadsvoorstellen 5.

Aanvraag voorbereidingskrediet huisvesting Huis73 De heer Van Rosmalen (GroenLinks) vraagt aandacht voor het afscheid van Jan van der Putten op 25 juni jl. als directeur van de Verkadefabriek. Bij gelegenheid wees hij op het grote belang van ontmoetingsplekken, zoals de Verkadefabriek, zeker in een tijd waarin de tegenstellingen op allerlei gebieden steeds groter lijken te worden. De Verkadefabriek is een ontmoe1

tingsplek voor veel mensen, maar Huis73 is als ontmoetingsplek nog veel belangrijker. Het is de meest laagdrempelige culturele voorziening in 's-Hertogenbosch en een van de weinige plekken in de binnenstad waar men kan verblijven zonder consumptiedwang. Elke gemeenschap heeft een dergelijke plek hard nodig waar niemand wordt buitengesloten. GroenLinks was lange tijd voorstander van de nauwe samenwerking tussen de bibliotheek en De Muzerije. Dit gaat nu ruimtelijk vormkrijgen door de herinrichting van en afstemming binnen beide panden. GroenLinks stemt daarom in met het voorliggende raadsvoorstel en kiest voor het uitwerken van scenario 2. Bibliotheken bestaan al eeuwenlang en de functie ervan verandert in de loop der tijd. Op dit moment zijn bibliotheken nodig voor de leesbevordering en bestrijding van laaggeletterdheid; het wordt een plek voor nieuwkomers, een plek voor studie en ontmoeting. De mogelijkheid blijft om je een leven lang te ontwikkelen en in aanraking te komen met nieuwe ideeën en opvattingen van anderen. Door het samengaan met de voormalige Muzerije, werd Huis73, dè plek voor talentontwikkeling in de ruimste zin van het woord en voor iedereen. Alleen al daarom steunt GroenLinks voorliggend voorstel. Naast de waarden die Huis73 sowieso heeft, komen er twee argumenten bij. Juist in deze tijd, moet 's-Hertogenbosch investeren in Huis73.

Om kansenongelijkheid te kunnen keren, is volgens GroenLinks een goed toegerust Huis73 hard nodig. In de snel veranderende binnenstad worden winkels steeds minder vanzelfsprekend en worden ze vaak ingeruild voor woningen. Gezien het plan 2021-2024 en het programma vernieuwde huisvesting Huis73 heeft GroenLinks het vertrouwen dat Huis73 in de toekomst aan alle verwachtingen kan gaan voldoen. Over de precieze invulling en exploitatie bestaan nog wel vragen, zoals: hoe te zorgen dat culturele instellingen elkaar door goede samenwerking aanvullen en er geen verdubbelingen plaatsvinden. Die discussie is echter voor later. Tijdens de vergadering van heden gaat het om een scenario en het voorbereidingskrediet uit het Structuurfonds om te komen tot een voorlopig ontwerp. Mevrouw Van Gool (PvdA) zegt dat een faciliteit midden in de binnenstad zoals een bibliotheek, bereikbaar voor eenieder en dus ook voor inwoners met een kleine portemonnee, een prima voorziening is. Huis73 dient een groot maatschappelijk doel en trekt een grote groep mensen aan. Zo ook bij de schoolbibliotheken, lokaal en regionaal. Omdat hiermee een groter maatschappelijk doel wordt gediend, is het wat de PvdA betreft de investering met scenario 2 waard. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) verwijst naar het werkbezoek aan Huis73 in de week van 21 juni. Aldaar werd duidelijk dat er een en ander moet gebeuren.

Het pand zit vol met ongelijke vloeren die alleen met een trap zijn te bereiken. De temperaturen in de kantoorgedeelten liepen tijdens de afgelopen warme dagen hoog op. Er is de laatste jaren, in afwachting van de plannen, alleen het hoognodige gebeurd. Achterstallig onderhoud leidt tot verder verval van het pand. Het pand waarin Huis73 is gevestigd is nog geen gemeentelijk eigendom. Er is een intentieverklaring ondertekend en onderdeel hiervan is de afspraak dat wanneer de gemeenteraad het resterende benodigde krediet beschikbaar stelt, het pand aan de gemeente wordt overgedragen. Rosmalens Belang vraagt of de keuze van de raad voor een van de scenario's hierin een rol speelt. Los daarvan kiest de fractie voor scenario 2. Rosmalens Belang wenst geen € 15,7 miljoen uit te geven als tevoren al duidelijk is dat het onvoldoende mogelijkheden geeft voor een gezonde exploitatie. Er is sprake van een oud pand met achterstallig onderhoud maar het pand heeft wel een rijke historie. Door nu een flinke investering te doen zal er straks een rijk pand zijn met uitstraling en talloze mogelijkheden voor de lokalen die nu niet of nauwelijks gebruikt worden. Scenario 2 heeft voor Rosmalens Belang de voorkeur, maar de fractie zou ook graag zien dat wordt onderzocht of een van de lokalen geschikt gemaakt kan worden voor bijvoorbeeld de verhuur van flexwerkplekken.

Hier komt steeds meer behoefte aan. Thuiswerken is niet altijd een fijne optie en dan is Huis73 een ideale plek om rustig te kunnen werken. Om de exploitatiekosten deels te drukken, zou dit mogelijk een goede optie kunnen zijn. Het zit nog niet in de cultuur van Huis73 om enigszins commercieel te denken. Rosmalens Belang acht dit noodzakelijk om de overhead betaalbaar te houden. Mevrouw Van Gool (PvdA) vraagt hoe Rosmalens Belang de flexwerkplekken voor zich ziet. De PvdA zou hier het liefst werkplekken voor studenten zien, omdat er elders in de stad kantoorruimten zijn voor werkenden. 2

Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) zegt dat studenten voorgaan, maar als er daarnaast nog plek is voor werkenden, zou de fractie graag zien dat ook voor hen ruimte wordt ingericht. Het verbinden van Huis73 met het netwerk en dwaalroutes in de omgeving en andere culturele hotspots in de stad, zou wat Rosmalens Belang betreft in de prijs van scenario 2 inbegrepen moeten zijn. Het aanleggen van verbindingen zou tot verrassende resultaten en wellicht besparingen kunnen leiden. Rosmalens Belang ziet nog wel een aantal onduidelijkheden en vraagt of scenario 3 volledig is uitgesloten wanneer de raad kiest voor scenario 2. De heer Peters (D66) meldt dat D66 voor investeren in ontwikkeling is. Bij Huis73 komen educatie, cultuur en vrijetijdsbesteding samen op een laagdrempelige manier. Naast een investering in de grootste laagdrempelige educatieve voorziening van 's-Hertogenbosch, is het ook een investering in de directe omgeving van de panden. De ondernemers in de Hinthamerstraat zijn zeer blij dat geïnvesteerd gaat worden in Huis73. De gevraagde investering is van formaat, maar D66 vindt het belangrijk om de organisatie – na een discussie die al elf jaar loopt – als een sterke partij voor de komende decennia te kunnen positioneren. Van uitstel komt in dit geval geen afstel.

De verbouwing van de bibliotheek is noodzakelijk om het pand naar de 21e eeuw te brengen en behalve de functie die het pand biedt, zijn de mooie ruimtes en prettige werkomgeving een bezoekje waard. De verduurzaming, renovatie en het onderhoud hiervan vindt de fractie van groot belang. De impressies in het voorstel en de bijlagen spreken tot de verbeelding en zouden een moderne en uitnodigende verandering bewerkstelligen. D66 ziet scenario 2 als logische keuze, maar zou ook graag het herstel van het binnenplein en de Bossche kamer tot uitvoering zien komen. Het liefst zou D66 daarom voor scenario 3 kiezen, waarbij de monumentale waarde van de panden nog beter zichtbaar wordt gemaakt. Daarbij zorgt de investering in het pand voor een nòg aantrekkelijkere werking op de voorziening en de Hinthamerstraat. Met het genereren van Europese middelen hiervoor kan hoger ingezet worden. Mochten er tijdens de planfase mogelijkheden blijken tot uitwerking van scenario 3, dan is D66 van mening dat hiervoor moet worden gekozen. Wat D66 betreft, is de keuze minimaal scenario 2, met scenario 3 als ultiem doel. De heer Thelissen (CDA) meldt dat de fractie positief staat tegenover voorliggend voorstel. Het CDA heeft veel waardering en bewondering voor de veerkracht en het doorzettingsvermogen van De Muzerije, stichting Babel en de bibliotheek.

Spreker wijst op de fusie, de teleurstelling van het niet doorgaan van Agora en een aanpassing van de subsidies. De wijze waarop Huis73 zich heeft herpakt en georganiseerd is knap te noemen. Een lokale en regionale samenwerking met partners ten gunste van onderwijs, welzijn en cultuur en een stevig fundament om verbinding te leggen: het is een functionele toevoeging die de gemeente 's-Hertogenbosch waardig is. Toch mist het CDA een aantal zaken in de plannen. Het college geeft aan dat op dit moment nog geen exploitatiebegroting mogelijk is. Toch gaat scenario 2 uit van een uitbreiding van de faciliteiten en bestaat de aanname dat de subsidie gelijk blijft. Het CDA vraagt wat dit doet met de exploitatie. Het CDA is niet van plan om aan de subsidie te tornen, maar dit doet wel de wenkbrauwen fronzen en al helemaal door bijvoorbeeld de onlangs aangekondigde samenwerking met de universiteit. Hierover moet duidelijkheid zijn voordat het budget wordt toegekend. Door het CDA is in 2018 gevraagd om de amateurkunstverenigingen meer te betrekken. Dit zou in de fase na de fusie meegegeven worden aan de toenmalige stichting Babel. Hiervan ziet het CDA onvoldoende terug in de plannen. Daarnaast blijkt uit technische vragen en Informeren & Ontmoeten dat dit nog niet echt is opgepakt.

Het CDA vraagt hoe dit komt en wil weten hoe dit wordt meegenomen in de weg naar het beschikbaar stellen van het krediet. Ook mist het CDA het betrekken en faciliteren van het MKB door bijvoorbeeld een MKB Academy te organiseren waarin cultuur, onderwijs en welzijn elkaar vinden en versterken. Kleine zzp'ers die nog geen eigen werkruimte kunnen betalen omdat zij nog onvoldoende omzet hebben, zouden wat het CDA betreft prima terechtkunnen bij Huis73. Zij zouden daarnaast een toegevoegde waarde kunnen bieden aan cultuur, onderwijs en welzijn. Bij het werkbezoek aan Huis73 bleek dat zij hierin op eigen initiatief al voorzichtig verkenningen uitvoeren. Het toegroeien naar een platform voor amateurkunstverenigingen en het MKB, mag wat het CDA betreft een prestatieafspraak zijn. Het CDA is kritisch positief. De fractie is benieuwd naar de mening van de commissie en de re3

actie van het college. De partij hoort graag dat voor complexe trajecten gewerkt gaat worden volgens het Bosch model'. De heer Schellings (Bosch Belang) meldt dat de fractie scenario 2 de beste keuze vindt. De investering is niet alleen noodzakelijk gezien de huidige staat van het pand, maar zorgt ook voor een ruim scala aan toekomstige mogelijkheden. Ook is Bosch Belang blij met de kernachtige financiële onderbouwing van het gevraagde krediet. Mevrouw De Groot (VVD) spreekt namens de VVD uit dat de fractie voorliggend voorstel een logisch vervolg acht op de besluitenhistorie van de raad. Het bestaat uit een inspirerend voorstel voor een eigentijdse locatie voor bibliotheek en cultuureducatie, waarin de leefbaarheid van het gebouw een van de centrale uitgangspunten is. De VVD is enthousiast over de maatregelen die worden voorzien voor 'de verbinding voor binnen naar buiten', zoals de genoemde mogelijkheden voor een doorkijk naar de Binnendieze en een extra entree aan de St. Jozefstraat. De aantrekkelijkheid van het gebouw wordt daarmee verbeterd en de potentie beter benut. De vernieuwende functionaliteiten van het gebouw bieden kansen voor diverse doelgroepen en een verbeterde toegankelijkheid, onder andere voor mindervaliden. Met het inrichten van een taalhuis, een digitaal atelier en een Geheugenkamer wordt ingezet op het versterken van de ontmoetingsfunctie.

Naast deze min of meer vaste onderdelen wordt ingezet op flexibele functies zoals pop-upplekken, waarmee kan worden ingespeeld op actuele behoeften. Door onder andere de ondersteunende horecafunctie kunnen bij een hoger bezoekersaantal ook de eigen inkomsten worden verhoogd waarbij het mogelijk blijft om zonder consumptieverplichting in het pand gebruik te maken van de faciliteiten. Het verhogen van de eigen inkomsten van Huis73 is een belangrijke pijler onder voorliggend voorstel. Dat de subsidie gelijk blijft tijdens de exploitatie is wat de VVD betreft voorwaarde voor een positieve beoordeling van voorliggend raadsvoorstel. De VVD ziet ook toekomstkansen. Zo zou de fractie een betere inpassing en doorloop in de directe omgeving omarmen. Op die manier kan – in betere economische tijden – worden aangesloten bij de intenties vanuit het economisch perspectief Brede Binnenstad. De VVD spreekt zorg uit over de overprogrammering en de concurrentie binnen thema's waarop Huis73 actief is. Dat geldt niet voor de wettelijke taak van de bibliotheek, maar wel voor de cultuur- en educatiefunctie en maatschappelijke activiteiten. In scenario's 2 en 3 worden verhuurbare ruimten toegevoegd die nodig zijn om de verhoogde huisvestingslast te kunnen dragen.

Voor de invulling van die ruimten vraagt de VVD zich af, of hiermee de locaties van de huidige activiteiten niet nadelig beïnvloed worden, dan wel leegstand elders wordt gecreëerd. Daarnaast wordt een ambitieuzer activiteitenprogramma voorzien. De VVD vraagt zich af, of hierdoor wellicht zaken dubbel worden gedaan. De beantwoording van eerdere vragen hierover, hebben de zorgen niet kunnen wegnemen. De VVD vraagt zich af hoe hier in het proces aandacht voor is en hoe wordt voorkomen dat een stapeling van dezelfde soort activiteiten ontstaat. Bezuinigingen lijken zich de komende jaren te gaan aandienen. Dat maakt de timing voor een dergelijk voorstel moeilijk. De VVD is van mening dat voorliggend voorstel belangrijk is voor de Bosschenaar, de stad en de economie en zal daarom instemmen met het voorstel. De heer Esser (PVV) zegt dat de PVV kiest voor scenario 1. De PVV is voorstander van een minimale verduurzaming. Bovendien is onbekend wat in de komende jaren gaat gebeuren met allerlei andere projecten. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) constateert dat mooie ambities zijn verwoord in voorliggend voorstel. Leefbaar 's-Hertogenbosch ziet met Huis73 een zinvolle aanvulling op het Jeroen Bosch Kwartier, waarbij Huis73 een bruisende plek voor de Bosschenaar én de overige bezoekers aan het Jeroen Bosch Kwartier kan worden.

Tegelijkertijd benadrukt de fractie een goede bereikbaarheid van Huis73, zowel binnen als buiten. Niet alleen de fietsen kunnen een belemmering zijn of worden. Een integrale aanpak van de Hinthamerstraat lijkt de fractie noodzakelijk. Het gaat niet enkel om een voorbereidingskrediet van € 1,2 miljoen maar op termijn ook een investering van € 28,8 miljoen, hetgeen € 13,1 miljoen meer is dan de investering voor scenario 1. Leefbaar 's-Hertogenbosch had daarom graag meer inzicht gekregen in een duidelijker onderbouwing van de investering. Tevens vraagt de fractie zich af in hoeverre de raad mogelijkheden heeft of krijgt tot het maken van keuzes in het verdere traject. Leefbaar 's-Hertogenbosch is geneigd akkoord te gaan met voorliggende nota, te kiezen voor 4

scenario 2 en het beschikbaar stellen van het voorbereidingskrediet van € 1,2 miljoen. De fractie ziet dit als een investering voor de langere termijn. In afwachting van de beantwoording van de technische vragen, zal de fractie op 13 juli aanstaande zijn definitieve standpunt kenbaar maken. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) meldt dat De Bossche Groenen scenario 2 een logische keuze vinden. Wat De Bossche Groenen betreft, moet in dat scenario wel aandacht zijn voor deeleconomie en inwoners met een kleine portemonnee. De Bossche Groenen kan zich vinden in het collegevoorstel, maar heeft ook gekeken naar scenario 3. De verbinding met de omgeving is nodig. Het gaat immers ook om bereikbaarheid en beleving rond Huis73. De fractie denkt dat deze discussie wellicht beter kan plaatsvinden in een andere commissie. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) acht duidelijk dat er iets moet gebeuren met Huis73. Gewoon ge-DREVEN vindt in eerste instantie scenario 2 de beste optie. Wel heeft de fractie een aantal kritiekpunten. Zo bestaat 75% van de inkomsten uit subsidie. Wat dat betreft, is gewoon ge-DREVEN het eens met Rosmalens Belang dat er aandacht moet zijn voor de commerciële mogelijkheden. In het algemeen vindt de fractie dat kritisch gekeken moet worden naar de uitgaven.

Mevrouw Visscher (SP) vraagt of gewoon ge-DREVEN het met de SP eens is dat een bibliotheek en een muziekschool basisvoorzieningen moeten zijn, waar de overheid voor zou moeten zorgen. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) zegt dat allerlei gradaties hierin denkbaar zijn die ook verschillende kostenplaatjes meebrengen. Spreker zou bij voorkeur voor de middenmoot kiezen. De heer Thelissen (CDA) wijst op de juridische status van een openbare bibliotheek, zijnde een wettelijke verplichting en geen basisvoorziening. Spreker vraagt of gewoon ge-DREVEN het niet wat vroeg vindt om nu al stevig op de exploitatie te zitten, terwijl dit wordt meegenomen in het verdere voorbereidingsonderzoek. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) geeft aan dat het wellicht wat voorbarig is, maar eerder opgedane ervaringen maken hem kritisch op uitgaven in de toekomst. Het cultureel centrum Perron-3 in Rosmalen huurt het pand bijvoorbeeld van de gemeente. Zo'n constructie kan ook overwogen worden voor Huis73. Spreker pleit voor een kritische blik op de uitgaven en heeft wel eens het gevoel dat dit in de praktijk niet gebeurt. Wethouder Van der Geld dankt de commissie voor de breed uitgesproken steun. Dat het hierbij over veel belastinggeld gaat, daarvan is het college zich terdege bewust.

De investering is echter ook zeer nodig en Huis73 is hier na een lang fusietraject aan toe, zowel in fysieke, als psychologische zin. Spreker geeft desgevraagd aan dat het belangrijk is om te kijken wat er al bestaat aan flexplekken in de omgeving. Het is zeer van belang dat Huis73 niet gaat concurreren met de markt. Spreker denkt aan het zoeken van een evenwicht tussen enerzijds faciliteren wat er nog niet is en anderzijds niet concurreren met plekken die er al zijn of mogelijk nog zullen komen. Scenario 3 wordt niet volledig uitgesloten, maar het is wel van belang dat er nu een keuze wordt gemaakt. Mocht de raad over tien jaar besluiten alsnog voor scenario 3 te kiezen, dan moet een nieuw project worden opgestart en moet tijdens de verbouwing tijdelijke huisvesting worden gezocht. Scenario 3 is duurder en vanuit het programma van eisen niet noodzakelijk. Daarnaast vereist dit extra subsidie. Het college pleit daarom voor scenario 2. Dit scenario bevat ook de verbinding met de omgeving. In beide scenario's maakt dit echter geen deel uit van het gevraagde budget; het gevraagde budget blijft binnen de contouren van de panden. De investeringen voor de verbinding met de omgeving zullen gefinancierd moeten worden vanuit bijvoorbeeld de budgetten van openbare ruimte. In scenario 2 vormt de huidige subsidie het kader dat de raad meegeeft aan het college.

Huis73 heeft een publieke functie en het zal geen leegstand elders veroorzaken. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat Huis73 op cultureel vlak dubbele dingen gaat doen. Het activiteitenprogramma vereist afstemming binnen het directeurenoverleg. 5

Wat betreft de amateurkunst is de uitdaging opgepakt maar dat bevindt zich nog in de kinderschoenen. Op dit moment kunnen de amateurkunsten zich voor ondersteuning aanmelden op de website van Huis73. In september 2021 wordt een spreekuur voor amateurkunst ingericht en start een amateurkunstpodium op zaterdagmiddag. Huis73 breidt de ondersteuning van amateurkunsten steeds verder uit. De verdere uitwerking vindt plaats in het vervolgvoorstel. De heer Thelissen (CDA) vraagt naar de ondersteunende en faciliterende rol van Huis73 voor het kunnen functioneren van amateurkunstverenigingen die niet direct een band hebben met Huis73 zelf, anders dan bijvoorbeeld het faciliteren van trainingen voor bestuursleden. Het CDA begrijpt dat Huis73 niet de concurrentie aangaat met commerciële bedrijven in de omgeving. Het CDA zou graag zien dat Huis73 een platform is waar de verbinding wordt gezocht en waarbij het kleine MKB versterkend kan zijn aan welzijn, cultuur en educatie: dit bedoelt het CDA met een MKB Academy. Wethouder Van der Geld zegt dat het podium niet enkel geldt voor de individuele amateurkunstenaars maar ook voor verenigingen, er zal ook ondersteuning worden geboden in de bedrijfsvoering van verenigingen. Huis73 levert dit inmiddels en zal verder worden uitgebouwd. Spreker kan niet direct een reactie geven op het concept van een MKB Academy, maar gaat zich hierin verdiepen.

De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt naar het mogelijk onomkeerbaar zijn van de keuze voor een bepaald scenario na het voorontwerp. Wethouder Van der Geld zegt dat de raad met het voorstel aangeeft te willen opteren voor scenario 2. Er volgt echter nog een vervolgvoorstel waarin het definitieve krediet wordt aangevraagd. Pas wanneer de raad dat krediet levert, is sprake van een point of no return. Mochten er principiële bezwaren zijn, dan is het wel van belang dat dit nu wordt aangegeven aangezien er € 1,2 miljoen zal worden uitgegeven aan het ontwerp. De voorzitter informeert naar de behoefte aan een tweede termijn, voorgenomen moties of amendementen. De heer Schellings (Bosch Belang) ziet het voorstel als een hamerstuk. Mevrouw Visscher (SP) deelt deze conclusie. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) duidt het voorstel eveneens als een hamerstuk. De heer Esser (PVV) neemt de beantwoording van de technische vragen mee terug naar de fractie. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) noemt het een hamerstuk. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) neemt het mee terug naar de fractie. Mevrouw Van Gool (PvdA) noemt het een hamerstuk. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) noemt het een hamerstuk. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) noemt het een hamerstuk. De heer Peters (D66) noemt het een hamerstuk. Mevrouw De Groot (VVD) noemt het een hamerstuk.

De heer Thelissen (CDA) neemt het mee terug naar de fractie en overweegt eventueel een voorstel in te brengen bij raadsbehandeling met betrekking tot de MKB Academy en de ondersteuning van amateurkunstverenigingen. De voorzitter geeft aan dat het voorstel als hamerstuk wordt doorgeleid naar de raadsvergade6

ring, ervan uitgaande dat er geen voorstellen worden ingediend. Er is altijd een mogelijkheid om er nogmaals over te spreken. 6.

Marktverordening gemeente 's-Hertogenbosch 2021 Mevrouw Visschedijk (D66) meldt dat D66 zal instemmen met het voorliggende raadsvoorstel. Vanuit wet- en regelgeving wordt flexibiliteit geëist bij het vrijgeven van huurvergunningen. D66 is van mening dat met bijgaande verordening flexibiliteit wordt ingebouwd waarbij aan marktondernemers voldoende zekerheden worden geboden ten aanzien van hun bedrijfsvoering. De partij is met name te spreken over het feit dat kwaliteitscriteria bij het verdelen van vrijgekomen plekken leidend zijn, in plaats van te kiezen voor een loting of veilig. Hiermee kan de kwaliteit van alle markten in de gemeente behouden en zelfs verbeterd worden. Dat is belangrijk in een tijd waarin markten weer meer klanten trekken. De markt sluit goed aan bij actuele ontwikkelingen. Zo is het mogelijk om vers fruit zonder plastic te kopen en kan de marktkoopman vertellen over de producten die zij aanbieden. D66 verwacht dat de potentiële doelgroep van de markt zal doorzetten, vooral gezien het feit dat veel mensen in de toekomst een of meerdere dagen thuis zullen blijven werken. De markten hebben alles in huis om meer klanten te trekken en hun unieke positie te versterken. De in de bijlage toegevoegde visie sluit hier mooi bij aan.

Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) zegt dat de kwaliteitscriteria voor het puntensysteem tot stand zijn gekomen in overleg met de marktcommissie en gebaseerd op hun visie voor de markt. Het is voor Rosmalens Belang niet duidelijk wie zitting heeft in deze commissie. Het voorstel doorlezend heeft de fractie de indruk dat dit enkel de personen zijn die betrokken zijn bij de markten in het centrum van 's-Hertogenbosch. Er wordt niet gerept over de overige markten in de gemeente. Rosmalens Belang vraagt of de regelgeving in het Bossche centrum hetzelfde is als in Rosmalen. Rosmalens Belang is van mening dat er verschil moet zijn in de benadering van markten in het centrum en in de omliggende dorpen. Nuland heeft op donderdag een kleine markt met circa drie kramen met daarnaast een standplaats voor een dag en maximaal zes dagen per week. Er zijn daarnaast twee snackbars en een pizzeria. Tijdens de coronacrisis werd een vergunning afgegeven voor een frietkraam midden op de markt voor vrijdag, zaterdag en zondag. Dit heeft bij menigeen de wenkbrauwen doen fronsen. De frietkar is ondertussen is weer vertrokken. Rosmalens Belang is van mening dat bij het verlenen van een vergunning goed naar het aanbod in de omgeving gekeken moet worden. Rosmalens Belang is het eens met de visie van de marktcommissie: een markt dient bij te dragen aan de stad en de stad aan de markt.

Rosmalens Belang hoort graag, hoe de situatie in Rosmalen wordt na corona. De partij vindt het verlengen van de bestaande vergunningen naar vijftien jaar prima en dat geldt ook voor de termijn van tien jaar voor nieuwe vergunningen. Wel vindt de fractie tien jaar het maximum, aangezien er in tien jaar immers veel kan veranderen. De heer Ploegmakers (CDA) hoorde van een derde generatie marktkoopman dat hij zich zorgen maakt over zijn toekomst op de markt en de toekomst van zijn zoon. Het is voor hem niet helder of zijn zoon zijn bedrijfsstandplaats kan overnemen. Er leven veel zorgen bij meerdere marktkooplui die een lange historie delen met de Bossche markt. Het CDA acht deze zorgen terecht. Mevrouw Visschedijk (D66) vraagt of de heer Ploegmakers de kwaliteitscriteria in twijfel trekt. Deze worden ook door de marktcommissie onderschreven. De heer Ploegmakers (CDA) bedoelt dit niet te zeggen. Hij legt uit dat de samenstelling van de Marktadviescommissie door markthandelaren is gekozen. Zij zijn voor een deel verantwoordelijk voor hun eigen markt. Er bestaan grote zorgen bij de vishandelaren die al decennia op de markt staan. Zij vrezen dat hun standplaats over vijftien jaar wordt ingenomen door een vishandelaar uit Spakenburg of Volendam. Deze onzekerheid leidt tot voorzichtigheid in investeringen voor bedrijfsmiddelen en ook wat betreft in dienst nemen van personeel.

Het CDA vraagt op welke manier de wethouder de zorgen die er nu leven onder de ambulante handelaren kan wegnemen. In de risicoparagraaf meldt het college geen zekerheid te hebben over de stappen die nu worden gezet, gericht op de termijn van tien of vijftien jaar. Het CDA vraagt of het college hier onderzoek naar heeft laten verrichten. In het marktreglement wordt uitgegaan van een zevental kwaliteitscriteria. Het CDA vraagt wie 7

uiteindelijk verantwoordelijk wordt voor de keuzes die worden gemaakt: de marktmeester, het hoofd Marktzaken, de Marktadviescommissie of de wethouder van Marktzaken namens het college. De marktmeester heeft geen enkele juridische bevoegdheid. Hij kan enkel rapporteren aan het hoofd Marktzaken, die vervolgens in gesprek kan gaan met de handelaar en kan rapporteren aan het college wanneer verdere stappen gezet moeten worden. Bij incidenten moet door de marktmeester een BOA worden opgeroepen. Het CDA vraagt zich af of hiermee van de marktmeester een tandeloze tijger wordt gemaakt. De partij begrijpt dat vanuit Europese regelgeving stappen gezet moeten worden, maar het CDA vraagt zich af of het organiseren van een warenmarkt anno 2021 tot de kerntaken van de gemeente behoort. Het CDA vraagt hoe de wethouder van Marktzaken hiernaar kijkt. Mevrouw Visschedijk (D66) vraagt welke handhavingsbevoegdheden de marktmeester volgens het CDA zou moeten hebben. De heer Ploegmakers (CDA) wil in eerste instantie weten of er überhaupt een juridische mogelijkheid bestaat om de bevoegdheden van de marktmeester uit te breiden zodat hij handhavend kan optreden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt waar volgens het CDA precies de angst van de marktkooplieden zit.

De heer Ploegmakers (CDA) geeft aan dat meerdere kooplieden al decennialang op de markt staan en zij krijgen nu een beperkte termijn van vijftien jaar. De zorg bestaat dat een bedrijfsopvolger binnen de familie die standplaats op termijn niet kan overnemen. De heer Rotman (VVD) acht een termijn van tien jaar gebruikelijk voor nieuwe marktkooplieden en vijftien jaar voor bestaande marktkooplui, al zijn er gemeenten die hiervan afwijken. De VVD hoort graag van het college wat de overwegingen zijn geweest om voor deze termijnen te kiezen. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) benadrukt het belang dat de markt een grotere aantrekkingskracht krijgt. Gewoon ge-DREVEN vindt het verder een helder voorstel. De marktpartijen die gewoon ge-DREVEN heeft gesproken, gaven aan erg tevreden te zijn over het overleg dat ze hebben gehad met wethouder Hoskam. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat de fractie in principe akkoord gaat met het voorliggende voorstel en wacht de beantwoording door de wethouder af. De heer Esser (PVV) vraagt of de marktopstelling na de pandemie weer teruggaat naar de oude opstelling. De PVV vraagt om een toelichting op de term 'schaarse vergunning'. Wethouder Hoskam legt uit dat over een schaarse vergunning wordt gesproken op het moment dat een beperkt aantal vergunningen beschikbaar is.

Dit valt onder de Dienstenrichtlijn die is omgezet in de Nederlandse Dienstenwet. Spreker kent de zorgen en vragen van de marktkooplieden en heeft deze voorgelegd aan de staatssecretaris van Economische Zaken. Deze gaf aan: "Daar zult u wel met een goede oplossing voor moeten komen." Spreker meent dat die goede oplossing nu is gevonden. Juristen achten de maximale termijnen van tien en vijftien jaar juridisch haalbaar. De heer Ploegmakers (CDA) constateert dat in de risicoparagraaf staat aangegeven dat er geen zekerheid is en vraagt hoe de wethouder dit kan verklaren. Wethouder Hoskam bevestigt dat dit het geval is. Er kan echter wel een juridische inschatting gemaakt worden op basis van andere schaarse vergunningen die de gemeente verleent. Daarnaast is door de staatssecretaris in een recent verschenen brief aangegeven dat een termijn tussen negen en twaalf jaar een uitstekende periode is. De marktmeester heeft het mandaat om handelend op te treden ten aanzien van zaken die de markt betreffen. De BOA's treden op bij bijvoorbeeld fietsen op de markt. De markt blijft staan in de coronaopstelling omdat deze door zowel de consumenten als door de 8

marktkooplui als buitengewoon plezierig wordt ervaren. Tot slot geeft spreker aan dat de markt een overheidstaak betreft. De heer Ploegmakers (CDA) wijst op de privatisering van de markten in Eindhoven en Tilburg. Via de Centrale Vereniging voor de Ambulante Handel wordt ook gewerkt aan privatisering van de markten middels het project 'De Markt van Morgen'. Spreker meent dat de gemeente de markt beter kan faciliteren in plaats van organiseren. Wethouder Hoskam zegt dat het een verordening blijft met vergunningen. De toetreding tot de markt is ook aan de gemeente. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) vraagt of dezelfde regels gelden voor dorpen met een of enkele standplaatsen en of rekening wordt gehouden met de leefbaarheid in dorpen met een kleine markt. Wethouder Hoskam merkt op dat de verordening geldt voor alle kernen binnen de gemeente en dus ook voor Nuland. Er vindt keer op keer een afweging plaats voor het afgeven van vergunningen. De heer Ploegmakers (CDA) vraagt wie uiteindelijk besluit over de vraag wie tot de markt toetreedt aan de hand van de kwaliteitseisen. Wethouder Hoskam antwoordt dat de vergunningverlening aan het college is. De voorzitter constateert dat er geen behoefte bestaat aan een tweede termijn. Ze informeert naar voornemens wat betreft moties of amendementen. De heer Schellings (Bosch Belang) acht het voorliggende voorstel een hamerstuk.

Mevrouw Visscher (SP) deelt deze conclusie. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) sluit zich hierbij aan. De heer Esser (PVV) neemt het voorstel mee terug naar de fractie. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) noemt het een hamerstuk. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) noemt het eveneens een hamerstuk. Mevrouw Van Gool (PvdA) sluit zich bij deze conclusie aan. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) noemt het een hamerstuk. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) noemt het een hamerstuk. Mevrouw Visschedijk (D66) noemt het een hamerstuk. De heer Rotman (VVD) noemt het een hamerstuk. De heer Ploegmakers (CDA) noemt het een hamerstuk. De voorzitter concludeert dat het raadsvoorstel als hamerstuk voor de raadsvergadering wordt geagendeerd. 7.

Gemeentelijke rol bij externe organisatie 'Den Bosch Partners | Citymarketing en Binnenstadmanagement' De voorzitter leidt de bespreking kort in. Met voorliggend raadsvoorstel geeft het college invulling aan de eerder door de raad uitgesproken wens om citymarketing en centrummanagement bij een externe partij neer te leggen. 9

De heer Peters (D66) geeft aan dat D66 in Den Bosch Partners een flinke stap voorwaarts naar de toekomst ziet. De gemeente 's-Hertogenbosch is het waard om als sterk merk neergezet te worden in binnen- en buitenland. Dit is mogelijk door samen met ondernemers en organisaties snel keuzes te kunnen maken gebaseerd op de gezamenlijke kennis en actualiteiten. De partij vindt het een goede zaak dat deze taak niet meer alleen bij de gemeente komt te liggen. Verder hoopt de fractie dat de samenvoeging van citymarketing en binnenstadmanagement elkaar positief gaan beïnvloeden zoals in het voorstel wordt geopperd. D66 vraagt het college hoe een vinger aan de pols wordt gehouden of vraagt zich af of hiervoor alleen het evaluatiemoment na vijf jaar dient. De fractie is zeer te spreken over de toevoeging van de Spoorzone en Kop van 't Zand, waardoor de Brede Binnenstad weer meer vorm krijgt. Zo wordt langzaam een steeds groter gebied gecreëerd dat door iedereen ervaren gaat worden als binnenstad waardoor ook de druk wordt weggenomen op de historische kern. Tot slot, vraagt D66 hoe het college gaat borgen dat evenementen in de dorpen en kernen voldoende aandacht blijven krijgen. Deze zouden bij volledige uitbesteding van het budget citymarketing kunnen ondersneeuwen, wanneer de organisaties niet voldoende aansluiting kunnen vinden bij de nieuwe organisatie.

Onder aan de streep kan D66 zich goed vinden in het voorliggende voorstel. Mevrouw Visscher (SP) meldt dat de SP het niet eens is met het voorliggend voorstel. Dit heeft verschillende redenen. Er wordt opnieuw een organisatie opgetuigd waarbij geld van de gemeente ergens anders wordt ondergebracht en de gemeente de zeggenschap hierover gaat verliezen, zoals bij AgriFood Capital het geval is. Bovendien is de SP van mening dat de organisatie zeer vage afrekenbare doelen heeft. Het geld van de gemeente wordt gegarandeerd, maar de eigen verdiencapaciteit en de bijdrage van de private partijen is een 'reële inschatting', die voorafgaande aan de pandemie is gemaakt. Spreker vraagt zich daarom af of die inschatting nog reëel is. Bovendien zal bij de gemeente bezuinigd gaan worden en na instemmen met het voorliggend voorstel kan er niet meer gekort worden op het budget voor citymarketing. Ook qua timing vindt de SP het daarom een slecht plan. De heer Ploegmakers (CDA) merkt op dat alle verbonden partijen hetzelfde belang hebben. Zij hebben toegezegd zelf een bijdrage te leveren. Mevrouw Visscher (SP) zegt dat in het stuk letterlijk staat dat de bijdrage op reële verwachtingen is gebaseerd. Hier wordt geen enkele garantie op gegeven. De heer Ploegmakers (CDA) merkt op dat in het voorstel concrete, toegezegde bedragen worden genoemd.

Mevrouw Visscher (SP) meldt dat de SP er problemen mee heeft dat het geld en de zeggenschap van de gemeente op afstand worden gezet. Het gaat nu nog om een kleine stichting met een vrij beperkte overhead maar dat was in het begin ook het geval met AgriFood Capital. De heer Rotman (VVD) vraagt waarom de SP het principe van vertrouwen laat varen. Mevrouw Visscher (SP) acht samenwerken altijd prima, maar de SP heeft moeite met het weggeven van geld en zeggenschap, vooral in een moeilijke financiële tijd, terwijl er ook nog bezuinigingen volgen. Ten tweede is zichtbaar hoe dit is verlopen bij andere, vergelijkbare samenwerkingen zoals AgriFood Capital, waarbij de doelen lastig zijn af te rekenen. De heer Rotman (VVD) vraagt waarom de SP bij het laatste jaarverslag geen betoog heeft gehouden over de lastig af te rekenen doelen. De heer Ploegmakers (CDA) wijst erop dat bij aanvang een nulmeting plaatsvindt. Mevrouw Visscher (SP) vindt het lastig hard te maken welke resultaten door een bepaalde inzet zijn geboekt. Er is sprake van een dienstverleningsovereenkomst waarbij de gemeente 's-Hertogenbosch gegarandeerd € 900.000 overmaakt. De SP wil daarom graag een bepaalde mate van zeggenschap behouden, vooral ook gezien wat de gemeente nog staat te wachten, 10

qua bezuinigingen. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) is het grotendeels eens met de SP. Gewoon geDREVEN vraagt zich af waarom nu een ander systeem moet worden opgetuigd, terwijl de VVV het altijd goed heeft gedaan. De partij is van mening dat in een samenwerking tussen markt en de overheid, de overheid vaak aan het kortste eind trekt. Een willekeurige toerist zal in eerste instantie een VVV zoeken. Spreker verwacht niet dat een toerist wordt meegenomen in het verhaal over de binnenstad, zoals het college dat voor ogen heeft. Gewoon ge-DREVEN gaat niet akkoord met het bijsturen in 2026 en zal daartoe een motie indienen tijdens de raadsvergadering. De partij wil veel eerder de vinger aan de pols hebben. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) sluit zich aan bij de reacties van de SP en gewoon geDREVEN. De fractie van De Bossche Groenen heeft altijd moeite gehad met citymarketing en is van mening dat de gemeente geen geld hoeft te besteden aan het aantrekken van toeristen, omdat zij vanzelf al naar 's-Hertogenbosch komen. De Bossche Groenen is blij met het budget voor de binnenstadmanager om de stap te maken naar de Brede Binnenstad maar is het oneens met het zomaar optellen van de budgetten voor de VVV, campagnegeld voor citymarketing en citymarketing voor evenementen.

De heer Ploegmakers (CDA) merkt op dat de aangesloten partijen gezamenlijk een verantwoordelijkheid nemen voor zowel het binnenstadmanagement als voor citymarketing. Spreker is van mening dat De Bossche Groenen de werkgelegenheid in de binnenstad onderschatten. Hij is voorts van mening dat citymarketing nodig is voor het behouden van deze werkgelegenheid. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) is het oneens met het een-op-een overnemen van de budgetten. De partij wil Den Bosch Partners wel een kans geven en ook de binnenstadmanager was nodig. De fractie ziet een kans in de investeringen om 's-Hertogenbosch aantrekkelijk te maken Waar het probleem voor De Bossche Groenen zit, is dat er geld wordt uitgegeven om de stad aantrekkelijk te maken voor personen van buiten de gemeente om hier te gaan, terwijl de woningmarkt overspannen is. De heer Ploegmakers (CDA) wijst erop dat bijna een kwart van de arbeidsplaatsen van Den Bosch in de binnenstad zit. Dit is in andere grote steden 8%. Spreker vraagt waar fractie van De Bossche Groenen vervangende werkgelegenheid vandaan wil halen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) meent dat vervangende werkgelegenheid niet nodig is. De arbeidsplaatsen blijven gewoon bestaan. De vraag is of een dergelijk hoog budget moet worden ingezet om méér mensen binnen te halen terwijl de binnenstad al erg vol is.

De heer Rotman (VVD) merkt op dat marketing- en promotiegelden niet alleen zijn bedoeld voor het binnenhalen maar ook voor het behoud van werkgelegenheid. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) bevestigt dat budget nodig is voor het behoud van werkgelegenheid maar de fractie acht het budget te hoog. Het budget hoeft niet naar nul teruggebracht te worden, maar de fractie vindt het wel vreemd dat de bedragen van de oude pijlers worden opgesomd. Mevrouw Van Gool (PvdA) acht het voorliggende voorstel een prima voorstel is om 's-Hertogenbosch te etaleren en de binnenstad goed en structureel te managen. De partij vindt het fijn dat de binnenstad breed wordt gepresenteerd, inclusief de Kop van 't Zand en de Spoorzone. Het gaat om verschillende niet per se natuurlijke partners. De PvdA gaat ervan uit dat er veel resultaat geboekt zal worden vanuit deze bijzondere samenwerking. De PvdA gaat akkoord met het voorliggende voorstel. Wel uit de fractie zorg richting de wethouder dat wanneer de private financiering achterblijft, Den Bosch Partners volledig afhankelijk wordt van de gemeentelijke subsidie. De heer Rotman (VVD) ziet het voorliggende voorstel als een mijlpaal. De VVD is volledig voorstander. Er wordt al jaren over gesproken en er zijn grote stappen gezet middels diverse moties 11

en een amendement. Het gaat om een zeer brede samenwerking. Het is van groot belang voor de hele stad op zowel economisch als maatschappelijk gebied. Den Bosch Partners is er niet alleen om meer personen aan te trekken, maar ook om hen te behouden. De VVD vindt de financiën erg duidelijk en heeft hier geen op- en aanmerkingen over. Het plannen van een eerste evaluatie na vijf jaar acht de VVD te lang. De fractie zou deze termijn graag via een amendement verkorten. De VVD acht drie jaar een mooie periode om een tussentijdse evaluatie te organiseren. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat Den Bosch Partners vele malen onderwerp van gesprek is geweest in de raadzaal. De partij vindt het tijd om niet langer te praten maar vol gas te geven. In het vijfde jaar volgt een evaluatiemoment waarin voorstellen voor bijsturing worden gerapporteerd. De gemeente kan te allen tijde ingrijpen als werkafspraken niet worden nagekomen. Deze laatste zin stelt de fractie enigszins gerust maar de vraag is wel hoe de raad gedurende die vijf jaar wordt geïnformeerd. Leefbaar 's-Hertogenbosch gaat akkoord met het voorliggend raadsvoorstel.

Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) verwijst naar pagina 3: (citaat) "Het aantrekkelijk perspectief van de Brede Binnenstad dient gekoppeld te worden aan de aantrekkingskracht van de hele gemeente." Rosmalens Belang vraagt zich af hoe dit vorm zal krijgen en wie hiervoor de inbreng leveren. Het stuk gaat uitsluitend over de Bossche binnenstad maar ook buiten de binnenstad zijn allerlei activiteiten en ontmoetingsplekken zeker de moeite waarde. Rosmalens Belang zou dit graag met elkaar in verbinding brengen waardoor een synergie kan ontstaan die ertoe kan leiden dat toeristen langer in de stad blijven. Wat dit betreft, zijn er al mooie samenwerkingsrelatie zoals een taxidienst vanuit een hotel naar het stadscentrum. Wat Rosmalens Belang betreft, moet er meer gebruik worden gemaakt van alle connecties die er te leggen zijn. Rosmalens Belang wijst op de publicitaire materialen/folders die een toerist tegenkomt bij een bezoek aan de stad. Andersom zouden folders van alle evenementen en bezienswaardigheden in de binnenstad bij alle openbare gelegenheden ook buiten de kernen beschikbaar moeten zijn. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) meent dat een toerist primair op zoek gaat naar een VVV. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) is van mening dat ondernemers en culturele instellingen buiten het centrum ook een plaats krijgen in de communicatie en participatie.

Dit acht de fractie noodzakelijk om de integraliteit te bewerkstelligen en het aantrekkelijk perspectief te koppelen aan de aantrekkingskracht van de hele gemeente. Met deze kanttekening kan Rosmalens Belang instemmen met voorliggend voorstel. De heer Schellings (Bosch Belang) zegt dat Bosch Belang in principe niet tegen voorliggend voorstel is. Het gaat om een groot bedrag. Bosch Belang vraagt of dit bedrag voldoende is om voor acht jaar de investeringen te blijven doen. Daarnaast vindt Bosch Belang een evaluatie na vijf jaar te lang en vraagt welke mogelijkheden beschikbaar zijn om bij te sturen. De heer Ploegmakers (CDA) complimenteert en dankt de betrokken partijen voor hun grote inzet. Partijen hebben elkaar gevonden en zijn met een positieve instelling en blik op de toekomst gaan samenwerken met één doel: de promotie van 's-Hertogenbosch in binnen- en buitenland en het organiseren van het binnenstadmanagement voor de Brede Binnenstad. Het CDA is blij dat invulling is gegeven aan de CDA-motie om te komen tot één entiteit. Er is een aanloopperiode nodig om tot een goed functionerende organisatie te komen. Op korte termijn wordt een ervaren kwartiermaker gezocht om de organisatie te positioneren. Daarnaast is het goed dat vanuit de gemeentelijke organisatie een ambtenaar is aangewezen die als aanspreekpunt voor de binnenstadmanager gaat dienen.

Tevens zal 1 fte vanuit de gemeentelijke organisatie gedetacheerd worden bij de stichting voor citymarketing. De fractie kan zich vinden in de subsidie die de gemeente de komende jaren gaat verstrekken. Tijdens de behandeling van de voorjaarsnota heeft het CDA al aangegeven voorstander te zijn van de uitbreiding van de reclamebelasting naar de Brede Binnenstad en de branchering. De fractie is ook voorstander van de invoering van de BIZ per 1 januari 2023. Met het invoeren van een dergelijke regeling heeft de gemeente in het verleden geen goede ervaring gehad. Het CDA spreekt de hoop uit dat er dit keer voldoende draagvlak is in de vastgoedsector en dat zij ook 12

het belang zien van citymarketing en binnenstadmanagement. Daarnaast hoopt de fractie dat veel andere partners zich zullen aansluiten en financieel bijdragen. Het CDA vraagt aan de wethouder hoe hij de slagingskans ziet van de BIZ. Tevens vraagt spreker of de gemeente als pandeigenaar van commercieel onroerend goed in de Brede Binnenstad ook een bijdrage gaat leveren en wie verantwoordelijk wordt de communicatie en het verkrijgen van draagvlak. Het CDA sluit zich aan bij de opmerkingen van andere partijen over de evaluatie na vijf jaar. Wel is het CDA van mening dat er geen reden is om op voorhand geen vertrouwen te hebben in de nieuwe organisatie en de te benoemen Raad van Toezicht. De partij vraagt op welke manier de raad in de toekomst in stelling wordt gebracht bij de herijking van de citymarketing. Het CDA heeft de afgelopen maanden meerdere gesprekken gevoerd met alle betrokken partijen. Dat heeft het vertrouwen gevoed. Het aanwezige enthousiasme werkt aanstekelijk. De partij wenst alle betrokkenen veel succes. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) spreekt uit dat GroenLinks blij is met voorliggend raadsvoorstel. Er leek lange tijd geen schot te zitten in de plannen voor een beter centrummanagement. Nu ligt er een voorstel tot samenwerking van alle partners die elkaar hard nodig hebben voor citymarketing en een vruchtbaar centrummanagement.

Binnen Den Bosch Partners nemen alle partijen hun financiële verantwoordelijkheid. Door de samenwerking en de beoogde afstemming wordt overleg van steeds dezelfde actoren aan verschillende tafels voorkomen en is de daadkracht en effectiviteit versterkt. De beoogde doelen van het nieuwe samenwerkingsverband zijn ambitieus maar volgens de brief van de stichting staan de oprichtende partijen al enthousiast in de startblokken. GroenLinks stemt in met het voorstel en is benieuwd naar de resultaten. Wat betreft de evaluatietermijn is de fractie benieuwd waarom is gekozen voor een periode van vijf jaar. Wethouder Van der Geld legt uit dat met voorliggend voorstel een fundamentele verandering gaat plaatsvinden wat betreft binnenstadmanagement en citymarketing. Dit gaat samen met de stad gebeuren zodat meer daadkracht en slaagkracht gerealiseerd kan worden. Het unieke van het nieuwe concept is dat de stad het samen met de gemeente gaat doen. Er wordt vinger aan de pols gehouden middels jaarlijkse gesprekken. Dit is zeer vergelijkbaar met de gesprekken die spreker heeft met culturele partners. Den Bosch Partners is daarbij ook sparringpartner. Het is niet zo dat er geen enkele sprake is van zeggenschap in subsidierelaties. Tevoren worden prestatieafspraken gemaakt en het gaat ook om vertrouwen naar de partners dat zij leveren wat zij beloven.

Sommige bijdragen zijn hard, andere nog niet maar daar wordt wel een stevig commitment op uitgesproken. Dit zal onderdeel zijn van het groeimodel en de jaargesprekken. Mevrouw Visscher (SP) vraagt of de genoemde bedragen van de gemeente hard zijn. Wethouder Van der Geld antwoordt dat de begrote bedragen hard zijn mits de raad hiermee akkoord gaat. De partijen in de stad zijn er niet om zichzelf persoonlijk te verrijken. Er komt een professionele organisatie die uiteindelijk iets aan de stad gaat teruggeven. Er zal tussentijds met regelmaat informatie uitgewisseld worden over de stand van zaken van Den Bosch Partners. In 2026 vindt de inhoudelijke herijking plaats en een eventuele bijstelling van de inhoudelijke kaders. De raadskaders worden over het algemeen niet iedere drie jaar veranderd. Het college wil de organisatie het vertrouwen en de ruimte geven om te groeien. Dat is de reden dat is gekozen voor een periode van vijf jaar. Het college vindt dat na een kortere periode geen goed definitief oordeel geveld kan worden. De heer Rotman (VVD) vraagt wat het bezwaar is om na drie jaar een tussenevaluatie te doen, aangezien de raad niets te horen krijgt van de gesprekken die met Den Bosch Partners plaatsvinden.

Wethouder Van der Geld antwoordt dat het college verwacht dat na vijf jaar alle kinderziektes eruit zijn en dat dan het beste moment is om een definitief oordeel te kunnen vellen. Mochten uit de jaargesprekken zaken naar voren komen die voor de raad van belang zijn, dan 13

zal het college de raad hierover rapporteren. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) legt uit dat het subsidiebedrag is opgebouwd uit de optelsom van de losse bedragen van de oude pijlers. De Bossche Groenen vraagt waarom de beoogde synergievoordelen niet zichtbaar zijn in een kostenverlaging. De heer Ploegmakers (CDA) verwacht dat de raad toegang zal hebben tot de jaarstukken van Den Bosch Partners. Mevrouw Van Gool (PvdA) vraagt hoe de wethouder aankijkt tegen de zorg van de PvdA in geval de private financiering. Wethouder Van der Geld zegt dat er een politiek verschil van inzicht bestaat tussen het college en De Bossche Groenen over het bedrag dat besteed zou moeten worden aan citymarketing en binnenstadmanagement. Een groot deel van de raad en het college beogen een vitale en bruisende binnenstad en willen preventief te werk gaan om uiteindelijk onder andere leegstand te voorkomen en banen te behouden. Het college zal ervoor zorgen dat de raad toegang heeft tot de jaarverslagen van Den Bosch Partners. Er is commitment uitgesproken vanuit de partners. Dit zal onderwerp zijn van de jaarlijkse gesprekken en uiteindelijk een van de meetlatten voor de evaluatie. Er kan tussentijds worden bijgestuurd als de financiën tegenvallen en de raad ontvangt tussenrapportages en jaarverslagen. Het is primair aan Den Bosch Partners om inhoud en vorm te geven aan doelen en financiën.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of nu meer gaat gebeuren met hetzelfde bedrag, aangezien er synergievoordelen zullen optreden. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) hoort dat de commerciële partijen een commitment hebben uitgesproken. Dat is iets anders dan een toezegging. Juist daarom vindt de fractie het belangrijk om over drie jaar een tussentijdse evaluatie te doen. Als er dan partijen zijn die zich niet houden aan hun commitment, wordt dit over drie jaar gesignaleerd in plaats van na vijf jaar. Wethouder Van der Geld zegt dat de lat hoger ligt doordat de raad als kader aan het college heeft meegegeven dat er 25% meer bezoekers in de binnenstad moeten komen. Er worden geen exorbitante bedragen aan citymarketing uitgegeven in vergelijking met andere steden. Wethouder Hoskam merkt op dat het hierbij over een gewone subsidie gaat. De raad heeft het budgetrecht, dus er kan op bezuinigd worden. Aan de andere kant gaat het ook om een proces met over en weer vertrouwen. Het zou vreemd zijn om nu commitment uit te spreken en in 2022 te korten op de subsidie. De gemeente gaat zelf over de reclamebelasting. Een aantal jaren geleden is reeds vergeefs geprobeerd een BIZ op te starten. Nu vragen de vastgoedpartijen er zelf om. Dat schept een groter vertrouwen dan het uitgangspunt dat er destijds was.

Het zal ook aan de partners in de stad en de gemeente zijn om het nut en de noodzaak van een dergelijke BIZ bij de vastgoedpartijen onder de aandacht te brengen. De voorzitter stelt vast dat er geen behoefte bestaat aan een tweede termijn en informeert naar voornemens wat betreft moties of amendementen. De heer Schellings (Bosch Belang) neemt het voorstel mee terug naar de fractie. Mevrouw Visscher (SP) vindt het geen hamerstuk, maar weet nog niet met welk voorstel de SP zal komen. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) noemt het een hamerstuk. De heer Esser (PVV) is in afwachting van de moties en amendementen die zullen worden ingediend. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) overweegt een amendement omtrent de driejaartermijn voor een tussenevaluatie.

14

De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) noemt het een hamerstuk. Mevrouw Van Gool (PvdA) zal het voorstel steunen om de evaluatietermijn naar voren te halen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) overweegt een amendement op het deel citymarketing. De Bossche Groenen is in afwachting van het voorstel om de evaluatie naar voren te halen. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) zal het voorstel steunen om na drie jaar te evalueren. De heer Peters (D66) zal het voorstel steunen om na drie jaar te evalueren en wacht de overige moties en amendementen af. De heer Rotman (VVD) overweegt een amendement omtrent de evaluatietermijn. De heer Ploegmakers (CDA) zal het voorstel steunen om na drie jaar te evalueren en wacht de overige moties en amendementen af. De voorzitter concludeert dat voorliggend voorstel als bespreekstuk wordt doorgeleid naar de raadsvergadering. Overige onderwerpen ter bespreking 8.

Vaststellen van de werkplanning Er zijn geen opmerkingen vanuit de commissie. De voorzitter merkt op dat de werkbezoeken als zeer positief worden ervaren. Spreekster daagt de commissieleden uit om met nadere suggesties te komen om kennis uit te diepen op bepaalde onderwerpen. Het enthousiasme hierover is erg groot, mede vanwege het feit dat tijdens een werkbezoek veel informatie wordt verstrekt. Mevrouw Van der Kallen vindt twee werkbezoeken in dezelfde week te veel en pleit voor meer spreiding. De voorzitter neemt de suggestie mee.

9.

Rondvraag en sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun bijdragen en sluit de vergadering om 21.40 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie van 6 september 2021.

De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

15