Collegebrief 28 november 2023 inzake advies Clientenraad Participatiewet Raadsvoortsel Bossche Pas incl. bijlage

Aan de leden de Cliëntenraad Participatiewet ‘s-Hertogenbosch

Uw brief van : 24 november 2023 Uw kenmerk : 2023/MWTvB/21 Afdeling

: MO/FD

Mevr. G. Soentpiet Tel. : (06) 27176987 E-mail : g.soentpiet@s-hertogenbosch.nl Ref.

:

Zaaknummer : Datum

: 28 november 2023

Onderwerp

: Advies Cliëntenraad Participatiewet Raadsvoorstel Bossche Pas

Geachte leden van de Cliëntenraad Participatiewet, Hartelijk dank voor uw advies. Het is waardevol om vanuit alle gelederen input en feedback te ontvangen. En het is daarom fijn dat u uw inzichten, vragen en ook zorgen met het college deelt. De cliëntenraad is als vertegenwoordiging van inwoners met een laag inkomen een belangrijke stem. Met de introductie van de Bossche Pas willen we werken aan het verder vereenvoudigen van de (toegang tot) regelingen en vormen van ondersteuning in ’s-Hertogenbosch en willen we het nietgebruik van regelingen tegengaan. Dat doen we niet alleen, maar in samenspraak met onze maatschappelijke partners, zoals het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Verder zetten we de stadspas breed in, zodat deze voor alle inwoners van onze gemeente én bezoekers van ’s-Hertogenbosch een toegevoegde waarde heeft. In uw advies deelt u uw zorgen over de kans van slagen van een stadspas. U vraagt zich af in hoeverre inwoners met een laag inkomen daadwerkelijk gebruik zullen maken van de pas en of ondernemers wel interesse hebben om mee te doen aan een stadspas. Dit zijn een onderwerpen die centraal hebben gestaan in de verkenningsfase voor de introductie van een stadspas in ‘sHertogenbosch. Over het algemeen geldt dat we in onze plannen uitgegaan zijn van een zo realistisch mogelijk beeld voor de toekomst, waarbij we nadrukkelijk een groeiscenario voor ons zien.

In de monitoring blijven we scherp op de ontwikkelingen, zodat we waar nodig tijdig kunnen bijsturen. Hieronder volgt een reactie op de vragen en aandachtspunten uit uw advies. We hebben deze geclusterd rondom een zevental thema’s. 1. Inwoners met een laag inkomen Voor inwoners met een laag inkomen willen we vanaf de eerste dag van lancering het stigma en de eventuele schaamte weghalen door de Bossche Pas in het eerste jaar gratis aan alle inwoners te verstrekken. Het gratis en breed verstrekken van de pas draagt bij aan de beleving van inwoners dat het een stadspas is voor iedereen. Daarnaast verstrekken we de stadspas met de tegoeden automatisch aan de inwoners die we kennen van de Energietoeslag (ongeveer 10.000 personen). Ze hoeven hiervoor dus niet zelf in actie te komen. Alles is erop gericht om drempels weg te halen. Daarom werken we ook nauw samen met maatschappelijke partners. Op de pas wordt deze samenwerking duidelijk zichtbaar. Zo staat bij het tegoed voor sport en cultuur voor kinderen duidelijk het Jeugdfonds Sport en Cultuur vermeld. Het Jeugdfonds treedt op de voorgrond en ondersteunt als

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentieadres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

het tegoed voor een kind niet toereikend blijkt. Ook Stichting Leergeld is duidelijk zichtbaar op de pas en zal net zoals nu het geval is d.m.v. huisbezoeken het gesprek aangaan met ouders over wat nodig is binnen het gezin om meedoen voor kinderen mogelijk te maken, zonder dat in dat gesprek nogmaals de financiële gegevens over tafel hoeven. Doordat het niet een pas is van (alleen) de gemeente maar juist ook van maatschappelijke partners wordt de (ervaren) afstand tot de inwoners kleiner. De beleving en ervaring van pashouders met een laag inkomen zijn voor ons leidend. We stellen daarom vanaf de lancering van de stadspas een gebruikerspanel samen zodat we direct input en feedback vanuit de doelgroep ontvangen. 2. Relatie tot andere sociale initiatieven Uit ervaringen vanuit andere steden zien we dat verschillende maatschappelijke initiatieven waaronder een stadspas goed naast elkaar kunnen bestaan. O.a. via ’s-Hertogenbosch tegen Armoede (STA) betrekken we maatschappelijke partners bij de ontwikkeling van de stadspas. In het voorjaar 2023 was er als aftrap van de verkenningsfase een werksessie met maatschappelijke partners en vertegenwoordiging vanuit de doelgroep om ideeën, wensen en beelden met elkaar uit te wisselen. Begin juni hebben we daar binnen een bijeenkomst van het STA een vervolg aan kunnen geven.

Vervolgens hebben we in direct contact met verschillende partners, zoals Jeugdfonds Sport en Cultuur, Stichting Leergeld, Quiet en de Voedselbank verder gesproken over de kansen en obstakels in de ontwikkeling van de stadspas. Uit alle gesprekken zijn geen onoverkomelijke bezwaren gekomen. In alle bijeenkomsten met maatschappelijke partners is steeds duidelijk naar voren gekomen dat we verbonden zijn door ons gezamenlijk doel om niet-gebruik tegen te gaan en zo veel mogelijk inwoners met een laag inkomen te bereiken en te ondersteunen. Partners denken kritisch mee hoe de stadspas ons kan helpen in het bereiken van dit doel en hoe de verschillende initiatieven elkaar kunnen versterken. Met de huidige regeling van Jeugdfonds bijvoorbeeld is het de verwachting dat in 2023 1.100 kinderen worden bereikt. Door de intensieve samenwerking tussen de stadspas en Jeugdfonds is het de verwachting dat we op termijn 2.200 kinderen kunnen bereiken. Zo kunnen we meer kinderen ondersteunen en ze mee laten doen op het gebied van sport en cultuur. De regelingen die ontsloten kunnen worden via een stadspas zijn qua aard vaak niet wezenlijk anders. Echter, met de stadspas verwachten we meer inwoners te bereiken en meer inwoners te ondersteunen, doordat een pas zorgt voor meer eenduidigheid en eenvoud.

Het gaat niet alleen om het versimpelen van de processen maar ook om gezamenlijk toe te groeien naar meer eenduidigheid voor wat betreft de toegang. Het werkt voor de inwoner verwarrend als er voor elke regeling andere loketten en regels gelden. De wens voor meer eenduidigheid is ook uitgesproken in een bijeenkomst van de STA over de Bossche Pas. 4. Kosten In de implementatiefase zitten hoogste kosten in het gratis verstrekken van de pas aan alle inwoners om zo vanaf dag één stigmatisering tegen te gaan. Het gratis en breed verstrekken van de pas draagt bij aan de beleving van inwoners dat het een stadspas is voor iedereen. De beheerkosten bedragen in 2025 € 698.000,- maar lopen terug naar structureel € 490.000,- vanaf 2027. De grootste kostenpost vormen de stijgende uitgaven door het stijgende gebruik van de sociaal financiële regelingen: van € 943.000,- in 2024 naar € 1,7 miljoen in 2028. Dit zijn uitgaven die direct ten goede komen aan de doelgroep van inwoners met een laag inkomen. De opties om de kosten te drukken, zijn in het raadsvoorstel opgenomen om de gemeenteraad scenario’s voor te leggen. Deze opties hebben niet de voorkeur van het college, maar worden gegeven t.b.v. een volledig beeld voor de gemeenteraad.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentieadres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De hoogte van de tegoeden waarop de kostenontwikkeling is gebaseerd, betreffen vaste bedragen. Er is wat flexibiliteit mogelijk doordat gezinsleden de afzonderlijke tegoeden onderling kunnen verdelen naar behoefte (ouders kunnen tegoed doorschuiven naar hun kinderen, van kind naar ouder kan overigens niet). Indien voor kinderen het tegoed ontoereikend blijkt, kan via de rechtstreekse lijn naar Jeugdfonds een aanvullende aanvraag worden gedaan (ook weer zonder dat hiervoor nog een keer financiële gegevens over tafel hoeven). 5. Maatwerk Voor de stadspas en de tegoeden voor sport, cultuur en meedoen zal een nieuwe minimaregeling worden opgesteld. Zoals veelal gebruikelijk is, zal in deze nieuwe regeling ook een hardheidsclausule worden opgenomen zodat in situaties maatwerk kan worden geboden. Bovendien willen we in de verdere ontwikkeling van de stadspas ook de ontsluiting van maatwerkvoorzieningen (bijvoorbeeld op grond van bijzondere bijstand) via de pas mogelijk maken. 6. Verleiding van onverantwoorde uitgaven Met een aanbod van acties en aanbiedingen (op de stadspas en op allerlei andere plekken in de samenleving) kan een ieder verleid worden tot impulsieve en wellicht onverantwoorde uitgaven. Voor inwoners met een laag inkomen kan de impact van deze ongeplande aankopen groter zijn dan voor anderen. In de functionaliteit van de stadspas willen we een ‘nee, dank u.

Ik wil niks kopen’ knop inbouwen, zodat inwoners eenvoudig ervoor kunnen kiezen om aanbiedingen te blokkeren. 7. Ondernemers en het aanbod In de verkenningsfase hebben we enthousiasme gevoeld bij ondernemers om mee te doen, vanuit commercieel oogpunt maar zeker ook vanuit maatschappelijk oogpunt. Ondernemers hebben de mogelijkheid om bij hun acties te kiezen voor verschillende doelgroepen, bijvoorbeeld het brede publiek, bezoekers van buiten de stad, mantelzorgers of inwoners met een laag inkomen. Voor deze laatste groep zijn met name de acties interessant die gratis zijn. Ook een partij als Den Bosch Partners ziet duidelijk kansen en mogelijkheden als het gaat om het aansluiten van ondernemers. Vanuit de ervaringen in andere steden weten we dat het aanbod een cruciale succesfactor is. Een belangrijke reden waarom de Nijmegenpas niet geslaagd is, ligt in het feit dat er te weinig aanbod was. Inwoners met een laag inkomen hadden een tegoed, maar deze was slechts op beperkte plekken te verzilveren. Voor het samenstellen en creëren van het aanbod wordt nadrukkelijk gezocht naar initiatieven en activiteiten in de verschillende wijken en buurten. Via de (communicatie van de) stadspas kan meer ruchtbaarheid en bekendheid worden gegeven aan initiatieven, waarbij getracht wordt inwoners te enthousiasmeren en activeren.

Een gratis kopje koffie of wat lekkers voor de kinderen kan net het zetje geven om inwoners over de streep te trekken om te komen en mee te doen met een activiteit in de eigen omgeving en buurt. 8. Privacy Binnen de algemene inkoopvoorwaarden van de gemeente stellen we hoge eisen als het gaat om veiligheid en privacy. Deze strikte voorwaarden voor veiligheid en privacy zijn ook geborgd binnen het bestek van de aanbesteding. De kosten voor privacy behoren tot de reguliere beheerskosten van de pas. Hopelijk hebben we u met bovenstaande een volledige reactie gegeven. Mocht u nog vragen hebben of mocht er behoefte zijn om dieper in te zoomen op bepaalde thema’s, dan kunt u hiervoor uiteraard contact opnemen met de projectleider en de betrokken beleidsadviseur. Ze maken graag tijd hiervoor vrij.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentieadres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlage: Brief Cliëntenraad Participatiewet ‘s-Hertogenbosch Ongevraagd Advies Raadsvoorstel Bossche Pas

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentieadres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Cliëntenraad Participatiewet ‘s-Hertogenbosch

College van Burgemeester en Wethouders Gemeente 's-Hertogenbosch Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch

's-Hertogenbosch, 23 november 2023 Onze ref: 2023/MWTvB/21 Onderwerp: ongevraagd advies Raadsvoorstel Bossche Pas Geacht College, In onze vergadering van 14 november 2023 is uw Raadsvoorstel “Bossche Pas” besproken, waarover wij hieronder een advies uitbrengen. De Bossche Pas is een belangrijke ontwikkeling voor de doelgroepen die wij vertegenwoordigen. We hebben een presentatie gehad in een eerdere vergadering en over de Bossche Pas is al enkele keren met (leden van) de cliëntenraad gesproken. Daaruit zijn reeds aanbevelingen meegenomen, wat we waarderen. De Cliëntenraad Participatiewet is positief over; • dat er rekening wordt gehouden met het belang van persoonlijk contact. • dat mensen op minder plekken dan op dit moment hoeven te bewijzen dat ze armlastig zijn en recht kunnen verkrijgen op regelingen. We hebben echter ook zorgen en vragen bij de introductie van de Bossche Pas zoals deze nu wordt voorgesteld. Hieronder gaan wij daarop in, met verwijzing naar de punten uit het raadsvoorstel. 1. Beoogd doel Het is voor ons de vraag of (financieel) kwetsbare inwoners door de Bossche Pas makkelijker meedoen met allerlei regelingen. Bij een behoorlijk deel van deze doelgroep speelt schaamte om hun financiële situatie. Persoonlijk contact is daarom cruciaal. 2. Argumenten 1.

Breed draagvlak Er is gekeken naar (positieve) voorbeelden van bestaande stadspassen in Dordrecht, Rotterdam en Alkmaar.

Sonniusstraat 3 -5212 AJ ’s-Hertogenbosch Tel. 073-6131347 info@crpw.nl - www.crpw.nl

1

Cliëntenraad Participatiewet ‘s-Hertogenbosch Wij zien in het land echter ook enkele kanttekeningen in andere steden: • Zwolle overweegt de plannen voor invoering te schrappen vanwege de hoge kosten (augustus 2023). • Vught ziet af van een stadspas: met de pas verdwijnt maatwerk in het minimabeleid, Vughtse ondernemers hebben geen interesse mee te doen, hoge kosten voor de invoering (2018). • In Nijmegen is in het verleden een Nijmegen-pas geweest, maar die is weer afgeschaft vanwege teleurstellende ervaringen. 3. Argumenten 4. Makkelijker meedoen voor (financieel) kwetsbare inwoners Het is maar zeer de vraag of de pas zal bijdragen aan het tegengaan en verzachten van de armoede. Doordat op deze pas (commerciële) kortingsacties worden aangeboden, is er voor een behoorlijk deel van de doelgroep een zeer reëel risico dat ze verleid worden door aankopen, van niet-eerste-levensbehoeften of niet-noodzakelijke uitgaven, en daarmee een groot risico om (meer) schulden opbouwen. Daarmee zou de pas averechts werken. Ondernemers hebben naast acties in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen ook een (commerciële) financiële doelstelling: kortingen worden ingezet om klanten te lokken en binden. Dat kan voor een deel van de doelgroep tot financiële problemen leiden. 4. Argumenten 4.

Maatschappelijke impact De Cliëntenraad Participatiewet vraagt zich af hoe een (digitale) pas de ontmoeting en kennismaking met mensen en activiteiten in de eigen buurt en wijk faciliteert. Voor veel mensen moet daar meer voor gebeuren dan enkel een pas verstrekken. Deelname aan de maatschappij bijvoorbeeld via het member-lidmaatschap van Quiet Den Bosch is ook geen platte uitgifte van producten en diensten, hetgeen het Raadsvoorstel met deze uitleg suggereert. 5. Argumenten 6. Stimulering lokale economie De pas kan ondernemers inderdaad de mogelijkheid bieden invulling te geven aan maatschappelijk verantwoord ondernemen, maar voor de doelgroep met lage inkomens geldt dat alleen gratis acties risicoloos lijken maar kortingsacties juist risico’s van meer uitgeven veroorzaken. 6. Argumenten 6. Boost geven aan deelname van ondernemers Er kan concurrentie ontstaan met bijvoorbeeld Quiet Den Bosch en andere sociale initiatieven als ondernemers gevraagd wordt deel te nemen aan de pas. 7. Argumenten 8. Breed inzetbare pas Een pas zal op zichzelf de jongerenparticipatie niet vergroten en de eenzaamheid niet tegengaan. Het ter beschikking stellen van (gratis) deelname aan sport- en culturele activiteiten wel, maar dat gebeurt ook nu in de huidige regeling van het Jeugdfonds.

Sonniusstraat 3 -5212 AJ ’s-Hertogenbosch Tel. 073-6131347 info@crpw.nl - www.crpw.nl

2

Cliëntenraad Participatiewet ‘s-Hertogenbosch 8. Kanttekeningen en risico’s 1. Ambities groeimodel Er wordt aangegeven dat de pas voor Quiet Den Bosch en de Voedselbank van meerwaarde kan zijn in het eventueel versimpelen van hun processen. Wij zien echter geen versimpeling van processen. Quiet Den Bosch heeft het proces juist simpel gemaakt. De Voedselbank hanteert landelijke criteria ten aanzien van het besteedbaar inkomen. De inkomenstoets van Stichting Leergeld is weer anders. 9. Kanttekeningen en risico’s 3. Opties om de kosten te drukken In het voorstel wordt nu al uitgegaan dat de kosten op een later tijdstip teruggebracht moeten worden; er is dus nu al vrees voor een te grote kostenpost voor de pas. Alle argumenten om de kosten na de eerste jaren te drukken, staan haaks op de doelstelling ten aanzien van het voordeel voor inwoners met lage inkomens, en kunnen derhalve ook als gevolg hebben dat deze groep juist niet meer deelneemt aan de betreffende activiteiten. Als de inkomensgrens of de bijdragen verlaagd worden, heeft dat direct gevolg voor het meedoen van deze doelgroep. De kosten die in het raadsvoorstel nog weinig aandacht krijgen, zijn de kosten voor het beveiligen van de pas. Het gaat daarbij o.a. om het goed beschermen van persoonsgegevens. Dit is van groot belang voor het vertrouwen in de pas, maar de kosten van beveiliging kunnen flink oplopen. 10.

Kanttekeningen en risico’s 3. Opties om de kosten te drukken In het raadsvoorstel wordt uitgegaan van € 125 per persoon voor sociale activiteiten, die bijvoorbeeld verlaagd zou kunnen worden met € 10. Echter het bedrag in de huidige regeling voor sociale activiteiten is reeds € 300 per persoon. Voor de bijdrage voor sport en cultuur wordt uitgegaan van € 210 per kind. Die bedragen zijn echter reeds € 225 voor sport en € 450 voor cultuur. Met de pas lijkt er geen maatwerk mogelijk door het gebruik van vaste bedragen. Bij het huidige Jeugdfonds wordt dat wel gedaan door soms uitzonderingen te maken, maar ook door waar mogelijk minder dan de maximale bedragen te betalen. 11. Tot slot Het is de vraag of inwoners met een laag inkomen, waarvan een deel ook aanspraak doet op een bijstandsuitkering, zich vrij genoeg voelen de pas te gebruiken, omdat ook de pas een gemeentelijk middel is en daarmee zij het gevoel kunnen hebben dat hun uitgavenpatroon bekeken kan worden. Al met al is de cliëntenraad van mening dat het niet verstandig is om zonder nadere bespreking en verwerking van onze zorgpunten de Bossche Pas op de voorgestelde manier in te vullen. De mensen voor wie deze pas is bedoeld en de gemeente zijn daar volgens ons niet bij gebaat. Wij hopen dat de raad en het college meer tijd nemen voor weloverwogen besluitvorming.

Sonniusstraat 3 -5212 AJ ’s-Hertogenbosch Tel. 073-6131347 info@crpw.nl - www.crpw.nl

3

Cliëntenraad Participatiewet ‘s-Hertogenbosch Mocht u toch op korte termijn overgaan tot invoering van de pas dan willen wij u vragen om onze zorgpunten mee te nemen in uw besluit en evaluatie van de werking. Wij willen u vragen ons advies ter kennis te stellen van de raad voorafgaand aan bespreking van het raadsvoorstel. Namens de Cliëntenraad Participatiewet,

Ard Schilder Onafhankelijk voorzitter

Sonniusstraat 3 -5212 AJ ’s-Hertogenbosch Tel. 073-6131347 info@crpw.nl - www.crpw.nl

4