College 26 mei 2026 Discussienotitie Mobiliteitsbeleid 's-Hertogenbosch 2040

Discussienotitie Registratienummer

079617365660

Commissievergadering

Omgeving / 17 juni 2025

Onderwerp

Discussienotitie Mobiliteitsbeleid 's-Hertogenbosch 2040

Bestuurlijke boodschap In ’s-Hertogenbosch is mobiliteit geen doel op zich, maar een sleutel tot meedoen. Of je nu in Nuland, Rosmalen, Boschveld of de binnenstad woont; of je jong bent of oud, mobiel of minder mobiel, met of zonder eigen auto: iedereen moet vlot, veilig, comfortabel én duurzaam van A naar B kunnen. Dat is wat we hebben afgesproken in het bestuursakkoord. Met het Mobiliteitsbeleid ’s-Hertogenbosch 2040 bouwen we voort met dit beeld maar scherpen we ook op onderdelen het beleid aan en vullen we witte vlekken in. De goede onderdelen uit het fundament, zoals het actieplan duurzame mobiliteit, wat er ligt nemen we mee en sluiten we aan op de thema’s van de Omgevingsvisie.

Aanleiding nog op te stellen raadsvoorstel De geprognotiseerde groei van de stad, de nieuwe Omgevingsvisie, in combinatie met diverse bestaande verouderde en www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

versnipperde beleidsstukken, alsmede maatschappelijke-, technologische- en demografische ontwikkelingen van de gemeente ‘s-Hertogenbosch zijn aanleiding om een nieuw Mobiliteitsbeleid ’s-Hertogenbosch 2040 op te stellen. Daarnaast heeft uw raad per motie verzocht om de visie op mobiliteit uit te werken en de raad hierbij te betrekken middels een discussienotitie.

De afgelopen jaren is er veel opgebouwd: Actualisatie van de Koersnota Mobiliteit (2017), de Bereikbaarheidsstrategie (2019) en het Actieplan Duurzame Mobiliteit (2019). Hiermee ligt een fundament voor ons mobiliteitsbeleid en uitvoering daarvan, maar de te maken hoofdkeuzes en te volgen strategie liggen verspreid in deze verschillende (deels verouderde) stukken. Hierdoor ontbreekt er één duidelijk toetsingsen richtinggevend kader. Daarnaast is sprake van enkele witte vlekken (bv. visie op collectief vervoer, logistiek). Het Mobiliteitsbeleid ’s-Hertogenbosch 2040 bouwt voort op het fundament van reeds wsdfw.s-hertogenbo vastgestelde beleidsstukken en plannen, aangevuld met nieuwe plannen en Correspondentie-ad ontwikkelingen. Ook is er een nieuwe ontwikkeling gaande waarbij we steeds meer 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704 inzetten op regionale, provinciale en zelfs landelijke verbinding tussen de mobilteitsdoelen in de verschillende overheidslagen. Zo wordt er momenteel gewerkt aan een Multimodale Mobiliteits Agenda voor Zuid-Nederland. Hiermee versterken we de kracht en impact van de mobiliteitstransitie.

De mobiliteitstransitie vormt een belangrijke opgave voor het mobiliteitsbeleid van ’s-Hertogenbosch in 2040. Deze transitie heeft directe gevolgen voor beleidskeuzes: er wordt meer ruimte gemaakt voor actieve en duurzame vervoersvormen, wat bijdraagt aan een gezondere leefomgeving, minder CO₂-uitstoot en meer sociale inclusiviteit.

2

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Maatschappelijke, technologische en demografische ontwikkelingen laten zien: mobiliteit staat niet op zichzelf. Het raakt aan woningbouw, economie, gezondheid, veiligheid, duurzaamheid en inclusiviteit. Daarom werken we toe naar één samenhangend Mobiliteitsbeleid voor 2040 – waarin bestaand beleid wordt gebundeld, geactualiseerd en afgestemd op onze ambities en de omgevingsvisie. En dat beleid haakt aan op de regionale, provinciale en als het kan ook een landelijke visie. Zo werken we vanuit vele overheidslagen aan dezelfde stip op de horizon. Toelichting werkwijze

Met deze discussienotitie vragen we uw reactie op onderwerpen die de inhoud van het Mobiliteitsbeleid ’s-Hertogenbosch 2040 vormgeven. Uw reactie is richtinggevend voor het Mobiliteitsbeleid 2040. Het startpunt voor het Mobiliteitsbeleid ‘sHertogenbosch 2040 is het bestaande fundament aan beleidsstukken en plannen, aangevuld met onder andere nieuwe plannen, reeds verrichte participatie en uitgangspunten vanuit de Omgevingsvisie ’swsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad Hertogenbosch. Op dit moment is de inventarisatie uitgevoerd en is de uitgangssituatie in kaart gebracht. Dit betekent dat de uitgangspunten vanuit beleidstukken van diverse afdelingen zijn vertaald naar mobiliteitsdoelen en de thema’s en deelgebieden zijn geïnventariseerd. De volgende fase is het opstellen van het Mobiliteitsbeleid op hoofdlijnen.

5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704

Door middel van deze discussienotitie vragen we uw reactie over enkele richtinggevende stellingen op verschillende thema’s die van belang zijn voor het Mobiliteitsbeleid. We vragen u in de raadscommissie hierover van gedachten te wisselen. Uw reactie op de stellingen uit de discussienotitie nemen we mee bij het opstellen van de Mobiliteitsbeleid op hoofdlijnen en de inhoudelijke uitwerking van de thema’s en deelgebieden.

3

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Zodra het Mobiliteitsbeleid 2040 is uitgewerkt, wordt deze nog in een wensen en bedenkingen voorgelegd aan uw raad.

Probleemstelling Voordat het mobiliteitsbeleid op hoofdlijnen wordt opgesteld willen we graag weten hoe uw raad denkt over diverse stellingen die hiervoor richtinggevend zijn. Ook zijn we benieuwd of uw raad nog zaken mist en of uw raad zich kan vinden in de Mobiliteitsdoelen. Relevante besluitgeschiedenis

wsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704

Bestuursakkoord 2022-2026, Slagkracht en Ambitie Raadsbesluit Leefbare, gastvrije en bereikbare Brede Binnenstad – Verkeersstructuur 2030, december 2024 (17061696) Motie: Gemeentelijke visie op OV, september 2024 Raadsinformatiebrief Verkeersveiligheid 2023/2024, mei 2024 (16012672) (Herziening) Actualisatie Stedelijke Bereikbaarheidsstrategie en –agenda, mei 2019 (8801293) Actieplan duurzame mobiliteit, januari 2020 (9078995) Actualisatie Koersnota mobiliteit 2017, september 2017 (6680239) Vragen aan de raadscommissie We willen de commissie graag bevragen door middel van een algemene vraag en daarnaast diverse stellingen:

4

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1.

We stellen vijf doelen (inclusiviteit, gezondheid, duurzaamheid, bereikbaarheid & economie en leefomgeving) centraal om bereikbaarheid voor iedereen te bevorderen. Herkent u de vijf centrale doelen en welke accenten of thema’s wilt u benadrukken of toevoegen?

2.

STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, MaaS, Privéauto) Stelling: Zoals het STOMP-principe in de Brede Binnenstad wordt toegepast, moeten we werken aan een passende toepassing van dit principe voor alle deelgebieden, aansluitend op de 15 minuten nabijheid zoals die in de OntwerpOmgevingsvisie staat benoemd.

Bent u het eens met het voorstel om het STOMP-principe gebiedsgericht toe te passen, met verschillende accenten voor binnenstad, wijken en dorpen? wsdfw.s-hertogenbo In de Brede Binnenstad betekent dit meer ruimte voor voetgangers en fietsers Correspondentie-ad terwijl in Dorpen en Bossche Buitens de auto wellicht een nadrukkelijkere rol blijft 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704 spelen. Waar zou volgens u de balans moeten liggen in deze keuzes, en welke kansen of knelpunten ziet u bij het toepassen van STOMP per deelgebied A, B, C of D?

3.

Fietsen Stelling: We moeten fietsen maximaal faciliteren in de hele gemeente: zowel de rijdende als parkerende fietser. We geven het bestaande fietsnetwerk een flinke impuls door het huidige sternetwerk met verbindingen richting de binnenstad uit te breiden als een spinnenweb met meer vrijliggende veilige en comfortabele fietspaden tussen wijken en dorpen en de sterverbindingen (fietsnetwerk 3.0).

5

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Welke keuzes wilt u maken om de schaalsprong voor de fiets te realiseren, bijvoorbeeld door het uitbreiden van het fietsnetwerk (spinnenweb), het verbeteren van de sociale veiligheid en het comfort op fietsroutes, en het creëren van voldoende en kwalitatief goede fietsenstallingen bij centra, OV-knooppunten en in de wijken? Vindt u dat op locaties met veel vraag naar fietsparkeren parkeerplaatsen mogen worden opgeofferd ten gunste van ruimte voor het stallen van fietsen? Welke aanvullende maatregelen zijn volgens u nodig om fietsen in en tussen de verschillende wijken aantrekkelijker te maken? 4.

Openbaar vervoer Stelling: Het lijngebonden OV-systeem in de nieuwe OV-busconcessie vraagt om extra faciliteiten en aanvullende diensten, gefinancierd door de gemeente.

wsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704

Het openbaar vervoer kent een nieuwe concessie waarbij we waarschijnlijk meer snellere buslijnen krijgen die langs de verschillende wijken gaan. In hoeverre moet de gemeente investeren in aanvullende OV-diensten (zoals BravoFlex, deelmobiliteit of andere vormen van collectief vervoer) als het reguliere OV niet toereikend is? Welke rol ziet u voor de gemeente bij het realiseren van OV-hubs en het faciliteren van de ‘first en last mile’? 5.

Mobiliteit voor iedereen Stelling: Iedere inwoner moet zich (betaalbaar en binnen redelijke tijd) in beginsel van a naar b kunnen verplaatsen. Welke extra maatregelen acht u nodig om mobiliteit betaalbaar en toegankelijk te houden voor mensen met een laag inkomen of beperkte mobiliteit? Hoe belangrijk vindt u het om deelmobiliteit (deelauto’s, deelfietsen) actief te stimuleren in bv. de dorpen en buitenwijken waar op dit moment de behoefte laag is?

6

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

-

6.

Vindt u dat de gemeente een uitvoerende rol moet spelen in het beschikbaar stellen/ faciliteren van (deel)fietsen of deelauto’s voor inwoners zonder eigen vervoer? Is het een taak van de gemeente om commerciële aanbieders financieel te ondersteunen in het aanbieden van betaalbare en aantrekkelijke deelmodaliteiten (fiets, scooter en deelauto) aan te bieden?

Parkeren. Stelling: Elk deelgebied heeft een eigen parkeerbeleid ten gunste van een optimale verdeling van functies in de leefomgeving, waarbij rekening wordt gehouden met alternatieve modaliteiten.

-

Bent u het eens dat we bij nieuwe stedelijke gebiedsontwikkelingen maximaal inzetten op het ontwerp-principe STOMP en sturend/restrictief parkeerbeleid om betaalbaar wonen mogelijk te maken en bewust keuzes te maken gericht op een aantrekkelijke leefomgeving en stimulering van actieve en wsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad duurzame mobiliteitsvormen?

-

Is parkeerregulering het juiste middel om in wijken en buurten te borgen dat er een duurzaam evenwicht ontstaat in de ruimte voor parkeren versus andere functies (spelen, groen, etc.)?

-

Kunnen abonnementen in transferia worden ingezet als overloopcapaciteit voor gereguleerde woonbuurten met een te hoge parkeerdruk (gericht op het faciliteren van de tweede auto)?

-

Kunnen we in de Brede Binnenstad vanwege schaarste gaan werken met weinig tot geen parkeerplaatsen bij herontwikkelingen, waarbij bewoners/gebruikers ook geen parkeervergunning meer kunnen krijgen in het gebied, uitgezonderd een abonnement op een transferia?

7

5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Afwegingen en/ of scenario’s 1.

De Mobiliteitsdoelen voldoen aan de kaders van uw raad De aanpak om te komen tot een nieuw mobiliteitsbeleid kent vier fasen. De eerste fase is in het kaart brengen van de uitgangssituatie. Hiertoe is een inventarisatie van bestaand beleid uitgevoerd en zijn de huidige netwerken, projecten en ontwikkelingen in kaart gebracht. Deze zijn gecombineerd met de Brede welvaartsdoelen van gemeente, provincie en rijk. Hieruit zijn de volgende vijf mobiliteitsdoelen opgesteld: 1. Iedereen kan zelfstandig meedoen in de samenleving 2. Meer gezonde levensjaren voor iedereen 3. Klimaatneutraal in 2045 en circulaire openbare ruimte 4. Doorontwikkeling van een economisch sterk ’s-Hertogenbosch 5. Een gezonde, groene, sociale en veilige leefomgeving

wsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704

Deze doelen vormen de contouren voor de uitwerking van het Mobiliteitsbeleid. 2.

Stelling: Zoals het STOMP-principe in de Brede Binnenstad wordt toegepast, moeten we werken aan een passend principe voor alle deelgebieden, aansluitend op de 15 minuten nabijheid zoals die in de Ontwerp-Omgevingsvisie staat benoemd. Het STOMP principe geeft prioriteit aan duurzame vormen van Mobiliteit. STOMP staat voor Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Maas (Mobility as a Service) en Privéauto. Door de voetganger en de fietser meer ruimte en

8

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

voorrang te geven (STOMP-principe) vindt er een verschuiving plaats naar deze vervoersvormen met positieve gevolgen voor zowel de geluidsoverlast, de luchtkwaliteit als de directe gezondheid (meer beweging). Dit principe is het inrichtingsprincipe voor de openbare ruimte in de Brede Binnenstad. Aansluitend op de 15 minuten nabijheid zoals opgenomen in de ontwerp-omgevingsvisie, moeten we ook voor de deelgebieden werken aan een passend principe. Het toepassen van STOMP in alle deelgebieden betekent dat we in de gehele gemeente zoveel mogelijk doen om het autoverkeer op de doorstroomassen te concentreren en faciliteren. Hoewel alle modaliteiten van belang blijven, worden stappen, trappen en OV gestimuleerd. We kennen de volgende deelgebieden binnen de omgevingsvisie: 1. Brede Binnenstad 2. Stedelijke wijken 3. Landschappelijke wijken en Dorpen buiten de ring 4. Dorpen en Bossche Buitens

3.

wsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704

Stelling: We moeten fietsen maximaal faciliteren in de hele gemeente: zowel de rijdende als parkerende fietser Door maximaal in te zetten op de fiets (en lopen) wordt de beschikbare openbare ruimte optimaal gebruikt en worden de ambities op het gebied van actieve, gezonde en milieuvriendelijke mobiliteitsvormen versterkt ten gunste van de gezonde leefomgeving alsmede meer gezonde levensjaren. Ook houden we (meer) rekening met het ruimtegebruik van de geparkeerde fiets en nemen waar nodig maatregelen om dit te faciliteren. Op locaties met veel vraag naar fietsparkeren, kan dat ten koste gaan van parkeerplaatsen.

9

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Met het lopende onderzoek naar fietsparkeren in de binnenstad, richten we ons hierbij met deze stelling op de andere deelgebieden. Denk hierbij aan de fietsbereikbaarheid en parkeren in algemene zin en van bijvoorbeeld wijkwinkelcentra, bedrijventerreinen en scholen. Daarnaast richten we ons ook op de verbinding met de fiets tussen de verschillende deelgebieden. 4.

Stelling: Het lijngebonden OV-systeem in de nieuwe OV-busconcessie vraagt om extra faciliteiten en aanvullende diensten, gefinancierd door de gemeente. De invloed van de gemeente bij de concessie is beperkt. De verantwoordelijkheid hiervan ligt bij de provincie NoordBrabant en gaat eind 2026 in. Hierbinnen hebben we voor 's-Hertogenbosch ingezet op HOV-stadslijnen naast ontsluitende lijnen voor de wijken. Meer focus zal komen te liggen op routes langs de wijken in plaats van door de wijken, in het kader van rijsnelheid en de betrouwbaarheid van de dienstregeling. wsdfw.s-hertogenbo Dit niveau van het lijngebonden OV kan worden gezien als een goede basis. Correspondentie-ad

5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704 Echter, het betekent wel dat we na kunnen denken over extra faciliteiten bij haltes (zoals hoogwaardige fietsenstalling) en mogelijk ook in aanvullende diensten door de wijken voor wat betreft collectief vervoer. Het is van belang om de first en last mile naar de bushaltes goed te faciliteren. Deelmobiliteit en fiets zijn hierin belangrijk. Ook deelmobiliteit (tweewielers en vierwielers) kunnen een belangrijke rol invullen in het multimodaal mobiliteitssysteem.

Hoewel dit kostbaar is en een langjarige investering vraagt, is de stelling dat de gemeente hierin de initiatiefnemer moet zijn en bereid zijn dat te financieren.

10

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

5.

Stelling: iedere inwoner moet zich (betaalbaar en binnen redelijke tijd) in beginsel van a naar b kunnen verplaatsen. Niet iedereen heeft onbeperkt toegang tot vervoersmiddelen en mobiliteitsvoorzieningen. We moeten ons bewust zijn van de maatschappelijke gevolgen van mobiliteitsmaatregelen. Dit terwijl we werken aan toegang tot voorzieningen, bereikbaarheid en betaalbaarheid van vervoer voor iedereen. Daarbij uitgaand van het principe dat iedere inwoner toegang heeft tot mobiliteit. We zorgen daarmee dat iedere inwoner van a naar b kan komen, door beleidskeuzes, inrichting, en met ondersteunende diensten (zoals deelmobiliteit, beschikbaar stellen van fietsen). Waarbij er randvoorwaarden zijn, zoals in financiële ruimte, en een afweging tussen individueel en maatschappelijk belang.

6.

Stelling: Elk deelgebied heeft een eigen parkeerbeleid ten gunste van een optimale verdeling van functies op de leefomgeving, waarbij rekening wordt gehouden met alternatieve modaliteiten. Elk deelgebied heeft zijn eigen parkeerbeleid, vanuit een overkoepelende visie wsdfw.s-hertogenbo waarbinnen de beschikbare openbare ruimte in evenwicht moet zijn tussen Correspondentie-ad parkeren en andere functies om een gezonde, groene, sociaal en veilige 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704 leefomgeving te borgen. Hierbinnen kan worden gekozen voor een sturend parkeerbeleid met inzet van regulering en lagere parkeernormen of kan gekozen kan worden voor een faciliterend parkeerbeleid waarbinnen het parkeren meer ruimte vraagt en gezocht zal moeten worden naar kostbare parkeeroplossingen ten behoeve van wijkbewoners en werknemers. In de keuzes tussen een sturend of faciliterend parkeerbeleid, wordt de gebiedsindeling uit de omgevingsvisie gehanteerd (zie afbeelding), te weten:

11

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1. 2. 3. 4.

Brede Binnenstad Stedelijke wijken Landschappelijke wijken en Dorpen buiten de ring Dorpen en Bossche Buitens

wsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704

12

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Risico’s en risicobeheersing 1. Parkeren Het Mobiliteitsbeleid geldt voor de gehele gemeente, met een onderverdeling naar thema’s en deelgebieden. Een van deze thema’s is parkeren. In het Mobiliteitsbeleid wordt op hoofdlijnen aandacht besteed aan parkeren per deelgebied. Hieruit volgt een parkeerplan per deelgebied dat in een separaat proces wordt uitgewerkt in een parkeernota (beleid en actieplan). Dit proces wordt momenteel opgestart en sluit zeer nauw aan bij het Mobiliteitsbeleid.

2. Participatie Het project kent een participatieproces waarbij we nauw aansluiten en voortborduren op de reeds opgehaalde input tijdens eerdere participatie Aanpak Mobiliteit Brede Binnenstad. Het zwaartepunt van deze reeds gedane participatie (en uitkomsten) ligt op deelgebied 1 en 2 (Brede Binnenstad en Stedelijke Wijken). wsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad Daarnaast participeren we ook direct met belanghebbenden. Dit gebeurt door middel 5200 GZ ’s-Hertoge van gesprekken met onder andere wijkraden, belangenorganisaties, lokale KvK nr 17278704 organisaties, economische stakeholders, vervoerders, randgemeenten, en verenigingen. Deze participatie wordt momenteel opgestart door middel van wijktafels en vindt plaats in de periode juni en juli 2025.

13

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen

Registratienummer Commissie Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

079617365660 Omgeving 17 juni 2025 R.A.P Geers SO/LO Dimitri Pouwels d.pouwels@s-hertogenbosch.nl, 06-31142445

14

wsdfw.s-hertogenbo Correspondentie-ad 5200 GZ ’s-Hertoge KvK nr 17278704

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704