brief OV-concessie__16584316__ (1)

Aan het OV-aanbestedingsteam van de Provincie Noord-Brabant

Uw brief van : 20 juni 2024

Ref.

:

Uw kenmerk :

Tel.

: 06 46971369

E-mail

: r.groenhof@s-hertogenbosch.nl

Afdeling

: Stadsontwikkeling/SO/LEEFOMGEVING

Zaaknumme : 16584294 r

Bijlage( : n)

Datum

: 2 juli 2024

Onderwerp

: Concept zienswijze op het Ontwerp Programma van Eisen voor

de Aanbesteding Oost-Brabant

Geachte heer/mevrouw, We kijken terug op een periode van constructief overleg tussen de provincie en de gemeente ’s-Hertogenbosch over de wijze waarop we in de nieuwe concessie met het lijngebonden openbaar busvervoer om willen gaan. Daarbij constateren we de wederzijdse bereidheid en wens om een stap vooruit te zetten binnen deze nieuwe concessie. Door heldere keuzes in ambitie en doelen te formuleren kunnen we nu ook goed reageren op het voorgelegde concept PvE. Een reactie die bedoeld is om elkaar als partners te scherp te houden op die ambitie en zo te werken aan een sterkere rol van openbaar vervoer in de komende mobiliteitstransitie. Flexibiliteit Zoals u in het concept PvE aangeeft is de wereld van mobiliteit flink in verandering. We zien dat dagelijks terug in de leefbaarheids-, veiligheids- en bereikbaarheidsdiscussies in de gemeente. Daarnaast wordt hard gewerkt aan het bouwen van nieuwe woon- en werklocaties. De komende concessieperiode komen er veel nieuwe woningen bij en zullen bestaande wijken verdicht en getransformeerd worden. Aangezien deze plannen bij de start van de concessie nog niet zijn gerealiseerd, vraagt dat om flexibiliteit en aanpassingsvermogen in lijnvoering en materieel. De standaard stad/streekbus is wellicht niet meer het juiste materieel voor alle gebieden (bv. historische binnensteden).

En ook binnen de nieuwe autoluwere hoogstedelijke woonbuurten in de Spoorzone zien we mogelijkheden voor een aangepast OV-materieel. We willen u deze uitdaging meegeven om de concessie voldoende flexibiliteit en aanpassingsvermogen op te nemen, om te borgen dat we gedurende de looptijd van de concessie voldoende mogelijkheden hebben om in te spelen op veranderende omstandigheden.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Multimodaal MobiliteitsPakket De uitgangspunten van de verstedelijkingsstrategie NOVEX Stedelijk Brabant en daarmee die van de stedelijke regio ’s-Hertogenbosch-Oss zijn voor onze regio de basis geweest voor ons Multimodaal MobiliteitsPakket. Deze hebben we als één overheid uitgewerkt en opgesteld. Ons betekent in die zin gemeenten, waterschappen, RNOB, provincie en partners. U kunt ons MMMP opnemen in de bijlagen bij de aanbestedingsstukken. Vanuit de verstedelijkingsstrategie en ons MMMP koersen we op de mobiliteitstransitie met daarbij een schaalsprong in openbaar vervoer en fiets. Mobiliteitstransitie vraagt om maatwerk voor alle kernen, zowel stad als dorp. Bereikbaarheid voor iedereen is in uw Koers Mobiliteit, de regionale prioriteitennota en ons MMMP vanuit de Brede Welvaart een belangrijk aandachtspunt. Ruimtelijke ordening ‘’De provincie stimuleert in dat kader gemeenten woningen te bouwen in de nabijheid van Directlijnen’’ Wij onderstrepen die gedachte vanuit de verstedelijkingsopgave waar wij allen mee bezig zijn, maar hebben ook oog voor het omgekeerde. Zo dienen ook de reeds aangewezen en in voorbereiding zijnde woningbouwlocaties en bestaande wijken en dorpen goed te worden voorzien van openbaar vervoer. Juist het OV moet adaptief zijn op de woningbouwopgave, waarin het van belang is dat dat OV-lijnen vroegtijdig worden gerealiseerd.

Dus niet inzetten op een rendabele lijn als de wijk klaar is en iedereen aan de auto is gewend, maar investeren in OV-lijnen als de wijk in aanbouw is zodat de wijk vanaf de 1e bewoners voor iedereen aantrekkelijk is. Daarnaast geeft terecht aan dat openbaar vervoer ten dienste staat van bereikbaarheid en van een sterke economie. De vele bedrijventerreinen in onze gemeente en binnen onze regio hebben een belangrijke rol in deze economie. Opvallend is echter dat de OV-bereikbaarheid van deze locaties in uw concept PvE vooralsnog een blinde vlek lijkt. Dit terwijl grotere bedrijvenlocaties, zoals Heesch West, potentieel nieuwe reizigers kennen. Dit geldt ook voor de mogelijke hub-functie van station Rosmalen. Wij vragen uw aandacht hiervoor en zien graag dat de aanbestedende partijen, naast lijnvoering en haltes, de kans niet onbenut laten om vorm te geven aan de mobiliteitstransitie op bedrijvenlocaties middels marketing, proefabonnementen, etc. Bereikbaarheid Kleine Kernen: Het is fijn als het PvE rekening mee houdt met de uitkomsten van het onderzoek naar de bereikbaarheid van Kleine Kernen, zoals Engelen, Nuland en Vinkel. De concessie dient flexibel te blijven om de uitkomsten in een later stadium te kunnen integreren. Dit om te garanderen dat alle inwoners toegang hebben tot het openbaar vervoer, ongeacht hun locatie.

Vanuit de OVaanbestedingsstrategie en het Programma van Eisen (PvE) moet er in het gedeelde mobiliteitsnetwerk een goede basis liggen voor bereikbaarheid van iedereen. De waarde van bereikbaarheid is groot voor regio’s:

• •

Om de regio bereikbaar te houden en zorgen dat mensen kunnen/blijven meedoen aan de samenleving. Als passende mobiliteitstransitiestrategie voor kernen en wijken om te kunnen voldoen aan de brede welvaartdoelen.

Bravo Directlijnen / BRT www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Logisch is dat deze lijnen op relaties tussen grotere steden/dorpen liggen waar in veel gevallen geen treinverbinding is. Via deze lijnen kunnen reizigers vanuit de dorpen op snelle en efficiënte manier richting de stedelijke gebieden worden vervoerd, waarbij we inspelen op de mobiliteitstransitie het OV een goed alternatief laten zijn voor de auto. Dat is ook voor ’s-Hertogenbosch de reden om BRT-lijnen richting Waalwijk en Tilburg te stimuleren evenals een opwaardering van de lijn 306 tot BRT, die daarmee ook weer een verbinding vormt met de BRT van Eindhoven richting Oss. Ten aanzien van de BRT Waalwijk-Tilburg zien we een bundeling van bussen over de Randweg ’sHertogenbosch. We zijn van mening dat het een meerwaarde zal bieden als een regionale lijn ook het bedrijventerrein De Rietvelden aan doet. Hiermee ontstaat een directe link tussen inwoners uit de regio en de banen op het bedrijventerrein. Dit kan zonder noemenswaardige extra reistijd. U geeft zelf aan dat door het instellen van meerdere directlijnen het aantal reizigers op deze lijnen is gestegen. Een succes dus voor de reiziger. Opvallend is echter het ontbreken van de relaties Tilburg-’s-Hertogenbosch en ’s-Hertogenbosch-Oss. Hier loopt wel een spoorweg maar de tussenliggende kernen hebben geen station en daarmee dus ook geen alternatief.

De kernen op deze verbindingen vallen daarmee terug tot op het niveau van de ontsluitende lijnen. Kernen als Nuland, Vinkel en Geffen zouden ook opgenomen moeten worden in een Bravo-directlijn. Zeker met de komst van het grootschalige bedrijventerrein Heesch-west zou nu het signaal aan de nieuwe bedrijven moeten worden afgegeven dat aan de voorkant kwalitatief OV goed is geregeld. Door enerzijds de ontsluiting van de kernen te verbeteren en anderzijds een nieuw te ontwikkelen bedrijvenlocatie aan te doen, laat je zien dat je mobiliteitstransitie in combinatie met brede welvaart goed weet te combineren. (HOV) Stadslijnen We zijn verheugd te constateren dat in het PvE de HOV stadslijn als aparte onderscheidende type is opgenomen. Het expliciet aanduiden van een aantal van deze lijnen met een duidelijk hogere frequenties ,directere lijnvoering en kortere reistijd komt tegemoet aan onze wensen om een goed vervoersalternatief te bieden. We sturen hierbij met name aan op de stadswijken die buiten de (snelweg)ring liggen. Wat wel van belang is om het stedelijke HOV-net ook te blijven zien in relatie tot de BRT-lijnen, waardoor een synergie kan ontstaan en de stad letterlijk naar alle windrichtingen kan worden ontsloten via een vorm van hoogwaardig vervoer.

De minimale frequenties in de spitsuren van het stedelijke HOV mag van ons zeker hoger, waarbij we ook hebben aangegeven dat een HOVstadslijn beperkt mag worden in het aantal haltes dat onderweg aangedaan wordt. Transferiumlijnen De Transferiumlijnen van de gemeente ’s-Hertogenbosch zijn een maatwerk optie binnen de aanbesteding. De afgelopen periode hebben we een gesprek gevoerd over de lijnvoering en mogelijke haltering. Daarbij moeten we nog een gesprek hebben over de financiering. Het is onze wens om dit goed functionerende systeem ook binnen de komende concessie door te zetten, waarbij we wel zoeken naar meerdere optimalisaties. Hierbij kan worden gedacht aan het deels ook toestaan van reguliere reizigers in deze bussen (betere bezetting), waarbij aan de andere kant de snelheid om te komen van een transferium naar de binnenstad hier niet onder mag leiden. Voor uw beeld willen we de bestemmingslocaties van de transferiumbussen ook concentreren op de binnenstadsring en onderzoeken we ook mogelijkheden om de transferiumbus ook haltes te laten krijgen in de brede binnenstad. Daarnaast investeren we de komende periode in een mobiliteitshub www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

binnen de gebiedsontwikkeling De Vliert. Het bestaande transferium wordt een gebouwde parkeervoorziening, in combinatie met andere (mobiliteits)functies. De komende periode zullen we samen met u het voorstel voor de transferiumbussen nader uitwerken om te zorgen dat dit op een juiste manier in het definitieve PvE komt. Bravoflex We zien Bravoflex als een middel om de bereikbaarheid te vergroten voor iedereen. We helpen u graag dit concept op de kaart te zetten en de halte-infrastuctuur in te gaan richten. Dit is en blijft voor de reiziger een nog onbekend en spannend product. Door de tendens van het verstrakken van het lijnennet in Brabant zijn in sommige gebieden de mogelijkheden om gebruik te maken van frequent OV sterk veranderd. Sommige dorpen, kernen en gemeenschappen hebben mogelijk geen directe aansluiting meer op het OV. De directe aansluiting op OV in deze gebieden, is in de transitie vervangen door een (nog in te voeren) indirecte aansluiting op OV via Bravoflex. Bravoflex valt buiten de OV-scope, maar is onlosmakelijk verbonden met het openbaar vervoer en daardoor één van de essentiële factoren voor het succesvol ontwikkelen van de OV-concessie. Als het Bravo-flexconcept niet van de grond komt of de verwachtingen niet kan waarmaken, dan zal dat directe consequenties hebben gezien de doelstellingen van deze concessie.

Beschikbaar wegennet De routes van de buslijnen die in de dienstregeling 2023 zijn opgenomen blijven in principe beschikbaar voor het openbaar busvervoer. De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch heeft een duidelijk uitspraak gedaan over de busverdeling over de Koningsweg versus Onderwijsboulevard. Het gaat dus niet alleen over de route maar ook over de druk van het OV op een route. Ons verbaast het dan ook dat de route via de Onderwijsboulevard niet als beschikbaar wegennet in uw PvE is opgenomen. Ook in de nieuwe concessie zullen we als gemeente kritisch kijken naar de verdeling van de bussen over deze twee routes. We willen daarnaast ook de wegen Laaghemaal en T.M. Kortenhorstlaan ook nog toevoegen aan het beschikbaar wegennet. In het kader van de Mobiliteitsaanpak Brede Binnenstad zullen ook routes in- en rondom de brede binnenstad voor gemotoriseerd verkeer worden veranderd, waarbij dit ook impact kan hebben voor het openbaar vervoer. Op dit moment loopt hier een discussie met de stad over. De ontwikkelrichting gaat uit van een inprikkermodel in plaats van een ringmodel rond de binnenstad. Dat zal resulteren dat veel doorgaand verkeersstromen via onze doorstroomassen worden geleid en de verkeersdruk op de huidige binnenstadsring afneemt.

Dat is positief voor het OV, aangezien we deze categorie, naast hulpdiensten wel de mogelijkheid blijven bieden om via de binnenstadsring te rijden. Vanuit de maatschappij en de gemeenteraad bestaat er een duidelijk wens om de huidige stadsbussen te weren uit de historische binnenstad. De wegen zijn hier smal en de drukte in de binnenstad in combinatie met bussen leidt hier tot gevoelens van onveiligheid. In de nieuwe concessie worden de bussen via de binnenstadsring geleid. Wel zouden we richting de aanbestedende partij de vraag willen uitzetten op welke manier zij ideeën heeft voor aanvullend OV in de binnenstad vorm te geven. Het is goed om te kijken in welke mate de concessiehouder ondersteunend kan werken aan de het huidige goed functionerende systeem van de bus van de Blauwe Engelen. OV-knoop Bosch Centraal

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De provincie Noord-Brabant is als partner betrokken bij de plannen voor het nieuwe station en busstation van ’s-Hertogenbosch. Om de toekomstige verwachte groei van reizigers te kunnen faciliteren is een nieuw station noodzakelijk. Gekoppeld aan het nieuwe station zal ook de stationsomgeving wijzigen en zullen ook de aan/afrijroutes wijzigen. Dus we weten nu al dat we routes willen wijzigen. Hoe en in welke fasering dit gaat plaatsvinden is op dit moment nog niet bekend, echter het zal in de komende concessie periode gaan leiden tot een verbetering van de routes en het busstation zelf. We blijven graag de komende maanden/jaren in gesprek hierover om te kijken welke mogelijkheden daarin al wel kunnen worden afgesproken. MAAS Voor aansluiting op Maas-apps vinden we de verplichte aansluiting op één Maas-app te weinig. Een aanbieder hoeft daarbij alleen aan te sluiten op zijn/haar eigen app in plaats van op breder gebruikte landelijke apps. Zeker gezien de ontwikkelingen zullen de komende jaren hier een of meerdere apps prominenter worden, waar we als gezamenlijke wegbeheerders graag zouden willen dat ook Bravo bij aansluit, en dit niet beperkt is tot de eigen app van de aanbieder. Vroege avond We zijn enthousiast dat het begrip vroege avond is opgenomen in het PvE.

We zien een groot aantal forensen vanuit de regio, die voor hun werk richting de Randstad moeten, pas tegen 19:00u terugkomen op het station om dan nog met een bus naar een dorp te moeten rijden. Ook medewerkers van detailhandel kennen langere werktijden. Door juist in de vroege avond (met name op de werkdagen) de frequentie hoger te houden, bieden we deze groepen een goed busalternatief. We pleiten hier ook om bij alle lijntypen de frequentie in de vroege avond dan ook van voldoende kwaliteit te laten zijn.

Een minimum als uitgangspunt U kiest in uw aanbestedingsstrategie voor een minimum frequentie, waarbij u veel vrijheid geeft aan de inschrijvende partijen om hier invulling aan te geven. De geformuleerde minimum eisen laten op dit moment alleen nog een verdere verschraling zien van het huidige aanbod. We hopen dat deze aanbestedingsstrategie inderdaad leidt tot een daadwerkelijke positieve schaalsprong in het busvervoer die de mobiliteitstransitie en verstedelijkingsopgave ook kan ondersteunen.

Als Gemeente ‘s-Hertogenbosch willen we op een constructieve manier meedenken in de verdere vormgeving van de OV-concessie. Daarbij zijn we ook zeker bereid om op basis van een concept dienstregeling met de toekomstige concessiehouder en de provincie concrete plannen te ontwikkelen voor het investeren en optimaliseren van haltes, doorstroming en veiligheid rond kruispunten/ wegvakken en nieuwe kansen om het OV binnen stad en regio goed te laten functioneren. We hebben deze concept zienswijze met een procedure voor wensen en bedenkingen ook voorgelegd aan onze gemeenteraad die hier pas begin september 2024 op kan reageren. Direct daarna zullen we ook hun reactie aan u doorgeven. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris, De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlage(n):

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704