Brief college 3 juli 2026 over Toekomst carnaval ’s-Hertogenbosch

Uw brief van

:

Ref.

:

Uw kenmerk

:

Tel.

:

Afdeling

: SB/OOV

E-mail

: s.ipek@s-hertogenbosch.nl

Zaaknummer : 19577466

Datum

: 3 juli 2026

Onderwerp

: Toekomst carnaval ’s-Hertogenbosch

Bijlage(n) : 2

Geachte gemeenteraad,

Naar aanleiding van de bespreking in de commissie Bestuur van 25 juni jl. informeren wij u nader over het doorlopen proces rondom de toekomst van carnaval en de keuzes die daarin zijn gemaakt. In de commissie is nadrukkelijk aandacht gevraagd voor: • de balans tussen leefbaarheid, veiligheid en economie; • de positie van de retail; • de verhouding tussen binnenstad en dorpen; • en de proportionaliteit van maatregelen. Wij herkennen deze aandachtspunten en hebben deze expliciet betrokken bij onze afwegingen. Met deze brief geven wij nadere toelichting op de door uw raad geuite zorgen en vragen. Aanleiding en rol van de gemeente Zoals in het raadsvoorstel wordt uitgelegd is er voorafgaand aan en tijdens carnaval een toenemende druk op de leefbaarheid, veiligheid en economie in onze brede binnenstad. Wanneer geen aanvullende maatregelen worden getroffen, zal de druk naar verwachting de komende jaren verder toenemen. Carnaval in ’s-Hertogenbosch is in de kern een volksfeest met een sterke culturele traditie, dat voor een belangrijk deel spontaan ontstaat. Binnen dit feest vervullen verschillende partijen een eigen rol: de Oeteldonksche Club (OC) borgt het spel en protocol, de horeca organiseert de feestelijkheden daaromheen. De gemeente is facilitator en kadersteller, géén organisator.

Onze rol richt zich op: • het bewaken van de balans tussen levendigheid en leefbaarheid; • het waarborgen van de openbare orde en veiligheid; • en het stellen van duidelijke en handhaafbare regels in de openbare ruimte. Juist vanuit deze rol is het onze verantwoordelijkheid om randvoorwaarden te scheppen waarbinnen het carnaval veilig, leefbaar en voor iedereen toegankelijk kan plaatsvinden. Dat betekent dat wij waar nodig sturen en begrenzen in de openbare ruimte.

Adviesgroep Toekomst Carnaval Om richting te geven aan deze ontwikkeling is daarom de adviesgroep Toekomst Carnaval ingericht, waarin de OC, horeca, retail, bewoners en de gemeente vertegenwoordigd waren. De hulpdiensten waren via de gemeente betrokken. De adviesgroep had als doel om vanuit verschillende perspectieven gezamenlijk te zoeken naar een balans tussen: • leefbaarheid (tijdens en rondom de feestdagen), • levendigheid (het culturele karakter van carnaval), • en veiligheid (met name tijdens de piekmomenten). Uitkomsten Het traject met de adviesgroep heeft geleid tot waardevolle inzichten en meer onderling begrip. Op veel onderwerpen heeft de adviesgroep richtinggevende adviezen gegeven, die door partijen zelf zijn opgepakt en verder uitgewerkt. Er zijn ook concrete initiatieven ontstaan: • de retail kreeg meer ruimte om te exploiteren; • de gezamenlijke communicatie en aankleding van de stad werd versterkt; • de op- en afbouwperiode werd verkort (van 2 weken opbouw en 1 week afbouw naar circa 1 week opbouw en 3 dagen afbouw); • gebiedscoördinatoren per horecaconcentratiegebied zijn aangewezen en een verplichte omgevingsdialoog is geïntroduceerd, ten behoeve van een betere communicatie naar en met de omgeving; • gezamenlijke geluidsbronnen (waar mogelijk) zijn geïntroduceerd en strengere geluidsnormen zijn gehanteerd om overlast te beperken.

Om de drukte te beteugelen zijn partijen het eens dat het unieke karakter van het Oeteldonkse carnaval de kern moet zijn. Dat vereist wel dat ook de OC moet moderniseren om aansluiting te blijven houden bij nieuwe generaties Oeteldonkers. Partijen zijn het erover eens dat deze focus moet leiden tot een verantwoorde drukte met minder kans op de bezoekers die komen voor “een feestje”. Twistpunt: de donderdag Tegelijkertijd werd duidelijk dat belangen en verwachtingen op onderdelen uiteenlopen en dat afspraken in de praktijk niet altijd standhielden of onvoldoende zekerheid boden voor naleving en handhaving. De donderdag voorafgaand aan carnaval vormde vanaf de start van de adviesgroep een fundamenteel punt van discussie, dat zowel voorafgaand als na elke carnaval de afgelopen jaren onderwerp van gesprek is geweest (zie bijlage). In de praktijk bestonden tussen horecaondernemers afspraken (een zogeheten ‘gentlemen’s agreement’) over de donderdag voor carnaval, waarbij: • slechts enkele evenementen op donderdag plaatsvonden (Worstebrôôdwee en Roet de Korteput); • ondernemers geen aanvragen zouden doen voor evenementen of uitbreiding van reguliere exploitatie; • en de nadruk verschoof naar vrijdag, zodat retail nog kon functioneren. In de praktijk bleek echter dat deze vrijwillige afspraken niet altijd standhielden.

Er werden alsnog aanvragen voor buitenbarren en activiteiten ingediend, die door de gemeente objectief moesten worden beoordeeld. Dit leidde tot spanning en onduidelijkheid in de uitvoering. Ook bleek dat het beperken van activiteiten op vrijdag, zoals later aanzetten van de muziek en openen van terrassen in de openbare ruimte, niet realistisch was gezien de reeds aanwezige drukte in de stad en de belasting op horeca en openbare orde. In de afgelopen jaren zijn daarom openingstijden feitelijk verruimd om ongewenste situaties te voorkomen.

Deze ervaringen hebben duidelijk gemaakt dat vrijwillige afspraken onvoldoende effectief en handhaafbaar zijn. Tegelijkertijd is, net als in de commissievergadering van 25 juni jl., vanuit de retailsector nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de positie van ondernemers. Zij geven aan dat juist in deze periode belangrijke omzetdagen liggen, terwijl de huidige drukte ertoe leidt dat winkels hun bedrijfsvoering steeds moeilijker of zelfs niet kunnen voortzetten en in sommige gevallen genoodzaakt zijn eerder te sluiten. Concreet houdt dit in dat zij in de week voorafgaand beperkingen ervaren door de opbouw, tijdens carnaval deels of geheel genoodzaakt zijn om de winkel te sluiten en na carnaval nog een halve week beperkt bereikbaar zijn door het afbreken van podia en overkappingen. Dit in aanvulling op andere dagen waarop zij als gevolg van evenementen en volksfeesten (zoals 11/11 en Koningsdag) beperkt(er) bereikbaar zijn. Rol van de gemeenteraad Gedurende het doorlopen traject hebben wij uw raad geïnformeerd door middel van berichten via het raadsinformatiebulletin in week 28 - 2023, week 43 - 2024, week 9 - 2025, week 27 - 2025 en week 5, 2026. Tijdens de commissiebehandeling is gevraagd waarom de raad niet eerder om een uitspraak is gevraagd. De reden is dat op vrijwel alle onderdelen overeenstemming is bereikt tussen betrokken partijen.

Alleen ten aanzien van de donderdag bleef sprake van een fundamenteel verschil van wensen en belangen: die van bewoners, retail-ondernemers en veiligheidspartners enerzijds en de belangen van de horeca anderzijds. De partners hebben aan de gemeente gevraagd om hierin een keuze te maken. Daarnaast raken deze andere afspraken de bevoegdheid van de raad niet, het vaststellen van de APV en horecaverordening wel. Vandaar dat wij op dit onderdeel een uitspraak vragen van uw raad. Weging van belangen en alternatieven De uiteindelijke keuze voor het voorliggende raadsvoorstel is gemaakt vanuit de verantwoordelijkheid voor: • de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid; • de ervaren druk op de binnenstad; • het waarborgen van een reguliere dag voor de retailsector in onze stad; • de openbare orde en veiligheid. Wij vinden het van belang dat het carnavalsfeest gedragen blijft door alle betrokkenen: horeca, retail én bewoners. Ook vanuit bewoners en hulpdiensten zijn signalen afgegeven over leefbaarheid, veiligheid en uitvoerbaarheid die ook via insprekers en raadsvragen onder uw aandacht zijn gebracht. Bij deze afweging hebben wij gewicht toegekend aan het algemeen belang van een leefbare, veilige en toegankelijke binnenstad voor alle gebruikers.

Daarbij hebben wij vastgesteld dat de negatieve effecten van verdere uitbreiding van de carnavalsperiode vooral neerslaan bij bewoners, detailhandel en hulpdiensten, terwijl de voordelen in belangrijke mate betrekking hebben op één sector. Gelet op de besluitvormingsgeschiedenis en de genoemde voor- en nadelen stellen we uw raad voor om de aan u voorgelegde overweging en bijbehorende besluiten t.a.v. de APV en horecaverordening als het gaat om de donderdag voor carnaval vast te stellen.

Een belangrijk uitgangspunt bij deze keuze is dat het formele startmoment van carnaval helder en eenduidig wordt gecommuniceerd. In dat kader wordt aangesloten bij een duidelijke start op vrijdag (bijvoorbeeld 11.11 uur), waarmee ook de donderdag nadrukkelijk wordt losgekoppeld van het officiële programma. Hierop zullen we nog veel energie zetten om duidelijk te maken dat carnavalsvierders op de donderdag voor carnaval hier niets te zoeken hebben: 's-Hertogenbosch verandert in Oeteldonk op vrijdag om 11.11 uur. Wij realiseren ons dat dit een ingrijpend besluit is, waarvan de intentie breed wordt onderschreven en waar één belangengroep een andere afweging maakt. Tegelijkertijd achten wij dit, gegeven de omstandigheden, een noodzakelijke bestuurlijke afweging. Verkenning van alternatieven Naast het huidige voorstel zijn er een aantal alternatieven geopperd die nader verkend kunnen worden, waarbij ieder scenario eigen kanttekeningen en beperkingen met zich meebrengt. Het gaat daarbij onder andere om: 1. Opnieuw ruimte geven aan onderlinge afspraken (de gentlemen’s agreement), waarbij horeca, bewoners en retail zelf tot een oplossing komen, met als terugvaloptie aanvullende beperkingen. Tot op heden gaven deze afspraken onvoldoende zekerheid en bleken ze moeilijk handhaafbaar. 2.

Het loskoppelen van besluitvorming over evenementen en horeca, zodat tijdig duidelijkheid ontstaat voor de evenementenkalender en meer ruimte blijft voor overleg over de tijdelijke sluiting van de horeca tot 18.00 uur op de donderdag voor carnaval. Hierbij wordt een beperkt effect op de feitelijke drukte verwacht aangezien de drukte in de stad nu ook al losstaat van de evenementen. Bezoekers komen naar de stad met een verwachting dat er feest is. 3. Het geografisch beperken van maatregelen tot de binnenstad, zodat in de dorpen meer ruimte blijft voor reguliere exploitatie. In de gesprekken met Koninklijke Horeca Nederland (KHN) is aangegeven dat, wanneer de maatregelen uitsluitend voor de binnenstad gelden, er mogelijk een verschuiving van activiteiten naar andere locaties binnen de gemeente kan optreden. Op verzoek van KHN Den Bosch is het voorstel daarom aangepast en van toepassing verklaard op de gehele gemeente (‘gelijke monniken, gelijke kappen’). Dit scenario vraagt bovendien om monitoring van de effecten en de mogelijkheid om bij ongewenste ontwikkelingen tijdig bij te sturen. 4. Het vervroegen van het carnavalsfeest naar donderdag. Dit komt tegemoet aan wensen van de horeca, maar doet onvoldoende recht aan signalen van retail en bewoners en leidt tot hogere druk op openbare orde en hulpdiensten (die hebben aangegeven dat deze uitbreiding niet werkbaar is).

Uitwerking en beleid Op basis van de adviezen vanuit de adviesgroep nemen partijen hun eigen verantwoordelijkheid. De Oeteldonksche Club en de gemeente hebben gezamenlijk gewerkt aan een gedeelde visie (zie bijlage) op de organisatie van carnaval, waarbij de gemeente vanuit haar rol ondersteuning heeft geboden en gezamenlijk richting media is opgetrokken. Een groot deel van de adviezen kan worden opgenomen in bestaand beleid. Daarbij is ook de constatering dat vrijwillige afspraken in de praktijk niet altijd voldoende effect hadden, met name waar het gaat om collectief gedrag. Waar dat het geval is, zijn duidelijkere regels noodzakelijk gebleken om naleving en handhaafbaarheid te borgen. Voor een betere balans wordt, in overleg met de horeca, bezien hoe de dinsdag, als officiële carnavalsdag, aantrekkelijker kan worden gemaakt. Dit draagt bij aan een betere spreiding van bezoekers en een evenwichtiger verdeling van drukte en economische kansen.

Vervolg en samenwerking Carnaval is een wezenlijk onderdeel van de identiteit van ’s-Hertogenbosch. Juist daarom vraagt het om zorgvuldige keuzes, waarin ruimte blijft voor traditie, vernieuwing (o.a. meer inclusiviteit) én oog is voor de grenzen van leefbaarheid en veiligheid. Vanuit uw raad is de oproep gedaan om partijen nader tot elkaar te brengen. We praten al heel lang en op het punt van de donderdag liggen de standpunten te ver uiteen. Vandaar dat alle partijen een verzoek hebben gedaan aan de gemeente om een besluit te nemen op het punt van de carnavalsdonderdag. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en blijven hierover graag met u in gesprek.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers