Brief college 25 maart 2025 over Interpellatiedebat Theater aan de Parade 26 februari Definitief

Aan de gemeenteraad van ‘s-Hertogenbosch

Uw brief van

:

Uw kenmerk

:

Afdeling

:

Zaaknummer

:

Datum

:

Onderwerp

:

Ref.

: M. van Duuren

Tel. : 06-1517 48 62 E-mail : m.vanduuren @s-hertogenbosch.nl SB/CULT Bijlage(n) : 2 17709414 25 maart 2025 Antwoorden vragen interpellatiedebat 26 februari

Geachte raadsleden, Tijdens de gemeenteraadsvergadering van 26 februari 2025 vond het interpellatiedebat plaats naar aanleiding van het interpellatieverzoek Theater aan de Parade. Met deze brief beantwoorden wij de vragen van uw raad behorende bij agendanummer 20 motie 1 ‘Toekomst van het Theater aan de Parade: inzicht vóór verantwoording en een besluit’ en de aanvullende informatie zoals toegezegd tijdens het interpellatiedebat.

1. Concept jaarcijfers 2024 Tijdens interpellatiedebat en in de bovengenoemde aangenomen motie is vanuit uw raad gevraagd naar de (concept) jaarcijfers 2024 van ZNTM b.v. De concept cijfers over het boekjaar 2024 zijn reeds aan uw raad verstrekt bij de brief van wethouder Van der Geld van 21 februari 2025 als onderdeel van de terugkoppeling op technische vragen strategisch plan ZNTM b.v. (Bijlage 3 Cijfers 2017-2024 incl. MJB bij de betreffende brief). Het betreft concept cijfers over het jaar 2024 zoals door ZNTM b.v. beschikbaar gesteld. Deze conceptcijfers zijn nog aan verandering onderhevig. De definitieve jaarcijfers en de jaarrekening over 2024 zijn nog niet beschikbaar.

2. Tijdbalk vanaf 1 januari 2023 met relevante ontwikkelingen ZNTM b.v. Uw raad verzocht om een tijdbalk vanaf 1 januari 2023, met daarop opgenomen op welke momenten het college door het theater over de financiën is geïnformeerd en wat de inhoud daarvan was. In bijlage 1 ‘Tijdbalk vanaf 1 januari 2023 met relevante ontwikkelingen ZNTM b.v.’ hebben we deze momenten opgenomen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

3. Verslagen aandeelhoudersvergaderingen 2023 en 2024 Uw raad verzocht met de tijdens het interpellatiedebat aangenomen motie ook om de verslagen van de aandeelhoudersvergaderingen van 2023 en 2024 beschikbaar te stellen. Deze verslagen bevatten vertrouwelijke informatie. Daarom zijn de betreffende stukken op korte termijn achter een ‘slotje’ beschikbaar in Notubiz. De verslagen van de aandeelhoudersvergaderingen kunt u daar tot en met 8 mei aanstaande inzien. Tussen de stukken vindt u ook een conceptverslag van de aandeelhoudersvergadering van 18 december 2024. Over vaststelling van dit verslag wordt een besluit genomen in de eerstvolgende aandeelhoudersvergadering van ZNTM b.v. in juni. 4. Informatie kwartaalrapportages Tijdens het interpellatiedebat is gevraagd naar de informatie welke onderdeel is van de kwartaalrapportages die door ZNTM b.v. worden aangeleverd en specifiek het detailniveau. De informatie in de kwartaalrapportages dient als aanvulling op de verantwoording behorende bij de subsidiebeschikking Professionele Kunsten ‘s-Hertogenbosch 2025-2028. De tussentijdse kwartaalrapportages en evaluaties bestaan uit: • Een update van de financiële resultaten, met een korte duiding, inclusief een begroting van het huidige jaar, een prognose t/m einde jaar en een doorkijk op de meerjarenbegroting • ZNTM b.v.

geeft inzicht in de genomen maatregelen bij tegenvallende resultaten en risico’s; • Een formatie overzicht met daarin opgenomen de vaste formatie en de flexibele schil. Vanuit financieel oogpunt, maar ook werkgeverschap/Fair Practice • Een overzicht van de bespelingsmatrixen en activiteiten met de bezoekersaantallen • De programmering / het TP-fonds inclusief een overzicht van de inkomsten en uitgaven

5. Subscenario’s binnen cultureel ondernemerschap Tijdens het interpellatiedebat van 26 februari jl. is de vraag gesteld of er deelscenario’s denkbaar zijn binnen het scenario ‘Cultureel ondernemerschap’ uit het strategisch plan van ZNTM b.v. In onze ogen zijn in totaal drie deelscenario’s denkbaar: 1.

2.

3.

Een scenario waarin het theater met een aanvullende structurele subsidie van 530.000 euro in financieel opzicht er beter voor komt te staan, maar nog altijd gedwongen zal zijn om fors in te zetten op ondernemerschap. Een scenario waarin het theater minder aanvullende structurele subsidie ontvangt dan de gevraagde 530.000 euro, waardoor een nog grotere inzet nodig zal zijn vanuit ZNTM b.v. op het gebied van ondernemerschap. Een scenario waarin het theater meer aanvullende structurele subsidie ontvangt dan de gevraagde 530.000 euro, waarmee ZNTM b.v. grotendeels risico’s kan afdekken.

Als college zijn we van mening dat het eerste scenario het meest verantwoorde scenario is. Dit is ook het scenario dat we u voorleggen met het raadsvoorstel waarover u op 7 mei aanstaande een besluit neemt. Berenschot laat in de second opinion naar het strategisch plan (zie de bijlage bij het raadsvoorstel ‘Financiële ondersteuning ZNTM b.v.’) zien dat een aanvullende subsidie van 530.000 euro het minimale bedrag is dat nodig is om het theater in financieel opzicht in veiliger vaarwater te brengen. En op een niveau dat vergelijkbaar is met soortgelijke theaters in Nederland. Evengoed benoemt Berenschot dat er nog altijd risico’s zijn binnen de exploitatie van ZNTM b.v. Dit is

bijvoorbeeld het geval waar het gaat om de commerciële verhuur, horeca en programmering. Dit betekent dat ZNTM b.v. ondanks de aanvullende structurele subsidie van 530.000 euro zeker nog een groot ondernemerschap moet laten zien om te kunnen komen tot de gewenste sluitende exploitatie. Dat ondernemerschap is in onze ogen ook gewenst, omdat ZNTM b.v. zelf eveneens een verantwoordelijkheid heeft om de exploitatie op orde te brengen (naast de aanvullende steun die het van ons als gemeente ontvangt indien uw raad hier op 7 mei aanstaande mee instemt). ZNTM b.v. heeft eerder in onze richting ook aangegeven te willen ondernemen en daarbij zelfs bereid is om daarin meer risico te nemen dan wij als aandeelhouder aan ZNTM b.v. vragen. Dat is tevens de reden waarom wij geen voorstander zijn van het derde scenario. Het tweede scenario zorgt ervoor dat de culturele ambities verder onder druk komen te staan, zowel waar het gaat om de huiskamerfunctie als de basisprogrammering. Er zal immers nog veel meer op ondernemerschap ingezet moeten worden. Daarnaast brengt dit scenario in onze ogen dusdanige risico’s met zich mee dat de kans groot is dat we over een aantal jaar uw raad opnieuw een voorstel moeten doen om alsnog ZNTM b.v. verder financieel tegemoet te komen. Wij vinden dit scenario niet acceptabel, ook gezien de conclusies van Berenschot in de second opinion.

Daarmee wordt een probleem niet alleen vooruitgeschoven, maar wordt deze in omvang mogelijk ook nog groter. Allemaal risico’s die wij niet bereid zijn te nemen gezien de belangrijke functie die het theater binnen onze gemeente vervult. We zijn het bovendien in onze rol van aandeelhouder met Berenschot eens dat een gezondere financiële uitgangspositie de nieuwe directeur een aantrekkelijker handelingsperspectief biedt op het verder vorm en inhoud geven aan de koers van ZNTM b.v. 6. Beschikbaar stellen RvC verslagen juridische toets Woo Voorafgaand en tijdens het interpellatiedebat van 26 februari 2025 is vanuit uw raad gevraagd om inzage in de verslagen van de vergaderingen van de Raad van Commissarissen (RvC) van ZNTM b.v. van de afgelopen jaren. Wij hebben uw raad op 24 februari jl. per mail geïnformeerd over het standpunt van de RvC en het feit dat wij als college begrip hebben dat deze geen medewerking wil verlenen aan het verzoek. Tijdens het interpellatiedebat is de vraag gesteld of inzage in de verslagen van de vergaderingen van de RvC door ons college niet sowieso geboden moet worden vanwege het feit dat onze gemeente 100 procent aandeelhouder is van ZNTM b.v., gezien de reikwijdte van de Wet open overheid (Woo) en een juridische uitspraak die in andere zaken is gedaan waarin ook sprake is van 100 procent aandeelhouderschap.

Hierop heeft wethouder Van der Geld uw raad toegezegd om het verzoek juridisch te laten toetsen op basis van de Woo. De notitie die hierover door een gemeentelijk jurist is opgesteld, hebben we als bijlage 2 bij deze brief gevoegd. De conclusie luidt dat ZNTM b.v. niet onder de Woo valt, ook niet in het licht van het feit dat wij als gemeente 100 procent aandeelhouder zijn van ZNTM b.v. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en beschouwen de motie ‘Toekomst van het Theater aan de Parade: inzicht vóór verantwoording en een besluit’ als afgedaan na het beschikbaar stellen van de definitieve jaarcijfers over 2024 van ZNTM b.v. zoals gedeponeerd bij de KvK.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch

De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

Drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlage(n) Bijlage 1 Tijdbalk vanaf 1 januari 2023 met relevante ontwikkelingen ZNTM b.v. Bijlage 2 Juridische analyse ‘Valt ZNTM b.v. onder werkingssfeer van de Wet open overheid (Woo)?’

Bijlage 2 Tijdbalk vanaf 1 januari 2023 met relevante ontwikkelingen ZNTM b.v.

Tijdlijn besluiten en relevante ontwikkelingen rond ZNTM b.v. 



Informele aandeelhoudersvergadering ZNTM b.v. 9 december 2022: een informele aandeelhoudersvergadering vanwege het feit dat de beslispunten nog niet ‘gereed’ waren. In deze vergadering maakten we als aandeelhouder onze zorgen kenbaar over een aantal zaken binnen ZNTM b.v. Het betrof onder meer het niet gereed zijn van de meerjarenraming en -beleidsplan. Hierop hebben wij de RvC van ZNTM b.v. aangesproken om meer actief toe te zien op o.a.: De ontwikkeling van een realistisch toekomstplan binnen de gestelde kaders en De opvolging van enkele aanbevelingen/ adviezen van de accountant. Aandeelhoudersvergadering 29 maart 2023: als aandeelhouder stelden we het beleidsplan Theater aan de parade ‘Zichtlijnen 2024-2027’ onder een aantal voorwaarden vast. Redenen voor het stellen van voorwaarden: De meerjarenbegroting van ZNTM bv gaf ons nog geen gerust beeld voor de toekomst: o De komende drie jaren is er nog geen sluitende begroting, o De komende drie jaren moet ZNTM b.v. zijn reserves aanspreken, o Het positief resultaat vanaf 2027 is klein en o Meerdere risico’s en aannames – waaronder energiekosten en horecaopbrengsten – zijn onzeker. - Als aandeelhouder gaven we verder aan dat de b.v. maatregelen diende te nemen om de reserve binnen twee jaar weer op orde te brengen.

- Als aandeelhouder gaven we aan in het najaar 2023 een geactualiseerd meerjarenbeleidsplan en – begroting te ontvangen voor de jaren 2025-2030.

 Communicatie naar gemeenteraad: Raadsinformatiebrief (publicatie op 30 maart 2023/lijst ingekomen stukken raadsvergadering 9 mei 2023)  Aanvullend subsidiebesluit 8 mei 2023: Vanaf 1 juni 2023 moeten door ZNTM b.v. kwartaalrapportages worden aangeleverd in plaats van halfjaarcijfers. We hebben ZNTM b.v. expliciet gevraagd om hierin weer te geven:  Een update van de financiële resultaten, met korte duiding, inclusief een begroting van het huidige jaar, een prognose t/m einde jaar en een doorkijk op de meerjarenbegroting,  De genomen maatregelen bij tegenvallende resultaten en risico’s,  Een overzicht met de vaste formatie en de flexibele schil. Vanuit financieel oogpunt, maar ook werkgeverschap/Fair Practic,  Een overzicht van de bespelingsmatrixen en activiteiten met de bezoekersaantallen en  De programmering / het TPfonds, inclusief een overzicht van de inkomsten en uitgaven.  Augustus 2023: ambtelijk werden zorgelijke signalen ontvangen vanuit de organisatie van ZNTM b.v. over mogelijke nieuwe financiële problemen waardoor vraagtekens ontstonden over de in maart 2023 vastgestelde meerjaren documenten.

1

Bijlage 2 Tijdbalk vanaf 1 januari 2023 met relevante ontwikkelingen ZNTM b.v.



8 September 2023: mede naar aanleiding van de ontvangen signalen vond een gesprek plaats met (een delegatie van) de RvC van ZNTM b.v. over de signalen die ambtelijk waren ontvangen in augustus 2023. En om de RvC te vragen hierover advies aan ons als aandeelhouder uit te brengen. De RvC heeft immers formeel ook een adviserende rol aan de aandeelhouder. De RvC zei toe onderzoek te doen en hierover op korte termijn schriftelijk advies uit te brengen. De RvC gaf mondeling te kennen de zorgen die wij als aandeelhouder ervaarden, te delen. Ook is met de RvC-delegatie afgesproken de onderlinge contacten te intensiveren en waar mogelijk intensief samen op te trekken. Wij bevestigden de gemaakte afspraken in een brief.

 13 september 2023: ontvangst voorlopige cijfers 1e half jaar 2023, inclusief een prognose t/m einde jaar. Het verwachte resultaat over 2023 is -/-58.000 euro. De rapportage voldoet niet aan de vereisten zoals die zijn opgenomen in de beschikking: 1. Er wordt onvoldoende inzicht gegeven in de verwachte omzet versus inkoop, waardoor cijfers niet goed te vergelijken zijn met de begroting. 2. De cijfers over 2023 zijn niet goed te vergelijken met het voorgaand jaar door een andere manier van presentatie van de cijfers. Ook de omzet en inkopen zijn onvoldoende gespecificeerd. 3. Er wordt onvoldoende inzicht verschaft in de vaste formatie en flexibele schil. Het aantal fte. is bij navraag aangeleverd maar er is geen vergelijking gemaakt met voorgaande jaren en het is niet verder toegelicht. 4. De bespelingsmatrix en activiteiten met de bezoekersaantallen zijn niet aangeleverd voor 2023. (We zijn later akkoord gegaan dat deze pas vanaf 2024 worden aangeleverd.) 5. De programmering van het TP fonds is niet aangeleverd. (We zijn later akkoord gegaan dat deze pas vanaf 2024 worden aangeleverd). Zaken die het meest opvallen: o Er is een negatief verlies op de horeca van 210.000 euro ( incidenteel). Hoofdoorzaak is de opstart van de horeca in het nieuwe theater, de extra kosten voor Carnaval en het Gran Gala du Kwek (in verband met het plaatsen van een tent) en Opera op de Parade.

o Afrekening van de energiekosten van 50.000 euro van het tijdelijk onderkomen aan de St.Jorisstraat ( door herrekening 2022 en 2023). Dit wordt opgelost door lagere personeelskosten als gevolg van latere instroom medewerkers. Aan ZNTM b.v. is tevens gevraagd rekening te houden met het advies waarom de RvC door ons als aandeelhouder is gevraagd waar het gaat om de houdbaarheid van de meerjarenbegroting. De analyse van de kwartaalcijfers moet daarbij in lijn zijn. 

11 Oktober 2023: overleg van de wethouder Cultuur met een delegatie van de RvC over de financiële situatie en het grip krijgen hierop. De RvC zegt toe om uiterlijk 30 oktober 2023 terugkoppeling te geven over het gevraagde onderzoek. Eerste signalen zijn dat geen nieuwe zaken aan het licht zijn gekomen en dat de accountant nauw betrokken is bij de stappen van de RvC. De RvC geeft aan het theater te willen door ontwikkelen na de opening en dat hierbij mogelijk een andere bestuurder beter bij past. Tijdens dit overleg kondigde de voorzitter van de RvC onverwachts zijn vertrek aan per 2 maart 2024.



Op 14 november 2023 rappelleerde de projectdirecteur bij de RvC omdat deze het financieel onderzoek nog niet had toegestuurd. Om deze reden is de ingeplande aandeelhoudersvergadering verschoven naar 15 december 2023.

2

Bijlage 2 Tijdbalk vanaf 1 januari 2023 met relevante ontwikkelingen ZNTM b.v.



Op 20 november 2023 ontvingen wij het onderzoek van de RvC én bestuurder. Dit onderzoek is als concept behandeld. Heeft geen formele status gekregen en is later gerectificeerd (februari 2024)



29 november 2023: Ontvangst van de voorlopige cijfers t/m 3e kwartaal 2023, inclusief de prognose t/m einde van het jaar. Het verwachte resultaat over 2023 is -/-58.000 euro en wijkt niet af van de eerder ontvangen halfjaar rapportage. Er is nog steeds onvoldoende inzicht in de punten 1 t/m 3 zoals genoemd bij de voorlopige cijfers 1e half jaar 2023.



Brief aan de RvC van ZNTM b.v. op 12 december 2023. In deze brief reageren wij als aandeelhouder op het onderzoek van RvC én bestuurder. We constateren dat er waar het gaat om de demarcatie geen groot verschil van inzicht is. We geven onder meer aan dat we uitgaan van een huur van sec het gebouw en overname door het theater van de inventaris en theatertechniek, met als uitgangspunt dat het theater juridisch eigenaar wordt. We geven aan dat voor de vorderingen van 1,5 miljoen euro en van 750.000 euro een betalingsregeling kan worden afgesproken, maar dat we ook onderzoek kunnen doen naar financiering/lening door ons als gemeente. In alle gevallen zullen de kosten echter voor rekening komen van ZNTM b.v. Daarnaast geven we aan dat dag horeca op basis van het geldende bestemmingsplan niet is toegestaan tenzij deze ondersteunend is aan de culturele programmering. We constateren tevens dat de toets van ‘Zichtlijnen’ en de doorkijk naar een sluitende meerjarenbegroting te weinig ondernemerschap laat zien waar het gaat om alternatieven voor inkomstenverhoging, bijvoorbeeld door het geleidelijker opbouwen van het personeelsbestand. We wijzen er bovendien op dat de WOZ waarde en daarmee ook het gebruikersdeel van de WOZ voor ZNTM b.v. de komende jaren stijgt en dat hiermee rekening gehouden moet worden in de meerjarenbegroting.



Aandeelhoudersvergadering 15 december 2023: We namen als aandeelhouder de volgende besluiten: 1. Het vaststellen van de jaarrekening 2022 van ZNTM b.v. met de aantekening dat de bestuurder en de RvC onvoldoende hebben gestuurd op een adequate vermogensontwikkeling. En dat adequate bijsturing noodzakelijk is. 2. Het verlenen van decharge onder de voorwaarde dat de RvC: o zich committeert aan de opdracht tot ingrijpen om te komen tot een financieel stevig fundament vanaf 2027 voor de b.v. o zich committeert aan de maatregelen en voorgestelde oplossingen van de aandeelhouder, zoals verwoord in de notulen van 29 maart 2023 en ons schrijven aan de RvC d.d. 12 december 2023. o de brief van de RvC over het onderzoek van RvC én bestuurder d.d. 20 november 2023 conform het verzoek van de aandeelhouder rectificeert.

 20 december 2023 Op verzoek van ZNTM is een afspraak gemaakt om ambtelijk nader

toe te lichten hoe de tussentijdse rapportages moeten worden aangeleverd. Hiervoor is een format ontwikkeld met als uitgangspunt de begroting en de meerjarenraming uit ‘Zichtlijnen’.

 Op 2 februari 2024 ontvangen we definitieve brief van de RvC over hun onderzoek naar de financiële situatie. Hierin stelt deze dat er op basis van de huidige inzichten er een realistische maar strakke ambitie is die in lijn is met de eerdere (financiële) prognoses uit ‘Zichtlijnen’. Daarbij is wel de beperkte reservepositie een belangrijk aandachtspunt. Gevraagd wordt om nadere afspraken te maken over de vorderingen van onze gemeente.

3

Bijlage 2 Tijdbalk vanaf 1 januari 2023 met relevante ontwikkelingen ZNTM b.v.

 Communicatie naar gemeenteraad: 10e Voortgangsrapportage over o.a. onderzoek naar houdbaarheid meerjarenbegroting, achterblijven reserve opbouw, voornemen uitbreiding RvC (publicatie op 6 februari 2024) 

Aandeelhoudersvergadering 7 februari 2024 we namen als aandeelhouder onder meer de volgende besluiten: o aanscherping van de governance rond werving en selectie RvC-leden en o het bij ZNTM b.v. aandringen om - op korte termijn - een plan van aanpak op te stellen inzake omgang openstaande gemeentelijke vorderingen (1,5 miljoen en 750.000).

 8 februari 2024: Ontvangst voorlopige cijfers over het jaar 2023. Voorlopig resultaat is -/16.000 euro. De aangeleverde rapportage is niet volledig en niet conform afspraak. Op 14 februari 2024 is er opnieuw een mail verstuurd naar ZNTM met het verzoek de rapportages aan te leveren conform de voorwaarden zoals opgenomen in de beschikking.  1 maart 2024: Opening van het nieuwe Theater aan de Parade door Koning WillemAlexander. 

10 april 2024: Overleg van de wethouder Cultuur met leden van de RvC over de stand van zaken rondom de exploitatie.

 13 mei 2024 (en 30 mei 2024 na verduidelijkende vragen op de aangeleverde cijfers): Ontvangst voorlopige cijfers 1e kwartaal 2024 met prognose t/m einde jaar. Voorlopig resultaat is -/-415.000 euro. Per saldo wordt een afwijking van 150.000 euro verwacht ten opzichte van de meerjarenraming behorend bij bedrijfsplan ‘Zichtlijnen’ (-/- 256.000 euro). ZNTM b.v. geeft aan dat er geen indicaties zijn dat de begroting niet gehaald zou worden op basisprogrammering projecten verhuur en horeca. Waar het gaat om horeca is rekening gehouden met 50.000 euro extra opstart kosten voor de operatie (betreft een overschrijding). Er is verder onduidelijkheid over de huisvestingskosten huurcontract en samenhangende posten. Ten onrechte was er de aanname dat de huurprijs inclusief alle belastingen zou zijn. Dit betekent 150.000 extra kosten (deze zijn niet in deze cijfers meegenomen). Energiekosten zouden 50.000 euro hoger uitkomen en zit in de prognose. Verder worden extra kosten gemeld voor marketing van 50.000 euro. Overige opvallende zaken: De begroting is naar aanleiding van het onderzoek door de RvC én bestuurder bijgesteld ten opzichte van de begroting uit het bedrijfsplan ‘Zichtlijnen’.

Het resultaat van -/- € 265.000 euro voor 2024 is gelijk gebleven Belangrijkste aanpassingen van de begroting zijn: o Horecaomzet en kosten zijn naar beneden bijgesteld omdat de daghoreca functie nog niet uitgeoefend gaat worden. Per saldo 57K nadeel o Hogere personeelskosten door structureel effect van CAO verhoging. 155K Nadeel o De openingskosten zijn lager begroot. 150K voordeel

4

Bijlage 2 Tijdbalk vanaf 1 januari 2023 met relevante ontwikkelingen ZNTM b.v.

 15 mei 2024: Overleg van de wethouder Cultuur met leden van de RvC over de stand van

zaken rondom de exploitatie en de versterking van het bestuur van ZNTM b.v. Verzoek om een strategisch plan op te stellen om te komen tot een duurzame gezonde financiële toekomst van het theater.  Communicatie naar gemeenteraad: bericht in raadsinformatiebulletin over verzoek om strategisch plan aan RvC om bedrijfsplan ‘Zichtlijnen’ waar te kunnen maken (30 mei 2024). 

Aandeelhoudersvergadering 4 juli 2024: Als aandeelhouder namen we de volgende besluiten:  









Het cijfermatig vaststellen van de jaarrekening (bepaalde informatie ontbrak nog en er was sprake van tekstuele onjuistheden). Versterking van het bestuur van de b.v. door de heer Almering te benoemen als tijdelijk (tot ultimo januari 2025) extra bestuurder naast de heer Kühne. Deze versterking is onder meer gewenst vanwege de invulling van de financiële en personele portefeuille en het opstellen van een strategisch plan t.b.v. de toekomst van ZNTM b.v. De benoeming van twee nieuwe commissarissen. Hierbij hebben wij te kennen gegeven dat voortaan het protocol Werving, selectie en (her)benoeming dient te worden gehanteerd. Het als gemeente intrekken van de vordering van 1,5 miljoen euro met de gelijktijdige toezegging van ZNTM b.v. dat deze dit bedrag in oktober 2024 in de vorm van een dividenduitbetaling uitbetaalt aan onze gemeente t.b.v. het project Nieuwbouw theater. Het niet op korte termijn vorderen van de tweede vordering van 750.000 euro. Afgesproken is dat gemeente en ZNTM b.v. dit najaar samen verkennen in welke leningsvorm, binnen welke termijn en met welke marktconforme rente dit bedrag aan de gemeente terugbetaald wordt. De toezending van een brief, waarin u de RvC en het bestuur van de b.v. de contouren meegeeft waarbinnen het - in ontwikkeling zijnde - strategisch plan opgesteld dient te worden.

 Communicatie naar gemeenteraad: bericht in extra raadsinformatiebulletin over aanstellen extra zakelijk directeur ZNTM b.v. (8 juli 2024).  Aandeelhoudersvergadering van 18 september 2024: we namen als aandeelhouder de

volgende besluiten: o Het vaststellen van de jaarrekening 2023 onder de voorwaarde dat € 85.000 wordt gecorrigeerd in het boekjaar 2024 en met de opmerking dat we niet instemmen met een aantal teksten in het bestuursverslag c.q. verslag van de RvC. o Het verlenen van decharge aan het bestuur van ZNTM b.v. in het besef dat vanaf medio 2024 het bestuur tijdelijk versterkt is vanwege de gezamenlijke erkenning - met RvC en bestuurder - dat deze versterking noodzakelijk is. o Het verlenen van decharge aan de RvC van ZNTM b.v. in het besef dat de RvC sinds 2024 samen met ons als aandeelhouder de financiële zorgen erkent waarin de b.v. verkeert en de RvC actie onderneemt, waaronder het strategisch plan.

5

Bijlage 2 Tijdbalk vanaf 1 januari 2023 met relevante ontwikkelingen ZNTM b.v.

o Instemmen met de herbenoeming van mw. Van berkel en dhr. Jurgens als leden van

de RvC.

 Communicatie naar gemeenteraad: vertrouwelijke toelichting door wethouder Van der Geld op 26 september 2024 aan het presidium en de fractievoorzitters over het onderzoek van de zakelijk directeur naar de financiën en de slechte prognose op basis van de concept kwartaalcijfers.  10 september 2024 Ontvangst rapportage 1e half jaar 2024 met prognose t/m einde jaar Verwacht resultaat voor 2024 is -/- 1.372.000 euro ten opzichte van begroot € -/- 265.000 uit bedrijfsplan ‘Zichtlijnen’ (en herbevestigd in de brief van ZNTM b.v. van 2 februari 2024). ZNTM geeft als verklaring dat het hierbij gaat om de categorieën theater, overloop 2023 en bouw. Bij theater ligt de oorzaak in het opstellen van het budget en de werkelijke prestatie van het theater (-/- 306.000 euro). Bij overloop zijn dit kosten welke begroot waren in 2023 en toen niet gemaakt zijn, maar wel in 2024 (-/-100.000 euro) en daarnaast kosten inzake de bouw (-/- 501.000 euro). Hierin zijn kosten opgenomen door latere oplevering van het theater dan eerder gepland en problematiek rondom energiekosten. Daarnaast is in deze post ook de WOZ opgenomen (eerder geen rekening mee gehouden) en onder meer de kosten voor de aanstelling van de zakelijk directeur. Verklaring van ZNTM b.v.

voor de extra overschrijding dan waar in ‘Zichtlijnen’ al rekening mee was gehouden: -/- 165.000 euro lager resultaat basisprogrammering -/- 136.000 euro ticketing -/- 160.000 euro personeelskosten -/- 177.000 euro team horeca -/- 140.000 euro energiekosten -/- 90.000 euro operationele huisvestingskosten door latere oplevering -/- 100.000 euro openingskosten -/- 164.000 euro WOZ -/- 33.000 euro bouwkosten -/- 58.000 euro overige posten 

Extra aandeelhoudersvergadering 8 oktober 2024: we namen als aandeelhouder de volgende besluiten: o Instemmen met de overeengekomen vaststellingsovereenkomst tussen het bestuur van ZNTM b.v. en dhr. Kühne als bestuurder van ZNTM b.v. o Benoeming van dhr. Almering als zelfstandig bestuur van ZNTM b.v. per 8 oktober 2024

 Communicatie naar gemeenteraad: bericht in extra raadsinformatiebulletin over vertrek van dhr Kühne als bestuurder van ZNTM b.v. (8 oktober 2024).  12 december 2024: Ontvangst van het strategisch plan ‘De kunst van balans’ van ZNTM b.v. inclusief meerjarenraming.  12 december 2024: Ontvangst financiële cijfers derde kwartaal en forecast 2024. Verwacht resultaat 2024 is -/- 1.315.000 euro ten opzichte van begroot -/- 265.000 euro uit bedrijfsplan ‘Zichtlijnen’ (en herbevestigd in de brief van ZNTM b.v. van 2 februari 2024). De meerjarenprognose toont zonder extra bijdragen gemeente een nadeel in 2025 van € 1.065.000 en structureel vanaf 2029 een nadeel van € 355.000. Om dit nadeel op te lossen stelt ZNTM b.v. een incidentele bijdrage voor van € 1miljoen gespreid over 5 jaar, € 300.000 incidentele bijdrage voor reorganisatie in 2025 en een structurele verhoging van de subsidie van € 300.000.

6

Bijlage 2 Tijdbalk vanaf 1 januari 2023 met relevante ontwikkelingen ZNTM b.v.

 Aandeelhoudersvergadering van 18 december 2024: We namen als aandeelhouder de

volgende besluiten: o Het vaststellen van het concept-strategisch plan 2025-2029 van ZNTM b.v. (actualisatie meerjarenbeleidsplan Zichtlijnen), met als uitgangspunt het scenario ‘Cultureel Ondernemerschap’ en uitgaande van een ingroeimodel onder de volgende voorwaarden en voorbehouden: 1) dat jaarlijks de basisprogrammering wordt geëvalueerd in de aandeelhoudersvergadering. 2) dat van de kant van de gemeente geen voornemen is om de gemaakte demarcatieafspraken met ZNTM b.v. te herzien (dit in tegenstelling tot wat wordt aangegeven in het strategisch plan) en dat met dit onderdeel van het strategische plan dan ook niet kan worden ingestemd. 3) dat gezien het feit dat ZNTM b.v. vanwege de financiële situatie minder reserveert voor onderhoud, dit enkel aanvaardbaar is onder de strikte voorwaarde dat wel onderhoudscontracten worden afgesloten die onder meer nodig zijn met het oog op de veiligheid van personeel en bezoekers. En dat het MJOP in 2027 wordt geactualiseerd om te kijken wat nodig is vanaf 2028 en wat dit betekent voor de begroting en exploitatie van ZNTM b.v. voor de jaren erna. 4) dat de gepresenteerde meerjarenbegroting op onderdelen aangepast wordt in overleg tussen ZNTM b.v. en gemeente, zodat uiterlijk 10 januari 2025 er een goed onderbouwde en voor de gemeente aanvaardbare herziene sluitende meerjarenbegroting definitief kan worden vastgesteld.

o Instemmen met de voorgestelde (1) hoofdcompetentie van de nieuw te werven – en straks weer enige - bestuurder, (2) de bezuinigingen binnen het management (terugbrengen van het aantal MT-leden ten opzichte van de eerdere plannen in ‘Zichtlijnen’) en (3) de planning behorend bij de werving van de nieuwe bestuurder. Tevens kondigden we aan: o Een raadsvoorstel voor te bereiden over een investeringsimpuls ad in totaal € 1 miljoen voor ZNTM b.v. voor een periode van maximaal vijf jaar. Deze impuls is bedoeld voor de doorontwikkeling van de theaterorganisatie en de financiering van de frictie- en transitiekosten. Dit met als doel om zo de bedrijfsvoering op orde te brengen. o Een bestemmingsplanwijziging te starten ter verruiming van de exploitatiemogelijkheden van ZNTM b.v. o Het innen van de openstaande vorderingen van resp. 1,5 miljoen euro en 750.000 euro van de gemeente ’s-Hertogenbosch op ZNTM b.v. uit te stellen tot minimaal 31 december 2028. Voorafgaand en tijdens de aandeelhoudersvergadering hebben wij vragen gesteld over en opmerkingen gemaakt over de meerjarenraming. Dit betrof met name de 300.000 euro voor huisvestingskosten die ongedekt in de meerjarenraming opgenomen bleek te zijn. Dit leidde ertoe dat de meerjarenraming niet kon worden vastgesteld tijdens de aandeelhoudersvergadering. ZNTM b.v.

deed de toezegging om de meerjarenraming aan te passen en begin januari 2025 deze toe te sturen aan u als aandeelhouder.

 Communicatie naar gemeenteraad: bericht in raadsinformatiebulletin met procedurele update (19 december 2024 en 16 januari 2025).

7

Bijlage 2 Tijdbalk vanaf 1 januari 2023 met relevante ontwikkelingen ZNTM b.v.

 10 januari 2025: Ambtelijk gesprek met ZNTM b.v. over openstaande vragen en opmerkingen over de voorlopige cijfers over 2024 en de meerjarenraming behorend bij het strategisch plan ‘De kunst van balans’. Naar aanleiding van de vragen en opmerkingen van de gemeente wordt geconcludeerd dat een realistische en gedegen meerjarenprognose iets meer tijd gaat kosten. Ook wordt aan ZNTM gevraagd om duidelijkheid wat de mogelijkheden en onmogelijkheden van de meerjarenprognose zijn in relatie tot de ambities.  30 januari 2025: Ontvangst van aangepaste meerjarenraming inclusief begeleidende brief van ZNTM b.v.  Communicatie naar gemeenteraad: brief gedateerd op 4 februari aan de gemeenteraad

over het strategisch plan en de meerjarenraming. Daarin gaan we in op de noodzaak om: 1. een tijdelijke investeringsimpuls te geven aan ZNTM b.v. van 1 miljoen euro verspreid over maximaal vier jaar, 2. een structurele extra subsidie te verstrekken aan ZNTM b.v. en 3. de openstaande vorderingen op ZNTM b.v. niet eerder te innen dan 1 januari 2029 (publicatie 6 februari 2024).

8

Bijlage 2 Juridische analyse ‘Valt ZNTM b.v. onder werkingssfeer van de Wet open overheid (Woo)?’

Bijlage 2: Juridische analyse ‘Valt ZNTM b.v. onder de werkingssfeer van de Wet open overheid (Woo)?’ Op grond van artikel 4.1 eerste lid van de Woo strekt een informatieverzoek op grond van de Woo zich uit tot een bestuursorgaan of een onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf. Artikel 4.1, eerste lid van de Woo luidt als volgt: 1. Eenieder kan een verzoek om publieke informatie richten tot een bestuursorgaan of een onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf. In het laatste geval beslist het verantwoordelijke bestuursorgaan op het verzoek. (……);

Is ZNTM b.v. een bestuursorgaan? De eerste vraag is daarmee of ZNTM b.v. een bestuursorgaan is. De definitie van bestuursorgaan staat in artikel 1:1 eerste lid van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Een bestuursorgaan kan een a of een b-orgaan zijn. Een a-orgaan is een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld. Een b-orgaan is een ander persoon, of college, met enig openbaar gezag bekleed. Artikel 1:1 van de Awb luidt als volgt: 1. Onder bestuursorgaan wordt verstaan: a. een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld, of b. een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed.

A-organen zijn de bestuursorganen, raad, college, burgemeester etc. Deze zijn bij wet zo ingesteld/aangeduid. ZNTM b.v. kwalificeert zich niet als a-orgaan. ZNTM b.v. is evenmin een borgaan. Het moet dan gaan om een op grond van het privaatrecht met enig openbaar gezag ingestelde en beklede instelling. ZNTM b.v. is weliswaar een privaatrechtelijke rechtspersoon, maar is niet met enig openbaar gezag bekleed. Het moet dan gaan om bestuursrechtelijke bevoegdheden. Die heeft het theater niet. Dat betekent dat ZNTM b.v. geen bestuursorgaan of daarmee gelijk te stellen orgaan is waarop de Woo van toepassing is. ZNTM b.v. is in die zin niet ‘Woo-baar’, niet zelfstandig maar ook niet via, het college dan wel de raad. Is het ZNTM dan een onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf? Dan moet worden nagegaan of het ZNTM b.v. kan worden aangemerkt als een onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf. Uit de Memorie van toelichting (Mvt) behorend bij artikel 4.1 van de Woo volgt dat het enkele feit dat een bestuursorgaan een meerderheidsaandeel in een privaatrechtelijke rechtspersoon heeft, onvoldoende is om aan te nemen dat die rechtspersoon werkzaam is onder verantwoordelijkheid van het bestuursorgaan (ABRvS 31 maart 2021, ECLI:NL:RVS:2021:658).

Dat is vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak. Dus het enkele feit dat de gemeente ’s-Hertogenbosch een meerderheidsaandeel heeft, of zelfs 100% aandeelhouder is van ZNTM b.v. betekent niet dat deze daarmee onder verantwoordelijkheid van de gemeente werkzaam is. Wanneer echter sprake is van een instelling of openbare dienst die werkzaam is op het milieugebied ligt dat anders. In zo’n situatie dient het criterium “werkzaam onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan” verdrags- en richtlijnconform uitgelegd te worden aan de hand van het Verdrag van Aarhus en Richtlijn 2003/4/EG en de rechtspraak van het Hof van Justitie EU daarover.

1

Bijlage 2 Juridische analyse ‘Valt ZNTM b.v. onder werkingssfeer van de Wet open overheid (Woo)?’

Uit een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 18 januari 2023, ECLI:NL:RVS:2023:184 volgt dat wanneer een natuurlijke of rechtspersoon niet op daadwerkelijk autonome wijze kan bepalen hoe zij de haar toebedeelde milieutaken uitoefent, omdat een overheidsinstantie diens optreden op het gebied van het milieu beslissend kan beïnvloeden (in de casus was sprake van een 100% staatsdeelneming), sprake is van een onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instantie (HvJ EU 19 december 2013, ECLI:EU:C:2013:853). Omdat ZNTM b.v. evident geen milieutaken uitoefent, is deze evenmin werkzaam onder verantwoordelijkheid van het college dan wel de raad. De hoofdregel is dus dat een 100% aandeelhouderschap niet betekent dat sprake is van een onder verantwoordelijkheid werkzame instantie. Dat is pas anders indien het om een instantie gaat die werkzaam is op milieugebied. Dan moet een uitzondering worden gemaakt op grond van kortweg het verdrag van Aarhus. Conclusie: ZNTM b.v. is geen a, noch b-orgaan en is evenmin aan te merken als een onder verantwoordelijkheid van het college dan wel raad werkzame instantie in de zin van artikel 4.1 van de Woo. Daarmee valt ZNTM b.v. niet onder de werking van de Woo.

2