Brief college 23 april 2024 over Regionaal programma gemeenten IZA RNOBB

Aan de leden van de gemeenteraad

Uw brief van : Ref. : Lieke van de Camp Uw kenmerk : Tel. : (06) 53 22 47 20 Afdeling : MO/VOLW/O&R E-mail : l.vandecamp@s-hertogenbosch.nl Zaaknummer: 16310727 : 23 april 2024 Datum Onderwerp : Regionaal programma gemeenten Integraal Zorgakkoord (IZA)

Geachte raadsleden, Hoe houden we de zorg toegankelijk, betaalbaar en van goede kwaliteit? Tot 2040 stijgt de zorgvraag fors, terwijl de zorgcapaciteit afneemt. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) beoogt de zorg in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. De ambitie van de Regionale coalitie IZA is om de kloof tussen de zorgvraag en zorgcapaciteit te dichten richting 2040, zodat goede kwalitatieve zorg ook in de toekomst bereikbaar blijft. Een goede gezondheid van inwoners draagt hieraan bij. Belangrijk is dat we inzetten op gezondheid en welzijn door middel van preventie en ondersteuning, zodat zorgvragen voorkomen worden of minder zwaar worden. Bijvoorbeeld door het bevorderen van een gezonde leefstijl en het versterken van de zelfredzaamheid van mensen. Gemeenten en hun partners in het sociaal domein spelen hierin een essentiële rol. Met de inspanningen vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (zie brief 19 december 2023 over Bestedingsplan 2024 Brede SPUK GALA en Sportakkoord II) en onze Programma's Samen Gezond 's-Hertogenbosch en Sociale Structuur, zetten we daar ook op in. In aansluiting op onze eerdere brief aan uw raad over het Integraal Zorgakkoord (IZA) d.d. 19 december 2023 informeren wij u over het Regionaal programma IZA van de gemeenten in NoordoostBrabant en Bommelerwaard (RNOBB).

De twaalf gemeenten hebben zoals gepland in 2024/Q1 een ‘eigen’ Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB gemaakt en de begroting binnen het totaalbedrag bijgesteld. In deze brief gaan we in op de volgende onderwerpen: - Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB - Begroting SPUK IZA - Kansen voor ‘s-Hertogenbosch o Regionaal Programma IZA gemeenten o Regionale Transformatieplannen - Beoordeling transformatieplannen in het sociaal domein vraagt om andere benadering - Cultuurverandering en inwonerparticipatie

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB In het Integraal Zorgakkoord werken gemeenten, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en zorgkantoren samen om de gezondheid van inwoners te bevorderen en passende zorg te verlenen door processen goed op elkaar aan te laten sluiten en regionaal afspraken te maken over domeinoverstijgende samenwerking. De gedachte achter de akkoorden is dat inwoners gebaat zijn bij een steviger inzet op preventie, in samenwerking met de zorg. Hiervoor is een regionaal gecoördineerde aanpak van zorg en preventie noodzakelijk. In de regio Noordoost-Brabant en Bommelerwaard (RNOBB) heeft de Regionale coalitie IZA op basis van het Regiobeeld IZA gewerkt aan de totstandkoming van het Regioplan IZA Noordoost-Brabant. Op basis van o.a. dit Regioplan vroegen we als mandaatgemeente eind 2023 de specifieke uitkering (SPUK) IZA middelen aan die we gebruiken om met de regiogemeenten een eigen Regionaal programma IZA gemeenten te maken. Het gemeentelijke programma beschrijft de bijdrage van de twaalf gemeenten in de RNOBB aan de uitvoering van het Regioplan IZA. Het Regionaal programma IZA gemeenten is tot stand gekomen met input en betrokkenheid van alle twaalf gemeenten uit de regio RNOBB. Met het Regionaal programma IZA kunnen de gemeenten stappen gaan zetten om de regionale samenwerking in 2024 en daarna verder vorm te geven.

Begroting SPUK IZA Voor het gemeentelijke programma zijn regionale middelen beschikbaar op grond van de regeling SPUK IZA 2023-2026. In de RNOBB gaat het om ruim € 5,5 miljoen per jaar. Het Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB beschrijft hoe de gemeenten in RNOBB de € 5,5 miljoen gaan besteden. Het plan geeft invulling aan de zes bestedingsdoelen van de SPUK IZA: 1. Organiseren en coördineren van de regionale samenwerking met zorgverzekeraars, zorgkantoren en zorgaanbieders op basis van het Regioplan IZA. 2. Structurele inzet (organisatie, coördinatie en bemensing) op de netwerksamenwerking van het sociaal domein met in ieder geval de ggz, de eerstelijnszorg en de huisartsenzorg. 3. Structurele inzet op de coördinatie van de domeinoverstijgende ketenaanpakken: Kansrijke start, Aanpak overgewicht en obesitas kinderen, Gecombineerde Leefstijl Interventie Volwassenen, Valpreventie ouderen en Welzijn op Recept. 4. Inrichten en bemensen van een dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten in de regio voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. 5. Regionaal stimuleren van de inzet van e-health-toepassingen, anonieme hulplijnen en digitale/hybride zorg. 6. Extra inzet van gemeenten voortkomend uit het Regioplan IZA. In de samenwerkingsovereenkomst is de regionale overleg- en besluitvormingsstructuur uitgewerkt en de manier waarop we de middelen SPUK IZA in de RNOBB verdelen.

Een deel van de middelen, ruim 3 miljoen, zetten we in voor regiobrede opdrachten. Daarnaast kunnen gemeenten, al dan niet gezamenlijk, binnen de kaders van Regionaal Programma IZA gemeenten RNOBB een aanvraag indienen. Hiervoor reserveren we bijna 2,5 miljoen. Daarvan is bijna 1 miljoen beschikbaar voor activiteiten die niet onder de specifieke bestedingsdoelen uit de SPUK IZA vallen, maar wel bijdragen aan de opgaven uit het Regioplan IZA Noordoost-Brabant (zie begroting in bijlage 1). Bestedingsdoel 1: Organisatie en coördinatie regionale samenwerking

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De begrote kosten onder bestedingsdoel 1 zetten we in om in de RNOBB, de drie subregio’s en de afzonderlijke gemeenten tot een robuuste meerjarige samenwerking rond het IZA te komen. Het uiteindelijke doel is een regionale preventie infrastructuur in te richten die de transformatie van zorg naar preventie en gezondheid ondersteunt en stimuleert. Vanuit dit bestedingsdoel komen middelen voor het Regionaal programmateam IZA dat bij de mandaatgemeente ’s-Hertogenbosch is ondergebracht. Voor de drie subregio’s Zorgzaam ’sHertogenbosch e.o., Samen in Gezondheid en Mooi Maasvallei stellen we ook middelen beschikbaar. Omdat het belangrijk is dat elke gemeente voldoende capaciteit heeft om lokaal uitvoering te geven aan het IZA, krijgen gemeenten middelen voor lokale inzet. Het deel dat de gemeente ‘sHertogenbosch zou toekomen verdelen we over andere gemeenten, omdat de gemeente ’sHertogenbosch als mandaatgemeente al middelen ontvangt voor het Regionaal programmateam IZA. Bestedingsdoel 2: Organisatie, coördinatie en bemensing netwerksamenwerking sociaal domein, huisartsenzorg, ggz en eerstelijnszorg We zetten in de regio RNOBB de eerste stappen richting een netwerksamenwerking tussen het sociaal domein, de huisartsenzorg, de ggz en de eerstelijnszorg gericht op ouderen in een kwetsbare positie en mensen met een stapeling van problemen.

We willen de zorg en ondersteuning rondom ouderen in een kwetsbare positie en mensen met een stapeling van problemen effectiever en efficiënter organiseren. Het faciliteren van de procesaanpak in de hele regio (Leerhuis, lerende netwerken, kennisfestivals) wordt georganiseerd door middel van een regiobrede opdracht. Gemeenten kunnen daarnaast aanvragen doen voor het faciliteren van lokale initiatieven die passen binnen de procesaanpak (zoals domeinoverstijgende initiatieven). Bestedingsdoel 3: Organisatie en coördinatie domeinoverstijgende ketenaanpakken In het IZA staan afspraken over de inrichting van ketenaanpakken over domeinen heen. Deze afspraken zijn uitgewerkt in hoofdstuk 3G van het GALA. De uitvoering van de ketenaanpakken betalen gemeenten uit de Brede SPUK t/m 2026. De SPUK IZA biedt in 2024 t/m 2026 de mogelijkheid om een financiële impuls te geven aan de regionale implementatie van deze ketenaanpakken. De regiobrede opdrachten uit het gemeentelijke plan dragen voor de ketenaanpakken bij aan het krijgen van inzicht in de huidige situatie en het implementeren van de ketenaanpakken in de regio Brabant Noordoost en Bommelwaard. Dit heeft als voordeel dat gemeenten niet afzonderlijk van elkaar het ‘wiel hoeven uit te vinden’ en van elkaar kunnen leren.

In de regiobrede opdrachten worden ook praktische zaken op elkaar afgestemd zoals: - Afspraken maken met zorgkantoor/zorgverzekeraar. - Afstemmen interventies. - Regionale inkoop. Door in de regio gezamenlijk op te trekken is dus veel winst te behalen. Het betreft de volgende ketenaanpakken: a. Ketenaanpak Kansrijke start. Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. Dat is waar het Actieprogramma Kansrijke Start voor staat. Domeinoverstijgende regionale samenwerking, en daarmee de verbinding tussen het sociaal-, medisch- en gezondheidsdomein, is daarbij noodzakelijk. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

b. Valpreventie bij ouderen. Valongevallen bij ouderen vormen een ernstig en toenemend probleem. Er is veel bekend over wat werkt in valpreventie en er zijn meerdere kosteneffectieve aanpakken in Nederland beschikbaar. Echter de implementatie daarvan is nog te ad hoc, kleinschalig, op projectbasis en niet altijd conform dat wat bekend is wat werkt. c. Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen. De bestaande ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG) wordt ingezet als integraal onderdeel binnen een preventieve infrastructuur in de aanpak van overgewicht en obesitas bij kinderen. d. Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) bij overgewicht volwassenen. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) beschrijft de aanpak van volwassenen met overgewicht en obesitas als het uitvoeren van de ketenaanpak GLI. Het gaat daarbij om het goed inbedden van een GLI als leefstijlinterventie bij overgewicht en obesitas in een gemeente. e. Welzijn op Recept (WoR). Huisartsen en andere eerstelijnszorgverleners verwijzen ‘de patiënt’ met psychosociale problemen naar een welzijnscoach. Welzijn op Recept levert een bijdrage geleverd aan de kwaliteit van leven van patiënten en voorkomt (onnodige) medische kosten én kosten in het sociaal domein.

Bestedingsdoel 4: Inrichting en bemensing van laagdrempelige steunpunten voor mensen met psychische kwetsbaarheid Zorgen voor goede voorzieningen en ondersteuning bij sociale problematiek dragen bij aan het voorkomen van oneigenlijke instroom in de acute zorg. De gezamenlijke opgave is om de ondersteuning en zorg voor mensen met psychische klachten, waaronder verslavingsproblematiek, en hun naasten, anders en beter te organiseren. Zodat we nu en in de toekomst kwalitatief goede ondersteuning en zorg kunnen blijven verlenen. Dit vraagt betere domeinoverstijgende samenwerking, passende ondersteuning en ook een stevige sociale basis (het steunend systeem rond de burger). De beweging naar 'de voorkant' moet sterker en duurzamer. Nog niet iedere inwoner kan nabij laagdrempelig terecht voor zelfregie en herstel. Niet altijd is professionele ondersteuning of zorg het meest passende antwoord op een hulpvraag. En niet iedere vraag is een zorgvraag. Hierbij is een beweging gaande van medicalisering naar normalisering. Ruimte voor maatschappelijk en persoonlijk herstel op je eigen tempo en in wederkerigheid met anderen, is een gelijkwaardige waarde náást goede zorg, maar nog niet alle inwoners kunnen hiervoor in hun nabijheid terecht.

In het IZA is daarom een van de afspraken om te komen tot een landelijk dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten, zoals zelfregie en herstelinitiatieven. De regiobrede opdracht heeft als doel om invulling te geven aan: - Ontwikkelen van een gedeelde visie (ervaringsdeskundigen – gemeenten – zorgpartners). - Uitwisseling van kennis en expertise over herstelgericht werken en inzet van ervaringsdeskundigheid binnen gemeenten en organisaties. - Aanjagen van nieuwe initiatieven en deze in de startfase ondersteunen (o.a. hiaten/witte vlekken voorkomen; regionale dekking). - Monitoren van de effecten (tellen en vertellen). Bestedingsdoel 5: Stimulering inzet e-Health-toepassingen, anonieme hulplijnen en digitale/hybride zorg Bij gemeenten is weinig kennis van e-health toepassingen van de (drie) onderwerpen in dit bestedingsdoel en de rol die gemeenten hierin kunnen/moeten spelen. In een enkele gemeenten heeft

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

een pilot plaats gevonden die raakt aan e-health toepassingen, maar er is geen overzicht van wat de implementatie van e-health, anonieme hulplijnen en vormen van digitale/hybride zorg in RNOBB inhoudt. De regiobrede opdracht heeft als doel om te bepalen wat de rol van gemeenten is en wat we als gemeenten willen bereiken met e-Health-toepassingen, anonieme hulplijnen en vormen van digitale/hybride zorg. Daarnaast worden gemeenten gestimuleerd om e-Health-toepassingen, anonieme hulplijnen en vormen van digitale/hybride zorg te integreren in andere bestedingsdoelen, door dit als subdoel op te nemen in opgaven ketenaanpakken, laagdrempelige steunpunten en in domeinoverstijgende samenwerking. Bestedingsdoel 6: Extra inzet gemeenten voortkomend uit het Regioplan IZA NOB Bestedingsdoel 6 in zijn geheel beschikbaar voor aanvragen door gemeenten voor extra inzet voor de opgaven uit het Regioplan IZA RNOBB. Gemeenten kunnen hiervoor, al dan niet gezamenlijk, een aanvraag indienen bij de mandaatgemeente. De aanvraag moet passen binnen Regioplan IZA Noordoost-Brabant en de daarin beschreven doelen en opgaven.

Kansen voor ‘s-Hertogenbosch Regionaal Programma IZA gemeenten Het vaststellen van het Regionaal programma IZA gemeenten en de bijbehorende begroting geeft ook onze gemeente de kans om, al dan niet samen met de gemeenten uit onze subregio Zorgzaam ’sHertogenbosch e.o., middelen aan te vragen. Een van de plannen die we op dit moment samen met onze partners uit Zorgzaam ontwikkelen is een aanpak die bijdraagt aan bestedingsdoel 2 ‘Organisatie, coördinatie en bemensing netwerksamenwerking sociaal domein, huisartsenzorg, ggz en eerstelijnszorg’. Hiermee willen we ook invulling geven aan de motie ‘De juiste zorg op de juiste plaats middels één regisseur'. We houden u hiervan en ook van eventuele andere aanvragen op de hoogte. Regionale Transformatieplannen In onze subregio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. doen samenwerkende organisaties ook een beroep op de transformatiemiddelen. Inmiddels zijn er acht snelle toetsen ingediend waarvan er zeven zijn goedgekeurd. Naar verwachting wordt in eind april het eerste transformatieplan ingediend (een jaar na akkoord op de snelle toets). Verder zijn er op dit moment drie snelle toetsen in voorbereiding. Een goedgekeurde snelle toets geeft toegang tot de volgende stap in het proces: het aanvragen van de transformatiemiddelen door het indienen van een transformatieplan.

Per regio voeren de twee martkleidende zorgverzekeraars de beoordeling van deze plannen uit. In de zorgkantoorregio Noordoost-Brabant is VGZ de coördinerend zorgverzekeraar over impactvolle transformatieplannen. Als gemeente 's-Hertogenbosch zijn we betrokken bij drie snelle toetsen in de subregio: 1. Sociale Benadering Dementie (goedgekeurde snelle toets). Initiatiefnemer is Van Neynsel samen met Farent, VGZ en de gemeente. Inmiddels is ook Vivent aangesloten. 2. GROEN, de plek voor positieve gezondheid, herstel en ervaring (ingediend voor snelle toets). Initiatiefnemer is Reinier van Arkel. Overige betrokken partners zijn naast de gemeente de GGD, Jeroen Bosch Huisartsen, Haspel en Novadic Kentron. 3. Mentaal Gezondheidsnetwerk (snelle toets in voorbereiding). Initiatiefnemer is Reinier van Arkel. Overige betrokken partners naast de gemeente zijn Jeroen Bosch Huisartsen, Farent en Novadic Kentron. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Beoordeling transformatieplannen in het sociaal domein vraagt om andere benadering In de RNOBB heeft subregio Mooi Maasvallei het transformatieplan ingediend. De subregio Samen in Gezondheid heeft een akkoord ontvangen op de ingediende snelle toets. In deze subregio’s is gekozen voor één groot transformatieplan waar diverse projecten onder vallen. In de RNOBB zijn op dit moment nog geen transformatieplannen goedgekeurd. Het is tot op heden, ook landelijk, een taai proces. Transformatieplannen waarin gemeenten en het sociaal domein een rol spelen worden niet goedgekeurd en daardoor niet uitgevoerd. Oorzaak daarvan zijn ontbrekende randvoorwaarden en een beoordelingskader dat niet past bij de bedoeling en de gemeentelijke uitvoeringspraktijk. De beoordelingscriteria voor het sociaal domein vragen een andere toepassing dan die voor de zorg. Gemeenten willen graag helpen om de beweging naar een gezondere samenleving vorm te geven en te versnellen. In het belang van deze transformatie vragen gemeenten daarom om gezamenlijke beoordeling door zorgverzekeraars en gemeenten bij plannen waarin het sociaal domein een rol heeft. Daarnaast gaat het om tijdelijk geld dat partijen voor incidentele transformatieversnelling in kunnen zetten. Gemeenten hebben daarom ook aandacht gevraagd voor de effecten van de transformatie in het sociaal domein.

Cultuurverandering en inwonerparticipatie In het regioplan staat cultuurverandering als randvoorwaarde voor de transformatie in de zorg: de zorg van nu is niet de zorg van morgen. Er zijn al diverse campagnes op dit onderwerp. Landelijk en ook in Brabant is er de campagne Praat vandaag over Morgen. Vanuit de regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. start binnenkort een campagne in het teken van 750 jaar zorg in de Bossche regio. Op regionaal niveau onderzoeken we wat er verder nodig is en maken hierover in de IZA-coalitie afspraken. We zijn in gesprek met Zorgbelang Brabant-Zeeland om de inwonerparticipatie ook nu weer verder vorm te geven. Vanuit hun ervaring geven we de consulatie en het meedenken van ervaringsdeskundigen, cliënten, inwoners bij het maken van de plannen vorm, met als doel burgerplatfora en inwoners te betrekken bij de transformatie van de zorg. Daarnaast krijg Zorgbelang Brabant-Zeeland een rol in het faciliteren van een adviesraad/ klankborgroep van Bewoners & cliënten zoals beschreven in het Regioplan IZA Noordoost-Brabant. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. We houden u op de hoogte van de uitvoering van het Regioplan IZA RNOBB en het Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlage 1: Begroting SPUK IZA 2024 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Bijlage 1: Begroting SPUK IZA 2024 Voor de samenwerking tussen gemeenten in het kader van het Regioplan IZA en het Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB is een Regionale samenwerkingsovereenkomst IZA gemeenten RNOBB vastgesteld. Als mandaatgemeente ’s-Hertogenbosch vragen we de middelen SPUK IZA aan, beheren ze en verantwoorden ze bij het rijk. Voor de jaren 2024 – 2026 krijgen we het maximaal beschikbare bedrag per jaar: € 5.508.786. Op basis van het Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB is een begroting opgesteld, gekoppeld aan de zes bestedingsdoelen van de SPUK IZA. De begroting past binnen de conceptbegroting die eerder is vastgesteld. Onderstaande tabel geeft de begroting met een verdeling tussen regiobrede opdrachten en aanvragen vanuit gemeenten weer (bedragen in miljoenen €): Nr.

Bestedingsdoel SPUK IZA

Regiobrede opdrachten

1. 2.

Organisatie en coördinatie regionale samenwerking Organisatie, coördinatie en bemensing netwerksamenwerking sociaal domein, huisartsenzorg, ggz en eerstelijnszorg Organisatie en coördinatie domeinoverstijgende ketenaanpakken Inrichting en bemensing van laagdrempelige steunpunten voor mensen met psychische kwetsbaarheid Stimulering inzet e-Health-toepassingen, anonieme hulplijnen en digitale/hybride zorg Extra inzet gemeenten voortkomend uit het Regioplan IZA RNOBB Totaal

€ 1,5

3. 4.

5. 6.

Aanvragen gemeenten

Totaal

€ 1,5

€ 0,5

€ 0,5

€ 1,0

€ 0,35

€ 0,15

€ 0,5

€ 0,5

€ 0,5

€ 1,0

€ 0,3

€ 0,3

€ 0,6

€ 0,9

€ 0,9

€ 2,35

€ 5,5

€ 3,15

De middelen mogen niet worden meegenomen naar een volgend jaar, dus de besteding moet in het desbetreffende jaar plaatsvinden. Om de rijksmiddelen van de SPUK IZA zoveel mogelijk te besteden maken we in september de balans op en nemen we samen met de regiogemeenten een besluit over de eventuele verdeling van de resterende middelen naar inwonerbijdrage over de regiogemeenten.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704