Brief college 21 december 2021 inzake Nadere uiteenzetting afweging alternatieven situering Lage Diezebrug incl. bijlage
Tekst van het document
T.a.v. de Gemeenteraad
Uw brief van
: -
Ref.
:-
Uw kenmerk
: -
Tel.
: (073) 6159362
Afdeling
: SO/PROGRAMMAS & PROJECTEN
: j.vanheumen@s-hertogenbosch.nl
Zaaknummer
: 11822799
Bijlage(n : 1
Datum
: 21 december 2021
Onderwerp
: Nadere uiteenzetting afweging alternatieven situering Lage
Diezebrug
Geachte raadsleden, Naar aanleiding van de gemeenteraadsvergadering van 7 december jl. ontvangt u hierbij een nadere uiteenzetting van de afweging die heeft geleid tot de situering van een nieuwe (lage) Diezebrug in het Gebiedsperspectief voor de Bossche Stadsdelta en geven we u inzicht in de effecten van de situering van de brug op een andere locatie. De oude brug De verschijningsvorm van de huidige Diezebrug is bepaald door twee gegevens. Sinds de aanleg van de Drakentunnel in 1959 maakt de brug onderdeel uit van de Rijksweg Utrecht-Eindhoven. Samen met de tunnel vormt zij de ‘Traverse door ’t Zand’. Op de brug is vooral ruimte voor autoverkeer, fietsers en voetgangers komen er bekaaid af. Het tweede gegeven is dat de brug hoog is, vanwege de doorvaart voor de beroepsvaart over de Zuid Willemsvaart. Dit levert een redelijk steile helling op en lange toeritten naar de brug over grondlichamen. Pas op het Brugplein en bij de kruising Vogelstraat sluit de weg weer aan op maaiveld. Daardoor vormt de weg een fysieke en stedenbouwkundige barrière tussen oost en west. Tussen Brugplein en Vogelstraat is er slechts één dwarsverbinding: een voetgangerstunneltje in de Vaaltweg. Langs beide Diezeoevers is geen dwarsverbinding mogelijk, onder de brug door. In het oorspronkelijk plan voor ’t Zand was de Diezebrug niet voorzien.
Er was dan ook te weinig ruimte voor de toeritten en grondlichamen, waardoor forse keermuren zijn gebouwd. Deze versterken nog eens de scheidende werking van de Diezebrug. De ontwikkeling van de Bossche Stadsdelta is aanleiding om te onderzoeken of juist de beide stadsdelen aan weerszijde van de Dieze met elkaar kunnen worden verbonden, zodat gesproken kan worden van een brede binnenstad. Indirect betekent dit of de scheidende werking van de brug kan worden verminderd. Daar komt bij dat de constructieve veiligheid van de brug niet meer toereikend is. Dit biedt kansen, omdat ook de omstandigheden zijn veranderd. De doorgaande weg tussen UtrechtEindhoven gaat allang niet meer door ’t Zand maar over de A2 - om de stad heen - en de beroepsvaart gaat niet meer door de Zuid Willemsvaart, maar door het nieuwe Maximakanaal. Een nieuwe brug kan dus lager worden, zodat deze stadsdelen niet meer van elkaar scheidt, maar juist
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
met elkaar verbindt. Door de lagere ligging is de weg beter oversteekbaar. De nieuwe brug kan ook nadrukkelijker een brug voor langzaam verkeer worden en minder voor autoverkeer. Dit past goed bij de ambities voor de binnenstad en de Binnenstadsring, waar de brug onderdeel van uitmaakt: ‘van autoweg naar boulevard’, d.w.z. minder een verkeersruimte, meer een verblijfsgebied (Handboek Binnenstadsring, mei 2013). Niet in de laatste plaats gaat de snelfietsroute richting Oss over de brug. Daarvoor zal voldoende ruimte gemaakt worden op de brug, terwijl de brug voor fietsers en voetgangers comfortabeler zal worden, vanwege de lagere hoogte. De stad is om de brug en de oude A2 verbinding ‘heen gegroeid’ afgelopen 100 jaar. De verkeersberekeningen hebben aangetoond dat er hier een oeververbinding nodig blijft, voor de auto als onderdeel van de Binnenstadsring, en voor het Openbaar Vervoer en de (snel-)fietser als route van ’s-Hertogenbosch Noord naar het Station. Een nieuwe brug Deze kans is in het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta met beide handen aangegrepen: de nieuwe Diezebrug is hier nadrukkelijk ingezet als verbinding tussen de noord- en de zuidoever van de Dieze. Zo kan de Binnenstad de sprong over de Dieze maken. Het Gebiedsperspectief gaat uit van een gelijkwaardige ontwikkeling van de noord- en de zuidzijde als onderdeel van de binnenstad.
Op beide oevers wordt een gemengd stedelijk programma ontwikkeld met (urban) cultuur, nieuwe woonen werkvormen en experimentele vrijplaatsen. Op de zuidoever ligt het zwaartepunt bij het industrieel erfgoed (Molengebouw, directeurswoning, IJzergieterij), op de noordoever bij de nieuwe evenementenwerf. Deze (ontmoetings-)plekken worden door de Diezebrug met elkaar verbonden, waardoor er (‘Bossche’) routes door het gebied ontstaan. De brug maakt dus onderdeel uit van een integraal samenspel. Dit ‘haltermodel’ met publiek aantrekkende functies is cruciaal voor de Bossche Stadsdelta en de nieuwe brug (‘de Rode Loper’) maakt hier een onlosmakelijk onderdeel van uit. Voor de brug wordt in het Gebiedsperspectief de term ‘stadsbrug’ gebruikt, om aan te geven dat de brug geen onderdeel (meer) is van een doorgaande route, maar bij de stad hoort, bij de Stadsdelta. In ‘s-Hertogenbosch hebben we al een aantal mooie voorbeelden van ‘stadsbruggen’, denk dan bijv. aan de Wilhelminabrug, de Rückertbrug en de Aabrug (of Bartenbrug). De nieuwe brug in het Gebiedsperspectief In het Gebiedsperspectief is de nieuwe brug ten westen van de bestaande brug gedacht. Zo blijft de aansluiting op de bestaande verkeersstructuur gehandhaafd en kan de nieuwe brug eerst gebouwd worden voordat de bestaande brug gesloopt wordt.
De brug is zo gepositioneerd, dat het nieuwe wegtracé over het huidige Werfpad loopt. Bebouwing die hier gehandhaafd wordt komt zo aan de Binnenstadsring te liggen. Door de nieuwe ligging ontstaat aan de oostzijde meer ruimte rondom de Citadel en het Ravelijn, dat nu half verborgen gaat onder de taluds van de Orthenweg. Tegelijkertijd ontstaat daarmee extra ruimte om samen met BrabantWonen de Citadelhof te herontwikkelen. Hier kan een belangrijk deel van de sociale woningen in de Bossche Stadsdelta gerealiseerd worden. Aan de zuidzijde is de aanlanding van de brug voor de IJzergieterij gedacht (verplaatsing van ca. 50m ten opzichte van huidige brug). Komend vanuit het noorden rijd je hier recht op aan. Het industrieel erfgoed wordt hiermee in de beleving een trekker van de zuidelijke Stadsdelta. In de aansluiting op de Brugstraat komt er een ‘slinger’ in het nieuwe tracé. Dit past bij de ambitie van de Binnenstadsring om doorgaand verkeer te weren d.m.v. een snelheid van 30 km/u en bijbehorende weginrichting. Het ontworpen tracé (met ‘slinger’) is geschikt voor een bus en de hulpdiensten. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
Dit zijn de overwegingen, in willekeurige volgorde, die geleid hebben tot de ligging die is opgenomen in het Gebiedsperspectief: • de nieuwe brug kan eerst gebouwd worden, waarna de oude kan worden gesloopt; • de optimale route noord-zuid voor het openbaar vervoer en (snel-)fietsers blijft zo gehandhaafd; • door de ‘slinger’ in de weg wordt het gestrekte tracé enigszins onderbroken, passend bij de uitgangspunten voor de Binnenstadsring, waar de gewenste snelheid 30 km/u is; • er wordt geen verkeer op de Binnenstadsring door het te ontwikkelen gebied van de Stadsdelta geleid, waardoor hier een goed netwerk van ontmoetingsplekken gerealiseerd kan worden; • er wordt niet meer autoverkeer de Vogelstraat ingetrokken, zodat er geen extra belasting ontstaat voor de bestaande woningen, de moskee en de Veiligheidsdriehoek; • er ontstaat voldoende ruimte om de Citadel en het Ravelijn beter zichtbaar te maken én de Citadelhof te herontwikkelen; • het industrieel erfgoed-ensemble blijft intact/wordt niet doorsneden; • op de zuidoever kan ook in deze variant een waterfront ontwikkeld worden: wegprofiel en oever zullen hier vergelijkbaar zijn met de Havensingel; • de nieuwe brug komt aan het Waterplein te liggen als zichtbare verbinding tussen de beide helften van de Stadsdelta, maar ook als verbinding tussen de historische binnenstad en de Stadsdelta; • ook de nieuwe evenementenwerf komt -
samen met het erfgoedensemble (‘haltermodel’) - aan dit Waterplein te liggen. Dit wordt het echte hart van de Stadsdelta; • de brug is realiseerbaarheid binnen het beschikbare budget van 10 miljoen en de grondposities. De locatie van de nieuwe brug Voorafgaand aan het opstellen van het Gebiedsperspectief is een aantal andere opties bestudeerd voor de mogelijke ligging van deze nieuwe brug. Grofweg zijn dit er drie: op de huidige locatie van de Diezebrug, direct langs de Spoorbruggen of ergens ertussenin. 1. Op de huidige locatie: De brug maakt onderdeel uit van de Binnenstadsring. Een route en inpassing in de bestaande stad is dan de meest logische keuze zonder teveel inbreuk te doen op het aansluitende netwerk. Door de nieuwe brug op de huidige locatie te leggen blijft het aansluitende wegennetwerk (Brugstraat, Orthenstraat) op een logische manier aansluiten. Belangrijk daarbij is dat de langzaam verkeerroutes en de route voor het Openbaar Vervoer van Noord naar het NS-station zo intact blijven. De brug op dezelfde locatie als de huidige levert vooral een faseringsprobleem op: de brug moet eerst gesloopt worden, voordat de nieuwe gebouwd kan worden. Zowel tijdens de sloop- als de bouwfase is er dan geen verbinding.
Eventueel zou een tijdelijke verbinding over het water gemaakt kunnen worden, maar dit heeft - los van mogelijke belangen van het waterschap - gevolgen voor de kosten (minstens € 700.000,-- extra), de (verkeers)veiligheid bij hoogwater en de doorvaart, die dan gedurende de gehele bouwfase onmogelijk is. De nieuwe brug ernaast leggen is dan een beter alternatief. De nieuwe brug kan eerst gebouwd worden, de bestaande wordt dan na oplevering afgebroken.
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
2. Direct langs de Spoorbruggen: Een andere optie is om de nieuwe brug aan de noordwestzijde van de Bossche Stadsdelta nabij de huidige spoorbruggen te leggen. Stedenbouwkundig en vanuit beeldkwaliteit betekent dit dat de nieuwe brug gebundeld wordt met de bestaande spoorbruggen. De nieuwe brug zou in vormgeving bij de bestaande bruggen kunnen aansluiten. Beide oevers van de Stadsdelta zouden hiermee ‘vrijgespeeld’ worden en aan het Waterplein komen te liggen, waaraan de Citadel in de oostzijde ligt. Hier zouden zo twee waterfronten ontwikkeld kunnen worden. Aan deze optie kleeft een aantal nadelen. Eén nadeel is fysiek: de nieuwe brug moet op dezelfde hoogte worden aangelegd als de spoorbruggen, vanwege de kruising onderdoor van de Veemarktweg. De overspanning van de brug zal daarom ook langer zijn. Dit betekent ook meer kosten. De nieuwe brug wordt dan geen lage brug, maar (net als de huidige) weer een hoge Diezebrug. Dit betekent dat ook fietsers/voetgangers via hellingen de brug over moeten, terwijl de toeritten naar de brug tot zo’n beetje halverwege de Vogelstraat en halverwege de Boschdijkstraat zullen komen. Dit heeft consequenties vanwege grondposities. Deze optie is ook alleen mogelijk als daarvoor het rangeerterrein van ProRail wordt aangekocht. Dit betekent dat deze optie aanzienlijk duurder zal zijn dan optie 1.
Daarnaast heeft ProRail aangegeven, dat het behoud van het rangeerterrein noodzakelijk is. Voor het openbaar vervoer en het langzaam verkeer betekent deze ligging van de brug ook dat er ‘omgereden’ moet worden. Dit betekent een forse verslechtering van de verbinding voor fietsers en voetgangers. Dit zou eventueel ondervangen kunnen worden door een extra langzaam verkeersbrug te bouwen. Ook hiermee gaan extra kosten gepaard. Deze optie leidt het (gemotoriseerd) verkeer dus om de Bossche Stadsdelta heen. De verkeersbelasting op de Vogelstraat en de Boschdijkstraat zal hierdoor fors toenemen. Deze route maakt het onmogelijk om tussen Willem II en de Verkadefabriek een (autovrij) cultuurplein te maken. 3. Ergens ertussenin: Tenslotte is ook een optie bestudeerd waarbij de brug ergens tussen de huidige locatie en de spoorbruggen in komt te liggen. Bijvoorbeeld in het verlengde van de Buitendijkstraat/Tramkade of in het verlengde van de Gruttostraat. Hiermee komt de brug nog centraler in de Bossche Stadsdelta te liggen en ontstaat er meer ruimte voor het Waterplein bij de Citadel. Zowel aan de noord- als de zuidzijde wordt een deel van de oevers ‘vrijgespeeld’ voor de ontwikkeling van de Stadsdelta. Voor deze ligging van de brug en de aansluitende wegen zijn gronden nodig, die nog in eigendom zijn bij andere partijen.
Voor de aanlanding van de brug aan de zuidzijde en de voortzetting van de Binnenstadsring is echter onvoldoende ruimte. De Buitendijkstraat, tussen Molengebouw en directeurswoning, is te smal voor het profiel van de Binnenstadsring. Om hier tussendoor te kunnen zou de directeurswoning gesloopt moeten worden. De nieuwe brug zou nog aan de westzijde van het Molengebouw kunnen aanlanden, maar dan zou het huidige Werkwarenhuis gesloopt moeten worden. In beide gevallen wordt het ensemble van het industrieel erfgoed dus in stukken geknipt. Hoe verder de brug naar het westen wordt verplaatst, hoe meer verkeer op de Binnenstadsring door de Vogelstraat rijdt. Dit betekent een extra belasting voor de bestaande woningen, de moskee en de Veiligheidsdriehoek. Aan de zuidzijde wordt de aansluiting van de Boschdijkstraat op de www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
Binnenstadsring - die nu op het Brugplein ligt - het te ontwikkelen gebied ingetrokken. Bij afsluiting van de weg tussen Willem II en Verkadefabriek komt deze zelfs midden in het te ontwikkelen gebied te liggen, waardoor al het verkeer op de Binnenstadsring midden door de Bossche Stadsdelta wordt geleid. Dit is een beperking van het beoogd verblijfsklimaat in het gebied: aantrekkelijke openbare ruimte en een netwerk van ontmoetingsplekken. Gezien het bovenstaande en de door de raad meegegeven kaders kiezen wij voor de lage Diezebrug, zoals die nu wordt voorgesteld in het Raadsvoorstel. We bouwen hiermee een brug, die past bij de hoge ambities die we voor ogen hebben voor de Bossche Stadsdelta. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Aangezien er geen I&O meer voorafgaand aan de commissievergadering is en we ons kunnen voorstellen, dat u nog technische toelichting zou willen hebben, bieden wij u desgewenst aan om dit nog te organiseren. U kunt zich hiervoor richten tot de griffie.
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris, De burgemeester,
drs. B. van der Ploeg
drs. J.M.L.N. Mikkers
Bijlage(n): De verschillende opties in beeld
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
uitgangspunten
F
J F
G
I
A
fasering sloop en nieuwbouw
B
n-z route voor openbaar vervoer en (snel-)fietsers
C
30 km/u
D
verkeer binnenstadsring gaat door de stadsdelta
E
meer verkeer in de vogelstraat en/of boschdijkstraat
F
herontwikkelen citadel, ravelijn én citadelhof
G
cultuurhistorisch ensemble blijft intact
H
mogelijkheid om waterfront(en) te ontwikkelen
I
nieuwe brug aan het waterplein
J
‘haltermodel’ als hart van de stadsdelta
kosten grondposities
Positie nieuwe Diezebrug Gebiedsperspectief
uitgangspunten
F
G
I
waardering*
A
fasering sloop en nieuwbouw
-
B
n-z route voor openbaar vervoer en (snel-)fietsers
o
C
30 km/u
-
D
verkeer binnenstadsring gaat door de stadsdelta
o
E
meer verkeer in de vogelstraat en/of boschdijkstraat
o
F
herontwikkelen citadel, ravelijn én citadelhof
-
G
cultuurhistorisch ensemble blijft intact
o
H
mogelijkheid om waterfront(en) te ontwikkelen
o
I
nieuwe brug aan het waterplein
o
J
‘haltermodel’ als hart van de stadsdelta
o
kosten
-
grondposities
o
* waardering tov. Gebiedsperspectief
Positie nieuwe Diezebrug Optie 1 Op huidige locatie
uitgangspunten
E
F
H
F
G
E
H
I
waardering*
A
fasering sloop en nieuwbouw
o
B
n-z route voor openbaar vervoer en (snel-)fietsers
--
C
30 km/u
-
D
verkeer binnenstadsring gaat door de stadsdelta
o
E
meer verkeer in de vogelstraat en/of boschdijkstraat
--
F
herontwikkelen citadel, ravelijn én citadelhof
+
G
cultuurhistorisch ensemble blijft intact
o
H
mogelijkheid om waterfront(en) te ontwikkelen
++
I
nieuwe brug aan het waterplein
-
J
‘haltermodel’ als hart van de stadsdelta
--
kosten
--
grondposities
-
* waardering tov. Gebiedsperspectief
Positie nieuwe Diezebrug Optie 2 Direct langs de Spoorbruggen
uitgangspunten
E
D F
A
fasering sloop en nieuwbouw
o
B
n-z route voor openbaar vervoer en (snel-)fietsers
o
C
30 km/u
o
D
verkeer binnenstadsring gaat door de stadsdelta
-/--
E
meer verkeer in de vogelstraat en/of boschdijkstraat
-
F
herontwikkelen citadel, ravelijn én citadelhof
o
G
cultuurhistorisch ensemble blijft intact
-
H
mogelijkheid om waterfront(en) te ontwikkelen
+
I
nieuwe brug aan het waterplein
o
J
‘haltermodel’ als hart van de stadsdelta
o
kosten
o
grondposities
-
G D
F G H
E
I
waardering*
* waardering tov. Gebiedsperspectief
Positie nieuwe Diezebrug Optie 3 Ergens er tussen in