Brief college 15 oktober 2024 over Regionaal programma gemeenten IZA

Aan de leden van de gemeenteraad

Uw brief van : Ref. : Lieke van de Camp Uw kenmerk : Tel. : (06) 53 22 47 20 Afdeling : MO/VOLW/O&R E-mail : l.vandecamp@s-hertogenbosch.nl Zaaknummer: 17003087 : 15-10-2024 Datum Onderwerp : Regionaal programma gemeenten Integraal Zorgakkoord (IZA)

Geachte raadsleden, Hoe houden we de zorg toegankelijk, betaalbaar en van goede kwaliteit? Tot 2040 stijgt de zorgvraag fors, terwijl de zorgcapaciteit afneemt. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) beoogt de zorg in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. In het Integraal Zorgakkoord werken gemeenten, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en zorgkantoren samen om de gezondheid van inwoners te bevorderen en passende zorg te verlenen door processen goed op elkaar aan te laten sluiten en regionaal afspraken te maken over domeinoverstijgende samenwerking. De gedachte achter de akkoorden is dat inwoners gebaat zijn bij een steviger inzet op gezondheid, preventie en welzijn in samenwerking met de zorg. Hiervoor is een regionaal gecoördineerde aanpak van zorg en preventie noodzakelijk. Gemeenten en hun partners in het sociaal domein spelen hierin een essentiële rol. Met de inspanningen vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (zie brief 19 december 2023 over Bestedingsplan 2024 Brede SPUK GALA en Sportakkoord II) en onze Programma's Samen Gezond 's-Hertogenbosch en Sociale Structuur, zetten we in op het bevorderen van een gezonde leefstijl en het versterken van de zelf- en samenredzaamheid van mensen. In aansluiting op eerdere brieven aan uw raad over het Integraal Zorgakkoord (IZA) d.d.

19 december 2023 en 23 april 2024 informeren wij u over het Regionaal programma IZA van de gemeenten in Noordoost-Brabant en Bommelerwaard (RNOBB). In deze brief gaan we in op de volgende onderwerpen: - Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB - Kansen voor ’s-Hertogenbosch o Regionaal Programma IZA gemeenten o Regionale Transformatieplannen - Begroting en werkwijze Regionaal Programma IZA gemeenten 2025 - 2026 - Knelpunten betrokkenheid gemeenten en sociaal domein in transformatieplannen

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

-

Cultuurverandering en inwonerparticipatie

Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB In de beweging van zorg naar preventie, gezondheid en welzijn spelen gemeenten inhoudelijk een grote rol. Op grond van het IZA hebben zij een eigen opgave. Op basis van het Regioplan IZA Noordoost-Brabant hebben de gemeenten in de regio Noordoost-Brabant en Bommelerwaard een Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB opgesteld. Het gemeentelijke programma beschrijft de bijdrage van de twaalf gemeenten in de RNOBB aan de uitvoering van het Regioplan IZA NoordoostBrabant. Mandaatgemeente ’s-Hertogenbosch heeft namens de RNOBB een specifieke uitkering (SPUK) IZA middelen aangevraagd die we gebruiken om uitvoering te geven aan het Regionaal programma IZA gemeenten. Het uiteindelijke doel is een regionale preventie infrastructuur in te richten die de transformatie van zorg naar preventie, gezondheid en welzijn ondersteunt en stimuleert. Kansen voor ‘s-Hertogenbosch Regionaal Programma IZA gemeenten Met middelen uit het Regionaal programma IZA gemeenten is het afgelopen jaar een stimulans gegeven aan volgende lokale initiatieven: • Aanpak bewoners met een stapeling van problemen. De vraag naar zorg en ondersteuning verandert. Als gevolg van meerdere factoren (vergrijzing, meer complexiteit in de samenleving) komen er meer mensen met een stapeling van problemen (onder wie ouderen en mensen met een psychische kwetsbaarheid).

De vraag naar zorg en ondersteuning wordt complexer en beslaat steeds vaker het medische domein, langdurige zorgdomein en sociaal domein. De gemeente ’s-Hertogenbosch erkent dat de zorg en ondersteuning voor mensen met een stapeling van problemen beter moet. Dit vraagt om domeinverbindend samenwerken in netwerken van informele en formele partners op het gebied van wonen, welzijn, zorg, werk en inkomen. Vanuit de vraag van de inwoner of het gezin en in diens leefomgeving. We werken hierin met alle netwerkpartners van Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. samen. Dit doen we op operationeel, tactisch en strategisch niveau, zodat we op alle niveaus dezelfde taal spreken en samen leren. We werken volgens de Samenwerkwijze. We starten klein in 's-Hertogenbosch West (Kruiskamp en Schutskamp). Hiermee willen we ook invulling geven aan de motie ‘De juiste zorg op de juiste plaats middels één regisseur' van 6 juni 2023. We houden u hiervan en ook van eventuele andere aanvragen op de hoogte. • GROEN is een netwerkinitiatief van drie gemeenten (’s-Hertogenbosch, St. Michielsgestel en Vught), GGD, Jeroen Bosch Huisartsen en Reinier van Arkel (Herlaarhof). Een steeds grotere groep kinderen en jongeren tot 23 jaar kampt met mentale problemen. In de praktijk blijkt dat voorliggende collectieve interventies in veel gevallen even effectief of zelfs effectiever zijn.

Dergelijke collectieve interventies sluiten niet alleen aan bij het IZA, maar ook bij de Hervormingsagenda Jeugd (HAJ). GROEN is zo’n alternatieve collectieve interventie. Het is letterlijk een plek in het groen gericht op herstel en positieve gezondheid. Naast kinderen en jongeren zijn ook ouders welkom. Vakkennis, wetenschappelijke kennis én ervaringskennis komen er samen. Het team van GROEN bestaat uit meerdere ervaringswerkers, een verpleegkundig specialist, een ggz behandelaar, een verpleegkundige, een begeleider, een leefstijltherapeut en een manager. GROEN voorkomt voor een deel van de populatie instroom in de specialistische ggz en zorgt tevens voor een snellere uitstroom uit de specialistische ggz. Doordat GROEN een deel van de vraag naar de www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

•

•

•

specialistische ggz afvangt worden de wachtlijsten voor de specialistische ggz korter. GROEN leidt tot meer impact bij de kinderen en jongeren tot 23 jaar en hun netwerk. Zij ervaren hun gezondheid als significant beter. Mentaal Gezondheidsnetwerk. In de regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. starten we met het opzetten van een Mentaal Gezondheidsnetwerk volgens de landelijke werkwijze. Dit netwerk omvat zowel het sociaal domein als de huisartsenzorg, de ggz, de verslavingszorg als de zorg voor inwoners met een verstandelijke beperking. De ervaring die we hiermee opdoen dient als onderbouwing voor het transformatieplan dat de betrokken partijen later dit jaar indienen bij de zorgverzekeraar. E-Health en hybride zorg. Samen met BrabantWonen, BrabantZorg, Avans, GET-lab1. Breda & Den Bosch en Lab Sociaal onderzoeken we hoe we rondom (technische) innovatie de krachten kunnen bundelen. Meer specifiek richt deze samenwerking zich op de inzet van technologie en data voor de steeds groter wordende zorg- en ondersteuningsvraag van mensen met dementie. De vraag is op welke wijze zij prettig en veilig langer kunnen thuis wonen met passende zorg en technologische ondersteuning. Na het T-Huis en de SRVwagen die vooral op voorlichting gericht zijn, zetten we een stap naar de toepassing van technologie in een aantal Bossche huishoudens en leren hiervan.

Bewonerscirkels: Dit is de Bossche variant van de 'Voorzorgcirkel’. Bewonerscirkels zijn informele netwerken van buurtbewoners die elkaar helpen met dagelijkse taken, wat bijdraagt aan verbondenheid en welzijn. Dit initiatief is geen vervanging van professionele zorg, maar kan wel de druk op zorgsystemen verminderen door snelle ondersteuning te bieden. Hiermee geven we ook invulling aan een belangrijke aanbeveling uit het Burgerberaad om de zorgzaamheid in de gemeenschap te bevorderen.

Regionale Transformatieplannen Zorgzaam ’s-Hertogenbosch e.o. Naast specifieke uitkering (SPUK) IZA middelen voor gemeenten stelt het ministerie van VWS 2,8 miljard euro aan transformatiemiddelen voor zorgtransformaties beschikbaar. Zorgaanbieders, zorgprofessionals, patiëntenorganisaties, zorgverzekeraars en gemeenten maken samen transformatieplannen voor zorgtransformaties, waarmee ze een beroep kunnen doen op deze transformatiemiddelen die door de zorgverzekeraars worden beheerd. In onze subregio Zorgzaam 'sHertogenbosch e.o. doen samenwerkende organisaties ook een beroep op de transformatiemiddelen bij zorgverzekeraars. Inmiddels zijn er twee transformatieplannen ingediend waarvan er een is goed gekeurd: 1. Regionaal monitoringscentrum (akkoord); 2. Naar een sterkere netwerkzorg voor mentale gezondheid in de regio (3e maal opnieuw ingediend, nog geen akkoord). Een goedgekeurde snelle toets geeft toegang tot de volgende stap in het proces: het aanvragen van de transformatiemiddelen door het indienen van een transformatieplan. De gemeente ’sHertogenbosch is bij een aantal snelle toetsen (Sociale Benadering Dementie, Mentaal Gezondheidsnetwerk en GROEN) betrokken. De betrokkenheid gemeenten en sociaal domein in transformatieplannen verloopt nog erg moeizaam (zie toelichting verderop in deze brief). Binnen de subregio Zorgzaam ’s-Hertogenbosch e.o.

zijn de volgende snelle toetsen goedgekeurd: 1. Sociale Benadering Dementie; 2. Mentaal Gezondheidsnetwerk (MGN); 3. Academie patiënt en mantelzorger;

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4. 5. 6.

Doorgebruik thuismedicatie in het ziekenhuis (eerst versie transformatieplan klaar, eind 2024 indienen); Embraze (transformatieplan bijna klaar); mProve (transformatieplan bijna klaar).

De snelle toets voor GROEN, de plek voor positieve gezondheid, herstel en ervaring is ingediend. Voor de volgende onderwerpen zijn snelle toetsen in de maak: 1. IedereenZorgt in de wijk (wordt al wel uitgevoerd); 2. Spoedplein ’s-Hertogenbosch; 3. RSO VOORuit (streven eind 2024). Begroting en werkwijze Regionaal Programma IZA gemeenten 2025 - 2026 Voor het gemeentelijke programma zijn ook de komende twee jaar regionale middelen beschikbaar op grond van de regeling SPUK IZA 2023-2026. Het Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB beschrijft hoe de gemeenten in RNOBB de € 5,5 miljoen gaan besteden. Voor 2025 - 2026 is in afstemming met alle regiogemeenten een aangepaste begroting afgesproken voor de besteding van de ruim € 5,5 miljoen per jaar. Hierin is de ervaring van het afgelopen jaar meegenomen. Een deel van de middelen, 2,5 miljoen, zetten we in 2025 en 2026 in voor de volgende regionale thema’s: • Netwerksamenwerking volgens de Samenwerkwijze. Er is breed draagvlak om regionaal in te zetten op de Samenwerkwijze (SWW). Dit is een aanpak gericht op het verbeteren van het proces van samenwerken tussen partijen op het gebied van wonen, welzijn, zorg, werk en inkomen, radicaal vertrekkend vanuit de vraag van de inwoner(s). In de regio zijn partijen in meerdere gemeenten1 met deze werkwijze gestart.

Ook in 's-Hertogenbosch-West passen we de werkwijze toe in de Kruiskamp en Schutskamp. Aan de hand van tien casussen leren we in de uitvoering op de wijkwerkvloer. Daar leren we ook wat er van managers en bestuurders van betrokken partijen nodig is om professionals in staat te stellen een oplossing te vinden voor de inwoners met hun hulpvraag. Partijen in de gemeenten die werken volgens de Samenwerkwijze krijgen ondersteuning vanuit het Regionaal Leerhuis SWW (denk hierbij aan kwartiermakers, leertrajecten en kennissessies). Gemeenten die starten met de SWW stellen daarvoor gebiedsaanjagers aan. Zij jagen de SWW in hun gebied aan bij professionals van alle betrokken organisaties. Het Regionaal Leerhuis SWW wordt bekostigd uit een regionale opdracht in het kader van de SPUK IZA. Gebiedsaanjagers worden gefinancierd uit de middelen die de individuele gemeenten ontvangen. • Regionale inlooppunten: De beweging naar 'de voorkant' (preventie, gezondheid en welzijn) moet sterker en duurzamer. Nog niet iedere inwoner kan nabij laagdrempelig terecht voor ontmoeting, zelfregie en herstel. Niet altijd is professionele ondersteuning of zorg het meest passende antwoord op een hulpvraag. En niet iedere vraag is een zorgvraag. Hierbij is een beweging gaande van medicalisering naar normalisering.

Ruimte voor maatschappelijk en persoonlijk herstel op je eigen tempo en in wederkerigheid met anderen, is een gelijkwaardige waarde náást goede zorg, maar nog niet alle inwoners kunnen hiervoor in hun nabijheid terecht. In het IZA is daarom een van de afspraken om te komen tot een landelijk dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten, zoals ontmoetingsplekken, zelfregie- en herstelcentra. In 2025 en 2026 zetten we verder in op het verbreden, verdiepen en versnellen 1

Land van Cuijk, Oss, Meierijstad, Boxtel, Sint-Michielsgestel, 's-Hertogenbosch en Maashorst.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

•

•

van het aanbod van laagdrempelige steun(punten) en herstelondersteuning op basis van een nog te ontwikkelen regionale visie op herstelgericht werken en de inzet van ervaringsdeskundigheid. De coördinatie van de domeinoverstijgende ketenaanpakken. In het IZA staan afspraken over de inrichting van ketenaanpakken over domeinen heen. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) omvat afspraken over het bereiken van een gezonde generatie in 2040: weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Gemeenten kunnen voor hun eigen inzet op de doelen in het GALA een beroep doen op rijksfinanciering vanuit de brede specifieke uitkering (SPUK). In de SPUK worden deels bestaande middelen voor uiteenlopende programma’s en deels nieuwe kabinetsmiddelen gebundeld aangeboden. Regionaal is er behoefte aan kennisuitwisseling en het delen van goede voorbeelden. In 2025 en 2026 zetten we vanuit de SPUK IZA in op het delen van ervaringen en kennis over het implementeren van de ketenaanpakken tussen de subregio’s Mooi Maasvallei (Land van Cuijk), Samen in Gezondheid (Oss en omgeving) en Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. (omgeving 'sHertogenbosch). Door in de regio gezamenlijk op te trekken is dus veel winst te behalen. Het betreft de volgende ketenaanpakken: o Ketenaanpak Kansrijke start.

Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. Dat is waar het Actieprogramma Kansrijke Start voor staat. Domeinverbindende regionale samenwerking, en daarmee de verbinding tussen het medisch domein en het sociaal domein is daarbij noodzakelijk. o Valpreventie bij ouderen. Valongevallen bij ouderen vormen een ernstig en toenemend probleem. Er is veel bekend over wat werkt in valpreventie en er zijn meerdere kosteneffectieve aanpakken in Nederland beschikbaar. Echter de implementatie daarvan is nog te ad hoc, kleinschalig, op projectbasis en niet altijd conform dat wat bekend is wat werkt. o Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen. De bestaande ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG) wordt ingezet als integraal onderdeel binnen een preventieve infrastructuur in de aanpak van overgewicht en obesitas bij kinderen. o Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) bij overgewicht volwassenen. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) beschrijft de aanpak van volwassenen met overgewicht en obesitas als het uitvoeren van de ketenaanpak GLI. Het gaat daarbij om het goed inbedden van een GLI als leefstijlinterventie bij overgewicht en obesitas in een gemeente. o Welzijn op Recept (WoR). Huisartsen en andere eerstelijnszorgverleners verwijzen ‘de patiënt’ met psychosociale problemen naar een welzijnscoach.

Welzijn op Recept levert een bijdrage geleverd aan de kwaliteit van leven van patiënten en voorkomt (onnodige) medische kosten én kosten in het sociaal domein. Stimulering inzet e-Health-toepassingen. In 2024 hebben we regionaal nog niet ingezet op het stimuleren van E-Health. Dit is door de gemeenten uit de regio wel als belangrijk speerpunt benoemd. Het regionale thema heeft als doel om te bepalen wat de rol van gemeenten is en wat we als gemeenten willen bereiken met e-Health-toepassingen. Daarnaast worden gemeenten gestimuleerd om e-Health-toepassingen te integreren in andere bestedingsdoelen. In de gemeente ’s-Hertogenbosch zijn oriënterende gesprekken

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

•

gaande met Lab-Sociaal over het breder inzetten van het T-huis, het optimaliseren van wijkdata en gegevensdeling tussen domeinen. Extra inzet van gemeenten gezamenlijk voor het Regioplan IZA RNOBB om bijvoorbeeld de gewenste cultuurverandering te realiseren. We reserveren middelen gezamenlijk vorm te geven aan bijvoorbeeld een eenduidige boodschap om cultuurverandering aan te jagen.

Naast de regionale thema’s zijn middelen beschikbaar voor het Regionaal programmateam IZA dat bij de mandaatgemeente ’s-Hertogenbosch is ondergebracht en voor de organisatie en coördinatie van de regionale samenwerking drie subregio’s Zorgzaam ’s-Hertogenbosch e.o., Samen in Gezondheid en Mooi Maasvallei. Tot slot is € 2 miljoen is beschikbaar voor individuele gemeenten. De middelen worden op basis van inwoneraantal verdeeld. Gemeenten kunnen de inzet van personele kosten uit de middelen financieren. Daarnaast bieden de middelen voldoende ruimte om de lokale IZA-plannen voort te zetten en eventueel aanvullende lokale plannen uit te financieren. Onderstaande begroting geeft de verdeling van de middelen voor 2025 en 2026 weer.

In € (miljoenen)

Knelpunten betrokkenheid gemeenten en sociaal domein in transformatieplannen In de regio Noordoost-Brabant (RNOB) werkten zorg- en welzijnspartijen in sub-regionale verbanden al langer samen aan het toegankelijk houden van de zorg. In de drie subregio’s; Zorgzaam ’sHertogenbosch e.o., Samen in Gezondheid en Mooi Maasvallei werken partijen samen aan transformatieplannen waarmee een beroep kan worden gedaan op de transformatiemiddelen bij zorgverzekeraars. In de RNOB heeft subregio Mooi Maasvallei (waar gemeente Land van Cuijk onderdeel van uitmaakt) een groot subregionaal transformatieplan ingediend. De nieuwe landelijke eisen die opgelegd zijn na de goedkeuring hebben geleid tot een bestuurlijke impasse. De nieuwe eisen betekenen o.a. dat er een aparte specifieke uitkering (SPUK Transformatie) ingediend moet worden voor de activiteiten die uitgevoerd worden binnen het gemeentelijke en welzijnsdomein. De gemeente Land van Cuijk vindt dit onwenselijk gezien de integraliteit van het plan van Mooi Maasvallei en het risico op terugbetaling die de SPUK Transformatie met zich meebrengt. Het opstellen van het plan heeft een jaar geduurd na het behalen van de snelle toets. De gevraagde nieuwe eisen vertragen de transitie met minimaal 5 maanden. Het uitblijven van concrete voortgang van het transitieplan maakt het IZA-proces kwetsbaar: "De transitiepraktijk stuit op het systeemdenken".

Mooi Maasvallei heeft een beweging ingezet, zoals in het IZA bedoeld is. Dit past echter niet binnen het huidige zorgsysteem. Om daadwerkelijk te veranderen is een andere collectieve houding van alle betrokken instellingen, financiers en bestuurders nodig.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Het is tot op heden, ook landelijk, een taai proces. Transformatieplannen waarin gemeenten en het sociaal domein een rol spelen worden door zorgverzekeraars niet goedgekeurd en daardoor niet uitgevoerd. Oorzaak daarvan zijn ontbrekende randvoorwaarden zoals structurele financiering en een beoordelingskader dat niet past bij de bedoeling en de gemeentelijke uitvoeringspraktijk. De beoordelingscriteria voor het sociaal domein vragen een andere toepassing dan die voor de zorg. We proberen een nieuwe werkelijkheid door ‘het oude systeem’ te krijgen. Hierdoor stokt de uitvoering ook en lekt de energie weg, ook bij (sub)regio’s waar plannen nog in een beginstadium zitten. De landelijke partijen zijn nu aan zet om tot een oplossing te komen. De ontwikkelingen in Mooi Maasvallei worden door veel regio’s (waaronder de twee andere twee subregio’s Zorgzaam ’sHertogenbosch e.o. en Samen in Gezondheid uit de RNOB) met veel belangstelling gevolgd. Cultuurverandering en inwonerparticipatie In het regioplan staat cultuurverandering als randvoorwaarde voor de transformatie in de zorg: de zorg van nu is niet de zorg van morgen. Er zijn al diverse campagnes op dit onderwerp. Landelijk en ook in Brabant is er de campagne Praat vandaag over Morgen. Vanuit de regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o.

is een campagne in het teken van 750 jaar zorg in de Bossche regio gestart onder de naam ‘Mij'n Zorg, Mijn Zorg’. Op regionaal niveau onderzoeken we wat er verder nodig is en maken hierover in de IZA-coalitie afspraken. Zorgbelang Brabant-Zeeland gaat de inwonerparticipatie ook nu weer verder vormgeven. Vanuit hun ervaring geven we de consulatie en het meedenken van ervaringsdeskundigen, cliënten, inwoners bij het maken van de plannen vorm, met als doel burgerplatfora en inwoners te betrekken bij de transformatie van de zorg. Zorgbelang Brabant-Zeeland heeft een rol in het faciliteren van een adviesraad/ klankborgroep van Bewoners & cliënten zoals beschreven in het Regioplan IZA Noordoost-Brabant. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. We houden u op de hoogte van de uitvoering van het Regioplan IZA RNOB en het Regionaal programma IZA gemeenten RNOBB. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704