Brief college 14 mei 2024 over Motie Ervaringsdeskundige inzetten voor bestaanszekerheid
Tekst van het document
Uw brief van
:
Ref.
: G. Soentpiet
Uw kenmerk
:
Tel.
: (06) 2717 6987
Afdeling
: MO/FD
: g.soentpiet@s-hertogenbosch.nl
Zaaknummer
: 16308096
Bijlage(n) : -
Datum
: 14 mei 2024
Onderwerp
: Motie Ervaringsdeskundige inzetten voor bestaanszekerheid
Geachte raadsleden, Bij de behandeling van de Begroting 2024 op 14 november 2023 heeft uw raad de motie ‘Ervaringsdeskundige inzetten voor bestaanszekerheid’ aangenomen waarin u het college verzoekt om te onderzoeken hoe een functie als ‘ervaringsdeskundige’, die breed inzetbaar is binnen het sociaal domein, belegd kan worden binnen de ambtelijke organisatie. U vraagt het college om de resultaten van het onderzoek voor de behandeling van de voorjaarsnota 2025 te delen met de gemeenteraad. Als college zien we een kwalitatieve meerwaarde voor het inzetten van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid, zowel bij beleidsontwikkeling en inkoop als bij het bieden van ondersteuning en hulpverlening aan inwoners. Het is een belangrijke voorwaarde om tot zinvol beleid te komen en impactvolle ondersteuning te realiseren. Naar aanleiding van uw motie hebben we in de breedte geïnventariseerd hoe momenteel ervaringsdeskundigheid benut wordt binnen de gemeente en hebben we verkend wat de kansen en beperkingen zijn van de functie ervaringsdeskundige binnen de organisatie. In deze brief nemen we u mee in onze definitiebepaling van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid, de verschillende functies die ervaringskennis en -deskundigheid kunnen hebben en de situatie hier in ’s-Hertogenbosch.
Het verschil tussen ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid Iedereen met persoonlijke ervaring op een bepaald onderwerp heeft ervaringskennis. Ervaringsdeskundigheid overstijgt deze individuele en persoonlijke ervaring. Ervaringsdeskundigen ontsluiten de kennis en de ervaringen van anderen. Ze brengen collectieve ervaringskennis over door te reflecteren op de eigen ervaringen en deze vervolgens met de ervaringen van anderen te verbinden. De term ervaringsdeskundige wordt vaak gebruikt voor mensen die een formele opleiding hebben gevolgd die leidt naar een wettelijk erkend diploma. Verschillende functies inzetten ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid Het inzetten van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid kan verschillende functies hebben:
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
-
-
Versterken van de ondersteuning en hulpverlening: door op een andere manier en vanuit een andere rol contact te maken met de inwoner, door hoop en steun te bieden en te laten zien dat er perspectief is. Dit zorgt voor herkenning, erkenning en motivatie. Bruggen bouwen: door bij hulpverlenende professionals en beleidsmakers meer begrip te kweken voor de situatie en het gedrag van mensen in een kwetsbare positie; Adviseren en beleidsparticipatie: door op basis van kennis van en verbondenheid met de leef- en belevingswereld van mensen in een kwetsbare positie, organisaties te adviseren over (aanpassingen in) beleid en werkprocessen.
Steeds meer maatschappelijke organisaties hechten belang aan de inzet van ervaringskennis en deskundigheid, waarbij er echter nog niet altijd duidelijk wordt gespecificeerd vanuit welke rol en functie dit gebeurt. In de geestelijke gezondheidszorg heeft de inzet van ervaringsdeskundigheid zich tot op heden nog het meest uitgekristalliseerd. In de geestelijke gezondheidszorg ondersteunen bijvoorbeeld goed opgeleide ervaringsdeskundigen op grond van de eigen herstelervaring o.a. cliënten bij het individuele herstelproces, de dagelijkse bezigheden en maatschappelijke participatie. Lokale situatie in ’s-Hertogenbosch Naar aanleiding van de motie is binnen de sector MO en Weener XL geïnventariseerd op welke thema’s, projecten en beleidsterreinen ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid wordt ingezet en op welke manier. Onder mensen met ervaringskennis verstaan wij dan bijvoorbeeld cliënten, ouders en kinderen, mantelzorgers, vrijwilligers, adviesraden, cliëntenraden, bestuursraden, wijkraden en dorpsraden, jeugdigen en Jongerenambassadeurs. Op basis van persoonlijke kennis en ervaring vragen wij hun inbreng. Bij ervaringsdeskundigheid gaat het om collectieve ervaringskennis.
Onder andere door training en opleiding weet de ervaringsdeskundige zijn/haar eigen verhaal duidelijk over te brengen, is hij/zij getraind op luistervaardigheden en gesprekstechnieken en is de deskundige in staat om boven de eigen problemen uit te kunnen stijgen en zich te verplaatsen in het perspectief van anderen. In de bijlage vindt u het overzicht van de inventarisatie die is gedaan. Hieronder volgt een toelichting met in de kaders een aantal concrete voorbeelden uit de dagelijkse praktijk. GGZ, Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Binnen de GGZ, Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO) is het werken met ervaringsdeskundigen steeds gebruikelijker geworden, ook in ’s-Hertogenbosch. Met name in de ggzsector heeft het thema zich het meest uitgekristalliseerd in verschillende rollen en functies en een beroepscompetentieprofiel. Ervaringsdeskundigheid wordt hier ingezet binnen zorgorganisaties, in maatschappelijke steunsystemen (lokale inlooppunten e.d.) en in beleidsparticipatie. Met name de grotere aanbieders zetten actief in op de inzet van ervaringsdeskundigen. Denk hierbij aan Reinier van Arkel, Koraal, Yes We Can, MO Den Bosch en Novadic Kentron.
Om ervaringsdeskundigheid in de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg verder te stimuleren en de inzet van ervaringsdeskundigen in de regio Meierij en Bommelerwaard te ondersteunen, is een regionale subsidieregeling in het leven geroepen (https://www.s-hertogenbosch.nl/wpcontent/uploads/Regionale-subsidieregeling-Stimulering-ervaringsdeskundigheid-2023-2025-MeierijBommelerwaard.pdf). Daarnaast faciliteren wij vanuit de regionale samenwerking BW en MO in de Meierij en Bommelerwaard de organisaties Door en Voor en Markieza. Zij werken vanuit een
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
gezamenlijk 3-jarig werkprogramma ‘Kracht uit Ervaring’ aan maatschappelijke steun, beleidsparticipatie en een doorlopende lijn in training en opleiding van ervaringsdeskundigen en community vorming. In het kader van het regionale IZA-programma (Integraal Zorgakkoord) is Markieza ook onze partner om laagdrempelige steunpunten GGZ in de regio Noordoost-Brabant te versterken. Ervaringsdeskundige in de Maatschappelijke Opvang Bij MO Den Bosch zijn verschillende ervaringsdeskundigen werkzaam. Afhankelijk van de persoon hebben zij een of meer van de eerdergenoemde rollen. Er is één ervaringsdeskundige die momenteel in de volle breedte alle drie de rollen vervult. Dit wordt positief gewaardeerd. Inwoners in de opvang geven aan dat zij gemakkelijker met hem contact opnemen, omdat hij weet wat ze meemaken. Bij hem ervaren ze het gevoel van gelijkwaardigheid. In het Netwerk Opvang en Wonen sluit deze ervaringsdeskundige aan om mee te denken en te adviseren over een passende vervolgplek voor cliënten die worden besproken. Bij de ontwikkeling van het project Wonen eerst en bij het opstellen van het regionaal plan van aanpak dakloosheid werkt hij mee aan het opstellen van het plan en draagt hij bij aan de uitwerking. Hij ondersteunt de gemeente om een panel van mensen met ervaringskennis te vormen.
Jeugdwet, Wmo, Participatiewet en armoedebeleid Binnen de ambtelijke organisatie wordt voornamelijk ingezet op ervaringskennis waarbij primair de focus ligt op advisering en beleidsparticipatie. Via de verschillende cliënten- en adviesraden is dit structureel ingeregeld en geborgd. De adviesraden zelf bestaan niet perse uit ervaringsdeskundigen of inwoners met specifieke ervaringskennis. Echter, sommige leden nemen wel degelijk belangrijke ervaringskennis mee en hebben inbreng vanuit hun eigen ervaring, zoals bij de Cliëntenraad Participatiewet het geval is. Ongeacht de samenstelling, alle adviesraden hebben een belangrijke rol in het ophalen van ervaringskennis en vormen hiermee een brug tussen de gemeente en haar inwoners in een kwetsbare situatie. Ze staan in direct contact met specifieke inwonersgroepen en treden op als vertegenwoordiger. Per verordening is geregeld op welke wijze de raden vroegtijdig in staat worden gesteld gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen (bij besluitvorming) over beleid. Naast de adviesraden vormen de Jongerenambassadeurs een belangrijke schakel als het gaat om beleidsparticipatie en het betrekken van jongeren en jongvolwassenen en hun ervaringskennis. De ambassadeurs worden structureel ondersteund en gefaciliteerd vanuit de ambtelijk organisatie.
Wekelijks komen ze bijeen voor overleg op het stadskantoor waarbij ook (doorgaans) wekelijks beleidsadviseurs aanschuiven om met elkaar in gesprek te komen over tal van thema’s.
Informatievoorziening Bijna 18 jaar en dan…? Jongerenambassadeurs worden op dit moment actief betrokken bij de ontwikkeling van de gemeentelijke informatievoorziening aan jongeren die bijna 18 jaar worden. In werksessies is aan de Jongerenambassadeurs gevraagd welke onderwerpen nuttig en interessant zijn om mee te nemen in de informatievoorziening. Ze kijken kritisch mee als er wordt toegewerkt naar een eindproduct. Naast de Jongerenambassadeurs zullen in samenwerking met PowerUp ook andere jongeren worden gevraagd wat zij vinden van het eindproduct.
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
Cliëntervaringsonderzoeken Iedere twee jaar wordt er een cliëntervaringsonderzoek uitgevoerd onder inwoners met een WMO voorziening en onder ouders en jongeren die een vorm van specialistische jeugdhulp hebben ontvangen vanuit onze gemeente. Ook vanuit het armoede- en schuldenbeleid worden er elke twee jaar klanttevredenheidsonderzoeken uitgevoerd. In het laatste cliëntervaringsonderzoek Jeugd is aan ouders en jongeren de mogelijkheid gegeven om interesse kenbaar te maken om nader mee te denken over het jeugdbeleid. Eind februari 2024 is er een eerste bijeenkomst geweest met een groep ouders die zich had aangemeld. In april staat een vervolgbijeenkomst gepland. We halen bij hen input op over projecten die gaan over beleid of werkprocessen die (direct) betrekking hebben op de inwoner.
En op nog veel meer beleidsterreinen en thema’s… Naast de formele gremia met een structureel karakter, worden voor verschillende projecten en programma’s inwoners met ervaringskennis betrokken via bijvoorbeeld focusgroepen, panels, ‘jongerentops’, themabijeenkomsten, wijkgesprekken, deur-aan-deuracties en klantreis-interviews. Het Bossche burgerberaad vormt een bijzonder voorbeeld dat ook vanuit het perspectief van het breed ophalen van ervaringskennis kan worden gezien. Een grote representatieve groep inwoners vanuit de samenleving praat vanuit de eigen ervaring met elkaar en met deskundigen over het thema Samen fijn ouder worden. Motie Ervaringsdeskundige inzetten voor bestaanszekerheid In uw motie heeft u ons verzocht om te onderzoeken hoe de functie van ervaringsdeskundige belegd kan worden binnen de ambtelijke organisatie, die breed inzetbaar is binnen het sociaal domein. Uit onze inventarisatie blijkt dat binnen de ambtelijke organisatie ervaringskennis een belangrijk onderdeel is in de ontwikkeling, evaluatie en aanpassing van beleid en werkprocessen die inwoners direct raken. Er is uiteraard altijd ruimte voor verbetering en uw motie vraagt daar ook om.
In projecten zoals de Bossche Pas en een programma zoals Samen Gezond zullen we nog nauwer het contact zoeken met de inwoners waar het om gaat, om naar hen te luisteren en zo beter te begrijpen wat zij nodig hebben en waar zij tegenaan lopen. Binnen de ambtelijke organisatie is er een groot bewustzijn dat het van belang is om de leef- en belevingswereld van de inwoners in al haar diversiteit naar binnen te halen. Zo vormt in het aannamebeleid bij steeds meer vacatures affiniteit met de doelgroep vanuit eigen ervaring een pré. We blijven hierop inzetten, omdat we op deze manier kenniservaring structureel en in het reguliere binnenhalen in de organisatie. We zullen hierin nog een stap extra zetten door proactief trainingen ervaringsdeskundigheid aan te bieden aan geïnteresseerde collega’s met eigen persoonlijke ervaringen binnen het brede spectrum van het sociaal domein. Zo kunnen we waardevolle reeds aanwezige ervaringskennis binnen de organisatie omzetten en deze collega’s als ervaringsdeskundige betrekken bij een breed scala aan vraagstukken. Wij hopen met deze reactie u het vertrouwen te hebben gegeven dat wij in de dagelijkse praktijk op allerlei manieren het contact zoeken met inwoners met ervaringskennis om hen zo een stem te geven
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
en een ander perspectief in te brengen en dat wij door het proactief aanbieden van trainingen ervaringsdeskundigheid steviger verankeren binnen de ambtelijke organisatie. Omdat deze toezegging van doorlopende aard is, stellen wij voor deze motie als afgedaan te beschouwen. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,
De burgemeester,
drs. B. van der Ploeg
drs. J.M.L.N. Mikkers
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704