Bijlage 5a: Business modellen zon en wind

Belangrijkste voorwaarden voor de nieuwe regeling: ❖ Een systeem van 15 tot 300 kilowattpiek; ❖ Minimaal aantal leden: per 5 kilowattpiek 1 lid; Nieuwe (subsidie)regeling wind Voor wind geldt eveneens dat de postcoderoosregeling gaat veranderen vanaf 2021 naar een vergelijkbare regeling als de huidige SDE+. Postcoderoosprojecten met wind dienen een vermogensomvang te hebben tussen de 500 en 1.000 kW. Daarnaast mag per lid maximaal 2 kW beschikbaar komen. Dat betekent dat bij een maximaal project met 1.000 kW, een energiecoöperatie minimaal 500 deelnemende leden moet hebben. Verder gelden voor wind dezelfde regels en kaders als voor zon-PV.

Wat is de ‘roos’? Leden van postcoderoosproject moeten dichtbij de productie-installatie wonen om mee te kunnen doen. Dit gaat primair om een postcode-4-gebied (bijvoorbeeld: 9735, ongeacht de letters die hierachter volgen) met alle direct hieraan grenzende postcode-4-gebieden, waarbij in één van deze gebieden een productie-installatie staat. Het postcoderoosgebied is het gebied van alle postcodes ('bladeren' van de 'roos') die de locatie van het duurzame energieproject omringen (de 'roos') inclusief de postcode van de projectlocatie zelf. Ook is een postcoderups mogelijk om bijvoorbeeld meer mensen te bereiken. Hierbij functioneert een van de postcodegebieden ('bladeren' van de 'roos') van het oorspronkelijke postcoderoosgebied als de 'roos'. In Figuur 17 hieronder is een voorbeeld te zien van een postcoderoos.

Figuur 17: Een voorbeeld van een postcoderoos in Nederland.

Wat is de ‘rups’? Een rups is een variant op de eerder genoemde roos. De rups heeft als doel in hetzelfde gebied meer huishoudens te bereiken, om meer leden te kunnen werven voor het project. In Figuur 18 hieronder is te zien hoe een rups kan gevormd worden. Hierin staat het gebied 3931 centraal. Om meer huishoudens te bereiken, kunnen omliggende kernen gebruikt worden om het bereik te vergroten.

Figuur 18: De verschillende mogelijke rupsen rondom het gebied 3931.

Waar zonnepanelen en windmolens dicht bij elkaar staan, is het mogelijk de aansluitingen te combineren. Zo kunnen kleine en grote producenten van zonne- en windenergie veel geld besparen. In zeer zeldzame gevallen produceren zon en wind samen te veel energie voor de aansluiting. In zo’n geval schakelt een zonneschakelaar de zonnepanelen of windmolen(s) even terug. De producent bespaart veel meer geld dan hij misloopt door tijdelijke afschakeling, omdat hij geen tweede aansluiting koopt en/of in stand houdt. Met een gecombineerde aansluiting wordt een opwekinstallatie vaak sneller terugverdiend. Voordelen van zon en wind op één aansluiting zijn al met al de volgende: ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ ❖

Minder kosten voor producenten van duurzame energie; Hoger economisch rendement; Stabielere energievoorziening; Minder kosten aan netverzwaring, netverlies en onderhoud voor netbeheerder; Slimmer gebruikmaken van de bestaande infrastructuur; Hogere CO2-besparing.

Cable pooling is in Nederland sinds 2018 een realistische optie: sindsdien geldt een Codebesluit dat meerdere leveranciers op één netaansluiting mogelijk maakt. Daarnaast is er recent een amendement aangenomen dat ervoor zorgt dat cable pooling eenvoudiger toepasbaar wordt. Inmiddels zijn bovendien diverse inspirerende projecten opgestart en gerealiseerd. Ook zijn er een aantal aandachtspunten bij het inzetten van cable pooling, namelijk: bij zon- en windprojecten met twee of meer eigenaren is het allereerst belangrijk om te bepalen wie in de lead is voor de aansluiting op het hoofdnet. Het zogenoemde primaire park is namelijk het aanspreekpunt voor de administratieve en technische realisatie van de hoofdaansluiting met de netbeheerder. De afspraken met de andere energieproducenten worden vastgelegd in een aansluitcontract. Daarin wordt bijvoorbeeld geregeld wat er gebeurt als een van de partijen wordt afgeregeld. Op momenten waarop er overschotten zijn en de netcapaciteit dreigt te worden overschreden, wordt de levering van een van de producenten teruggeregeld. De partijen kunnen de compensatie van het verlies van inkomsten onderling regelen. Eén van de juridische aandachtspunten bij cable pooling heeft te maken met de koppeling tussen de deelnemende wind- en zonneparken.

De koppeling vindt plaats achter de aansluiting op het openbare elektriciteitsnet en daarom is een speciale juridische constructie nodig. Bij de uitwerking hiervan spelen factoren mee zoals de verdeling over WOZ-objecten. Op welke locaties staan de zon- en windprojecten, en welke eigenaren zijn erbij betrokken.

De duurzame-energie-initiatieven zoals beschreven in dit rapport hebben allebei een voorziene exploitatie van minstens 20 jaar. Gedurende de exploitatie, of in de aanloop ernaar toe, loopt de initiatiefnemer een aantal risico’s. Negatieve energieprijzen & curtailment In Nederland, maar ook in de rest van Europa, komen steeds vaker negatieve elektriciteitsprijzen voor, zowel gedurende de dag als nacht. Dit komt door de toenemende productie van duurzame energie en de onvoorspelbaarheid die dit met zich mee brengt. Daartegenover staat het aantal ‘must-run’-installaties, zoals de kolen- en gascentrales. Deze centrales kunnen niet zomaar op- of afgeschakeld worden en moeten daarom altijd draaien om stroom te produceren. Zelfs wanneer bij de productie van duurzame energie een piek ontstaat, bij zowel zon-PV of wind, worden kolen- en gascentrales niet afgeschakeld. Dat is wanneer de negatieve elektriciteitsprijzen ontstaan. Wanneer in Nederland op een zonnige dag in het voorjaar de elektriciteitsprijzen overdag negatief zijn, heeft dit logischerwijs een negatieve impact op de business cases van zonneparkexploitanten. Hetzelfde geldt voor de exploitanten van windturbines op een windigere dag.

Doordat de hoeveelheid duurzame opgewekte energie de aankomende jaren nog altijd hard gaat toenemen, is het logischerwijs te verwachten dat ditzelfde geldt voor het aantal uren waarop de elektriciteitsprijzen negatief gaan zijn. Eén van de meest gebruikte maatregelen ter mitigatie van de impact is curtailment. Curtailment is simpelweg het uitzetten van de wind- of zonneparken wanneer de elektriciteitsprijzen negatief zijn. Hiermee wordt voorkomen dat op de piekmomenten betaald moet worden voor het leveren van elektriciteit aan het openbare net. Op deze manier wordt de downside aan de business case beperkt en daarom wordt dit steeds vaker toegepast als oplossing tijdens de uren met negatieve prijzen. Toch blijft dit impact hebben op de business case, des te meer wanneer het aantal uren met negatieve prijzen blijft oplopen. Toekomst SDE++ De SDE+(+)-subsidie wordt iedere ronde verder afgebouwd. De hoogte van de basisbedragen en de algehele subsidiepot neemt geleidelijk af. Ook het aantal rondes wordt van twee teruggebracht naar (waarschijnlijk) een enkele in 2021. Het ontwikkelen van zon- of windparken heeft lange doorlooptijd, dat geldt met name voor windparken. Des te later dergelijke projecten subsidie kunnen aanvragen, des te lager zal het subsidiebedrag zijn en tevens de kans op gunning.

Daarentegen heeft de subsidie na gunning een zekere kasstroom gedurende 15 jaar met een uitloop naar een 16e jaar. Bij een goed renderend systeem is het normaal gesproken geen probleem het toegekende subsidiebedrag te benutten. Kortom, projecten omtrent duurzame energie naderen het moment om subsidieloos geëxploiteerd te kunnen worden. Voor sommige projecten zal dit meer impact hebben op de business case dan bij andere.

Fonteinkruid 6A 3931 WX Woudenberg (085) 40 13 470 info@greenspread.nl www.greenspread.nl

realising sustainable connections