Bijlage 4 Verslag omgevingsdialoog

Verslag omgevingsdialoog Zonnepark Graafsebaan – ‘s-Hertogenbosch 14 oktober 2022

IX Zonnig BV Schipholweg 103-105 2316 XC Leiden The Netherlands T: +31 88 8860808 www.ixzon.nl KVK: 72457376

© Copyright 2020 IX Renewables

Inhoud Inhoud................................................................................................ 2 Inleiding ............................................................................................. 3 1.

Doelgroepen en tijdlijn ............................................................. 4

1.1. 1.2. 1.3. 1.4. 1.5. 1.6.

Direct omwonenden............................................................................................... 4 Lokale omgeving..................................................................................................... 4 Wijdere omgeving .................................................................................................. 5 Belangengroepen ................................................................................................... 5 Publieke partijen .................................................................................................... 5 Tijdlijn ..................................................................................................................... 6

2.

Procesparticipatie .................................................................... 7

2.1. 2.2. 2.3. 2.4.

Tendervoorstel (maart 2021) en kennisgeving selectiebesluit (11 juni 2021) ....... 7 Persoonlijk informeren omwonenden (15 september 2021) ................................ 8 Ontwerp- en informatiebijeenkomst direct omwonenden (28 september 2021). 9 Ontwerp- en informatiebijeenkomst brede publiek (6 juli 2022) ........................ 10

3.

Bilaterale overleggen ..............................................................12

3.1. 3.2.

Gesprekken met aanliggende grondeigenaren .................................................... 12 Gesprekken met publieke partijen en lokale bedrijven ....................................... 12

Bijlage ...............................................................................................14 Bijlage 1 - eerste kennismaking ...................................................................................... 14 Bijlage 2 - uitnodiging ontwerp- en informatiebijeenkomst direct omwonenden......... 16 Bijlage 3 - uitnodiging ontwerp- en informatiebijeenkomst wijdere omgeving............. 17

2

Inleiding Voorliggend document betreft het verslag van het participatieproces van zonnepark Graafsebaan. Dit document is bijlage 6 bij de ruimtelijke onderbouwing van het project en maakt als zodanig onderdeel uit van de omgevingsvergunningaanvraag van het zonnepark. De visie energielandschap van de gemeente ‘s-Hertogenbosch schrijft voor dat participatie in het planproces essentieel is. Door de omgeving vroegtijdig bij het initiatief te betrekken kan veel weerstand worden voorkomen. Te vaak voelen partijen zich ‘gepasseerd’ of ‘niet gehoord’ waardoor zij op voorhand de hakken in het zand zetten. De gemeente 's-Hertogenbosch biedt initiatiefnemers van een nieuw omgevingsplan mede daarom handvatten aan (Bossche Omgevingsdialoog). Deze handvatten helpen om de omgevingsdialoog aan te gaan met de omgeving. De handvatten bestaan uit: 1. Het bepalen van de omgeving; 2. Het uitnodigen van de omgeving; 3. In gesprek gaan met de omgeving; 4. Het maken van een verslag; 5. Delen van het verslag met de omgeving; 6. En het toesturen van het verslag aan de gemeente. Conform de handvatten van de Bossche Omgevingsdialoog kunnen omwonenden en andere stakeholders participeren in het planvormingsproces. Het doel van procesparticipatie is om samen met belanghebbenden te komen tot betrokkenheid en wederzijdse eerlijke behandeling leidend tot een zo goed mogelijk geaccepteerd en gedragen plan.

Procesparticipatie wordt in dit document ook wel aangeduid als ‘omgevingsdialoog’. Dit participatieverslag grijpt terug op het communicatie- en participatieplan (v2). In het communicatie- en participatieplan heeft IX Zon in lijn met de Bossche Omgevingsdialoog de volgende stappen in het participatieproces beschreven: • • • • • • •

Definiëren van de doelgroepen middels een stakeholderanalyse; Communicatiemiddelen en tijdlijn; Informeren direct omwonenden; 1-op-1-gesprekken/keukentafelgesprekken; Ontwerp- en informatiebijeenkomst met direct omwonenden; Ontwerp- en informatiebijeenkomst voor het brede publiek; En de terugkoppeling.

Daarnaast hebben er diverse bilaterale gesprekken plaatsgevonden met publieke partijen en andere belanghebbenden. Om de leesbaarheid van dit document te vergroten geeft het volgende hoofdstuk eerst een overzicht van de doelgroepen in ons participatieproces en een tijdlijn van de verschillende participatiestappen. Vervolgens geeft hoofdstuk 2 het inhoudelijke verslag van de uitgevoerde stappen. Tot slot geeft hoofdstuk 3 een samenvatting van diverse bilaterale overleggen die zijn gevoerd. Er is voor gekozen om dit in een apart hoofdstuk te beschrijven, omdat deze gesprekken separaat aan de participatiestappen zoals beschreven in hoofdstuk 2 hebben plaatsgevonden.

3

1. Doelgroepen en tijdlijn Om de omgevingsdialoog te structuren hebben wij 5 doelgroepen onderscheiden: direct omwonenden, lokale omgeving, de wijdere omgeving, belangengroepen en publieke partijen. In dit hoofdstuk leggen we uit hoe de verschillende doelgroepen zijn gedefinieerd en met welke participatiemiddelen zij bij het project zijn betrokken.

1.1. Direct omwonenden Het zonnepark ligt in de zuidoosthoek van een agrarische enclave die is omsloten door bossen en houtsingels en welke zich kenmerkt als een mozaïeklandschap. Een zonnepark heeft in potentie de meeste impact op direct omwonenden vanwege de verandering van het uitzicht en/of leefomgeving. Daarom rekenen we de adressen binnen de enclave tot de doelgroep direct omwonenden (zie figuur 1 en zie figuur 3 in hoofdstuk 2 voor een kaart met groter schaalniveau). De direct omwonenden zijn het nauwst betrokken bij het project door middel van persoonlijke gesprekken en participatie bij het ontwerp.

1.2. Lokale omgeving Dit zijn inwoners buiten de enclave, binnen een straal van ca. 650 meter vanaf grens van de enclave. Er is gekozen voor een cirkel van ca. 650 meter omdat mensen buiten dit gebied i.v.m. (natuurlijke) barrières het plangebied niet als hun directe leefomgeving zullen ervaren. Het kanaal, de rijksweg A59, Toegangsweg Soperse Bos en de Jos de Letterlaan zijn hierbij aangehouden als afbakening van deze doelgroep (zie groen in figuur 1). De lokale omgeving ervaart deze nieuwe ontwikkeling, naast de direct omwonenden het meest. De lokale omgeving kan in potentie het zonnepark in de leefomgeving ervaren en heeft daarom mogelijk belangen en kan meepraten.

Figuur 1: direct omwonenden (rood) en lokale omgeving (groen) 4

1.3. Wijdere omgeving De wijdere omgeving is te beschouwen als het brede publiek in de omgeving van het zonnepark. Deze groep wordt geïnformeerd en wellicht geïnteresseerd in het project en wordt door middel van social media en advertenties in de lokale krant bereikt.

1.4. Belangengroepen Lokale belangengroepen kunnen nuttige lokale kennis inbrengen in het participatieproces. Mogelijk zijn er ‘meekoppelkansen’: doelstellingen en wensen van andere stakeholders die we mee kunnen nemen in dezelfde procedure. Belangengroepen zijn net als de doelgroep ‘wijdere omgeving’ betrokken bij de ontwerp- en informatiebijeenkomst. Met dien verschil dat belangengroepen ook een persoonlijke uitnodigingsmail hebben gekregen, om zo het project extra onder de aandacht te brengen.

1.5. Publieke partijen Onder publieke partijen verstaan we de stakeholders uit de publieke sector. Deze stakeholders hebben we geïnformeerd over het project door een specifieke inleidende mail c.q. uitnodigingsmail te sturen. Verder hebben er 1-op-1-gesprekken plaatst gevonden, vaak in een zakelijke setting en over specifieke onderwerpen. Veelal lag het initiatief hiervoor bij ons om ervoor te zorgen dat raakvlakken goed worden afgestemd.

5

1.6. Tijdlijn Onderstaande tijdlijn geeft aan wanneer de diverse participatiestappen zijn uitgevoerd en welke stappen nog worden ondernemen. Aan de hand van deze tijdlijn is het volgende hoofdstuk ingedeeld, te beginnen met het persoonlijk informeren van de direct omwonenden over ons tendervoorstel.

6

2. Procesparticipatie 2.1. Tendervoorstel (maart 2021) en kennisgeving selectiebesluit (11 juni 2021) Aan het participatieproces ging de toetsing van het tendervoorstel voor het zonnepark en de besluitvorming hierover vooraf. In maart 2021 heeft IX Zon een tender voorstel ingediend om invulling te geven aan een deel van de 100 hectare zonneveld die gedurende deze tender ontwikkeld kon worden. Het beoogde zonneveld is 7,2 hectare groot. Bij de locatiekeuze van het zonneveld speelde het volgende een rol: • • De locatie is gelegen binnen de kansrijke zone voor zonnevelden volgens het beleid van de gemeente ‘s-Hertogenbosch; • De percelen bieden voldoende mogelijkheden om het zonneveld goed in te passen in de omgeving. In juni heeft de technische beoordeling van de ingediende initiatieven plaatsgevonden en op basis hiervan heeft de gemeente ons laten weten dat ons initiatief in aanmerking komt voor selectie. Vervolgens hebben wij besloten om de omwonenden op 11 juni 2021 alvast persoonlijk te informeren over het initiatief en kennis te maken (zie bijlage 1 voor de adressen waar we persoonlijk langs zijn gegaan). Op 23 september 2021 heeft het college van Burgemeester en Wethouders het selectiebesluit genomen. Het initiatief was geacht als inpasbaar, en kansrijk, dat verder onderzocht moest worden op de haalbaarheid. Het tender voorstel bevatte een schetsontwerp, zie figuur 2.

Dit indicatieve ontwerp vormde het startpunt voor de procesparticipatie. In de volgende paragrafen is beschreven hoe het schetsontwerp verder is ontwikkeld en hoe de wensen van omwonenden hierbij een rol hebben gespeeld. In het uitwerkingsdocument financiële participatie (bijlage 5 bij de ruimtelijke onderbouwing) is beschreven hoe we tot een definitieve uitwerking van de financiële participatie zijn gekomen.

7

Figuur 2 schetsontwerp uit tendervoorstel

2.2. Persoonlijk informeren omwonenden (15 september 2021) Om persoonlijk kennis te maken en een toelichting te geven op het initiatief zijn de direct omwonenden (zie figuur 3) als “goede buur” op 15 september 2021 nogmaals persoonlijk op de hoogte gebracht van het initiatief. Daarbij hebben we de direct omwonenden persoonlijk uitgenodigd voor de eerste ontwerp- en informatieavond op 28 september 2021. Indien mensen niet thuis waren is een brief met informatie over het initiatief en de contactgegevens van de projectmanager achtergelaten en is er later opnieuw contact gezocht. Ook zijn er afspraken gemaakt over het vervolgproces en zijn contactgegevens uitgewisseld. Hieronder een samenvatting van de eerste reacties van de omwonenden: • Men had geen bezwaar tegen de komst van het park; • Men verwacht geen last te ervaren van het zonnepark, gezien de locatie en de beplanting langs de perceelgrenzen; • Het wordt de landeigenaar gegund; • Op een enkeling na, blijft men uit interesse graag betrokken bij het vervolgproces; • Nut en noodzaak van de komst van duurzame energieprojecten werd in gezien. De volgende afspraken zijn gemaakt: • Omwonenden worden door IX Zon op de hoogte gehouden over het vervolgproces. • Bij eventuele vragen en/of opmerkingen kon er altijd direct contact opgenomen worden met de projectmanager of zijn collega’s.

• Conform ons tendervoorstel wordt rondom het park beplanting aangelegd en onderhouden zodat het park zo veel mogelijk aan het zicht wordt en blijft onttrokken. De specifieke grootte van de groenstroken kunnen gedurende het proces nog wel wijzigingen.

8

Figuur 3 direct omwonenden die persoonlijk zijn geïnformeerd

2.3. Ontwerp- en informatiebijeenkomst direct omwonenden (28 september 2021) Op 28 september 2021 heeft een eerste ontwerp- en informatiebijeenkomst plaatsgevonden. Deze informatiebijeenkomst vond in het huis van de landeigenaar plaats. De direct omwonenden hebben we twee weken voor de bijeenkomst persoonlijk uitgenodigd door langs de deuren te gaan, indien men niet thuis was hebben we een brief achtergelaten. IX Zon heeft de omwonenden nogmaals telefonisch proberen te bereiken indien zij niet thuis waren en na een week nog geen reactie hadden gegeven. In bijlage 2 is uitnodiging van de ontwerp- en informatiebijeenkomst weergegeven. Het doel van de ontwerp- en informatiebijeenkomst was om de direct omwonenden te informeren over het project en in gesprek te gaan over het ontwerp en de mogelijkheden voor financiële participatie. Daarnaast was het mogelijk met elkaar in gesprek te gaan over het ontwerp onder begeleiding van meerdere werknemers van IX Zon. Ten tijde van deze ontwerp- en informatiebijeenkomst is het ontwerp uit het ingediende tender voorstel voorgelegd (zie figuur 2) en de deelnemers konden hun wensen en suggesties aandragen. Na afloop van de bijeenkomst is een verslag gemaakt en ter controle aan de deelnemers voorgelegd. Ook is dit verslag gedeeld met de omwonenden die niet aanwezig konden zijn.

Hieronder zijn de voornaamste uitkomsten van de ontwerp- en informatiebijeenkomst uit het verslag overgenomen: • Men begrijpt de locatie keuze; • Het voorgelegde tender voorstel ten aanzien van landschappelijke inpassing vindt men er goed uitzien; • De voorkeur gaat uit naar zonneparken boven windturbines, mede doordat zonneparken beter in te passen zijn in het landschap; 9

• •

Er wordt geen hinder verwacht op basis van ons conceptplan; Men is benieuwd hoe het zit met de eventuele invloed op het lokale elektriciteitsnet.

Door de reeds voorziene landschappelijke randen langs het zonnepark verwachten de omwonenden geen hinder te ervaren en had men geen op- en/of aanmerkingen op ons ingediende schetsontwerp. Daarom is het conceptplan op basis van deze bijeenkomst ongewijzigd gebleven. De volgende vervolgafspraken zijn gemaakt: • De betrokkenen worden desgewenst toegevoegd aan de mailing voor de nieuwsbrief & overige informatie-uitwisseling. • Indien men vragen heeft, kan men direct contact opnemen met de projectmanager van dit zonnepark. • IX Zon organiseert een vragenuurtje over financiële participatie voor de omwonenden die niet aanwezig konden zijn bij deze informatiebijeenkomst. • Er volgt een tweede ontwerp- en informatiebijeenkomst in een latere fase van het project om het eventueel aangepaste ontwerp te toetsen bij zowel de directe omwonenden als de wijdere omgeving.

2.4. Ontwerp- en informatiebijeenkomst brede publiek (6 juli 2022) Op 6 juli 2022 heeft de tweede ontwerp- en informatiebijeenkomst plaatsgevonden. Ditmaal was de wijdere omgeving ook uitgenodigd. Alle omwonenden binnen een straal van circa 650m rondom het projectgebied hebben twee weken voor de bijeenkomst per post een inleidende brief c.q. uitnodiging ontvangen. Ook alle eigenaren en bewoners van recreatiewoningen op vakantiepark Dierenbos hebben in overleg met de terreineigenaar een inleidende brief c.q. uitnodiging per e-mail ontvangen. De lokale krant heeft circa 3 weken van tevoren een persbericht ontvangen en daarnaast zijn de sociale media ingezet om de bijeenkomst kenbaar te maken. De gemeente en aanliggende bedrijven zijn per e-mail uitgenodigd, evenals de volgende belangenverenigingen: -

IVN Den Bosch; Landschapsbelang Maasdonk; Bossche milieugroep; Dorpsraad Vinkel; Wijkraad Maliskamp; Dorpsraad Nuland; Wijkraad Rosmalen centrum; Jaargasten Vinkeloord. Wijkmanager voor het buitengebied (Rutger Janssens)

Afwijkend van ons communicatie- en participatieplan hebben we er bewust voor gekozen om niet het college van B&W, de gemeenteraad, provincie Noord-Brabant, het waterschap Aa en Maas, Brabant Water, Enexis en de Veiligheidsregio uit te nodigen voor de ontwerp- en informatiebijeenkomst. Hier is voor gekozen omdat we bij nader inzien ons tijdens deze bijeenkomst wilden richten op de wijdere omgeving i.p.v. de publieke partijen. De publieke partijen waren daarvoor al betrokken bij de ontwikkeling middels 1-op-1-gesprekken, of raken later in het proces nog betrokken. In bijlage 3 is de bekendmaking van de ontwerp- en informatiebijeenkomst weergegeven. Er waren 22 aanwezigen (inclusief panelleden). Het doel van de informatiebijeenkomst was om de omgeving en het brede publiek te informeren over het verloop van het participatieproces en te betrekken bij het actuele landschappelijke ontwerp. Daarnaast was er ook aandacht voor de opties voor financiële participatie en de vervolgstappen van het project. Genodigden en geïnteresseerden waren welkom vanaf circa 20:00. 10

Het eerste deel van de bijeenkomst stond in het teken van de totstandkoming van het plan en het landschappelijk ontwerp. Ten opzichte van de ontwerpbijeenkomst met de direct omwonenden (zie vorige paragraaf) werd er een nieuwe versie van het landschappelijk ontwerp gepresenteerd naar aanleiding van ontwerpwijzigingen uit gesprekken met de gemeente ’s-Hertogenbosch (zie volgend hoofdstuk). Het tweede deel van de presentatie bood ruimte voor gesprek over de eerste uitwerking van de financiële participatie. Onder de aanwezigen bleek vooralsnog weinig animo te zijn voor financiële deelname in het project. De voornaamste reden die daarvoor gegeven werd, was dat men geen hinder verwacht te ervaren van een zonnepark op deze locatie en men in die zin ook geen interesse heeft om te delen in de opbrengsten van het zonnepark ter compensatie van eventuele lasten (zie verder bijlage 5 van de ruimtelijke onderbouwing voor meer informatie over financiële participatie) Van deze bijeenkomst is een uitgebreid verslag geschreven en dit verslag is na afloop ter controle gedeeld met de aanwezigen. Hierop zijn geen reacties gekomen. Vanwege de omvang is het verslag niet als bijlage bij dit document gevoegd.

Hieronder zijn de voornaamste uitkomsten van de ontwerp- en informatiebijeenkomst uit voornoemd verslag overgenomen: • Men begrijpt de locatiekeuze; • Er wordt geen hinder verwacht op basis van ons huidige concept landschapsplan; • Er wordt wisselend tegen het duurzaamheidsgehalte aangekeken van een batterij; • De betrokkenen zijn geïnteresseerd in de kostenposten van een dergelijk zonnepark; • Ook wordt er navraag gedaan naar de veiligheid van een zonnepark. Naar aanleiding van deze bijeenkomst zijn er geen wijzigingen doorgevoerd in het ontwerp van het zonnepark. De voornaamste reden hiervoor is dat de betrokkenen geen bezwaar hadden op het gepresenteerde plan. Uitzondering hierop zijn een tweetal reacties die we kregen op de komst van het wandelpad aan de oostzijde van het plangebied. Beide partijen hadden hier bezwaar tegen, omdat men bezorgd is over de veiligheid. Hierbij is uitgelegd dat het wandelpad is ingetekend op verzoek van de gemeente om recreatieve routes te versterken. Tevens is het wandelpad onderdeel van de ruimtelijke inpassing en maatschappelijke meerwaarde. Om die reden handhaven we het in het ontwerp. Daarbij hebben we aangegeven welke mogelijkheden er in het kader van de vergunningenprocedure zijn om bezwaar aan te tekenen tegen dit specifieke deel van het plan.

De volgende vervolgafspraken zijn gemaakt: • De betrokkenen worden desgewenst toegevoegd aan de mailing voor de nieuwsbrief & overige informatie-uitwisseling. • Indien men vragen heeft, kan men direct contact opnemen met de projectmanager van het project. • Het gespreksverslag van de bijeenkomst wordt ter controle samen met de getoonde presentatie gedeeld met de aanwezigen.

11

3. Bilaterale overleggen Naast de omwonenden zijn de aanliggende grondeigenaren, lokale bedrijven en publieke partijen door ons betrokken bij het project. Deze paragraaf geeft hiervan een samenvatting.

3.1. Gesprekken met aanliggende grondeigenaren Op 15 september 2021 heeft er een telefonisch gesprek tussen de pachter van de grond ten noorden van het plangebied en IX Zon plaatsgevonden. De grond is eigendom van gemeente ’s-Hertogenbosch. De pachter is geïnformeerd over de status van ons plan en de tenderprocedure van de gemeente. Na het verstrekken van deze informatie wilde de pachter via de algemene kanalen op de hoogte blijven. Verder gaf hij te kennen geen behoefte te hebben aan aanvullende informatie. Het perceel aan de westkant (tevens in eigendom van de gemeente ’s-Hertogenbosch) wordt gepacht door een loonbedrijf. Via het algemene nummer heeft IX Zon op 15 september 2021 gesproken met een werknemer die toezegde haar directie te informeren over het initiatief. De contactgegevens van de projectmanager zijn doorgegeven voor het geval ze meer informatie willen hebben.

3.2. Gesprekken met publieke partijen en lokale bedrijven Parallel aan de omgevingsdialoog zoals omschreven in het vorige hoofdstuk hebben gesprekken plaatsgevonden met een aantal publieke partijen en lokale bedrijven. In onderstaande tabel is uitgewerkt welke partijen betrokken zijn geweest en wat de voornaamste uitkomsten zijn. Organisatie Gemeente ’s-Hertogenbosch

Waterschap Aa en Maas

Brabant Water

Gespreksnotitie Met de gemeente ‘s-Hertogenbosch heeft regelmatig overleg plaatsgevonden over de inhoud en de voortgang van het project, onder andere telefonisch of middels Teams. Het overleg tussen de gemeente ’s-Hertogenbosch en IX Zon hebben verschillende ontwerp wijzigingen opgeleverd. De verbreding van de groenstrook aansluitend op het Vinkelse bos wat een positief effect op de biodiversiteit geeft en de toevoeging van een wandelpad aan het oostzijde van het plangebied waardoor de toegankelijkheid van de landbouwenclave wordt vergroot, zijn hier voorbeelden van. Ook zijn medewerkers van de gemeente uitgenodigd om bij de ontwerp- en informatiebijeenkomst aanwezig te zijn. Aan de zuidzijde van het plangebied ligt een A-watergang. Met het waterschap heeft overleg plaats gevonden of het beheer van de watergang vanaf de zuidzijde kon plaatsvinden. Op basis van de reactie van het waterschap lijkt dit niet mogelijk te zijn. In onze plannen dienen we op te nemen dat de 5 meter beschermingszone als groenstrook/grasberm wordt gehandhaafd. Tevens dienen we het beheerpad aan de westzijde doortrekken, zodat de onderhoudsstrook bereikbaar is. Brabant Water en IX Zon hebben zowel telefonisch als per e-mail contact gehad met elkaar. De projectlocatie is door IX Zon gedeeld met Brabant Water.

De conclusie is dat er geen sprake is van een raakvlak, aangezien het zonnepark op een ander perceel ligt dan de transportleiding aan de zijde van het Vinkelse bos. De dichtstbijzijnde 12

Enexis

panelen komen naar schatting op circa 25 meter van de leiding te staan. Over de haalbaarheid van de netaansluiting is uitgebreid gesproken met Enexis. Er is gebleken dat de netcapaciteit onder druk staat. Om voldoende zekerheid te krijgen dat het zonnepark aangesloten kan worden op het elektriciteitsnetwerk hebben wij besloten om vroegtijdig het offerteproces te starten voor een 6 MVAnetaansluiting, aangezien de netcapaciteit door Enexis gereserveerd wordt op volgorde van een complete offerteaanvraag. Wij hebben een offerteaanvraag gedaan met dagtekening 26-02-2021. Inmiddels is de volledige offerte ondertekend, zodat de netcapaciteit definitief is gereserveerd.

Veiligheidsregio

Er is contact opgenomen met de veiligheidsregio Brabant Noord. Mede doordat de brandweer bij de gemeente kenbaar heeft gemaakt graag voor de vergunningverlening betrokken te zijn bij de ontwikkeling. Brandweer Brabant Noord heeft geen bezwaar tegen de komst van een zonnepark op deze locatie. Ten aanzien van het schetsontwerp geven ze wel het advies om een extra calamiteiten pad in te voegen en het plangebied te voorzien van een bluswatervoorziening. IX Zon heeft toegezegd het advies over te nemen in het plan. Van het gesprek is een geaccordeerd gespreksverslag.

Libema/Camping Dierenbos

Met zowel Libema als haar dochter onderneming Camping Dierenbos is meermaals contact geweest. Van de gesprekken zijn verslagen geschreven en ter goedkeuring aan de gesprekspartners voorgelegd. Als direct aangrenzende stakeholder hebben we beide partijen in een vroeg stadium van het project betrokken bij ons conceptplan. Beide partijen hebben in principe geen bezwaar tegen de komst van het zonnepark. Daarbij wordt er wel vanuit gegaan dat IX Zon rekening houdt met mogelijke geluidsoverlast en de inpassing van het zonnepark in de omgeving. Wij hebben aangegeven dat van geluidsoverlast geen sprake zal zijn, omdat de transformators gering geluid produceren en deze op grote afstand van de camping aan de westzijde van het zonnepark worden geplaatst. In een latere fase is er om recreatieve routes te versterken een wandelpad aan de oostzijde van het plangebied toegevoegd. Op dit specifieke onderdeel van het plan heeft Libema bezwaar geuit.

Met de gemeente ’s-Hertogenbosch is afgesproken dat het contact met de provincie Noord-Brabant via de gemeente loopt. De gemeente wil namelijk alle zonneprojecten gecoördineerd met provincie afstemmen.

13

Bijlage Bijlage 1 - eerste kennismaking

Bijlage: Niet-thuis-brief bij huisbezoeken 11 juni 2021 Geachte heer/mevrouw, Vandaag heb ik bij u aangebeld om u persoonlijk te informeren over een initiatief voor een zonnepark bij u in de buurt. Helaas trof ik u niet thuis. Om u toch gelijktijdig met uw buren op de hoogte te brengen van het plan laat ik deze brief bij u achter. De gemeente ‘s-Hertogenbosch heeft als doel om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Op 7 juli 2020 heeft de gemeenteraad vergaderd over twee voorstellen die in dat licht belangrijk zijn: de Visie energielandschap en de Regionale Energiestrategie. De raad heeft met beide voorstellen ingestemd waarin ruimte wordt geboden aan zonneparken. Vervolgens is door de gemeente een procedure gestart voor de selectie van initiatieven die in behandeling worden genomen (https://www.shertogenbosch.nl/energielandschap). Tot 12 maart 2021 konden initiatieven worden ingediend voor deze procedure en IX Zon heeft een initiatief ingediend voor onderstaande locatie (rood omkaderd). Over het gebruik van de gronden hebben wij afspraken gemaakt met de grondeigenaar.

14

De gemeente heeft laten weten dat ons initiatief in aanmerking komt voor selectie. Dat wil zeggen dat de gemeente ons initiatief inpasbaar acht en dat wij na een positieve selectiebeslissing van de gemeenteraad (in juli) ons plan verder mogen uitwerken. Er is dus sprake van een conceptplan. Graag kom ik met u in contact voor een persoonlijke kennismaking en een mondelinge toelichting op ons initiatief. De vervolgstappen zou ik graag met u bespreken en ook de manier waarop u daarbij betrokken zou willen zijn. Meer informatie over ons bedrijf en ons team kunt u vinden op onze website www.ixzon.nl. Voor dit initiatief ben ik (Martin Ars) contactpersoon. Als u een persoonlijk gesprek op prijs stelt (op afspraak bij u thuis of digitaal), dan kunt u mij telefonisch bereiken op 06-25164538 of via e-mail op martin.ars@ixzon.nl. Graag tot ziens! Met vriendelijke groet, Namens IX Zon

Martin Ars

15

Bijlage 2 - uitnodiging ontwerp- en informatiebijeenkomst direct omwonenden Betreft: Uitnodiging informatiebijeenkomst zonnepark Leiden, 15-09-2021 Geachte heer/mevrouw, Vandaag heb ik bij u aangebeld om u uit te nodigen voor een informatiebijeenkomst over een initiatief voor een zonnepark bij u in de buurt. Over dit initiatief heeft eerder contact met u plaatsgevonden door mijn collega’s Martin Ars en Sjoerd Roosjen. Helaas trof ik u niet thuis. Om u toch op de hoogte te brengen van de informatiebijeenkomst laat ik deze brief bij u achter. Om u verder te informeren over het beoogde zonnepark bent u van harte welkom op een informatiebijeenkomst in de schuur van dhr. van Grinsven (adres: Graafsebaan 123A) op dinsdag 28 september van 19:00 tot 21:00. Het betreft een besloten bijeenkomst voor bewoners in de buurt van het zonnepark. Tijdens de bijeenkomst vertellen wij u graag meer over het initiatief en de vervolgstappen. En natuurlijk is er ruimte voor een persoonlijke kennismaking en voor vragen die u wellicht heeft. Graag vernemen wij of u bij de informatiebijeenkomst aanwezig bent. Wilt u dat aan mij laten weten? U kunt mij telefonisch bereiken op 06-11256279 of via e-mail op robin.goes@ixzon.nl. Graag tot ziens op 28 september! Met vriendelijke groet, Namens IX Zon

Robin Goes

16

Bijlage 3 - uitnodiging ontwerp- en informatiebijeenkomst wijdere omgeving Betreft: Uitnodiging ontwerp- en informatiebijeenkomst Leiden, 21-06-2022 Beste heer/mevrouw, Graag informeren wij u over ons initiatief ‘Zonnepark Graafsebaan’, een project dat is toegekend in een tender van de gemeente ’s-Hertogenbosch en zich in de opstartfase bevindt. Om u te informeren over het beoogde zonnepark bent u van harte welkom op een ontwerp- en informatiebijeenkomst in Eetcafé De Prins (adres: Hoogstraat 50, 5258 BE Berlicum) op woensdag 6 juli van 20:00 tot 21:45. Het betreft een open bijeenkomst voor omwonenden, belanghebbende en geïnteresseerden. Tijdens de bijeenkomst start er rond 20:15 een plenaire presentatie waarin wij u graag meer vertellen over het initiatief en de vervolgstappen. Ook vernemen we graag uw input op ons ontwerp en uw wensen ten aanzien van participatie. Daarnaast is er natuurlijk ook ruimte voor een persoonlijke kennismaking en voor vragen die u wellicht heeft. Voor het aantal kopjes koffie en thee zouden we graag horen of en met hoeveel personen u van plan bent te komen. Wilt u dat aan mij laten weten? U kunt mij telefonisch bereiken op 06-52849655 of via e-mail op sjoerd.roosjen@ixzon.nl. Hieronder vindt u alvast een korte introductie van ons initiatief. Voor meer informatie over onze projecten en werkwijze kunt u terecht op onze website: www.ixzon.nl

Introductie Zonnepark Graafsebaan De gemeente ‘s-Hertogenbosch heeft als doel om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Op 7 juli 2020 heeft de gemeenteraad vergaderd over een voorstel die in dat licht belangrijk is: de Visie energielandschap. De raad heeft met het voorstel ingestemd waarin ruimte wordt geboden aan zonneparken. Vervolgens is door de gemeente een procedure gestart voor de selectie van initiatieven die in behandeling worden genomen (https://www.s-hertogenbosch.nl/energielandschap). Tot 12 maart 2021 konden initiatieven worden ingediend voor deze procedure en IX Zon heeft een initiatief ingediend voor onderstaande locatie (rood omkaderd). Over het gebruik van de gronden hebben wij afspraken gemaakt met de grondeigenaar.

17

De gemeente heeft ons laten weten dat ons initiatief in aanmerking is gekomen voor selectie. Dat wil zeggen dat de gemeente ons initiatief inpasbaar acht en dat wij de haalbaarheid van ons plan verder mogen onderzoeken. Er is dus sprake van een conceptplan, welke centraal staat tijdens de ontwerpen informatiebijeenkomst Heeft u voor die tijd nog vragen, neem dan gerust contact met mij op (06-52849655 of sjoerd.roosjen@ixzon.nl). Graag tot ziens op woensdag 6 juli! Met vriendelijke groet, Namens IX Zon

Sjoerd Roosjen

18