Bijlage 4 - Participatielogboek Omgevingsvisie 's-Hertogenbosch

Participatielogboek Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch april 2025 In dit participatielogboek staat een overzicht van de gevoerde participatie vanuit het traject van de Omgevingsvisie van 's-Hertogenbosch. Bij elk participatiemoment staat aangeven wanneer dit heeft plaatsgevonden, voor welke doelgroep, de vorm en het participatiedoel. Ook is een overzicht opgenomen van de uitgenodigde partners (strategische, keten-, en gebiedspartners). Van de meeste activiteiten zijn verslagen gemaakt of heeft documentatie op een andere wijze plaatsgevonden (zoals via beelden). Wanneer u geïnteresseerd bent in een specifiek resultaat, kunt u dat bij de gemeente opvragen. Wanneer 2020

Doelgroep Iedereen

Vorm Vragenlijst

2019-2022

Strategische en ketenpartners

Gesprekken

28 november 2019

Jongerenambassadeurs Bijeenkomst Den Bosch (JADB)

12 december 2019

Bewonersraden

Bijeenkomst

2021

Iedereen

Enquête

Strategische en ketenpartners

Schriftelijke reactie

Participatiedoel Input ophalen bij alle inwoners voor de Omgevingsvisie. Met de strategische en ketenpartners is in een reeks gesprekken over de thema’s uit het koersdocument gesproken. Bijlage 1 van de Raadsinformatiebrief Omgevingsvisie: Stand van zaken, 7 december 2021, 11757255 bevat de lijst met partijen die destijds aan de gesprekken hebben deelgenomen. In een sessie met de Jongerenambassadeurs is input opgehaald over de thema’s uit het Koersdocument: Wonen en Leven, Gezondheid en Veiligheid, Economie, Verkeer en Mobiliteit, Energie en Klimaatadaptatie. In een bewonersradenoverleg is input opgehaald over de thema’s uit het Koersdocument: Wonen en Leven, Gezondheid en Veiligheid, Economie, Verkeer en Mobiliteit, Energie en Klimaatadaptatie. In 2021 is een digitale enquête verstuurd naar alle inwoners met een korte vragenlijst over de buurt waarin zij wonen. Daarvan zijn 10.000 reacties binnengekomen. Alle resultaten van de ingevulde vragenlijsten zijn verwerkt in een rapport en in een infographic per buurt. Middels een brief zijn partners uitgenodigd een schriftelijke

1

12 oktober tot 1 december 2022

Gebiedsgerichte partners

19 januari 2023

Strategische en ketenpartners Gebiedsgerichte partners Iedereen

Bijeenkomst

7 maart 2023

Ambosschadeurs

Bijeenkomst

15 mei 2023

Gebiedsgerichte partners Vinkel

Bijeenkomst

16 mei 2023

Ambosschadeurs

Bijeenkomst

16 december tot 26 januari 2023

reactie op het conceptKoersdocument te geven. De reacties zijn beantwoord in een reactienota (juli 2023)

Participatieplatform

De partners zijn uitgenodigd voor een bijeenkomst over het conceptKoersdocument op 19 januari 2023. Tot 26 januari 2023 kon iedereen op het online participatieplatform per onderwerp uit het conceptKoersdocument aangeven hoe belangrijk deze voor hen is en ook een reactie daarop achterlaten. Er zijn 1.400 waarderingen gegeven en 90 reacties. Inwoners konden zich opgeven als Ambosschadeur om mee te denken en te praten over de Omgevingsvisie. Tijdens deze bijeenkomst is de Omgevingsvisie toegelicht en hebben we gezamenlijk besproken hoe we de Ambosschadeurs in het verdere traject zullen betrekken. Er is besloten om in een reeks van 3 bijeenkomsten verder te praten over de 5 Bossche krachten uit het concept-Koersdocument. De gebiedsgerichte partners van Vinkel waren niet aanwezig bij de bijeenkomst op 19 januari (wel uitgenodigd). Op verzoek hebben we alsnog een bijeenkomst gehouden. Drie vragen stonden centraal: - Wat maakt Vinkel en het omliggende buitengebied bijzonder? Hoe typeert u dit gebied? - Wat wilt u koesteren en beschermen? - Wat wilt u ontwikkelen en stimuleren? Input ophalen over de Bossche krachten ‘Leefbaarste gemeente van Europa’ en ‘Samen: wij vieren het leven’. 2

19 juni 2023

Ambosschadeurs

Bijeenkomst

29 juni 2023

Jongerenambassadeurs Bijeenkomst Den Bosch (JADB)

Input ophalen over de toekomst van de gemeente en de 5 Bossche krachten.

10 juli 2023

Ambosschadeurs

Bijeenkomst

Input ophalen over de Bossche kracht ‘Meest gastvrije gemeente van Nederland’ en de verstedelijkingsopgave.

3 oktober 2023

Strategische en ketenpartners

Week van de omgevingsvisie participatiemiddag

4 t/m 11 oktober 2023

Gebiedsgerichte partners

Week van de omgevingsvisie inloopavonden

Op 3 oktober 2023 gingen we in gesprek met de partners over de Bossche gebiedsvisies. De opgaven en ambities voor de toekomst van de 4 gebieden stonden centraal. We blikten terug wat er eerder in het traject is opgehaald. En we hebben een aantal conceptkaarten laten zien met daarop een visie op de toekomst (ontwikkelrichtingen) voor het gebied. Iedereen kon meedenken over de toekomst van de gemeente ’sHertogenbosch! Van 4 tot en met 11 oktober heeft de Week van de Omgevingsvisie plaatsgevonden. We organiseerden meerdere inloopavonden waar iedereen van jong tot oud welkom was. Tijdens de inloopavonden stonden de opgaven en ambities voor de toekomst van elk gebied centraal. We blikten terug wat er eerder in het traject was opgehaald. En we hebben een aantal conceptkaarten laten zien met daarop een toekomstvisie voor het gebied. Hierover gingen we in gesprek. Wat valt je op? Mis je iets? Wat vind je goed? Er zijn twee (identieke) inloopavonden per gebiedsvisie georganiseerd. Naast de inloopavonden haalden we via het participatieplatform input op over de conceptkaarten met een visie voor de toekomst van de gebieden.

Breed publiek; grotendeels inwoners

4 t/m 25 oktober 2023

Iedereen

Participatieplatform

Input ophalen over de Bossche krachten ‘Cultuurstad van het zuiden’ en ‘Datastad’.

3

18 november 2023

Buurtgroep De Buitenpepers

Bijeenkomst: Buurttop De Buitenpepers

23 november 2023

VNO-NCW

Gesprek

5 december 2023

Vertegenwoordiging van de dorpsraad, sportverenigingen en school Nuland

Gesprek

12 december 2023

Woningcorporaties

Bijeenkomst

18 december 2023

Wandelnet

Gesprek

25 januari 2024

Vertegenwoordiging van de dorpsraad en sportverenigingen Nuland

Gesprek

De Buitenpepers heeft de gemeente uitgenodigd voor hun Buurttop over de toekomst van hun buurt. Tijdens de bijeenkomst heeft de gemeente gepresenteerd over de gebiedsvisie wijken binnen de ring. Aan de VNO-NCW zijn de gebiedsvisies van de omgevingsvisie gepresenteerd. Als vervolg op de Week van de Omgevingsvisie is een gesprek met betrokkenen uit Nuland gevoerd. Vanuit Nuland werd niet herkend hoe de reacties uit de eerste ronde zijn verwerkt. Nuland ziet graag concreet opgenomen in de gebiedsvisie dat er woningbouw komt op de locatie van de sportvelden en dat het sportpark wordt verplaatst. Als vervolg op de Week van de Omgevingsvisie hebben de gemeente en de woningcorporaties Zayaz, BrabantWonen, Wonen bij JOOST en Mooiland doorgepraat over vraagstukken op het gebied van wonen. Op verzoek vanuit Wandelnet is een verkennend gesprek gevoerd met het doel van elkaar te horen welke wensen en ideeën voor de wandelende recreant in stad en omgeving er zijn, en welke ontwikkelingen er op dit moment zijn aan beide kanten en welke er aan komen in de nabije toekomst. In navolging van het gesprek in december heeft een vervolggesprek plaatsgevonden. Vanuit Nuland is aangegeven welke punten zij van belang vinden om de leefbaarheid in Nuland op niveau te houden en welke ontwikkelruimte zij voor woningbouw zien.

4

29 februari 2024

Vertegenwoordiging van de dorpsraad en voetbalvereniging Vinkel

Gesprek

5 maart 2024

Bedrijventerreinen

Bijeenkomst

19 maart 2024

Provincie NoordBrabant

Bijeenkomst

19 maart 2024

Gebiedsgerichte partners gebied 1,2 en 3

Bijeenkomst

20 maart 2024

Vertegenwoordiging van de dorpsraad en sportverenigingen Nuland

Gesprek

Met de input uit het participatietraject is de conceptgebiedsvisie voor perceel 4 buitengebied en dorpen opgesteld. De uitsnede voor Vinkel is voorafgaand aan het gesprek gedeeld. Ook in de visie Vinkel die door dorpsraad is opgesteld aangeleverd. Tijdens verschillende gesprekken kwam naar voren dat het ondernemersperspectief en de visie op werklocaties nog te weinig terug te zien was in het concept van de omgevingsvisie d.d. oktober 2023. De gemeente onderkende dat een stukje visie op de economie en de ruimtelijke uitwerking hiervan nog te summier was opgenomen. Daarom is de gemeente in gesprek gegaan met belanghebbenden van de bedrijventerreinen om de verdieping op belangrijke ruimtelijke economische vraagstukken aan te gaan. Vakadviseurs van de gemeente en provincie hebben doorgepraat over vraagstukken op het gebied van wonen, werken, mobiliteit, klimaatadaptatie en kwaliteit buitengebied. De gebiedsgerichte partners zijn uitgenodigd voor een bijeenkomst. Ze kregen hierbij een presentatie van de concept-eindversie van de gebiedsvisies 1,2,3 en terugkoppeling van verwerkte eerdere participatie, vervolgens kon men hierover in gesprek. Met de input uit het participatietraject is de conceptgebiedsvisie voor perceel 4 buitengebied en dorpen opgesteld. De uitsnede voor Nuland is voorafgaand aan het gesprek gedeeld. 5

26 maart 2024

Woningcorporaties

5 juni 2024

Buurtvereniging Gewande

24 juni 2024

Wijkraad Kruisstraat en VERBAB

3 juli 2024

BREB

20 november 2024

Alle partners en alle inwoners

Januari/februari Alle inwoners, partners 2025 en andere belanghebbenden

Bijeenkomst

Vervolgoverleg van de bijeenkomst op 12 december 2023. Tijdens deze bijeenkomst is het voorstel voor de concept omgevingsvisie besproken. Gesprek Met de input uit het participatietraject is de conceptgebiedsvisie voor perceel 4 buitengebied en dorpen opgesteld. De presentatie over de denkrichtingen en de visie is gedeeld en nagestuurd. Gesprek Met de input uit het participatietraject is de conceptgebiedsvisie voor perceel 4 buitengebied en dorpen opgesteld. De uitsnede voor EngelenBokhoven en Nuland-Kruisstraat is voorafgaand aan het gesprek gedeeld. Gesprek Met de input uit het participatietraject is de conceptgebiedsvisie voor perceel 4 buitengebied en dorpen opgesteld. De uitsnede voor EngelenBokhoven is voorafgaand aan het gesprek gedeeld. Inloopbijeenkomsten en Tijdens de inloopbijeenkomsten gesprekken verdeeld met de partners (middag) en de over de dag inwoners (avond) worden de ontwerp-omgevingsvisie en de Om mensen uit te daaraan ten grondslag liggende nodigen wordt door de bouwstenen gepresenteerd. gehele gemeente een Getoond is wat gedaan is met de communicatiecampagne opbrengsten uit alle participatie uitgerold. Onderdeel activiteiten. Iedereen kan vragen daarvan is het plaatsen stellen. van uitnodigende De bijeenkomst is tevens bedoeld posters in abri’s. als voorbereiding op de formele Daarnaast worden alle inspraakperiode in januari/februari stukken via de 2025.

gemeentelijke website toegankelijk gemaakt. De ontwerpEenieder heeft in een periode van omgevingsvisie wordt 6 weken tussen 13 januari 2025 en gepubliceerd op ‘regels 24 februari 2025 de gelegenheid op de kaart’ (het DSO) gekregen om schriftelijk te en op overheid.nl. reageren op de ontwerpDaarnaast is de omgevingsvisie. Er zijn in deze ontwerp-omgevingsvisie periode 34 zienswijzen ingediend met alle bouwstenen in (waarvan 1 zienswijze ingetrokken te zien voor de is en 2 zienswijzen zijn buiten de 6

gemeentelijke omgevingsvisiewebsite: Omgevingsvisie Gemeente ’sHertogenbosch. Op deze website is ook een publieksvriendelijke versie in (nagenoeg) B1 opgenomen.

13 februari 2025

Waterschap Aa en Maas (ook namens het Waterschap De Dommel)

Gesprek

13 februari 2025

Provincie NoordBrabant

Gesprek

18 februari 2025

GGD

Gesprek

termijn ontvangen). In de Nota van zienswijzen en ambtshalve wijzingen ‘Omgevingsvisie ’sHertogenbosch en het Omgevingseffectrapport (OER)’ zijn deze zienswijzen samengevat en van een reactie voorzien. Naar aanleiding van enkele zienswijzen wordt voorgesteld om de omgevingsvisie aan te passen. Zie hiervoor de Nota van zienswijzen die als bijlage bij het raadsbesluit over de omgevingsvisie is gevoegd. De indieners van de zienswijzen worden op de hoogte gebracht over de zienswijzenota en over de mogelijkheid van inspreken. Daarnaast wordt ook de mogelijkheid geboden voor een (telefoon)gesprek over de beantwoording van de ingediende zienswijze. De ontwerp omgevingsvisie wordt gepresenteerd aan het Waterschap Aa en Maas. Hierover vindt een inhoudelijk gesprek plaats, waarvan een verslag is gemaakt. Het Waterschap kondigt aan een zienswijze in te dienen op de ontwerp-omgevingsvisie (zie hiervoor de Nota van zienswijzen). De waterschappen geven aan dat ze graag met de gemeente ’sHertogenbosch doorpraten over een gezamenlijke koers en aanpak voor de wateropgave in en om ’sHertogenbosch. De ontwerp omgevingsvisie wordt gepresenteerd aan de provincie. Hierover vindt een inhoudelijk gesprek plaats, waarvan een verslag is gemaakt. De provincie ziet geen strijdigheden met het provinciaal beleid, maar ziet wel mogelijkheden om de visie verder te versterken.

De provincie kondigt aan een zienswijze in te dienen op de ontwerp-omgevingsvisie (zie hiervoor de Nota van zienswijzen). De ontwerp omgevingsvisie wordt gepresenteerd aan de GGD. 7

20 februari 2025

Enexis

Gesprek

13 maart 2025

NS en Prorail

Gesprek

Juli 2025

Communicatie over de vastgestelde omgevingsvisie

Sociale media en overige media

Hierover vindt een inhoudelijk gesprek plaats, waarvan een verslag is gemaakt. De GGD kondigt aan een zienswijze in te dienen op de ontwerpomgevingsvisie. Hierin vraagt ze aandacht voor de WHO normen die strenger zijn dan de wettelijke milieunormen (zie hiervoor de Nota van zienswijzen). De ontwerp omgevingsvisie wordt gepresenteerd aan Enexis. Hierover vindt een inhoudelijk gesprek plaats. Enexis wenst graag vroegtijdig bij visie- en planontwikkeling betrokken te worden. De ontwerp omgevingsvisie wordt gepresenteerd aan NS en Prorail. Hierover vindt een inhoudelijk gesprek plaats, waarvan een verslag gemaakt is. Prorail kondigt aan een zienswijze in te dienen op de ontwerp-omgevingsvisie (zie hiervoor de Nota van zienswijzen). Op social media en in de pers wordt aandacht besteed aan de vastgestelde omgevingsvisie. Deze wordt op de gemeentelijke omgevingsvisiewebsite Omgevingsvisie - Gemeente ’sHertogenbosch geplaatst, maar daarnaast ook gepubliceerd op overheid.nl en op ‘regels op de kaart’ (het DSO).

8

Overzicht partners Ketenpartners - gemeentebreed • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Provincie Noord-Brabant Rijkswaterstaat Waterschap Aa en Maas Waterschap De Dommel Veiligheidsregio Brabant-Noord Omgevingsdienst Brabant Noord Gemeente Vught Gemeente Sint-Michielsgestel Gemeente Boxtel Gemeente Bernheze Gemeente Oss Gemeente Maasdriel Gemeente Zaltbommel Gemeente Heusden GHOR Brabant-Noord Brandweer Politie GGD Hart van Brabant Regionale Ambulance Voorziening Brabant-Noord Van Neynsel Ouderenzorg Koo

Strategische partners - gemeentebreed • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Brabant Water Gasunie Zorg- en Veiligheidshuis Brabant NoordOost ZLTO 's-Hertogenbosch ZLTO Oss-Den Bosch Woningcorporatie Zayaz Woningcorporatie BrabantWonen Woonstichting JOOST Woningcorporatie Mooiland Enexis ProRail NS Arriva IVN 's-Hertogenbosch Staatsbosbeheer Natuurmonumenten Gehandicaptenplatform 's-Hertogenbosch VNO-NCW Brabant Zeeland Brabant Zeeuwse Werkgeversvereniging, regio zuid Jongerenambassadeurs 9

• • • • • • • • • • • • • • • •

RIVU Kring vrienden van Den Bosch Stichting 's-Hertogenbossche Monumentenzorg Erfgoedvereniging Heemschut Stichting De Groene Vesting Brabants Landschap VVV Noord Oost Brabant VisitBrabant De Bossche Investerings Maatschappij (BIM) InRetail Bracheorganisatie detailhandel Koninklijke Horeca Nederland (KHN) Fietsersbond Den Bosch Stichting de Maasmeanders Koninklijke Wandelbond Nederland Bosch Architectuur Initiatief (BAI) MiNC Den Bosch

Gebiedspartners – Brede Binnenstad • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Ondernemersvereniging Spoorzone Hartje 's-Hertogenbosch Koninklijke Horeca Nederland (KHN) Den Bosch Partners DOCIS (Directeurenoverleg Culturele Instellingen ’s-Hertogenbosch) Centrale Vereniging Ambulante Handel (CVAH) Hoteloverleg Den Bosch Avans HAS Koning Willem 1 College Van Maerlant BBS Boschveld Kindcentrum Bosschveld Innovatie Kwartier SPARK Makers Zone Koninkrijk van Muziek Losjes Plein 79 Oranjekade Bewonersvereniging Leefbare Binnenstad (BLB) Wijkbelangen Paleiskwartier Buurtvereniging Veemarktkwartier Wijkraad OBB Boschveld Willem Twee Verkadefabriek Werkwarenhuis Artischock Events Eetbar Dit/ BUURT/ De Garage 10

• • •

Kleefkracht Bij Katrien De Copernikkel

Gebiedspartners – Wijken binnen de ring • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Stichting Wijkraad Hintham Stichting Wijkraad Maaspoort Stichting Wijkraad West Stichting Wijkraad Zuid Kontactgroep de Rompert Buurtcomite Fort Orthen Vereniging Oud Orthen BBS Haren, Donk en Reit BBS Hambaken BBS aan de Aa BBS de Graaf BBS Nieuw Zuid (Gestelse buurt/de Meerendonk) BBS Kruiskamp Noord en Zuid Kindcentrum De Haren Kanteel Kinderopvang Kindcentrum De Duizendpoot Bassisschool het Rondeel Kinderdagverblijf het Sprookjesbos Basisschool de Kameleon Kindcentrum de Kruisboelijn Basisschool Nour Kindcentrum Westerbreedte Wijkgezondheidswerkers GGD Farent Operatie Frisse Peper Neofit Hambaken Connect Academie voor Beeldvorming Stichting Actieve senioren Wij zijn Zuiderschans Herstelacademie de Stijl Wijkgebouw de Slinger Atletiekvereniging OSS VOLO Camperplaats Den Bosch Voetbalvereniging DBN ’22 FC Den Bosch Hockeyclub Den Bosch Zeilvereniging Oosterplas GolfParc de Pettelaer Voetbalvereniging BLC Rugbyclub The Dukes 11

• • • • • • • •

CVE Helftheuvelpassage Winkeliersvereniging Helftheuvelpassage RIVU Winkeliersvereniging Rompertpassage Ondernemersvereniging De Herven Ondernemersvereniging Retailpark/Woonboulevard Ondernemersvereniging De Pettelaar Urban Interest

Gebiedspartners – Wijken buiten de ring • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Stichting Wijkraad Maliskamp Stichting Wijkraad Rosmalen Centrum/Hondsberg Stichting Wijkraad Rosmalen Oost Stichting Wijkraad Sparrenburg Stichting Wijkraad De Groote Wielen Wijkraad Kruisstraat Wijkraad Maaspoort Bestuursraad Empel Heemkundekring Rosmalen Zayaz Mooiland Farent Kindcentrum ‘t Wikveld Kindcentrum Caleidoscoop SCC d’n As BAG Empel Empels Nieuws en De Stempel SJV HEVO Bij Bomans Werkgroep A59 Woningcorporatie Joost Woonzorgcentrum Vivent Mariaoord Annenborch Ondernemersvereniging Kom Rosmalen Maaspoort Den Bosch Zandhazendurp Popsoul-koor Rosmalen TPC Maaspoort TV Asmunt Flik Flak ’S-PORT (Sportalliantie Rosmalen, Nuland, Vinkel, Empel) TV Rosmalen Combinatie van verenigingen op het sportpark in Maliskamp: MHC Rosmalen, RKVV Maliskamp, Tennisvereniging Maliskamp RKSV Wilhelmina 12

• •

Emplina OJC Rosmalen

Gebiedspartners – Buitengebied en de dorpen • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Dorpsraad Nuland Dorpsraad Vinkel Bestuursraad Engelen en Bokhoven (BREB) Buurtvereniging Het Gewande Bestuursraad Empel en Meerwijk Wijkraad Kruisstraat Heemkundewerkgroep Nuwelant Heemkunde groep Vinckel Heemkundekring Angrisa te Engelen Zorginstelling Jozefoord Zorginstelling Binckhorst (Cello) RKKSV Kruisstraat Voetbalvereniging Nulandia Tennisvereniging Nuland Be Quick Nuland ‘t Heike Vrijwilligersvereniging Voetbalvereniging Vinkel Tafeltennisvereniging Nuland Tennisclub Vinkel Sportalliantie RVN Engelerhart (Sport en jeugdcluster Engelen) FC Engelen TV Engelen U-Base Survivaltraining EVVV Vinkel BurgGolf Haverleij Watersportvereniging Engelenmeer KPJ Jong Nederland Nuland KPJ Vinkel Nulandse Ondernemersvereniging Ondernemingsvereniging Nuland Heemkundewerkgroep Nuwelant ANV d’n Beerse Overlaet IVN 's-Hertogenbosch Het Veerhuis Bokhoven Parochiekerk Buurthuis Engelenburcht Brabants Agrarisch Jongeren Kontakt (BAJK) Soperse Bos buurtvereniging Dierenbos Harmonie Odio

13

Ambosschadeurs •

•

De Ambosschadeurs zijn 25 inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch die zichzelf hebben opgegeven om op verschillende momenten met ons door te praten over de omgevingsvisie. De Jongerenambassadeurs Den Bosch bestaan uit leden van de JADB en jongeren uit hun netwerk.

14