Bijlage 3 - Omgevingseffectrapportage (OER) Omgevingsvisie 's-Hertogenbosch incl. bijlagen 1, 3 en 4
Tekst van het document
Om functies te combineren, is het van belang dat het water van voldoende kwaliteit is.
Blad 89 van 227
Omgevingsvisie 's-Hertogenbosch Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0479394.100 15 april 2025
De invalshoeken hebben verschillende doelen op het gebied van grondwaterkwaliteit. De Bossche Innovatiestad en Bossche Wereldstad willen voornamelijk voorkomen dat er economische schade ontstaat als gevolg van het waterpeil en de kwaliteit van het grondwater. De Bossche Buurtstad is erop gericht wateroverlast voor inwoners te voorkomen. Daarnaast moet het mogelijk zijn lokaal water te winnen voor drinkwater. Om dit te bewerkstelligen zullen er keuzes gemaakt moeten worden om de grondwaterkwaliteit te verbeteren. De Bossche Moerasdraak stelt dat water en droogte leidend moeten zijn bij alle opgaven. Hoewel de motieven per invalshoek verschillen, zal de praktische uitvoering hiervan dat niet zijn. Voorbeelden van economische schade als gevolg van grondwaterpeil zijn verzakking en verzilting. Dit komt voornamelijk voor wanneer er een te laag grondwaterpeil is. Ook de overige invalshoeken vereisen een hoger grondwaterpeil. In de invalshoeken wordt vrijwel niet ingegaan op het aspect bodemvervuiling. Er worden dan ook geen specifieke doelen gesteld op dit aspect, behalve dat er sprake dient te zijn van een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. Toch is het aannemelijk dat keuzes gemaakt onder andere thema’s een doorwerking hebben op de bodem. Onder het thema werken worden bijvoorbeeld keuzes gemaakt voor de toekomst van de landbouw en industrie.
De Bossche Wereldstad kiest hier voor traditionele vormen van landbouw en industrie, terwijl er in andere invalshoeken expliciet de keuze wordt gemaakt voor andere, vaak schonere vormen van landbouw en industrie. Het is aannemelijk dat de bodemkwaliteit door deze transitie verbetert, terwijl bij traditionelere vormen de status quo gehandhaafd blijft, dan wel verslechtert.
Gezondheid Overzichtstabel: Wat betekenen de invalshoeken voor de leidende opgaven onder werken? Tabel 5.7 toont een overzicht van de invalshoeken per aspect voor het thema Klimaat met een totaal beoordeling. Tabel 5.7: Invalshoeken en het thema gezondheid; Per opgave is aangegeven of er sprake is van een positieve verandering (groen), een negatieve verandering (rood) of een aandachtspunt (geel) ten opzichte van de referentiesituatie
Gezondheid
Bossche Buurtstad
Bossche Moerasdraak
Bossche Wereldstad
Bossche Innovatiestad
• Hoe kan de gemeente inzetten op stimulering van een gezonde leefstijl van inwoners?
Bereikbare en toegankelijke voorzieningen
Lokale voorzieningen die gekoppeld zijn aan lokale productie
Behoud huidige voorzieningen en samenvoeging per wijk
Inzet op digitale voorzieningen.
Dorpen behouden eigen voorzieningen
Dorpen behouden eigen voorzieningen, zodat deze op loop/fietsafstand bereikbaar zijn
Voorzieningen verdwijnen uit de dorpen. Samenvoegen financieel aantrekkelijker
Fysieke voorzieningen steeds vaker overbodig. Verdwijnen overal, ook uit de dorpen.
Maximaal inzetten langzaam verkeersnetwerk, verbindingen tussen wijken en dorpen
Auto weren en ontmoedigen. Den Bosch als fietsgemeente
Maximaal inzetten langzaam verkeersnetwerk, verbindingen tussen wijken en dorpen
Beweegvriendelijke en sociale omgeving
5.8
Blad 90 van 227
Omgevingsvisie 's-Hertogenbosch Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0479394.100 15 april 2025
Gezondheid
Bossche Buurtstad
Bossche Moerasdraak
Bossche Wereldstad
Bossche Innovatiestad
Versterken bestaande groenstructuren, weinig nieuw, wel productiebossen
Maximaal inzetten op versterking en verbreding 1000 ha water en natuur erbij incl. productiebossen
Versterken bestaande groenstructuren, weinig nieuw
Versterken bestaand, restgebieden worden natuur, maar productie voor drinkwater en productiebossen
Bij vergroening staat beleving centraal Groen dichtbij realiseren in elke wijk of dorp. Kwetsbare groepen hebben een minder grote actieradius.
Bij vergroening staat natuurwaarde centraal Groen netwerk door de binnenstad, wijken, dorpen en het buitengebied
Bij vergroening staat aantrekkelijkheid centraal Groen in de binnenstad om een aangenaam klimaat te creëren om ook op warme dagen de binnenstad te bezoeken.
Maximale inzet op beweegvriendelijk, groen en ontmoeten in alle wijken en dorpen. Beleving staat centraal.
Inzet op buiten sporten in de natuur. Aanleg van groene sport- en spelfaciliteiten
Bij vergroening staat aantrekkelijkheid centraal Groen in de binnenstad om een aangenaam klimaat te creëren om ook op warme dagen de binnenstad te bezoeken. Groen in de wijken om een aantrekkelijk leefklimaat. Maximale inzet op beweegvriendelijk, groen en ontmoeten in alle wijken en dorpen. Beleving staat centraal.
Betaalbare sportfaciliteiten, speeltuinen en verenigingen in elke wijk en dorp
Aandacht voor energieverbruik van grootverbruikende sportfaciliteiten (ijsbanen, verwarmde zwembaden). Eventueel sluiten.
Maximale inzet op beweegvriendelijk, groen en ontmoeten in alle wijken en dorpen. Beleving staat centraal.
Gezondheid
Stimuleren deelname (sport- en cultuur) verenigings-leven Nadruk op zorgwonen
Totale transitie van traditionele landbouw naar biologische/kringlooplandbouw
Arbeidsintensieve, collectieve landbouw op afstand i.v.m. gezondheid
Korte ketens tussen producent en consument (bijv. boerenmarkt)
Bossche bezorgdienst zorgt voor lokaal contact, vermindert eenzaamheid en werkt vanuit de wijk
Auto weren en ontmoedigen. Den Bosch als fietsgemeente
Voedselproductie als kans voor ontmoeten en bewegen
Gezond eten = duurzaam eten
Zo min mogelijk regelen. Initiatief aan consument laten
Zo min mogelijk regelen. Initiatief aan consument laten
Groene zorg – zorgboerderijen
Gunstig vestigingsklimaat voor gezondheidsondernemers
Inzet op E-health en innovatie
Gezond en lokaal, maar betaalbaar eten Niet roken in publieke ruimte Focus op beïnvloeding gedrag Verkleinen gezondheidskloof
Blad 91 van 227
Voortzetting huidig landbouw – versterken en intensiveren
Elektrische Bossche bezorgdienst zorgt voor snelle lokale distributie vanuit de lokale keten
Omgevingsvisie 's-Hertogenbosch Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0479394.100 15 april 2025
Levensverwachting
Gezondheid
Geluidhinder Geurhinder
• Hoe kan de gemeente inzetten op hinder beperking en verbetering van gezondheid op plekken waar het achterloopt?
Luchtkwaliteit
Gezond milieu
Bossche Buurtstad
Bossche Moerasdraak
Bossche Wereldstad
Voldoende betaalbare, laagdrempelige GGZ in de buurt. Lokaal loket in de wijk
Natuur als stress verlagende maatregel (groene wijken, recreatiegebieden, kinderboerderijen)
Werkplekken zijn stress verlagend en stimuleren productiviteit
Maatregelen op het vlak van gezondheid en welzijn en gezond milieu werken door in de levensverwachting
Maatregelen op het vlak van gezondheid en welzijn en gezond milieu werken door in de levensverwachting
Maatregelen op het vlak van gezondheid en welzijn en gezond milieu werken door in de levensverwachting
Streven naar autoluw in kader van gezondheid en leefbaarheid in wijken en dorpen
Auto weren en ontmoedigen. Den Bosch als fietsgemeente
Accepteren dat stad bereikbaar blijft met auto. Blijven faciliteren autobereikbaarheid
Stad ontmoedigt autogebruik, maar blijft wel bereikbaar met de auto
Milieuzone in binnenstad Beperken milieuhinder vanuit hinderbronnen (mobiliteit, industrie, agrarisch)
Milieuzone in binnenstad Beperken milieuhinder vanuit hinderbronnen (mobiliteit, industrie, agrarisch)
Accepteren dat bedrijventerreinen en buitengebied hinder blijven geven op omliggende woonwijken
Kleinschalige bedrijven verplaatsen naar de wijk
Auto weren en ontmoedigen. Den Bosch als fietsgemeente
Accepteren dat stad bereikbaar blijft met auto. Blijven faciliteren autobereikbaarheid
Streven naar autoluw in kader van gezondheid en leefbaarheid in wijken en dorpen
Woningbouwontwikkeling nabij Spoorzone
A2 overlast verminderen door deze in te pakken Beperken milieuhinder vanuit hinderbronnen (mobiliteit, industrie, agrarisch)
Verminderen geluidsbelasting Beperken milieuhinder vanuit hinderbronnen (mobiliteit, industrie, agrarisch)
Accepteren dat bedrijventerreinen en buitengebied hinder blijven geven op omliggende woonwijken
Beperken milieuhinder vanuit hinderbronnen (mobiliteit, industrie, agrarisch)
Beperken milieuhinder vanuit hinderbronnen (mobiliteit, industrie, agrarisch)
Accepteren dat bedrijventerreinen en buitengebied hinder blijven geven op omliggende woonwijken
Dagbesteding voor iedereen Maatregelen op het vlak van gezondheid en welzijn en gezond milieu werken door in de levensverwachting
Kleinschalige bedrijven verplaatsen naar de wijk
Blad 92 van 227
Bossche Innovatiestad
Stad ontmoedigt autogebruik, maar blijft wel bereikbaar met de auto
Woningbouwontwikkeling nabij Spoorzone
Omgevingsvisie 's-Hertogenbosch Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0479394.100 15 april 2025
Bossche Buurtstad
Bossche Moerasdraak
Bossche Wereldstad
Beperken verlichting
Versterking en investering in verlichting
Lichthinder
Gezondheid
Bossche Innovatiestad
Negatief effect t.o.v. referentiesituatie Aandachtspunt of risico Positief effect t.o.v. referentiesituatie Geen of neutraal effect
Hoe kan de gemeente inzetten op stimulering van een gezonde leefstijl van inwoners? Een gevolg van het centraal stellen van de inwoners binnen invalshoek Bossche Buurtstad is dat er grote stappen op het vlak van gezondheid gezet kunnen worden. Voorzieningen zijn dichtbij aanwezig, groene gebieden zijn makkelijk bereikbaar en deelname aan sportverenigingen wordt gestimuleerd. Bewoners worden gestimuleerd om een gezonde levensstijl aan te nemen door gedrag te beïnvloeden en gezond voedsel betaalbaar aan te bieden. Binnen de invalshoek Bossche moerasdraak lift gezondheid mee op de grote inzet op natuur en klimaat. Versterking van groen en natuur draagt bij aan mentale gezondheid en biedt de meekoppelkans om deze gebieden in te zetten voor beweging en ontmoeting. Het stimuleren van fietsen en lopen draagt bij aan een gezonde leefstijl. Bossche Wereldstad kiest voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat en daarin zal ook aandacht zijn voor gezonde aspecten als beweging en ontmoeting. Er wordt ingezet op minder overheidssturing en dus wordt ook een gezonde levensstijl aan de inwoners overgelaten. Het verlies aan voorzieningen vormt hier wel een groot aandachtspunt voor de beweegvriendelijke omgeving. Bossche Innovatiestad zet allerlei mogelijke innovaties en digitale middelen in om de drempel voor inwoners om te gaan bewegen en elkaar te ontmoeten zo laag mogelijk te maken.
De keerzijde is dat alle digitale middelen er ook voor kunnen zorgen dat mensen de deur niet meer uit hoeven en juist minder buiten komen en minder gaan bewegen. Hoe kan de gemeente inzetten op hinderbeperking en verbetering van gezondheid op plekken waar het achterloopt? De grootste inzet op een gezond milieu is in invalshoek Bossche Buurtstad. Er wordt overkoepelend ingezet op het beperken van milieuhinder uit hinderbronnen. Binnen Bossche moerasdraak zorgt de inzet op klimaatmaatregelen ervoor dat ook milieuhinder voorkomen wordt. De luchtkwaliteit verbetert, de uitstoot van schadelijke stoffen en hinder door geluid door autoverkeer en bedrijvigheid neemt af, evenals hinder als gevolg van verlichting. Bossche Wereldstad blijft inzetten op het gebruik van de auto en groei van traditionele bedrijvigheid. Hinder door geluid en luchtkwaliteit blijft daarmee een aandachtspunt. Het investeren in meer verlichting vanuit veiligheidsoogpunt leidt ook tot meer lichthinder. Bossche Innovatiestad zet in op nieuwe schonere technieken. Dit is terug te zien in zowel het gebruik van gemotoriseerd verkeer als bij de milieuaspecten rondom bedrijvigheid. Wel wordt veel aan de markt overgelaten waardoor er meer onzekerheid is over hoe snel en in welke mate de hinder afneemt.
Blad 93 van 227
Omgevingsvisie 's-Hertogenbosch Omgevingseffectrapportage (OER) projectnummer 0479394.100 15 april 2025
Sociaal Overzichtstabel: Wat betekenen de invalshoeken voor de leidende opgaven onder werken? Tabel 5.8 toont een overzicht van de invalshoeken per aspect voor het thema Klimaat met een totaal beoordeling. Tabel 5.8: Invalshoeken en het thema sociaal; Per opgave is aangegeven of er sprake is van een positieve verandering (groen), een negatieve verandering (rood) of een aandachtspunt (geel) ten opzichte van de referentiesituatie
Sociaal
Bossche Buurtstad
Bossche Moerasdraak
Gezondheid en welzijn
Sociale, betaalbare energietransitie: Aanpakken energiearmoede Verduurzaming stimuleren bij huurcoöperaties
Energie-armoede, iedereen kan bijdragen aan klimaatdoelen
Betaalbare sportfaciliteiten, speeltuinen en verenigingen in elke wijk en dorp
Inzet op buiten sporten in de natuur. Aanleg van groene sport- en spelfaciliteiten (groene speeltuinen, trimbanen, kanoroutes etc.) Inzetten op OV bij knooppunten (zo kort en zo efficiënt mogelijk)
Uitbreiden en verbeteren ov-netwerk. Toegankelijkheid en betaalbaarheid centraal Voldoende betaalbare, laagdrempelige GGZ in de buurt. Lokaal loket in de wijk Talentontwikkeling wordt gestimuleerd Laaggeletterdheid wordt aangepakt Passend fysiek onderwijs. School als ontmoetingsplek, baken in de wijk Doorontwikkeling brede school (ook ouderen kunnen hier leren), maar niet te groot. Wel in de maat van de wijk.
Passend onderwijs
Bossche Wereldstad
Bossche Innovatiestad
Huidig OV-netwerk, dorpen beperkt bereikbaar
OV verbetert vooral binnenstedelijk. Dorpen voornamelijk bereikbaar per (deel)auto
Verdere versterking onderwijsboulevard
Leven lang leren, digitaal passend onderwijs.
School als baken in de wijk – een leven lang leren en ontmoeten
Leren
Armoede
• Hoe kan de gemeente ontmoeting tussen diverse doelgroepen faciliteren?
Sociale contacten
5.9
Focus op betaalbaarheid en spreiding over wijken en passend per wijk om alles per wijk te bedienen
Inclusiviteit ondergeschikt aan klimaatdoelen
Diversiteit in nieuwbouwwoningen
Kleinschalige landbouw als kans voor sociale cohesie
Groene ontmoetingsplekken (veel buiten)
Veel ruimte voor verenigingen, cultuur, sportvoorzieningen, buurtvoorzieningen / huizen, lokale festivals
Meer vrijwilligerswerk Inzet op gemengde wijken, verenigingen en faciliteiten Sociale cohesie stimuleert het gedeeld gebruik van bepaalde voorwerpen.
Blad 94 van 227
Computerlabs zijn de sociale ontmoetingspunten van de toekomst. Uitbouw van de JADS tot volwaardige universiteit Meer excellent internationaal onderwijs. Digitale middelen inzetten om inclusiviteit te organiseren. Gratis internet, toegang tot internet/ communities, Bossche web Interactieve beeldontmoeting