Bijlage 2 - Programma van Eisen

Programma van eisen Huis73 te ‘s Hertogenbosch

Opdrachtgever

:

Gemeente ‘s Hertogenbosch ‘s Hertogenbosch

Contactpersoon

:

P. Zwart

Adviseur

:

Stevens Van Dijck Bouwmanagers en Adviseurs Postbus 7020 2701 AA Zoetermeer

Contactpersoon

:

Johan van Nijhuis

Project Betreft Datum Status

: : : :

4572 Renovatie Huis73 1 Bijgesteld PVE – VO fase

Kenmerk Aantal pagina's

: :

20230112 4572 JN01 32

Auteur Paraaf

: :

JN RK

INHOUDSOPGAVE 1. 1.1. 1.2. 1.3. 1.4. 1.4.1. 1.4.2. 1.4.3.

ALGEMEEN EN DOELSTELLING.......................................................................................... 5 Inleiding ....................................................................................................................... 5 Documentversie ............................................................................................................. 6 Projectdoelstelling .......................................................................................................... 6 Projectkaders ................................................................................................................. 6 Budget.......................................................................................................................... 6 Scope ........................................................................................................................... 6 Tijd .............................................................................................................................. 7

2. 2.1.1. 2.1.1. 2.1.2.

BESTAANDE SITUATIE..................................................................................................... 8 Historie ......................................................................................................................... 8 Huidige inrichting ........................................................................................................... 8 Locatie.......................................................................................................................... 9

3. 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. 3.7.

RUIMTELIJKE EISEN...................................................................................................... 10 Functiegroepen ............................................................................................................ 10 Relatieschema ............................................................................................................. 10 Toegankelijkheid en routing ........................................................................................... 11 Gebruikscapaciteit ........................................................................................................ 11 Openingstijden ............................................................................................................. 11 Ontwerp indeling .......................................................................................................... 11 Omgeving ................................................................................................................... 11

4. 4.1. 4.1.1. 4.1.2. 4.1.3. 4.2. 4.2.1. 4.2.2. 4.3. 4.3.1. 4.3.2. 4.4. 4.5. 4.5.1. 4.5.2. 4.5.3.

FUNCTIONELE EISEN .................................................................................................... 12 Ruimtelijke en inhoudelijke integratie .............................................................................. 12 Werkplaatsen / ateliers / kamers .................................................................................... 13 Zichtbaarheid creatieve proces ....................................................................................... 15 Collectie ...................................................................................................................... 15 Diversiteit en flexibiliteit ................................................................................................ 16 Verplaatsing studiezaal.................................................................................................. 16 Spreidingen flexibiliteit .................................................................................................. 16 Onderscheidend karakter ............................................................................................... 16 Bossche kamer............................................................................................................. 17 Herstel van het binnenplein............................................................................................

17 Overige aanpassingen ................................................................................................... 17 Kantoorruimten / werkplekken ....................................................................................... 19 Eén team/verbondenheid ............................................................................................... 19 Inclusieve werkomgeving............................................................................................... 19 Faciliteiten/gezondheid en welbevinden ........................................................................... 20

5. 5.1. 5.2. 5.3. 5.4.

TECHNISCHE EISEN ALGEMEEN ...................................................................................... 21 Onderhoud .................................................................................................................. 21 Asbest en ChroomVI ..................................................................................................... 21 Veiligheid .................................................................................................................... 21 Duurzaamheid ............................................................................................................. 22

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

3 / 32

5.5. 5.6.

Flexibel indeelbaar - regelbaarheid .................................................................................. 23 Ruimtenummering en bewegwijzering ............................................................................. 23

6. 6.1. 6.2. 6.3. 6.4.

TECHNISCHE EISEN BOUWKUNDIG ................................................................................. 24 Constructie .................................................................................................................. 24 Vloeren en plinten ........................................................................................................ 24 Binnenwanden en deuren .............................................................................................. 24 Verkeersruimten .......................................................................................................... 24

7. 7.1. 7.1.1. 7.1.2. 7.2. 7.2.1. 7.2.2. 7.2.3. 7.2.4. 7.3.

TECHNISCHE EISEN ELEKTROTECHNISCHE INSTALLATIES ................................................. 25 Voeding en energie ....................................................................................................... 25 Wandcontactdozen ....................................................................................................... 25 Noodstroom ................................................................................................................. 25 Beveiliging .................................................................................................................. 26 Bliksembeveiliging en potentiaalvereffening ...................................................................... 26 Bliksembeveiliging en potentiaalvereffening ...................................................................... 26 Inbraakbeveiliging ........................................................................................................ 26 Toegangscontrole ......................................................................................................... 26 Data / ICT ................................................................................................................... 26

8. 8.1. 8.2. 8.3. 8.3.1. 8.3.2. 8.3.3. 8.3.4. 8.3.5. 8.3.6.

TECHNISCHE EISEN WERKTUIGBOUWKUNDIGE INSTALLATIES ........................................... 27 Water ......................................................................................................................... 27 Sanitair en HWA ........................................................................................................... 27 Klimaateisen ................................................................................................................ 27 Thermisch comfort ........................................................................................................ 27 Luchtkwaliteit .............................................................................................................. 27 Relatieve vochtigheid .................................................................................................... 28 Luchtzuiverheid ............................................................................................................ 28 Visueel comfort ............................................................................................................ 28 Verlichtingsniveau ........................................................................................................ 28

9. 9.1. 9.2. 9.3. 9.4.

INRICHTING ................................................................................................................ 29 Collectie ...................................................................................................................... 29 Pleitzaal ...................................................................................................................... 29 Horeca ........................................................................................................................ 29 Kunst ......................................................................................................................... 30

10. 10.1. 10.2.

EXTERNE EN INTERNE VOORWAARDEN............................................................................ 31 Wet en regelgeving ....................................................................................................... 31 Publicaties ................................................................................................................... 31

11. 11.1. 11.2.

BIJLAGEN .................................................................................................................... 32 Bijlage 1: Ruimtematrix ................................................................................................. 32 Bijlage 2: Demarcatielijst scope ...................................................................................... 32

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

4 / 32

1.

ALGEMEEN EN DOELSTELLING 1.1.

Inleiding

Huis73 is de grootste culturele organisatie van ’s-Hertogenbosch. Huis73 is er écht voor iedereen. Voor jong en oud, voor hen die een duwtje nodig hebben en voor de knappe koppen. Voor bewonderaars en beoefenaars. Voor alle inwoners van ’s-Hertogenbosch, maar ook voor de regio. Huis73 kent een diepe overtuiging dat iedereen de kans moet krijgen om actief aan de samenleving deel te nemen. Dit vertaalt zich in een sterke focus op talentontwikkeling. Van lezen en luisteren tot digitale ontwikkeling. Van amateurkunst via open podia en cultuureducatie tot debat. Huis73 biedt een rijk aanbod aan activiteiten en middelen voor iedereen die zich verder wil ontplooien. Huis73 is een openbare plek. In het hart van het Jheronimus Bosch Kwartier is haar hoofdlocatie gehuisvest in een tweetal eeuwenoude panden. Hier brengt zij mensen bij elkaar, zowel fysiek als online. En vanuit deze locatie ondersteunt zij het onderwijs én de cultuurpartners in de stad. De locatie aan de Hinthamerstraat is het kloppend hart van de organisatie. De locatie aan de Hinthamerstraat is op dit moment deels in eigendom van de gemeente ’sHertogenbosch. Voor de toekomst geldt dat de gemeente eigenaar zal zijn van de gehele locatie. De locatie bestaat uit 2 adressen: de Hinthamerstraat 72 en de Hinthamerstraat 74: •

•

De Hinthamerstraat 72 is in de jaren 70 van de vorige eeuw verbouwd tot bibliotheek. Sindsdien heeft geen grootschalige renovatie meer plaats gevonden. Het gebouw kent het nodige achterstallig onderhoud. De Hinthamerstraat 74 is in 2010 nog gerenoveerd en uitgebreid en was sindsdien in gebruik bij de Muzerije (cultuureducatie) en Stichting Bureau Babel (intermediair tussen cultuur en onderwijs).

In voorbereiding op de renovatie is door Huis73 een Programma van Eisen (PvE) opgeteld in januari 2021 voor de haalbaarheidsstudie van het project. Bij de start van het project in 2022 is dit PvE in conceptversie herijkt en aangevuld in samenwerking met ontwerpteamleden ten behoeve van het opstellen van het SO (Schetsontwerp). Einde 2022 is het PvE herijkt tot het voorliggende Programma van Eisen (PvE) in overleg met H73 en het ontwerpteam. Met deze laatste herijking is niet meer de haalbaarheidsstudie als vertrekpunt gekozen, maar het SO en VO (voorlopig ontwerp). Het doel van dit Programma van Eisen van Huis73 is meerledig: Het dient als intern afspraken document voor Huis73. Het dient als startdocument en kwalitatief vertrekpunt voor de ontwerpende partijen die het ontwerp verder gaan uitwerken. Het PvE werkt als basis voor kwaliteitscontrole, om te kijken of alle gestelde eisen gehaald worden en waar er eventueel bijgestuurd moet worden. Middels fasedocumenten worden tijdens het ontwerpproces de afwijkingen op het PvE geconstateerd en afgehandeld. Het PvE als basis voor technische input van het ontwerpteam.

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

5 / 32

1.2.

Documentversie

nr.

status

datum

bestemd voor/wijziging

1

Concept 1

09-05-2022

Basis document voor PvE

2

Definitief

01-11-2022

PVE SO fase

3

Update VO

12-01-2023

PVE VO fase

Tabel 1: versiebeheer

1.3.

Projectdoelstelling

De voorliggende opgave betreft de renovatie en (beperkte) restauratie (in hoofdzaak nr.72), herontwikkeling en herinrichting van beide panden tot één geliefde en gewaardeerde plek waar écht alle Bosschenaren en bezoekers van de stad graag komen. Een cultureel en educatief knooppunt in de stad, waar alle diensten en activiteiten op inspirerende en uitnodigende wijze in elkaar overvloeien. Waar mensen werken aan zelfredzaamheid, participatie, integratie en solidariteit. Een omgeving waar jong en oud kunnen genieten van literatuur, kunst, dans, theater en muziek; waar ze uitgedaagd worden om zelf iets te creëren, iets nieuws te leren en hun eigen verhaal te vertellen. Levendig, maar ook met ruimte om je terug te trekken en na te denken, te studeren, ergens aan te werken of zomaar te ontspannen. Toekomstbestendig en innovatief, waar oud en nieuw samen komen in een duurzaam gebouw. Zorgvuldig ingebed in en gebruik makend van haar bijzondere ligging aan de voet van de SintJanskathedraal en gelegen aan De Binnendieze in het Jheronimus Bosch Kwartier in de binnenstad van ’s-Hertogenbosch. 1.4.

Projectkaders

1.4.1. Budget In de Raadsvergadering van 13-07-2021 is door de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch een ingestemd met de uitwerking van ‘scenario 2’ (van de scenariostudie/initiatieffase). Scenario 2 kent een totale investeringssom van € 28,8 miljoen euro, inclusief BTW. Prijspijl jan. 2021. Dit betreft de investeringskosten en hierin zijn dus zowel de bouwkosten als de bijkomende kosten opgenomen. Voor de verdere uitwerking van scenario 2 geldt de investeringssom van € 28,8 mln. als taakstellend budget. Sinds het raadsbesluit van 13-07-2021 hebben zich onvoorzien hoge prijsstijgingen voorgedaan ten gevolge van de heersende inflatie en de uitbraak van de oorlog in Oekraïne. Deze prijsstijgingen zijn van na de besluitvorming en zijn dan ook niet in het taakstellend budget opgenomen. De meerkosten die hierdoor ontstaan zijn leiden derhalve tot een overschrijding, welke aanvullend ter besluitvorming zal worden voorgelegd aan de gemeenteraad. 1.4.2. Scope Voor de scope van het werk is een demarcatielijst opgesteld met onderdelen die tot de scope van het werk behoren: zie bijlage 2. Aanpassingen van de niet-gebouwgebonden onderdelen zoals de fietsenstalling en de parkeergarage zijn nog niet onderdeel van het project.

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

6 / 32

1.4.3. Tijd Het project kent op hoofdlijnen de volgende planning: Mijlpaal

Deadline/ datum

SO/PvE

Mei t/m Aug 2022

VO

Sept.2022 t/m Feb. 2023

Vaststelling VO door gemeenteraad

Feb-Mrt. 2023

DO

Mrt. t/m Aug 2023

TO

Aug. 2023 t/m Jan. 2024

Aannemer (selectiefase)

Jan. – Feb. 2024

Aannemer (gunningsfase)

Feb. - Apr. 2024

UO

Jan 2024 t/m Okt. 2024

Realisatie

Jul. 2024 t/m Dec. 2025

Testen en inhuizing

Jan 2026 t.m Apr. 2026

Ingebruikname

Mei 2026

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

7 / 32

2.

BESTAANDE SITUATIE

2.1.1. Historie Hinthamerstraat 72 en 74 zijn rijksmonumenten met een bijzondere geschiedenis. Onder verschillende benamingen, zoals Geefhuis, Aalmoezeniershuis en Bejaardenhuis was nr. 72 vanaf 1268 vooral een toevluchtsoord voor arme en kwetsbare burgers. In 1972 is het pand met behulp van gemeentelijke subsidies aangekocht door de Stichting Openbare Bibliotheek ’s-Hertogenbosch, met het doel hier de hoofdbibliotheek te vestigen. In de periode 1972-1974 werd er flink verbouwd, waarbij o.a. de binnenplaats bij de bibliotheek is getrokken door het aanbrengen van een overkapping ter hoogte van de 1e verdieping. Nr. 74 ontstond toen eind 16e eeuw/begin 17e eeuw verschillende middeleeuwse gebouwen samengevoegd werden tot bisschoppelijk paleis. Het pand had vervolgens uiteenlopende functies, zoals kazerne, Rekenkamer, Paleis van Justitie, lyceum en Jeroen Bosch Huis. In 1986 werd de Muzerije, het centrum voor amateurkunst en cultuureducatie, hier gevestigd. In de periode 20082010 vond een grootscheepse restauratie van nr. 74 plaats. Met respect voor het monumentale karakter van het gebouw werden daarbij tevens een aantal nieuwe elementen toegevoegd, zoals de glazen overkapping van de binnenplaats en de ovaalvormige ‘trommel’ die plaats biedt aan horeca en leslokalen. 2.1.1.

Huidige inrichting Hoewel de synergie tussen de voormalige partners al tot uitdrukking komt in de organisatie en programmering van Huis73, is die in ruimtelijk opzicht nog vrijwel onzichtbaar. De Bibliotheek en de voormalige Muzerije huizen elk in een apart gebouw, met een eigen ingang waardoor de verschillende bezoekersstromen niet automatisch met elkaar in contact komen. Tot voor kort was er ook geen verbinding tussen de panden en moesten bezoekers buitenomlopen om van het ene naar het andere gebouw te gaan. Om dit probleem op te lossen is er op de begane grond een doorgang tussen de panden gemaakt. Dit is niet alleen uit praktische overwegingen gedaan. Het doel is ook om bezoekers die eigenlijk maar voor één activiteit komen, te verleiden een kijkje bij de buren te nemen. Dat is echter nog niet genoeg. Om de veelzijdigheid van het aanbod zichtbaar te maken en de creativiteit van mensen te stimuleren, zal er ook aan inhoudelijke verbindingen tussen de twee gebouwen gewerkt moeten worden. De panden hebben nu elk een duidelijk eigen functie. Bij binnenkomst op nr. 72 toont zich het vertrouwde beeld van een bibliotheek, met een leeszaal, een studiezaal, een collectie en een balie.

Daar is niets mis mee, want mensen waarderen het juist enorm dat de bibliotheek herkenbaar is als plek waar informatie en kennis voorhanden is, waar nog echte stilte te vinden is en waar ruimte is voor studie en concentratie. Aan dat laatste is zelfs zo’n grote behoefte dat de huidige capaciteit aan studieplekken moet worden uitgebreid. Tegelijkertijd willen mensen ook dat de bibliotheek een levendige omgeving is waar van alles te doen is, waar je anderen ontmoet en waar kinderen spelend kunnen leren. In de praktijk botst dit nogal eens, waardoor er naar een nieuwe balans tussen stilte en rumoer gezocht moet worden. Op nr. 74 staat alles in het teken van creativiteit en bedrijvigheid. Er is een verscheidenheid aan oefenruimtes, leslokalen, ateliers en theaterzalen waar jong en oud hun kunstzinnige en creatieve talenten ontwikkelen. Doordat vrijwel al die activiteiten zich in afgesloten ruimtes afspelen, zien bezoekers en toevallige passanten niet wat er gebeurt. En dat is jammer omdat juist het maakproces, het oefenen en het uitproberen van dingen zo inspirerend kan werken. Natuurlijk kan niet alles zich in de openheid afspelen, want creatieve processen zijn nu eenmaal kwetsbaar. Ook hier gaat het dus om het zoeken naar een nieuwe balans. Aan de ene kant de rust en beslotenheid

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

8 / 32

die mensen nodig hebben om hun creativiteit tot uiting te laten komen en te experimenten, aan de andere kant de zichtbaarheid van het maakproces, waardoor mensen aan kunnen haken en met elkaar in gesprek kunnen gaan. Er wordt niet alleen gestreefd naar een nieuw evenwicht tussen de functies in de beide gebouwen, maar ook naar een vermenging van die functies. Iets van de creativiteit en bedrijvigheid die zo kenmerkend is voor nr. 74 zou terug moeten komen in het gebouw van de bibliotheek. En omgekeerd, zou de inspiratie die de bibliotheek te bieden heeft ook zichtbaar moeten zijn op nr. 74. De ruimtes in nr. 74 zijn speciaal toegerust voor hun functie. Het zou inefficiënt en kostbaar zijn om de activiteiten die daar plaatsvinden naar de bibliotheek te verhuizen. Er moet dus een oplossing komen die geen al te ingrijpende gevolgen heeft voor de huidige inrichting van nr. 74, temeer omdat dit pand nog maar kort geleden is verbouwd. Bij nr. 72 is dat een ander verhaal. Dit gebouw kent veel achterstallig onderhoud en kampt met verouderde installaties, waardoor - zoals bekend grondige renovatie onvermijdelijk is geworden. Uiteraard moet die met respect voor de historie van het gebouw worden uitgevoerd. 2.1.2. Locatie

Inpassing van de doorwaadbaarheid van de stad in het pand is een belangrijk uitgangspunt voor het ontwerp. Het pand moet onderdeel worden van de stad.

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

9 / 32

3.

RUIMTELIJKE EISEN

3.1.

Functiegroepen

Op hoofdlijnen kan je de volgende functiegroepen onderscheiden: 1. Algemene ruimten 2. Entree en service 3. Inspiratieruimten 4. Creatie en participatie 5. Horeca 6. Kantoor 7. Ondersteunend

3.2.

Relatieschema

Onderstaand is het relatieschema weergegeven met de wijze waarop ruimten met elkaar in verbinding dienen te staan.

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

10 / 32

3.3.

Toegankelijkheid en routing

Het gehele gebouw moet voor mindervaliden en rolstoelgebruikers zelfstandig goed toegankelijk zijn. In het ontwerp moet rekening worden gehouden met de eisen volgens het ‘Handboek voor Toegankelijkheid’ (voorheen Geboden Toegang) en het kwaliteitskeurmerk ITS (Internationaal Toegankelijkheid Symbool). Het is geen doelstelling om het project ITS te certificeren aangezien het een rijksmonument betreft, maar deze eisen vormen wel het uitgangspunt voor het ontwerp. 3.4.

Gebruikscapaciteit

Jaarlijks 420.000 bezoekers Huis73 en volgen ruim 1.500 cursisten één van de opleidingen binnen Huis73. Naast deze fysieke bezoekers maken ook nog eens 10.000 mensen gebruik van de online bibliotheek. In het ontwerp rekening houden met: Aantal werknemers: 87 personen Aantal bezoekers: 700.000 per jaar (incl. groei 40%) 3.5.

Openingstijden

Het moet voor de medewerkers mogelijk zijn om op alle dagen van 07.00 uur tot 23.00 uur het gebouw binnen te gaan via de geautoriseerde toegangspas. Bezoekers kunnen binnenkomen zonder toegangspas op werkdagen tussen 09.00 uur tot 23.00 uur. In de weekenden tussen 10.00 uur en 17.00 uur. 3.6.

Ontwerp indeling

Het vlekkenplan bij de haalbaarheidsstudie betrof een betamelijkheidstoets. Op het vlekkenplan is de locatie voor Artist in Residence volledig komen te vervallen. Alle ruimten zijn tijdens de SO- en VO-fase opnieuw ingedeeld in diverse overleggen met het ontwerpteam en de gebruiker. Het VO dient als basis voor de verdere uitwerking van het ontwerp. In de bijlage 1 is een matix per ruimte opgenomen met een omschrijving en specifieke eisen per ruimte. 3.7.

Omgeving

Aandachtspunten om verder uit te werken in het Definitief Ontwerp: Niet-gebouwgebonden onderdelen in overleg met de gemeente Fietsenstalling: Optioneel in besluitvorming.

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

11 / 32

4.

FUNCTIONELE EISEN

Hoe kunnen de gebouwen aan de Hinthamerstraat omgevormd worden tot een inspirerende thuisbasis waarin de verbinding tussen de culturele- en educatieve disciplines zichtbaar, voelbaar en tastbaar wordt? Een plek van uitwisseling en wederzijdse inspiratie die mensen verleidt om buiten de gebaande paden te treden en die tevens tegemoet komt aan de verschillende motivaties die mensen hebben om Huis73 te bezoeken? Als meest laagdrempelige culturele voorziening in de stad staat Huis73 voor de uitdaging om vanuit de beleving van gebruikers op zoek te gaan naar antwoorden op deze vragen. In het najaar van 2019 is daarom de campagne Bouw mee aan Huis73 van start gegaan. In de eerste fase van de campagne is aan de mensen in ’s-Hertogenbosch gevraagd welke wensen, ideeën en dromen zij hebben over de toekomstige huisvesting van Huis73. Daarop zijn honderden reacties gekomen die als input zijn gebruikt bij het opstellen van dit PvE. Veel genoemd werden: de behoefte aan rust en stilte, aan fijne speel-leerplekken voor de kinderen en aan inspirerende ruimtes voor ontmoeting en vrije beoefening van kunst, muziek, theater en dans. Daarnaast ging het ook over sfeer en comfort, over betere toegankelijkheid en over meer technische zaken zoals klimaat, ventilatie, hoeveelheid stopcontacten en kwaliteit van de wifi.

Al deze reacties zijn zorgvuldig doorgenomen en gecombineerd met de eigen inzichten en ideeën van Huis73. Dat heeft vervolgens geleid tot drie uitgangspunten voor de inrichting van het toekomstige gebouw: 1.

Ruimtelijke en inhoudelijke integratie: hierbij gaat het om het zichtbaar maken van de synergie tussen de voormalige partners door de strikte scheiding van functies te doorbreken, zowel inhoudelijk als in de inrichting van de gebouwen.

2.

Diversiteit en flexibiliteit: hierbij gaat het om het aanbieden van een diversiteit aan ruimtes, aansluitend bij de verschillende motivaties die mensen hebben om Huis73 te bezoeken. Hiertoe hoort ook de mogelijkheid om ruimtes voor meerdere doeleinden te gebruiken en ruimtes voor debat en exposities.

3.

Onderscheidend karakter: hierbij gaat het om het benadrukken van de historische context en de eigenheid van de gebouwen, zodat de nieuwe thuisbasis van Huis73 een eigen en unieke identiteit krijgt.

Hieronder worden deze uitgangspunten nader toegelicht en uitgewerkt in concrete voorstellen voor de inrichting. 4.1.

Ruimtelijke en inhoudelijke integratie

Bezoekersstromen bij elkaar brengen is één ding, maar daarnaast wil Huis73 mensen ook inspireren en stimuleren om hun kennis en creatieve talenten te ontwikkelen. Het betekent dat er ruimtelijke en inhoudelijke verbindingen gemaakt moeten worden tussen de verschillende culturele en educatieve disciplines die Huis73 in huis heeft. Verbindingen die niet alleen functioneel zijn, maar ook spannend en attractief, zodat bezoekers uitgedaagd worden om uit hun comfortzone te stappen en iets nieuws te proberen. Uitgangspunt is dat iedereen creatief is en er vaak maar een kleine prikkel nodig is om mensen hun talent te laten ontdekken en hun creativiteit te stimuleren. Om dat verrassingseffect te realiseren, wordt uitgegaan van een nieuw werkproces dat opgebouwd is rond de begrippen inspiratie, creatie en participatie. Het begint met inspiratie, met het uitlokken en nieuwsgierig maken van bezoekers door verrassende collectiepresentaties, activiteiten en exposities. Daarbij worden bezoekers uitgenodigd hun eigen kennis, verhalen en creaties toe te

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

12 / 32

voegen. Door de resultaten van dit creatieve proces te delen met andere bezoekers, ontstaan steeds weer nieuwe inzichten en betekenissen, waardoor niet alleen het aanbod van Huis73 wordt verrijkt, maar ook de kennis, inspiratie en culturele ontwikkeling van de bezoekers. Dit werkproces dient als basis voor het nieuwe inrichtingsconcept. Het maakt het mogelijk om tot een meer evenwichtige verdeling te komen van de ruimtes in beide panden die in het teken staan van inspiratie, creatie en participatie. Want het streven is meer functievermenging, verrassende cross-overs en plaatsen waar onverwacht inspiratie op kan poppen. Dat wordt bereikt door in beide gebouwen een aantal nieuwe werkplaatsen, ateliers en kamers in te richten, door het creatieve proces op meerdere plaatsen zichtbaar te maken en door onderdelen van de collectie daar te plaatsen waar ze het meest relevant zijn. 4.1.1. Werkplaatsen / ateliers / kamers In beide gebouwen worden nieuwe werkplaatsen ingericht die passen binnen de beleidslijnen die voor de komende jaren zijn uitgezet en die werkelijk iets toevoegen aan het karakter en de programmering van Huis73. Essentieel is dat het geen losstaande voorzieningen zijn, maar dat ze deel uitmaken van het proces van inspireren, creëren en participeren.

Het betekent dat gebruikers er geïnspireerd door de collectie, de activiteiten en de programmering van Huis73 iets nieuws produceren. De resultaten van dit creatieve proces worden vervolgens onderdeel van de collectie, zodat anderen geïnspireerd raken om ook aan de slag te gaan. De werkplaatsen zijn bij uitstek de plekken waar de gezamenlijke expertise van Huis73 tot uitdrukking komt. Ze worden bij voorkeur georganiseerd samen met andere partners in de stad, waarbij ruimte, gereedschappen en materialen gedeeld worden. Streven is om de werkplaatsen zoveel mogelijk zichtbaar en toegankelijk te maken vanuit de publieksruimte, zodat bezoekers zien wat zich daar afspeelt en verleid worden om mee te doen. Taalhuis Verhalenatelier Taal biedt toegang tot een wereld van kennis en informatie en is daarmee van essentieel belang voor persoonlijke groei en volwaardige deelname aan de samenleving. Taal- en leesbevordering is dan ook een van de speerpunten voor de komende jaren. Huis73 wil het uitgebreide aanbod aan programma’s voor taalontwikkeling en leesbevordering extra kracht bijzetten door de inrichting van een Taalhuis, een speciale plek voor iedereen die beter Nederlands wil leren lezen en schrijven. Hier staan vrijwilligers klaar om te helpen bij het vinden van de juiste lesmethode, bij het oefenen met taal en bij het invullen van formulieren.

Er zijn pc’s aanwezig waarop mensen een online cursus kunnen volgen en er zijn boeken, afgestemd op de verschillende leesniveaus van mensen. Meerdere bibliotheken in Nederland hebben zo’n Taalhuis, maar in Huis73 wordt er iets bijzonders aan toegevoegd, namelijk een Verhalenatelier. Dit is een ontmoetingsplaats voor liefhebbers van taal, literatuur en creatief schrijven; een plek waar mensen hun droom kunnen verwezenlijken om zelf gedichten en verhalen te schrijven. Maar ook laaggeletterden en nieuwkomers worden hier uitgenodigd hun verhalen mondeling te delen om vervolgens samen met anderen te leren die verhalen op schrift te stellen. Media atelier, digitaal atelier en jeugdwerkplaats (gecombineerd) In de overvloed aan digitale informatie die dagelijks op ons afkomt, is het meer dan ooit nodig om verantwoord om te gaan met de verschillende digitale platforms en te leren hoe informatie op waarde kan worden geschat. Om van jongs af aan te kunnen werken aan mediawijsheid wordt een atelier ingericht waar alles draait om media-educatie en het zelf maken van mediaproducties. De lessen media-educatie richten zich op het leren kennen van de verschillende media, het begrijpen

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

13 / 32

van de achtergronden en het ontwikkelen van een bewuste en kritische houding ten aanzien van media-uitingen. Maar omdat je vaak het meeste leert van zelf doen, is ook alle benodigde apparatuur aanwezig voor het maken van eigen mediaproducties, zoals video-opnames, podcasts, foto- en videobewerking, animaties en het mixen van geluid. Kinderen die als Kidsreporter aan de slag willen, leren hier de kneepjes van het vak en maken er met behulp van de aanwezige apparatuur hun reportages op video en/of social media. Het Digitaal atelier is een creatieve werkplaats en ontmoetingsplek voor alle Bosschenaren die zich digitaal willen ontwikkelen. Jong en oud kunnen er kennismaken en experimenteren met nieuwe technologieën, zoals robotica, virtual reality en 3d-ontwerpen. Er zijn allerlei gereedschappen en materialen aanwezig om zelf iets te creëren, zoals software, 3d-printers, robots en machines. In samenwerking met het onderwijs worden workshops en lesprogramma’s georganiseerd om leerlingen bewust te maken van de impact van technologische ontwikkelingen. Het is tegelijk ook een omgeving waar het bedrijfsleven in contact kan komen met creatief talent in de stad en waar nieuwe toepassingen ontwikkeld kunnen worden voor gebruik in onderwijs, zorg en bedrijfsleven.

Eén van de uitgangspunten van de beleidslijn ‘Levendig Leren’ is dat kinderen op allerlei verschillende manieren plezier kunnen krijgen in lezen en leren, afhankelijk van hun eigen interesses, creatieve vaardigheden en talenten. In de Jeugdwerkplaats krijgen kinderen de ruimte om hiermee te spelen en te experimenteren. Kinderen tot 12 jaar kunnen er met allerlei gereedschappen en materialen aan de slag om hun creativiteit te uiten, te dansen, muziek te maken, te spelen, te leren of aan een opdracht te werken. Er zijn tafels om aan te werken, er zijn kasten met gereedschappen, materialen en instrumenten, maar er is ook ruimte om de creaties van de kinderen te tonen. Omdat het er rumoerig mag zijn, wordt de werkplaats bij voorkeur op de begane grond gesitueerd waar van nature al meer levendigheid is dan op de hoger gelegen etages. De plek die zich daar bij uitstek voor leent, is de ruimte die zich boven de Binnendieze uitstrekt. De Jeugdbibliotheek, die nu op de 1e verdieping zit, komt dan aangrenzend aan de Jeugdwerkplaats op de begane grond. Voorwaarde is wel dat de ruimte boven de Binnendieze een meer open karakter krijgt, zodat je vanuit de Jeugdbibliotheek kunt zien wat zich allemaal in de werkplaats afspeelt.

Verhuizing van de Jeugdbibliotheek naar de begane grond heeft als extra voordeel dat ouders met kinderwagens niet langer gebruik hoeven te maken van de lift naar de 1e verdieping. In het nabijgelegen atrium kan bovendien een comfortabele zitplek worden ingericht waar ouders of begeleiders met elkaar in gesprek kunnen gaan en koffie kunnen drinken, terwijl ze ondertussen hun kinderen in het oog kunnen houden. Geheugenkamer De Geheugenkamer is speciaal ingericht voor mensen met dementie en hun familieleden c.q. begeleiders. Hier zijn folders, informatieve boeken en romans over geheugenproblemen te vinden, maar ook allerlei andere materialen die helpen bij de communicatie met dementerenden en het ophalen van herinneringen. Dat kunnen verhalen en fotoboeken over vroeger zijn of oude kinderboeken, maar ook flesjes met geuren die herinneringen oproepen aan bepaalde plaatsen of gebeurtenissen. Daarnaast kan er een mooie cross-over worden gemaakt met muziek, theater en beeldende vorming. Iemand die al veel andere dingen vergeten is, kan bijvoorbeeld nog wel vaak melodieën herkennen en meezingen met liedjes van vroeger. De Geheugenkamer heeft een huiselijke sfeer en het is er niet rommelig of lawaaiig, omdat dit angst en onrust bij dementerenden kan veroorzaken.

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

14 / 32

Young adult lounge Dit betreft een mix van non-fictie collectie en studieplekken in allerlei vormen. Hierbij past een lounge-achtige ruimte om even te ontspannen. Muziek studio’s Op nr. 74 zijn in de huidige situatie verdeeld over twee verdiepingen in totaal vier muziekstudio’s te vinden. Het betreft combinaties van een grote studio met een daarnaast gelegen kleinere studio. Tussen de grote en de kleine studio bestaat nu geen verbinding. Door een raam in de tussenwand te maken, kan de kleine studio voortaan ook als regieruimte voor de grote muziekstudio dienen. Overige leslokalen De bestaande leslokalen en ateliers voor keramiek, beeldende kunst en dans zijn speciaal toegerust voor hun functie en blijven dan ook op hun plek. Wel moeten eventuele tekortkomingen worden opgelost, zoals geluidslekken, klimaatregeling, ventilatie etc. 4.1.2.

Zichtbaarheid creatieve proces

Zien hoe anderen creatief bezig zijn, werkt heel inspirerend. De komst van allerlei nieuwe werkplaatsen en ateliers zal daar zeker aan bijdragen. Deze bevinden zich immers in de publieksruimte en krijgen een open karakter waardoor iedereen kan volgen wat er gebeurt. Daarnaast spelen veel activiteiten zich achter gesloten deuren af. Dat kan soms ook niet anders omdat mensen zich bij het uitproberen van iets nieuws vaak kwetsbaar voelen en behoefte hebben aan beslotenheid. Voor al diegenen die juist de openheid zoeken, is een aantal plekken in het inrichtingsconcept opgenomen waar het creatieve proces voor iedereen zichtbaar is en waar spontaan dingen kunnen gebeuren. Vrije ruimte en pop-up plekken In beide panden worden vrije ruimte en pop-up plekken gecreëerd waar spontaan dingen kunnen gebeuren of waar tijdelijke exposities een plaats kunnen krijgen. Culturele partners in de stad worden uitgenodigd hier iets te organiseren en bezoekers worden uitgedaagd om hier hun talent en creativiteit te tonen. Docenten die een ruimte bij Huis73 huren begeleiden volwassenen en kinderen die hun creatieve talenten willen ontwikkelen, maar net een extra zetje nodig hebben om de stap te maken om betaalde lessen te gaan volgen. Het atrium van nr. 72 en de foyer van 74 kunnen heel goed dienen als vrije ruimte of pop-up plek. 4.1.3.

Collectie De collectie van de bibliotheek is een inspiratiebron die op een wat meer verrassende manier zou moeten uitzwermen over de beide gebouwen. De collectie is nu alleen op nr. 72 te vinden. Dat moet grotendeels ook zo blijven, want de collectie moet goed vindbaar blijven voor het publiek. Waar dat logisch en relevant is, krijgen delen van de collectie een plek in of bij werkplaatsen en ateliers. Daarnaast komt de inspiratie die de bibliotheekcollectie te bieden heeft, terug op nr. 74 door kleine en eventueel speciaal aangeschafte selecties bij de oefenruimtes en lokalen te plaatsen. Denk aan bladmuziek en boeken over schilderen, tekenen, beeldhouwen en dansen.

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

15 / 32

4.2.

Diversiteit en flexibiliteit

Uit de reacties op de campagne Bouw mee aan Huis73 spreekt een grote behoefte aan stilte en concentratie; plekken waar je in alle rust kunt lezen en studeren of even aan de waan van de dag kunt ontsnappen. De huidige capaciteit aan studieplekken is niet toereikend om aan die vraag te voldoen en biedt bovendien te weinig diversiteit. Mensen willen niet altijd in hun eentje studeren, maar ook weleens samen met anderen. En dat hoeft ook niet altijd perse in een afgesloten ruimte, omdat sommige mensen het juist prettig vinden als er wat reuring is. Behalve een tekort aan studieplekken, is er nog een ander probleem, namelijk het ontbreken van een duidelijke scheiding tussen stille en rumoerige ruimtes. De bibliotheek is tevens een plek voor ontmoeting en uitwisseling. Er vinden allerlei activiteiten plaats, er worden gesprekken gevoerd, er wordt gespeeld. Dat brengt allerlei geluiden met zich mee die als storend worden ervaren door mensen die nu juist op zoek zijn naar rust. Enerzijds moet het PvE dus voorzien in een diversiteit aan studie- en oefenruimtes; anderzijds moeten rustige en rumoerige ruimtes op een slimme manier van elkaar gescheiden worden. Dit wordt opgelost door de studiezaal een nieuwe plek te geven en door zowel op nr. 72 als op nr. 74 flexibel om te gaan met de beschikbare ruimte. 4.2.1.

Verplaatsing studiezaal De begane grond van de bibliotheek is per definitie rumoerig. Hier komen mensen binnen, zoeken hun weg door het gebouw, stellen vragen aan de balie of strijken neer bij ‘Huis73 Eten en Drinken’ voor een kop koffie en een gesprek. Al die geluiden dringen door tot de studiezaal die nu vlakbij de ingang is gelegen. 4.2.2. Spreidingen flexibiliteit De studieplekken blijven uiteraard niet beperkt tot een studiezaal. Door beide gebouwen heen komt een diversiteit aan studie-, lees- en oefenplekken, zodat iedereen een geschikte plek kan vinden om alleen, met z’n tweeën of in groepjes te werken in een open of besloten ruimte. Om te beginnen wordt extra capaciteit gecreëerd door tussen de boekenkasten in de bibliotheek kleine hubs, verblijfsplekken of studieplekken te maken, die er tegelijkertijd voor zorgen dat het monotone beeld van de collectie wordt doorbroken. Maar om het aanbod aan studie- en oefenplekken substantieel te vergroten, wordt een nieuwe regel gehanteerd. Die houdt in dat ruimtes, zoals leslokalen, vergaderruimtes en werkplaatsen beschikbaar zijn voor het publiek als er geen activiteit gepland staat. In een boekingssysteem wordt zichtbaar gemaakt welke ruimtes vrij zijn en gereserveerd kunnen worden door het publiek. Vanzelfsprekend wordt daarbij rekening gehouden met de verschillende eisen die aan de inrichting worden gesteld.

In principe zijn alle besloten ruimtes geschikt voor studie of overleg, maar wie wil schilderen, dansen, pianospelen of boetseren heeft wel een ruimte nodig die speciaal voor dat doel is ingericht. Dergelijke ruimtes zijn overigens ook voor andere doeleinden geschikt omdat materialen en instrumenten opgeborgen kunnen worden in afsluitbare kasten. 4.3.

Onderscheidend karakter

De nieuwe werkplaatsen, de verrassende cross-overs en de diversiteit aan plekken voor studie, ontmoeting en creatie geven een duidelijk eigen signatuur aan de nieuwe thuisbasis van Huis73. Toch is dat nog niet genoeg. Het gaat hier om monumentale gebouwen in het centrum van een van de mooiste steden van Nederland. Panden met een rijke historie die ook nog eens uitzicht bieden op de prachtige Sint-Janskathedraal. Die geschiedenis en de verhalen die daarbij horen, zouden

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

16 / 32

zichtbaar, tastbaar en voelbaar gemaakt moeten worden in het nieuwe hoofdkwartier, zodat het volstrekt eigen en unieke karakter van deze plek tot uitdrukking komt. Zo wordt een belangrijk stuk historie teruggeven aan de Bosschenaren en wordt Huis73 iets wat alleen maar in deze stad kan staan. Daar wordt op verschillende manieren aan gewerkt. In de eerste plaats door het inrichten van een Bossche kamer waar de verhalen over verleden en toekomst van de stad samenkomen. Een tweede, meer ingrijpende maatregel betreft het weer zichtbaar maken van de panden aan het binnenplein van de bibliotheek door het huidige dak van het atrium te vervangen door een glazen overkapping die net als op nr. 74 deels boven de dakrand uitkomt. 4.3.1. Bossche kamer De historie van de panden aan de Hinthamerstraat en de ligging in de nabijheid van de Sint Jan bieden belangrijke aanknopingspunten voor het creëren van context en betekenis. Over zo’n interessante en historische plek zijn honderden verhalen en wetenswaardigheden te vertellen die stuk voor stuk te mooi, te verdrietig of te opmerkelijk zijn om in de vergetelheid te raken. Het is een uitgelezen kans om samen met Erfgoed ’s-Hertogenbosch, het Stadsarchief, andere culturele partners in de stad én met de Bosschenaren zelf, te ontdekken hoe Huis73 die verhalen weer tot leven kan wekken, zodat ze opnieuw betekenis krijgen voor de stad.

Daarvoor wordt een speciale Bossche kamer ingericht die uitkijkt op de Sint Jan. Mensen kunnen hier luisteren naar verhalen over de stad of de collectie boeken over ’s-Hertogenbosch raadplegen. Het gaat hier echter niet alleen over het verleden van de stad maar ook over de toekomst. Hier wordt allerlei informatie verzameld over thema’s die te maken hebben met het leven in de stad, zoals huisvesting, groenvoorziening, mobiliteit, leefbaarheid van de wijken etc. Inwoners gaan er met elkaar in gesprek, krijgen daardoor inzicht in het functioneren van hun stad en denken mee over oplossingen. 4.3.2. Herstel van het binnenplein De huidige ingang van de bibliotheek vormde vroeger de poort naar een open plein dat zicht bood op de omringende gebouwen. Het had in wezen dezelfde structuur als de hofjes die we vlakbij in de Mgr. Prinsenstraat tegenkomen. Door de overkapping die in de periode 1972-1974 is aangebracht, zijn de monumentale panden aan het binnenplein nu grotendeels aan het zicht onttrokken. Huis73 wil deze panden weer meer zichtbaar maken. Dit idee is eerder uitgewerkt voor Bibliotheek Schiedam waar het Ministerie van Verbeelding in de voormalige monumentale Korenbeurs een overdekte binnentuin realiseerde. 4.4.

Overige aanpassingen

Eén hoofdingang Huis73 heeft op dit moment twee hoofdingangen, een op nr. 72 en een op nr. 74. Het is interessant om te onderzoeken of een van die twee ingangen afgesloten kan worden, zodat Huis73 nog maar één hoofdingang heeft. Omdat de bibliotheek de grootste bezoekersaantallen trekt, zou nr. 72 de hoofdingang van Huis73 kunnen worden. De ingang en de lange gang die momenteel de toegang vormen van nr. 74 worden dan afgesloten. Dit kan door de dubbele voordeuren open te zetten en in de opening een glazen pui aan te brengen. Hoogteverschillen tussen panden Beide panden bestaan uit een samenstel van gebouwen met verschillende vloerniveaus. Bij de verbouwing van nr. 74 in 2010 is dit probleem opgelost door een nieuwe lift en trap in de foyer. In nr. 72 zijn de oplossingen nu sub-optimaal doordat de verschillende vloerniveaus met plateauheffers

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

17 / 32

en verouderde en/of kleine liften overbrugd worden. Daarnaast zijn de trappenhuizen hier gedateerd en niet allemaal ingericht voor publieksgebruik. Het is dus wenselijk om de 3 stijgpunten (trappen en liften) te vernieuwen, zodanig dat alle aangrenzende vloerniveaus zonder hellingbanen of tredes bereikt kunnen worden. Hierdoor kan afscheid genomen worden van de plateauheffers en verbetert de toegankelijkheid van de hoger gelegen verdiepingen aanzienlijk. De doorbraak tussen nr. 72 en nr. 74 is gerealiseerd echter het hoogteverschil tussen de panden is nog niet opgelost. Als onderdeel van de grote verbouwing zal het atrium van nr. 72 en de foyer van nr. 74 op peilniveau verbonden moeten worden, zodat elke belemmering om de ‘oversteek’ te maken weggenomen wordt. Servicepunten Er wordt afscheid genomen van de balies die relatief veel ruimte in beslag nemen. Deze worden vervangen door kleinere servicepunten waar bezoekers welkom worden geheten en terecht kunnen met hun vragen. Het betekent dat de medewerkers ambulanter zijn en makkelijk even met bezoekers mee kunnen lopen om de weg te wijzen. De servicepunten zijn verspreid over het gebouw en de verdiepingen te vinden en goed zichtbaar vanaf de entree, zodat bezoekers die de weg nog niet weten meteen zien waar ze terechtkunnen.

Bij de servicepunten wordt informatie gegeven over alle dienstverlening van Huis73, ongeacht of het een vraag over de collectie is of een vraag over het culturele en educatieve aanbod. Pleitzaal De Pleitzaal op nr. 74 is in de huidige staat niet goed geschikt voor voorstellingen. De zichtlijnen zijn niet goed en de backstage-voorziening functioneert niet naar behoren. Met wat kleine verbeteringen kan de zaal geschikt gemaakt worden voor schoolvoorstellingen en voor gebruik als multifunctionele ruimte. Ontsluiten Serre In de hoek van de twee zalen op nr. 74 zit een prachtige ruimte die de Serre wordt genoemd. Deze fungeert bij activiteiten als backstage voor beide zalen, maar kan tevens dienen als vergaderruimte waardoor hij ook geschikt is voor verhuur aan derden. Horeca De horecavoorzieningen op nr. 72 en nr. 74 zijn plaatsen van ontmoeting en zorgen voor levendigheid op de begane grond. De keuken van nr. 74 is ruim en modern opgezet. Deze keuken wordt daarom gebruikt voor de bereiding van gerechten voor zowel nr. 72 als 74. Logistiek Er worden zelfservice-stations voorzien voor de inname en uitgifte van media. Rondom de beide gebouwen is maar beperkt ruimte aanwezig voor bevoorrading en afvalverwijdering. Daarom zal dat in grote lijnen zo blijven als het nu is.

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

18 / 32

4.5.

Kantoorruimten / werkplekken

Naast een open kantoorlandschap komen er verschillende besloten kantoor- en vergaderruimtes waar geconcentreerd gewerkt of overlegd kan worden. In totaal is er een variëteit aan werkplekken, zoals zit- en sta bureaus, lounge-plekken en concentratieplekken, zodat medewerkers een plek kunnen kiezen die bij hun behoefte past. Mocht er extra ruimte nodig zijn voor overleg, dan kan altijd worden uitgeweken naar plekken die elders in het gebouw beschikbaar zijn. Deze kunnen eenvoudig worden gereserveerd via het boekingssysteem voor lokalen, werkplaatsen etc. Met een nieuw te ontwerpen werk/kantooromgeving wil Huis73 werken effectiever, efficiënter en prettiger maken. De mens staat centraal: elke medewerker heeft de juiste faciliteiten, voldoende inspiratie en speelruimte, maar ook heldere kaders om productief en met plezier te werken. Belangrijk daarbij is dat het niet alleen om de werkplek gaat. ‘Het Nieuwe Werken’ of ‘Activiteit Gericht Werken’ is het samenspel van cultuur, managementstijl, (digitale) faciliteiten thuis en op kantoor. Om HNW te laten slagen moet de relatie tussen leidinggevende en werknemer bijvoorbeeld gebaseerd zijn op vertrouwen en gedeelde verantwoordelijkheid, niet op hiërarchie of proces. 4.5.1. Eén team/verbondenheid Binnen Huis73 werken veel collega’s in eigen teams waarbinnen de takenpakketten en rollen helder zijn.

Er zijn kleine teams en projectgroepen, soms ook solisten, die verantwoordelijk zijn voor een bepaald stuk van de programmering in Huis73. Vaak kunnen zij hun eigen tijd indelen en werken ze ook plaats onafhankelijk. Sommige medewerkers, zoals de leesconsulenten, werken bijna alleen maar buitenshuis. Aan de andere kant kan een aantal collega’s alleen ter plekke in de dienstverlening van de bibliotheek en horeca werken. Zij kunnen niet flexibel met uren omgaan. Een aantal van hen heeft wel af en toe een kantoorwerkplek nodig voor neventaken. Door de grote verschillen in samenstelling, taken en manieren van werken binnen Huis73 kunnen er weken voorbij gaan zonder je collega te ontmoeten. In het ontwerp voor het nieuwe Huis73 willen we daarom alle collega’s in dezelfde ruimte laten werken. Teamleden zitten niet meer bij elkaar in eigen kamers. De kantoorruimte is gericht op ontmoeting. De belangrijkste functies van het kantoor worden samenwerken, creatieve werkvormen en persoonlijk (informeel) contact. Dit vraagt een andere opzet en vormgeving van het kantoor; het moet aantrekkelijk en sfeervol vormgegeven zijn zodat het de moeite waard is om de reis naar je werk te maken. Daarbij gaan we ervan uit dat Huis73 in principe geen thuiswerkorganisatie is.

Thuis- en plaats onafhankelijk werken zal naar verwachting gemiddeld 50% van de werktijd bevatten in 2026, althans voor degenen die dat kunnen. Het aantal werkplekken is gebaseerd op een inventarisatie van het aantal collega’s per team en het aantal uren dat zij werken, plus hun mogelijkheid om tijd- en plaats onafhankelijk te kunnen werken. 4.5.2. Inclusieve werkomgeving Er is een grote diversiteit in wensen en behoeften van collega’s rondom het invullen van het werk. Een inclusieve werkomgeving geeft ruimte aan de individuele behoeften en aan die van de organisatie. In verschillende levensfases hebben medewerkers andere ideeën over werktijden en stijlen, en een stagiair heeft iets anders nodig dan een senior. We houden ook rekening met verschillende persoonlijksheidskenmerken; een introvert persoon verlangt een rustige prikkelvrije werkomgeving, de extrovert vaart wel bij een beetje hectiek. De werkplekken moeten flexibel

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

19 / 32

genoeg zijn om per dag en per persoon te bieden wat er nodig is: geconcentreerd/alleen werken, telefoneren/videobellen, netwerken en gesprekken voeren op kantoor. In het ontwerp komt die diversiteit aan wensen en behoeften terug. Er zijn voldoende vergaderruimtes, prikkelvrije hoekjes, teamruimtes, videoconference ruimtes en faciliteiten om per dag alle medewerkers te bieden wat ze nodig hebben om effectief en plezierig te kunnen werken. Het principe is dat we werken vanuit een “clean desk policy”, de bureaus leeg zijn en dat er dus geen persoonlijke spullen (foto’s, mokken etc.) op de werkplekken staan. De ICT omgeving (harden software) zal hierop worden ingericht. Bij de werkplekken is geen mogelijkheid voor opslag van attributen. Daarvoor wordt elders in het gebouw voldoende opslagcapaciteit gerealiseerd. De werkplekken (en vergaderruimtes) zijn vooraf te reserveren met een toegankelijk systeem. In de verdere inrichting is aandacht voor andere manieren om de werkomgeving toch persoonlijk te maken, bijvoorbeeld door foto’s vanuit je telefoon aan je (digitale) werkplek toe te voegen. 4.5.3. Faciliteiten/gezondheid en welbevinden Overleggen en vergaderen wordt meer divers. Afhankelijk van het doel van het overleg en het aantal mensen kunnen medewerkers kiezen uit digitaal, fysiek of hybride.

Er is een keuzepalet van geschikte hardware en software, flexibel toepasbaar en gemakkelijk (tijdelijk) te gebruiken èn reserveren. Ook facilitair kan gemakkelijk bepalen wat voor capaciteit de horeca en de schoonmaak bijvoorbeeld moet hebben op specifieke momenten. Een gezonde werkomgeving maakt werken plezieriger. Het gaat dan om een goed binnenklimaat, akoestiek, ergonomie van de werkplek en groen in, op en rondom het gebouw. Bij welzijn valt ook te denken aan ruimtes waarin medewerkers even uit het hoofd kunnen, bijvoorbeeld met een Wii Fit of een speltafel. In het ontwerp is daar ook op ingespeeld met bijvoorbeeld een voetbaltafel.

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

20 / 32

5.

TECHNISCHE EISEN ALGEMEEN

5.1.

Onderhoud

Minimaal vereist is om alle onderhoudswerkzaamheden uit te voeren zodat na het gereedkomen van het werk alle onderdelen ten aanzien van regulier onderhoud minimaal 5 jaar onderhoudsvrij zijn. Alle onderhoud dient meegenomen te worden in de uitvoering. Door BBN is d.d. 04-09-2019 een conditiemeting opgesteld, de aandachtspunten uit dit plan worden meegenomen uit dit rapport zodat alle onderdelen weer een score goed halen. Voor het behoud van het monument is het van belang dat, in volgorde van urgentie, de volgende werkzaamheden (in overleg met afdeling Erfgoed) worden uitgevoerd: Periodiek onderhoud: - rook- / brandmeldinstallatie controleren op functioneren - brandblusmiddelen laten keuren - cv-ketel(s) laten controleren en reinigen - elektrotechnische installatie laten controleren - goten en vergaarbakken reinigen - buitenschilderwerk hout reinigen - hang- en sluitwerk regelmatig smeren Herstel: - alle elektra herstellen zodat deze voldoen aan de vigerende norm. - loodaansluitingen herstellen c.q.

vervangen - gebreken aan goten en afvoeren herstellen - panbedekking herstellen - kunststof bedekking herstellen / geheel vernieuwen - bereikbaarheid en toegankelijkheid verbeteren - vezelcementleien onderzoeken op asbest, saneren en vervangen - muurwerk restaureren - houtwerk herstellen - gebreken aan kapconstructie herstellen - plafonds herstellen - hang- en sluitwerk herstellen 5.2.

Asbest en ChroomVI

Uitgangspunt is een aasbest vrij pand. Door SGS is een onderzoek uitgevoerd in de SO-fase. De sanering van asbest en ChroomVI dient meegenomen te worden in het plan.

5.3. Veiligheid Het gebouw en de werkplekken moeten voldoen aan, respectievelijk, de eisen uit het vigerende Bouwbesluit en de Arbo-wetgeving. Ten behoeve van het waarborgen van de sociale veiligheid in met name de publieke ruimten en de voor het publiek toegankelijke verkeersruimte gelden de volgende eisen: Zodanig vormgeving dat deze goed kunnen worden onderhouden;

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

21 / 32

-

Zichtlijnen ten behoeve van sociale controle, nissen en onoverzichtelijke sprongen en hoeken vermijden. Tevens dienen de architect en de adviseurs bij het ontwerp rekening te houden met de sociale veiligheid in het gebouw. De geldende beveiligingsvoorzieningen zijn hierbij van toepassing. 5.4. Duurzaamheid Na renovatie dient het pand te voldoen aan duurzaamheid label B. Onderzocht wordt wat nodig is om label A te halen. De gemeentelijke ambities ten aanzien van duurzaamheid kunnen als volgt worden geformuleerd: Energie: Het nieuwe gebouw moet voldoen aan de eisen voor BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw). Binnen het beschikbaar gestelde bouwbudget dient een zo energiezuinig mogelijk gebouw te worden gerealiseerd. Hier is reeds rekening gehouden met overheveling van kosten (investering en exploitatie). Het doel hiervan is een zo laag mogelijke TCO (Total Cost of Ownership). Materialen: • Aandacht voor duurzaam materiaalgebruik; • Uitsluitend gebruik van gecertificeerd (FSC) hout. Maatregelen duurzaamheid: Het gebouw is vanwege deze duurzaamheidsdoelstelling zodanig gedefinieerd dat het gedurende de gebruiksperiode een minimaal beslag legt op bouwstoffen.

Indien dit niet leidt tot een verhoging van de investering in de betreffende gebouwdelen zoveel mogelijk kiezen voor vernieuwbare en duurzame primaire grondstoffen, kringloopmaterialen en industriële reststoffen als bouwstoffen. Daarvan wordt verwacht dat zij minimale schade aan het milieu of de gezondheid kunnen veroorzaken. De milieubelasting van bouwmaterialen kan worden beperkt door compact te bouwen (beperk het aantal wanden, hoeken en materiaal intensieve afwerkingen) en het materiaalverlies beperken dat tijdens de bouw en als gevolg van onderhoud nodig is. De detaillering is zodanig dat vervanging van gebouwonderdelen mogelijk is en de te verwijderen materialen herbruikbaar zijn. Belangrijke kwalitatieve uitgangspunten voor duurzaamheid zijn: • Een toekomstbestendig gebouw, zowel qua functionaliteit als architectuur; • Een integraal energie- en materiaalefficiënt gebouw en installatie; • Een 'gezond' gebouw met een goede hoeveelheid daglicht, ruimtelijkheid, veel contact met buiten, en tegelijk een goed thermisch comfort en hoge mate van individuele beïnvloeding van het comfort (daar waar mogelijk te openen ramen, regelbaarheid temperatuur per afzonderlijke ruimte e.d.). De opdrachtgever hecht belang aan een verantwoorde investering.

Mochten energiebesparende of dergelijke andere Duurzaam bouwen maatregelen nu nog niet rendabel zijn, dan moet het mogelijk zijn om deze in te toekomst te kunnen aanbrengen.

Programma van eisen – VO fase Renovatie Huis73 te ‘s Hertogenbosch 12-01-2023

22 / 32

5.5.

Flexibel indeelbaar - regelbaarheid

De ruimtecondities en verlichting dienen per ruimte individueel regelbaar te zijn. Dit komt tot uiting in de installaties van zonwering, ventilatie, temperatuurregeling en verlichtingsregeling. Hierbij wordt uitgegaan van regelbaarheid per ruimte. De regelbaarheid kan ook geschieden door aanwezigheiddetectie. 5.6.

Ruimtenummering en bewegwijzering

Het gebouwontwerp moet zodanig zijn dat een natuurlijke logistiek ontstaat en bewegwijzering slechts ondersteunend hoeft te zijn. Het bewegwijzeringsysteem dient primair te zijn gericht op de bezoekers van het gebouw. Het systeem moet aanpasbaar zijn. Het bewegwijzeringsysteem zal bestaan uit de volgende elementen: • Naamsaanduiding op of nabij het gebouw, ter plaatse van de hoofdentree. • Informatieborden bij de entree(s), met aanduiding van gebruikers, huisadres en eventueel aanwijzingen voor de bezoekers. • Bewegwijzering in de centrale hal. • Vergaderruimten worden aan de buitenzijde voorzien van een bordje/tablet waarop/waarin ruimte informatie gepresenteerd kan worden. • In de trappenhuizen dient op elke verdieping een duiding met het verdiepingsnummer aanwezig te zijn.