Bijlage 2 Brieven aan de verkenner

Beste Alexander, Nogmaals dank dat je tijd vrij maakt om ’s-Hertogenbosch te helpen aan een nieuw stadsbestuur. Als D66 hechten wij veel waarde aan een zorgvuldig en een zo transparant mogelijk verkenningsproces. De lage opkomst bevestigt wederom dat wij iedere dag moeten blijven werken aan vertrouwen in de politiek en de lokale democratie. Wij vinden het dan ook belangrijk dat inwoners kunnen begrijpen en volgen waarom bepaalde keuzes straks wel, of juist niet worden gemaakt. Voor vertrouwen is tempo eveneens van belang, de opgaves zijn er immers naar. De verkiezingsuitslag laat een duidelijke winst zien voor progressieve partijen. Met knappe zetelwinst door Volt en Partij voor de Dieren en een historisch aantal zetels voor mijn eigen partij, D66. Ook andere progressieve partijen boekten kleine of grotere procentuele winst. Daarnaast wint de zittende coalitie per saldo een zetel. Een beloning van lange lijnen die zijn uitgezet gecombineerd met concrete resultaten die zijn behaald of in de komende periode geoogst kunnen worden. Tot slot zien wij een verdere versnippering van kleinere partijen in de gemeenteraad. Dit duidt op een toenemende behoef te van de kiezer aan nieuwe of andere geluiden. Als het gaat om de drie belangrijkste punten waarvan wij verwachten dat die bij andere partijen gevoelig kunnen liggen zijn dat: 1.

Duurzame energieopwekking op land, windenergie in het bijzonder; 2. Financieringsbereidheid t.a.v. ambities; niet enkel oud voor nieuw maar ook inkomsten; 3. Bouwlocaties in stedelijk gebied; bv. Brabantbadlocatie, Annapark . Overigens zien wij meer inhoudelijke knelpunten die een rol kunnen gaan spelen. Als grootste partij van ’s-Hertogenbosch zien wij voor D66 een rol in de coalitie. Daarvoor ben ik zelf beschikbaar voor een nieuwe periode als wethouder. Tevens zijn wij bereid om gezien de grootte van onze partij een extra wethouder te leveren. Gezien de wenselijke diversiteit in samenstelling van het college van B&W leveren wij in dat geval een vrouwelijke kandidaat. Wij begrijpen dat dit samenhangt met de keuze voor de hoeveelheid coalitiepartijen. Gezien de verkiezingsuitslag zouden wij het logisch vinden dat de samenstelling van de coalitie progressiever zou zijn dan de huidige. Wij zien in de toekomstige coalitie een plaats voor D66, VVD en GroenLinks. Dit waren de drie grootste partijen en dat zijn het nu weer. Daarnaast zijn Rosmalens Belang, CDA en PvdA voor ons logische coalitiepartners, waarbij wij in de PvdA een partner zien om de coalitie progressiever in samenstelling te laten zijn.

De keuze tussen een vijf of zes partijen coalitie zal voor ons af hangen van eventuele inhoudelijke blokkades en of daarmee voldoende f ocus kan worden aangebracht op een gezamenlijk vooruitstrevend verhaal. Tot slot wil ik aangeven dat wij samenwerking met kleinere f racties interessant zouden vinden wanneer we tot de conclusie komen dat op basis van de inhoud tot overeenstemming gekomen zou kunnen worden. Ik wens je veel succes bij deze verkenning.

Mike van der Geld

’s-Hertogenbosch, 22 maart 2022 Geachte heer Pechtold, beste Alexander,

Allereerst dank dat u als verkenner bij wilt dragen aan het tot stand komen van een stabiel stadsbestuur van ’s-Hertogenbosch. De opgaven voor de komende jaren zijn groot, maar onze gemeente heeft een sterke uitgangspositie om die opgaven aan te gaan. Om dat waar te maken zullen we met de zestien gekozen fracties samen moeten bouwen aan de toekomst van ’sHertogenbosch. In uw brief van 22 maart geeft u aan dat er gelegenheid is om al schriftelijk op de vragen te reageren, daar maakt de Bossche VVD graag gebruik van.

Duiding verkiezingsuitslag De actieve betrokkenheid van inwoners is groot, gezien de vele kandidaten op de 17 lijsten die deelnamen aan de verkiezingen. De betrokkenheid van de kiezer is aan de andere kant wel een zorgpunt vanwege de relatief lage opkomst, dat is iets waar we als politiek gezamenlijk mee aan de slag moeten. Kijkende naar de verkiezingsuitslag zijn felicitaties aan D66, Rosmalens Belang, Volt, Partij voor de Dieren en VOOR Den Bosch op hun plaats, zij hebben allemaal een zetelwinst geboekt. Dat gaat helaas ook ten koste van de score van een aantal andere partijen, waarbij de kiezer niet de waardering heeft uitgesproken die zij ondanks hun harde werken misschien wel verdiend zouden hebben. De vijf partijen die in de periode 2018-2022 de coalitie hebben gevormd hebben bij elkaar een zetel meer dan bij de vorige verkiezingsuitslag. Dat laat wat ons betreft zien dat de coalitie gewaardeerd is in het maken van moeilijke keuzes en de bestuursverantwoordelijkheid die genomen is. Er zijn veel partijen met maar één of twee zetels, het past in onze Bossche bestuurscultuur dat er sprake van samenwerking is over de grenzen heen van coalitie-oppositie en deze uitslag maakt het belang daarvan alleen maar groter. Voor ons als Bossche VVD is de uitslag relatief positief. We scoren iets beter dan de landelijke trend en hebben onze zetels weten te behouden.

Wij zien daarin een waardering van de kiezer voor onze inhoudelijke koers, waaronder aandacht voor bereikbaarheid en parkeren en een duidelijke, maar realistische ambitie op de energietransitie.

Inhoudelijke punten die tot discussie kunnen leiden Wij zijn blij met de formulering van deze vraag omdat deze leidt tot de basis van een goed gesprek in plaats van het blokkeren van een gesprek als er termen als breekpunt gebruikt zouden worden. Er zijn veel bespreekpunten waar we met elkaar tot overeenstemming moeten komen, maar we beperken ons hier tot de hoofdpunten: -

Bereikbaarheid en parkeren: Voor de Bossche VVD is de binnenstad op dit moment autoluw, er zijn ideeën om de automobilist nog verder uit de binnenstad te weren en daar zijn wij geen voorstander van. We moeten knelpunten als te hard rijden en het gebrek aan plaatsen om een

-

-

fiets neer te zetten oppakken, maar de binnenstad ook bereikbaar houden voor de ondernemers, hun klanten en binnenstadsbewoners. Ook voor mensen voor wie de fiets geen optie is of vanuit delen van de gemeente waar het OV niet frequent beschikbaar is. Buiten de binnenstad is de verkeersontsluiting op veel plekken onderwerp van discussie, denk aan de ontsluiting aan de oostelijke kant van de stad in Rosmalen en de ontwikkeling bij de Bossche Stadsdelta. Naar onze mening kun je daar niet volstaan met aandacht voor fiets, OV en het stimuleren van thuiswerken/spitsmijden. Financiële degelijkheid: De gemeente ’s-Hertogenbosch heeft een financieel solide basis, maar die komt door externe factoren en investeringen onder druk te staan. Voor de VVD zijn degelijke overheidsfinanciën een belangrijk punt. Dat vraagt om een goede balans tussen financiële ruimte en ambities. Het zal u bekend zijn dat de Bossche VVD geen voorstander is van het bij de burger neerleggen van de rekening. Het verhogen van efficiency, overige inkomsten verhogen en het beperken van de eigen taken hebben onze eerste prioriteit om te komen tot een meerjarig sluitende begroting.

Realistisch duurzaamheidsbeleid: We hebben een gedeelde ambitie om klimaatneutraal te worden en om de energierekening van mensen te verlagen door te investeren in maatregelen die leiden tot een lager energiegebruik zoals isolatie en het opwekken van duurzame energie. Daarbij hebben we ons gecommitteerd aan het behalen van de doelstelling uit de Regionale Energiestrategie, aan die ambitie werken we dan ook. Het is daarbij voor ons van belang om de inwoners aangehaakt te houden. Dat er draagvlak is en dat zij zelf ook mee kunnen in de transitie. Met bestaande technieken gaan we de ambities niet halen, of we verliezen een groot deel van de inwoners, daarom moeten we kijken hoe we innovatie op het gebied van duurzaamheid kunnen stimuleren.

U vroeg in uw brief om de drie hoofdpunten, die hebben wij hier gegeven. Onderwerp van gesprek zijn wat ons betreft ook woningbouw voor middeninkomens, zorgen dat werknemers hier graag willen werken, investeren in programma’s om ’s-Hertogenbosch op het gebied van Data en Food door te ontwikkelen, het bieden van een toekomstperspectief voor het MKB, het structureel borgen van de inzet van de vier extra handhavers en meer aandacht voor kwaliteit van de openbare ruimte (in combinatie met opgaven op het gebied van klimaatadaptatie, veiligheid en bewegen). Maar de bovengenoemde drie punten zijn wat ons betreft thema’s waarop verschillen met andere partijen overbrugd moeten worden. In ieder geval hopen wij dat er een bestuursakkoord gevormd kan worden dat ambitie uitstraalt om verder te bouwen aan de toekomst van ’s-Hertogenbosch. Dat we ons niet laten afschrikken door de opgaven, maar mogelijkheden zien om de positie van ’s-Hertogenbosch te versterken. Coalitiedeelname We pakken hier uw derde en vierde vraag samen. De VVD heeft zich de afgelopen jaren als een betrouwbare en stabiele partner getoond en is daarom bereid om deel te nemen aan een nieuwe coalitie. De aantredende fractie van de VVD heeft mij, Ralph Geers, aangewezen als kandidaatwethouder.

In mijn stijl van politiek bedrijven ben ik erg gericht op samenwerking en het borgen van onderlinge relaties om tot gedragen resultaten te komen, waardoor wij er vertrouwen in hebben dat de kandidatuur gedragen kan worden door andere partijen. Samenstelling coalitie Zoals in het begin aangegeven heeft de kiezer zich positief uitgelaten over de bestaande coalitie van VVD-D66-GroenLinks-CDA-Rosmalens Belang. Een doorstart van die coalitie, met nieuwe

antwoorden op de nieuwe uitdagingen, heeft daarom de voorkeur. De onderlinge verhoudingen zijn goed en bieden daarom een positieve basis. Tegelijkertijd is de ervaring dat de werkdruk van de collegeleden bij vijf wethouders hoog is en dat er daarmee onvoldoende ruimte in de agenda is voor andere activiteiten zoals bijvoorbeeld het voeren van waardevolle gesprekken in de gemeente en bij Provincie, Rijk en Europa. Terwijl de andere overheden steeds meer sturen op beleidsvrijheid en verdeling van middelen. Daar aan tafel plaatsnemen met als doel op te komen voor de belangen van ’s-Hertogenbosch en onze regio is cruciaal om onze ambities waar te kunnen maken. In dat kader is een zesde wethouder, door een onafhankelijke kandidaat of het toevoegen van een zesde partij ook voorstelbaar. Naast het bepalen van welke partijen bestuursverantwoordelijkheid willen nemen is het voor ons ook van belang om het besturen van de gemeente geen taak voor alleen de coalitie te maken. Alle 16 fracties hebben daar een rol in. We zullen dan ook moeten bekijken hoe we partijen kunnen betrekken en op een serieuze manier een medebepalende stem kunnen geven. Dat vraagt iets van een coalitie, zoals een niet volledig dichtgetimmerd bestuursakkoord maar een bestuursakkoord waarin de koers voor 's-Hertogenbosch wordt aangegeven en er randvoorwaarden worden vastgelegd, zodat partijen comfort vinden.

Het vraagt ook vertrouwen in elkaar; dat als een coalitiepartij op een thema (dat niet in het bestuursakkoord geregeld is) ruimte krijgt om ook op te trekken met een oppositiepartij en dat kan doen zonder scheve blik. Dit vraagt vertrouwen en oog voor politieke gevoeligheden. Even zo goed vraagt het iets van partijen die geen wethouder leveren. Alleen deelnemen als het in de lijn van het partijstandpunt ligt en afhaken als er sprake is van weerstand in het plan of bij de concrete uitwerking, biedt geen solide basis voor samenwerking in het belang van onze gemeente. Gelukkig kennen wij in onze raad een cultuur waarin oppositiepartijen ook verantwoordelijkheid nemen voor besluiten die niet altijd gedragen worden. door iedereen.

We hopen dat de verslagen en het advies van U, aanknopingspunten bevatten om tijdens het debat daarover, alvast af te tasten hoe zo’n samenwerking tussen partijen die bestuursverantwoordelijkheid dragen en andere partijen vormgegeven kan worden. Bovenal hopen we dat U in de gesprekken een basis vindt voor een stabiel stadsbestuur dat snel aan de slag kan. Namens de Bossche VVD,

Ralph Geers

Brief aan de informateur

23 mrt 2022

Geachte heer Pechtold, Allereerst dank voor de uitnodiging voor een gesprek met u als informateur en uiteraard ook namens onze partij felicitaties met de Bossche winst van D66. U geeft in uw brief aan ons de gelegenheid vooraf schriftelijk al input te geven om zo sneller en efficiënter het gesprek te voeren. Daar werken wij graag aan mee. Hieronder een reactie op uw vragen. 1. Hoe duidt u de verkiezingsuitslag? De verkiezingsuitslag geeft een tweeledig beeld. Enerzijds is er een verdere versnippering van de Bossche politiek. Anderzijds zien we door de zetelwinst van Rosmalens Belang en D66 consolidatie van de huidige coalitie. Dit bevestigt voor ons dat het resultaat van 4 jaar stevig bouwen aan onze wijken en dorpen door de kiezer positief wordt gewaardeerd. Voor Rosmalens Belang betekent deze verkiezingen dat we voor de derde keer op rij de grootste “lokale partij" zijn. Dat is te meer een prestatie van formaat doordat onze kiezers voornamelijk aan de Oostzijde van de Rijksweg A2 wonen. In dit deel van de gemeente woont minder dan 1/3 van de inwoners van onze gemeente. Uit de uitslagen per stembureau in dit gebied blijkt dat Rosmalens Belang gemiddeld bijna 25% van de stemmen, met uitschieters van 42% in Nuland, in dit gebied behaalt. Daarmee is onze partij een diep gewortelde vertegenwoordiger van de bewoners aan de Oostzijde van de Rijksweg A2. 2.

Wat zijn voor uw partij inhoudelijk de drie belangrijkste punten waarvan u verwacht dat die bij andere partijen gevoelig liggen; Allereerst verwachten wij dat er niet of nauwelijks breekpunten zijn binnen de huidige partijen. Over het algemeen is er overeenstemming over de gestelde doelen en ambities op de gebieden klimaat, wonen en bereikbaarheid. Enkel de weg ernaartoe om deze doelen en ambities te behalen worden op onderdelen anders ingevuld. In geen van deze thema’s zien wij een onoverbrugbaar verschil. Wel vinden wij het van belang dat toekomstige coalitiepartners een verhaal ten opzichte van het verkiezingsprogramma hebben en onze inwoners voldoende worden meegenomen in de opgave die er ligt en beslissingen die er worden genomen.

3. Ziet u voor uw partij een rol in de coalitie? Ja, Rosmalens Belang is al 25 jaar een betrouwbare en constructieve coalitiepartner. We zijn altijd bereid geweest moeilijke besluiten te nemen en te steunen om te blijven bouwen aan onze stad, wijk en dorp. De zetel winst bij de huidige verkiezingen alsmede de meerderheid in stemmen aan de Oostzijde van de Rijksweg A2 zorgt ervoor dat we als partij een voor de hand liggende coalitiepartner zijn. 4. Zo ja, hebt u kandidaten voor het wethouderschap beschikbaar die naar uw inschatting gedragen worden door andere partijen? Ja, met lijsttrekker en huidig wethouder Wonen, Ruimtelijke Ontwikkeling en Participatie Roy Geers hebben wij een breed gedragen kandidaat wethouder. 5. Welke coalitiesamenstelling heeft uw voorkeur. Er zijn meerdere denkbare mogelijkheden. De huidige coalitie heeft zich de afgelopen vier jaar bewezen door een constructieve samenwerking en goede resultaten. Dit laat zich ook terugzien in de verkiezingsuitslag waarbij zetelwinst is voor de coalitie. Wel zijn wij van mening dat vijf wethouders voor de Brabantse provinciehoofdstad te weinig is. Zeker door de groeiende opgaves waarin onze gemeente steeds vaker een regionale rol moet innemen en het steeds belangrijker wordt om een landelijke of Europese lobby te voeren achten wij een zesde wethouder meer dan wenselijk.

Dit kan door met de huidige vijf coalitiepartijen te kiezen voor een zesde (partijloze) wethouder of door een brede coalitie te vormen met zes partijen. Naast de bovenstaande input op uw vragen willen wij als Rosmalens Belang het volgende meegeven. We zien een samenleving die steeds verder polariseert. Dat is ook in de landelijke politiek zichtbaar, en de afgelopen jaren is dat ook verder toegenomen in de Bossche gemeenteraad. Steeds vaker, in de samenleving én de politiek, zien we opmerkingen en stellingname die niet gericht zijn op het realiseren van constructieve en breed gedragen oplossingen, maar die zijn gericht op het uitvergroten van (mening)verschillen. Wij vinden dit een zorgelijke ontwikkeling voor onze lokale politiek en voor onze samenleving. Wij wensen zeer nadrukkelijk dat een nieuw gemeentebestuur in zowel college als raad, naar zichzelf en naar de samenleving een nadrukkelijke rol pakt om deze polarisering terug te dringen en het samen leven verder te versterken. Om dit te realiseren is het noodzakelijk het gesprek en de ontmoeting te faciliteren via laagdrempelige ontmoetingsplekken en een sterk sociaal netwerk van verenigingen en buurten. Als Rosmalens Belang willen we hier graag grote stappen voorwaarts zetten. Graag willen we onze visie over bovenstaande vragen verder toelichten en kijken dan ook uit naar onze ontmoeting en gesprek van vanavond.

Met vriendelijke groeten, Roy Geers en Jochem Huibers Namens de fractie van Rosmalens Belang

Geachte heer Pechtold, beste Alexander, Vanuit het CDA ’s-Hertogenbosch maken we graag gebruik van de mogelijkheid om onze stip op de horizon te delen. Een gemeente bestuur je immers niet op de korte termijn. Onze uitdagingen zijn veel groter dan dat. Onze stad en onze dorpen ’s-Hertogenbosch is een prachtige gemeente met sterke dorpen en wijken. En dat in een ongewone tijd; de impact van de coronacrisis is nog niet ingedaald of de wereldorde staat onder druk door de oorlog in Oekraïne. Dit naast de klimaatcrisis die onze volledige aandacht verdient. Al deze ontwikkelingen gaan ook niet aan onze inwoners voorbij. In deze context is het voor het nieuwe stadsbestuur - college en raad - zaak om keuzes te maken. Keuzes die impact hebben, nu en in de toekomst. Voor grote veranderingen die wij misschien niet eens meemaken. Maar de volgende generaties wel. Daar zit onze verantwoordelijkheid. Want we hebben de stad gekregen van de generaties voor ons, en wij geven haar weer door. Er is veel te doen: het verminderen van het tekort aan betaalbare woningen, het bewerkstelligen van de energietransitie, versterken van leefbaarheid in de buurten en het garanderen van betrouwbare zorg. Maatschappelijke opgave: wonen De woonopgave is groot en complex. We hebben de afgelopen jaren veel gebouwd, maar nog niet genoeg. Het CDA wil daarom 15.000 woningen realiseren in de komende jaren.

Dit doen we door nieuwbouw (bijvoorbeeld in de nieuwe wijk Groot Zuid/Meerendonk), het splitsen van woningen (een snelle en realistische oplossing die op de korte termijn het verschil kan maken), het plaatsen van tijdelijke woningen en het ombouwen van kantoorpanden (zeker na de coronacrisis en de focus op thuiswerken). Een uitdaging is hierbij het tekort aan arbeidskrachten, in de bouw en in de ambtelijke organisatie. Belangrijk voor het CDA is dat wonen meer is dan het opeenstapelen van stenen. Het gaat ook om de leefbaarheid van een wijk. Woningen erbij betekent ook een integrale opgave voor de wijk, zowel op de fysieke als de sociale infrastructuur. Een goed voorbeeld hiervan is de position paper Spoorzone ’s-Hertogenbosch, waar een toekomstvisie ligt voor wonen en veel meer. Maatschappelijke opgave: rentmeesterschap Het goed omgaan met onze omgeving en het goed doorgeven van onze wereld aan de toekomstige generaties, ofwel rentmeesterschap, is voor het CDA ’s-Hertogenbosch een uitgangspunt van handelen. Dit betekent dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor de energietransitie en effecten van de klimaatcrisis. Daaraan gekoppeld zijn ook de hogere energielasten. We willen graag aansluiten bij initiatieven om kwetsbare groepen zoals minima te helpen bij het besparen. Wij kiezen voor klimaatneutraal in 2050 of zoveel eerder als dat mogelijk is.

Daarbij is het voor ons belangrijk dat we mensen meenemen in de beweging, lokaal eigendom stimuleren en de samenleving vooruithelpen. Dit betekent actief investeren in isoleren, zonnepanelen, windenergie en duurzame mobiliteit. Daarnaast hebben we oog voor alle innovaties die ons sneller en beter helpen. Relevant voor ons is dat grootschalige energieopwekking wordt gedaan conform de nieuwe afstandsnormen en gezondheidseisen van het Rijk.

Maatschappelijke opgave: samenleving Het samen leven heeft in de afgelopen jaren onder druk gestaan. Daar waar eenzaamheid al een probleem was in de Bossche samenleving, is dat in de afgelopen jaren nog groter geworden. Niet alleen onder ouderen, juist ook jongeren hebben veel last van eenzaamheid. Dat is met de impact van corona alleen maar verergerd. Dit betekent voor ons ook de noodzaak om daarin te investeren. Niet alleen in kortetermijnoplossingen, zoals het creëren van nieuwe ontmoetingsplekken, maar juist ook op de lange termijn. Eenzaamheid kan naar ons beeld ook verminderd worden door het ruimtelijk anders inrichten van wijken gericht op verbinding, het anders invullen van onze mobiliteitsopgave door bijvoorbeeld de seniorenbus te behouden (of te vergroten) en het structureel investeren in de samenleving via het verenigingsleven. Armoede is voor ons een gelijksoortig groot thema. We accepteren niet dat er kinderen in armoede opgroeien en hebben hier ook de afgelopen jaren onze verantwoordelijkheid in genomen. We willen dat blijven aanpakken. Enerzijds door het structureel steunen van maatschappelijke initiatieven zoals Quiet ’s-Hertogenbosch. Anderzijds door als gemeente stevig in te zetten op het armoede- en schuldenbeleid door de EHBG (Eerste Hulp bij Geldzaken) en vroegsignalering te verstevigen. Juist ook door te kijken wat mensen wel kunnen.

Die aanpak, net zoals het zorgbedrijf, willen we vasthouden en blijvend verbeteren. Daarnaast maken wij ons voortdurend sterk voor het waardig ouder worden, een betrouwbare WMO-dienstverlening en het aanpakken van wachtlijsten in de jeugdzorg. Dit alles vanuit een financieel gezonde basis. Bezuinigen op het sociaal domein wil het CDA dan ook niet. Financiën Wat betreft de financiële keuzes ziet het CDA veel in het versterken van onze relaties buiten de stad, met de Provincie, het Rijk en Europa. Dit vraagt om meer actieve lobby en netwerken van het bestuur en de organisatie. Met onze opgaven en schaal moeten we meer inzetten op bijvoorbeeld cofinanciering. Het verhogen van de OZB is voor het CDA ’s-Hertogenbosch in deze tijd geen goede optie. Stabiel bestuur ’s-Hertogenbosch verdient een stabiel bestuur, zeker in deze tijden met grote maatschappelijke opgaven. Met een college dat in goede verbinding met de gemeenteraad keuzes voor de toekomst kan maken. Dit rechtvaardigt in onze ogen ook een college met zes wethouders. Een regenboogcoalitie kan daarbij een stabiele basis vormen. Daarbij geven wij de voorkeur aan de huidige samenstelling, met de mogelijkheid deze aan te vullen met één partij. Het CDA zou ook in deze coalitie graag een verbindende rol willen spelen. Met vriendelijke groet, Freek van Genugten Marianne van der Sloot

Brief aan de informateur, Drs. Alexander Pechtold. `s-Hertogenbosch, 30 maart 2022

Geachte heer Pechtold, Hartelijk dank voor uw bereidheid om op te treden als verkenner in `s-Hertogenbosch.

De Bossche Groenen is met een groene, sociale agenda de verkiezingen ingegaan en heeft daarmee winst geboekt. Ten opzichte van 2018 heeft de partij 1,2 procent gewonnen en daarmee de grote winst van 2018 behouden. De partij wil naar een nieuwe bestuurscultuur, waarbij burgers meer proactief worden betrokken bij plannen en voorstellen. Burgerparticipatie staat bij onze partij hoog in het vaandel. DBG staan een open, transparante bestuursstijl voor. Een omgevingsdialoog dient in de verkenningsfase te worden gevoerd en niet als er een panklaar voorstel ligt. Stel het spreekuur van burgemeester en wethouders weer in. Zomaar wat voorbeelden uit de praktijk. De grootste uitdagingen die voor ons liggen zijn de woningmarkt, het klimaat, de leefbare gezonde stad en de snel teruglopende biodiversiteit. Daar is de oorlog in Oekraïne bijgekomen. Niemand weet wanneer deze eindigt. Wat we wel weten is dat deze oorlog dood en verderf zaait en het land volledig in puin legt. De vluchtelingen stroom zwelt verder aan en plaatst ook onze gemeente voor een enorme opgave om de ontheemden een veilige plek te bieden met perspectief op wonen, onderwijs en werk. Naast deze grote stroom vluchtelingen zoeken ook mensen uit andere continenten hier een veilig heenkomen. Dat betekent dat we de focus zullen moeten verleggen naar grootschalige opvang.

DBG denken daarbij aan het stichten van snel te bouwen vluchtelingendorp. Aangezien Groen en progressief deze verkiezingen heeft gewonnen (in totaal 14 zetels) doet zich de unieke kans voor een groen, duurzaam college te vormen. Een progressief groene coalitie van D66, GL, DBG en PvdA. Van daaruit moet gekeken worden welke partij(en) aan kunnen sluiten om te komen tot een meerderheid in zetelaantal. Een college van deze signatuur kan bogen op een breed draagvlak in de raad en de stad. Hiermee hopen wij het vertrouwen van de burger in de politiek weer terug te winnen waarbij de deur van het stadhuis weer open gaat. Wat zien wij als de grootste uitdagingen? Klimaat De Bossche Groenen wil nu doorpakken op het klimaat. De opwarming van de Aarde is in een stroomversnelling gekomen. We dienen nu alles uit de kast te halen om de klimaatdoelen naar voren te halen. Daarnaast heeft de oorlog in Oekraïne ons met de neus op de feiten gedrukt. De afhankelijkheid van Russisch gas en olie dient zo snel mogelijk te worden afgebouwd. Dan kan door het elektrificeren van onze energievoorziening en mobiliteit door te beginnen alle beschikbare daken vol te leggen met zonnepanelen, windenergie in de Rosmalense Polder te realiseren, isolatieprogramma`s voor slecht

geïsoleerde (huur)woningen en subsidies voor de aanschaf van warmtepompen. Door een energiefonds in te stellen om te investeren in projecten voor groene energie. Woningnood De Bossche Groenen zou graag zien dat een nieuw college meer regie neemt in grondpolitiek en het actiever gaat samenwerken met de woningbouwcorporaties om de lange wachtlijsten voor een sociale huurwoning weg te werken. Vraag en aanbod dienen beter op elkaar te worden afgestemd. Starters, studenten en statushouders moeten kunnen instappen. Dat betekent op korte termijn nieuwbouwwijken uit de grond stampen met snel te bouwen prefab woningen in de koop- en huursector. Met de Essentgelden kunnen we deze structuurversterkende maatregelen financieren. Dat zijn rendabele investeringen. Daarnaast dient er meer aandacht te komen voor energiearmoede. DBG zou graag zien dat hier maatwerk wordt geleverd in plaats van het doorvoeren van generieke maatregelen, zoals een eenmalige toeslag of verlaging van de energiebelasting. Burgers met problematische schulden worden harder getroffen. Natuur en landschap De Bossche Groenen wil extra aandacht voor natuur en landschap. Daarnaast holt de biodiversiteit achteruit. Daarom wil DBG het NNB versneld voltooien. Daarnaast wil DBG na 40 jaar eindelijk eens doorpakken op het Sparrenburgbos en de natuur en extensieve recreatie op de Hooge Heide versterken.

De Groene Delta heeft een impuls te krijgen waarbij DBG andere terreinbeheerders, zoals het Brabants Landschap en Natuurmonumenten actiever wil betrekken. Tot slot wil DBG de binnenstad en de wijken vanuit klimaatadaptatie verder vergroenen door de aanplant van bomen en gevelgroen. Daarbij hoort wat betreft DBG ook het doorpakken met de autoluwe binnenstad, investeren in verkeersveiligheid en het uitbreiden van 30 km/u zones in dorpen en wijken van onze gemeente. Tot slot wil DBG opmerken dat de Cultuurstad van het Zuiden wordt gevormd de doeners en de makers. De Bossche Groenen staat een programma voor waarbij de gemeente zich nadrukkelijker met een aantal urgente vraagstukken gaat bemoeien, zoals het klimaat, de woningnood en de leefbaarheid waarbij investeringen zichzelf kunnen terugverdienen. Na 12 jaar oppositie is de partij klaar om bestuursverantwoordelijkheid te nemen. Daarvoor hebben we meerdere kandidaten beschikbaar. Wij verwachten van onze collega`s een open houding waarbij de verkiezingsprogramma`s leidend zijn. Namens de Bossche Groenen, Judith Hendrickx Will Hoeben.

´s-Hertogenbosch, 23 maart 2022

Geachte heer Pechtold, beste Alexander, Met genoegen gaan wij namens de PvdA Den Bosch in op uw uitnodiging om voorafgaand aan ons gesprek over de vorming van een nieuwe coalitie een schriftelijke inbreng te leveren. Naast de door u gestelde vragen zullen we daarbij ook enkele andere punten aanstippen die we relevant achten voor de vorming van een stabiele en ambitieuze coalitie én voor een vruchtbare samenwerking met raad en inwoners. De verkiezingen van vorige week laten een gedifferentieerd beeld zien. ’s-Hertogenbosch is links-progresssief noch rechts-conservatief: het is een gemeenschap waarin vele stemmen klinken. Dit alles tegen een achtergrond van een zorgelijk lage opkomst waarin we op grond van de opkomstcijfers per wijk weerspiegeld zien dat juist inwoners met een kwetsbare positie hun stem veel minder laten horen. Het horen van álle stemmen, gedurende verkiezingen maar juist ook tijdens de voorliggende periode, is wat ons betreft daarmee een belangrijke opdracht voor de komende jaren. De uitslag laat daarnaast onmiskenbaar een verschuiving zien naar meer progressieve, ambitieuze en sociale politiek. Iets wat zich vertaalt in de uitslagen van de afzonderlijke partijen en uiteraard in D66 als winnaar van de verkiezingen.

Het lokale maatschappelijk debat van de afgelopen maanden spitste zich toe op onderwerpen als betaalbare woningbouw, de urgente klimaatopgave, het terugdringen van de groeiende ongelijkheid en het bieden van kansen aan àlle inwoners. Dat progressieve en verantwoordelijke krachten in dat speelveld aan sterkte hebben gewonnen zien wij als positief en zou wat ons betreft weerspiegeld moeten worden in zowel het inhoudelijk programma als de samenstelling van een nieuw college. Positief is het daarbij dat onder een groot aantal partijen op hoofdlijnen consensus te bemerken is over de grote opgaven van deze tijd. Een ambitieuzere toekomstagenda voor de stad met als kernthema’s verstedelijking en betaalbaar wonen, de klimaatopgave, vernieuwende economische en culturele ontwikkeling, brede welvaart en meer bestuurlijke slagkracht richting regio en Rijk vormen daarvan de onderleggers. Vanuit het programma van de Partij van de Arbeid en anderen bezien zal de discussie zich toespitsen én gezamenlijke koers bepaald moeten worden op onderwerpen als:

1. de lokale financiën en investeringskracht: de structurele tekorten m.b.t. accres, opschalingskorting en jeugdzorg van het Rijk vallen samen met grote maatschappelijke opgave. De mate waarin incidentele inzet van reserves (waar mogelijk revolverend), het duurzaam inzetten van de vrijvallende Essent-gelden en de ontwikkeling van de ver beneden gemiddelde woonlasten benut worden vragen om een nieuwe gezamenlijke balans; 2. de klimaatopgave i.r.t. de sociale opgave: het in een zo hoog mogelijk tempo onze energievoorziening verduurzamen en ons gebruik beperken is van een onbetwistbare noodzaak. Daarbij waren het de afgelopen jaren met name inwoners met vermogen die konden rekenen op de helpende hand van de (lokale) overheid. Voor het draagvlak van de energietransitie én het voorkomen van energiearmoede is ons inziens juist nu de slag naar inwoners met beperktere inkomens/ vermogens noodzakelijk. Ambitieniveau en omvang van een lokale aanpak/ energiefonds vergen uitwerking; 3. het verkleinen van de kloof en het vergroten van kansen: ook in ’sHertogenbosch groeit de sociaaleconomische en maatschappelijke kloof tussen inwoners.

Het mét de samenleving, met maatschappelijke partners en ondernemers investeren in wijken, het verkleinen van ongelijkheid, het uitbouwen van het sociale cement en het bieden van kansen aan kinderen waar ze ook opgroeien is een opdracht die om meer vraagt dan het overeind houden van welzijnspotten en onderwijsgelden. We zien aanknopingspunten in vele programma’s maar hier vraagt de samenleving om een geloofwaardige marsroute. Iets waar ook de Bossche PvdA zeer aan hecht. Wat ons betreft weerspiegelt een nieuwe coalitie zowel de breedte van het politieke spectrum als de stevige accentverschuiving naar meer ambitieuze, progressieve en sociale politiek. De PvdA Den Bosch is met ondergetekende onderhandelaars en Pieter Paul Slikker als voorgedragen wethouders-kandidaat van harte bereid om aan onderhandelingen deel te nemen. Daarbij kunnen we bogen op een inhoudelijk sterke en stabiele fractie, op goede persoonlijke verhoudingen met alle partijen in de raad, op stevige bestuurlijke connecties met regio, Den Haag en Brussel. Naast de mogelijkheid van een krappe meerderheidscoalitie vinden we daarnaast óók een coalitie van zes partijen een zeer serieus te overwegen optie. Vanwege de balans tussen de partijen, de bijkomende bestuurlijke slagkracht en de lijnen naar regio, rijk en Brussel.

Dat veel van de potentiële bestuurders over de inhoudelijke verschillen heen een vertrouwensband met elkaar hebben en de samenwerking met elkaar weten te vinden is daarbij wat ons betreft een pré. Een ambitieuze agenda en een hecht team zijn wat ons betreft de randvoorwaarden van toekomstig succes. Hartelijke groet, Pieter Paul Slikker, Fouad Kabbouti

Aan: de informateur, dhr. Alexander Pechtold Van: Leefbaar ’s-Hertogenbosch, Paul Kagie en Rinie Mees Onderwerp: toelichting op verkenning Datum: 30 maart 2022 Op 25 maart 2022 hebben wij als onderdeel van de verkenningsfase met u gesproken over onze duiding van de uitslag, thema’s, coalitiesamenstelling, coalitieakkoord en verhouding met stad en raad. Wij hebben hierbij aangegeven nog met een brief te komen om een en ander te verduidelijken. Onderstaand treft u onze belangrijkste standpunten op een aantal thema’s aan zoals die ook in ons verkiezingsprogramma zijn opgenomen (www.leefbaardenbosch.nl). Wonen/volkshuisvesting Minder afhankelijk worden van de agenda van de projectontwikkelaars, zelf meer in de lead komen en initiatieven nemen, bijvoorbeeld met flexwoningen op Groot Meerendonk. Zet buiten de binnenstad meer in op hoogbouw, voer zelfbewoningsplicht in voor kopers van huizen en voorkom het verkopen van sociale huurwoningen door de corporaties. Sluit met die corporaties een pact om meer huizen, sociale huurwoningen te bouwen en betrek hier ook energiebesparende maatregelen bij zoals isolatie en zonnepanelen op het dak. Als gemeente mogen we hierbij best met ons geld mede investeren, bijvoorbeeld uit onze reserves.

Het vraagstuk van substantieel meer woningen betreft een majeure opgave waarbij het noodzakelijk is dat er een krachtige bestuurder komt met doorzettingsmacht en kracht. Duurzaamheid/klimaat Er is nog wereld te winnen als het gaat om het verduurzamen van woningen, zonnepanelen op daken van woningen en bedrijven. Wij denken hierbij aan een pact met bedrijfsleven en corporaties tot energiebesparing waarbij we als gemeente ook investeren. We zien dat het Rijk ook aan de weg timmert met extra windmolenparken op zee en mogelijke kernenergie. Een grootschalig windmolenpark in de polder zien we niet zitten, dit geldt ook voor grootschalige zonneparken in de polder. De energietransitie mag niet leiden tot energiearmoede voor onze inwoners, dat is ook al eerder door de Raad uitgesproken. Financiën/Lokale lasten/OZB Langs alle kanten zien we de kosten voor levensonderhoud stijgen, de inflatie stijgt met een snelheid die we in geen jaren hebben meegemaakt. De afgelopen jaren zijn de OZB-tarieven gestegen met de inflatiecorrectie die nu dus ook flink stijgt. Deze was naar dit jaar 1,3% en kan naar 2023 uitkomen op 6%. Ruim 4,5 X zoveel! Wij vinden het niet verantwoord daarboven op een verdere stijging door te voeren. Ook dienen we ons af te vragen wat een structurele doorwerking van die hoge inflatie betekent aan lasten voor de inwoner voor de komende jaren.

Duidelijk is dat de gemeente meer inkomsten genereert maar niet duidelijk is welke kostenstijging daar voor de gemeente tegenover staat. Meer inzicht in de financiële impact is sowieso nodig ook in bredere zin waar inflatiecorrectie ook speelt zoals bijvoorbeeld de toeristenbelasting en de waterschapsbelasting die ook gevolgen voor de inwoner heeft. 1

Hogere lokale lasten, het draaien aan de knop om te verhogen neemt ook de prikkel weg om te kritisch te kijken naar zowel programma-uitgaven als ook de kosten van het uitvoeringsapparaat. Wij willen de hoogte van de afvalstoffenheffing afhankelijk maken van het aantal personen achter de voordeur, dat is rechtvaardiger. We zien op onze begroting veel (bestemmings) reserves waarvan we ons afvragen of daarvoor wel voldoende noodzaak bestaat en/of hier verplichtingen tegen over staan. Daar moeten we kritisch naar kijken. Wij denken dat hieruit gelden vrij te spelen zijn om te investeren in de stad, zoals bijvoorbeeld in een pact met de woningcorporaties voor energiebesparende maatregelen. Cultuur/Leefbare binnenstad Onze stad krijgt op cultureel gebied een impuls met de uitbreiding van de collectie van het Noord Brabants museum. Daarvoor moet er wel een nieuwe plek komen voor het Design Museum waardoor er synergievoordelen vervallen en er een extra investering nodig is. Duidelijk moet worden gemaakt wat dit betekent voor exploitatielasten en investeringen en hoe dit zich verhoudt tot andere investeringen. Met de komst van het Vestingmuseum, het huis van Jeroen Bosch op de Markt zien we het aanbod flink toenemen. Samenwerking en programmering door het hele jaar heen kan ervoor zorgen dat we ook in de wintermaanden een bruisende binnenstad hebben.

Die binnenstad moet verder autoluw gemaakt worden, een nieuwe parkeergarage past hier niet in. Zorg Met het oog op de dubbele vergrijzing en beheersing van de uitgaven moet een slag gemaakt worden naar een beter functionerend zorgnetwerk met vaste zorgteams in de wijk, ontmoetingsplekken dichtbij, bevordering van burgerinitiatieven en het op peil houden van het vrijwilligerswerk. Jongeren In een samenleving die sterk vergrijst is het des te meer zaak om aandacht te schenken aan jongeren als het gaat om onderwerpen zoals, opleiding, huisvesting, geld, uitgaan, ontmoeten, zorg voor uitvallers etc. Jongeren uit alle lagen van de samenleving moeten veel nadrukkelijker een stem krijgen. Als we bijvoorbeeld in de Raad spreken over evenementen en horeca moeten we ook weten hoe jongeren hiertegen aan kijken.

2

Partij voor de Dieren 1.

Hoe duidt u de verkiezingsuitslag?

De verkiezingsuitslag laat mij zien dat Den Bosch langzaam maar zeker progressiever en groener durft te kiezen. We zien, met uitzondering van de SP, groene, progressieve en sociale partijen constant blijven of groeien. Rechts en conservatief zien we in ruimte dan wel krapte waarmee de zetels bemachtigd zijn dat hier een lichte afname van steun te zien is. Dit geeft mij goede moed dat Den Bosch klaar is voor een groen, progressief en sociaal bestuur.

2. -

-

-

3.

Wat zijn voor uw partij inhoudelijk de drie belangrijkste punten waarvan u verwacht dat die bij andere partijen gevoelig liggen; Urgentie van de klimaatcrisis en de snelheid van het klimaat neutraal worden. Ik verwacht dat de opgave en noodzaak gezien wordt door andere partijen, maar vertaling naar handelen en naar urgentie op dit vlak en de bereidwilligheid t.a.v. de systeemverandering die nodig is en investeringen die nodig zijn kunnen mogelijkerwijs gevoelig liggen. Idem m.b.t. de biodiversiteitscrisis: t.a.v. radicaal vergroenen met inheemse flora en het drastisch verminderen van de stikstofuitstoot verwacht ik niet dat andere partijen allemaal even enthousiast zijn t.a.v. de maatregelen die er voor nodig zijn om dit te bereiken. Met name stikstofreductie en veranderingen t.a.v. landbouw en mobiliteit die hiervoor nodig zijn zullen gevoelig liggen. Dieren mogen wat ons betreft niet lijden voor het vermaak en genot van mensen. Dat vertaalt zich naar bijv. hengelen, kinderboerderijen, evenementen met dieren, landbouwdieren, etc. Ik verwacht ook dat dit bij meerdere partijen gevoelige onderwerpen kunnen zijn.

Ziet u voor uw partij een rol in de coalitie?

Dat is er erg afhankelijk hoe dat de coalitie er uit zal zien. Wanneer dit een donkergroene, sociale en progressieve coalitie is die systeemverandering beoogt dan kan ik hier zeker een rol in zien voor mijn partij.

4.

Zo ja, hebt u kandidaten voor het wethouderschap beschikbaar die naar uw inschatting gedragen worden door andere partijen?

Mijn partij heeft tot op heden een goede verstandhouding met de andere partijen, op persoonlijk vlak zal t.a.v. wethouderschap geen weerstand zijn. Mijn partij is echter debutant in de raad, hoe de andere partijen hier naar kijken t.a.v. wethouderschap kan ik niet inschatten.

5.

Welke coalitiesamenstelling heeft uw voorkeur.

De door mijn partij beoogde coalitie is een donkergroene, sociale en progressieve coalitie die systeemverandering beoogt. Welke partijen dit behelst is echter afhankelijk van de afspraken die overeengekomen worden, de output van uw werk als verkenner en informateur. Wij kijken uit naar de afspraak morgenavond, graag tot dan. Met vriendelijke groet, Eileen Samshuijzen Partij voor de Dieren Den Bosch

Brief voor de verkenner - Alexander Pechtold

Brief voor de verkenner 25 maart 2022 - Den Bosch Geachte heer Pechtold, beste Alexander,

Volt Volt is een Europese beweging die strijdt voor een socialer Den Bosch, Nederland en Europa. Waarde gedreven politiek licht daaraan ten grondslag. Onze kernwaarden zijn: gelijke kansen, rechtvaardigheid, vrijheid, duurzaamheid, menselijke waardigheid en solidariteit. Volt is opgericht op de dag van de Brexit als antwoord op het toenemende populisme en nationalisme, in Europa én in Nederland. Door samen te werken en de overeenkomsten in plaats van de verschillen tussen partijen uit te vergroten willen we de grote uitdagingen van de 21ste eeuw aanpakken. De afgelopen jaren is het vertrouwen in de politiek tot een dieptepunt gedaald: een mogelijke aanleiding voor een historische lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen. Ook in Den Bosch waren méér mensen die niet hun stem uitbrachten dan die dat wel deden. Er ligt een grote verantwoordelijkheid bij de Europese, nationale, provinciale en lokale politiek om dat vertrouwen te herstellen. Juist die grote groep mensen die het gevoel heeft dat de politiek niet voor hen werkt, is een groep waar wij ons hard voor in moeten zetten. Er liggen de komende jaren grote uitdagingen te wachten: de wooncrisis, klimaatverandering, oorlog in Europa en de daarmee gepaarde opvang van vluchtelingen, verregaande digitalisering, de energietransitie én het verbeteren van de luchtkwaliteit en biodiversiteit.

Uitdagingen die iedere inwoner gaat voelen en waarvan we de lasten eerlijk zullen moeten verdelen. Het worden lastige jaren. En juist daarom kunnen we niet snel genoeg beginnen met oplossingen bieden voor deze uitdagingen. Door de noodzaak hiervan uit te leggen en door het samen met onze inwoners te doen, creëren we draagvlak.

Volt in Den Bosch In ons verkiezingsprogramma hebben we al aangegeven: Volt wil dat we geluk van iedere inwoner af gaan meten aan de brede welvaart. Dit omvat alles wat inwoners van waarde vinden. Hierbij denken we niet alleen aan materiële welvaart maar ook aan zaken als gezondheid, onderwijs, de leefomgeving, veiligheid, sociale cohesie en persoonlijke ontplooiing. Of, om het wat beeldender te maken: “Woon ik wel fijn in mijn straat? Heb ik goed contact met de buren? Heb ik leuk werk? Heb ik het gevoel dat ik mee kan groeien met een steeds complexere samenleving?”. Bij alle besluiten die we nemen, zullen we altijd deze brede welvaart in ons achterhoofd moeten houden. Omdat juist de leefbaarheid van wijken en gebieden een uitdaging is en blijft.

Volt Den Bosch – Brief voor de verkenner gemeenteraadsverkiezingen 2022 - pagina 1

Brief voor de verkenner - Alexander Pechtold

Voor Den Bosch zien wij de volgende uitdagingen: ●

●

●

●

Volt wil dat maatschappij en politiek elkaar versterken en aanvullen. Daarom moeten wij het vertrouwen in de politiek verbeteren. Daarom is Volt blij dat we aan de slag gaan met burgerfora om zo de burgerparticipatie in onze gemeente beter te verankeren. Door te kijken naar de beste voorbeelden in Europa, zoals Lissabon en Parijs, kunnen we snel leren en kunnen we snel op zoek naar de beste vorm voor deze burgerfora. Daarnaast is het belangrijk om burgerinitiatieven actief te ondersteunen en aan te moedigen, waarbij wij als gemeente in hetzelfde tempo mee moeten kunnen bewegen met de behoeften van deze betrokken inwoners. Volt was aanwezig bij de woonprotesten door het hele land. Wonen is een grondrecht. Vandaar ook dat we het boek van Cody Hochstenbach met de titel: Uitgewoond aan u willen meegeven, als inspiratie voor deze verkenning en als belangrijke informatiebron voor de aanstaande coalitievorming. Waar voor veel Nederlanders de wooncrisis iets lijkt van de laatste jaren, is dit voor een hele grote groep Nederlanders al een decennia of langer bittere realiteit. In onze woonpolitiek zitten al jaren krachtige mythes verankerd die effectieve oplossing van de wooncrisis tegengaan. De sociale huur, het fundament van onze volkshuisvesting, verdient onze volle aandacht.

Ook hier speelt het vertrouwen in de politiek een grote rol door te onderkennen dat we juist voor sociale huurders niet voldoende hebben gedaan. We moeten zorgen dat we betaalbare woningen bouwen, dat we betaalbare woningen behouden en dat we woningen betaalbaar houden. Zowel het boek uitgewoond, als ons verkiezingsprogramma, verwijst naar Wenen: een stad in Europa die laat zien dat de wooncrisis opgelost kan worden als we dat willen. Door te kiezen voor deze vorm van volkshuisvesting vergroten we de leefbaarheid van wijken en gebieden en houden we woningen betaalbaar. Jongeren en studenten verdienen meer aandacht in onze prachtige gemeente. Met culturele evenementen gericht op jongeren maken we de gemeente levendiger, zorgen we ervoor dat we jonge inwoners aantrekken, maar vooral: kunnen we jonge inwoners behouden. Door de wooncrisis komen steeds meer mensen vanuit de randstad hier terecht, enerzijds omdat onze stad een enorme aantrekkingskracht heeft, anderzijds omdat ze daar geen woning kunnen vinden. Laten we ook deze inwoners betrekken bij ons prachtige verenigingsleven en ervoor zorgen dat zij zich direct verbonden voelen met onze gemeente. Voor studenten kunnen we met kleine ideeën al grote gebaren maken. Denk aan een gezamenlijke introductietijd voor alle studenten in Den Bosch: zowel van het MBO als het HBO.

En er zorg voor te dragen dat er meer plekken zijn voor studenten in onze binnenstad om samen te komen. Ook willen we een jongerenraad in Den Bosch, zodat jongeren actief betrokken worden bij de besluiten die ze de komende jaren gaan raken. Zo blijft Den Bosch een gastvrije gemeente voor iedereen. Digitalisering en digitale zaken zijn onderwerpen die uitgebreid besproken moeten worden. Als gemeente zullen we meer digitale expertise moeten aantrekken en ervoor zorgen dat onze gemeente digitaal veilig is en blijft. Daarnaast moeten we toegankelijkheid blijven verankeren in onze digitale systemen, zodat iedereen mee kan komen met een steeds complexere lokale overheid. Ook moeten we blijven investeren in die groep die niet mee kan komen. Zo maken we van Den Bosch een echte datastad.

Volt Den Bosch – Brief voor de verkenner gemeenteraadsverkiezingen 2022 - pagina 2

Brief voor de verkenner - Alexander Pechtold

●

Armoede is een enorm probleem, ook in een welvarende stad als Den Bosch. Het aantal kinderen dat in armoede opgroeit moet omlaag, omdat juist kinderen kwetsbaar zijn. Daarnaast is er een steeds grotere groep werkende armen: mensen die een fulltime baan hebben, maar nog steeds aan het einde van de maand niet kunnen rondkomen. Als gemeenten moeten we hier een belangrijke rol spelen. Armoedebestrijding wordt in onze gemeente nu nog te vaak als kostenpost gezien in plaats van als investering. Hierdoor schiet onze hulp aan deze groep nog vaak te kort. We moeten ons beseffen dat armoedebestrijding alleen maar winnaars kent. Als je armoede oplost dan is dat niet alleen een positieve invloed op dat ene gezin, maar óók op hun direct leefomgeving én de lokale besteding. Hierdoor worden wijken leefbaarder, bloeit het verenigingsleven, verbetert de veiligheid en profiteren onze lokale middenstand, onze ondernemers en onze horeca. Zo maken we Den Bosch beter voor iedereen, door problemen bij de wortel aan te pakken. Een gelukkige gemeente.

Omdat we voor deze grote uitdagingen staan, pleit Volt Den Bosch voor een sociaal, progressief en duurzaam college dat constructieve samenwerking zoekt met de gehele raad. Volt wil dat de raad altijd het grotere plaatje blijft zien en we willen met zijn allen vooruit om de uitdagingen van deze tijd het hoofd te bieden. In deze veranderende wereld is stilstand achteruitgang. En precies dat kunnen we ons niet meer permitteren.

Vragen uit de brief Hoe duidt u de verkiezingsuitslag? Voor ons is duidelijk dat de verkiezingen een overwinning zijn geweest voor progressieve partijen. Niet alleen is de grootste partij een progressieve partij, maar ook de 1-pitters met de meeste stemmen zijn progressieve partijen. Het aantal progressieve zetels is met 20% toegenomen. Een duidelijk signaal dat de inwoners van Den Bosch zien dat we de uitdagingen van deze tijd aan moeten pakken. Wat ook significant is, is dat in tegenstelling tot de landelijke trend, in Den Bosch het aantal zetels voor de niet landelijke partijen is afgenomen. Rosmalens Belang is hierin de uitzondering. Een partij die de afgelopen periode meer dan eens over de eigen schaduw heen heeft moeten stappen om verantwoordelijkheid te nemen om mee te besturen. De kiezer lijkt ze daarvoor beloond te hebben.

Drie inhoudelijk belangrijke punten, die nu nog gevoelig liggen Volkshuisvesting en de ongelijkheid in de woningmarkt. We zien een steeds grotere kloof ontstaan tussen armen en rijken. Tussen woningbezitters en huurders en ook tussen de vrije huursector en de sociale huursector. Dit vraagt van ons allemaal om politieke moed om daadwerkelijk de problemen die spelen aan te pakken. Dit betekent voor ons dat we een brede definitie van sociale huur willen, zodat woningcorporaties meer ruimte krijgen om te bouwen. Nu zijn de corporaties nog vaak in het nadeel omdat zij aan meer eisen moeten voldoen om op dezelfde grond te gaan bouwen als marktpartijen. Daarnaast moeten we meer op

Volt Den Bosch – Brief voor de verkenner gemeenteraadsverkiezingen 2022 - pagina 3

Brief voor de verkenner - Alexander Pechtold

gemeentegrond gaan bouwen, deze vaker in erfpacht uit gaan geven en moeten we vooral meer sociale huur bouwen, met name in wijken waar nu de sociale huurvoorraad achter blijft. Volt kijkt hiervoor naar Wenen als voorbeeld van hoe het wel zou moeten. In deze stad is meer dan 60% van de woningvoorraad gereguleerde huur en zorgt een sterke sociale huursector ervoor dat er een eerlijke vrije huursector ontstaat. Hierdoor betalen huurders eerlijke huurprijzen. Daarnaast wordt sterk geïnvesteerd in leefbaarheid van de eigen leefomgeving, door innovatieve woonvormen zoals wooncoöperaties, waarbij inwoners gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen om de leefbaarheid te vergroten. Zo maken we een betaalbare en leefbare stad. Hiervoor is het wel noodzakelijk dat de breedste schouders ook meebetalen aan deze grote uitdagingen. Daarom moet het bespreekbaar zijn dat de Onroerend Zaak Belasting (OZB) stijgt. Hiermee kunnen we geld vrijmaken om armoede te bestrijden en om alle inwoners gelijke kansen te geven om in deze gemeente mee te komen. Digitale zaken. Op dit moment ontbreekt digitale zaken als integraal onderwerp op de raadsagenda, terwijl juist het expliciet bespreken van onze digitale toekomst van wezenlijk belang is.

Volt vindt het noodzakelijk om digitale zaken vaker te bespreken en vanuit meerdere kanten te belichten, zoals de toegankelijkheid, inclusiviteit, het stroomlijnen van digitale processen en het borgen van de veiligheid van de gegevens van inwoners. Groen in de wijk, in alle wijken. Nog te vaak zien we verschillen tussen wijken. Op steeds meer plekken, lukt het ons om de stad groener te maken, maar op andere plekken zien we nog steeds dat voor parkeerplaatsen en auto’s er veel groen wordt opgegeven. Omdat we niet alleen van het gas en olie af moeten de komende jaren, maar we het ook verplicht zijn aan onze inwoners om de luchtkwaliteit en biodiversiteit te verbeteren moeten we meer investeren in onze groenvoorziening. Niet alleen in het aanplanten van nieuwe gebieden met groen, maar ook investeren in het onderhouden van bestaande gebieden en dat we hierbij kleinschalige burgerinitiatieven belonen. Als we inwoners direct betrekken bij het groen in de eigen wijk, vergroot dat de sociale samenhang en het gevoel van geluk.

Volt Den Bosch – Brief voor de verkenner gemeenteraadsverkiezingen 2022 - pagina 4

Brief voor de verkenner - Alexander Pechtold

Ziet u voor uw partij een rol in de coalitie? Met 1 zetel past onze partij bescheidenheid. Toch betekent dat niet dat we niet constructief mee willen denken en doen. In de uitslag is duidelijk geworden dat er behoefte is aan een progressief geluid de komende jaren en wij zijn 1 van die zetels die dat geluid kracht bij kan zetten. Als wij kunnen bijdragen om het coalitieakkoord progressiever te maken, en zo voor alle inwoners te laten werken, dan zullen we daarvoor open staan. Volt pleit in de tweede kamer voor een nieuwe bestuurscultuur. Dat betekent dat we ook op lokaal niveau bereid zijn om op zoek te gaan naar moderne manieren om aan een coalitie bij te dragen. Als het college een breder gedragen akkoord wil creëren door ook ideeën van de kleinere partijen mee te nemen, dan zullen wij constructief meedenken. Daarnaast wil Volt meegeven, in het kader van een nieuwe bestuurscultuur, om te gaan voor een coalitieakkoord op hoofdlijnen, zodat er ruimte blijft om ook een raadsakkoord te maken waar de raad zich als geheel aan wil committeren. Dit vergroot het dualisme en zorgt ervoor dat partijen en daarmee hun stemmers zich meer betrokken voelen bij de besluiten die het college uitvoert.

Hebt u kandidaten voor het wethouderschap? Het lijkt ons onwaarschijnlijk dat er een Volt wethouder in het volgende college plaats gaat nemen. Wel willen we meegeven, omdat de werkdruk in de lokale politiek lijkt toe te nemen, dat het ons verstandig lijkt om meer wethouders aan te stellen van partijen die in het college zitting nemen. Er is ruimte om 7 wethouders aan te stellen.

Welke coalitiesamenstelling heeft uw voorkeur? Volt wil dat we de progressieve overwinning weten om te zetten in een progressieve coalitie. Dit betekent dat een variant als D66, VVD, GroenLinks, Rosmalens Belang en PvdA een logische combinatie kan zijn als deze partijen zich in een progressieve koers voor de komende vier jaar kunnen vinden. Zo wordt het lokale geluid gehoord, is de VVD in staat om voor ondernemers en werkenden voor een gezond vestigingsklimaat en voldoende banen te zorgen en kunnen we oplossingen formuleren voor de grote uitdagingen van deze tijd. Tijdens de campagne heeft de winnaar van deze verkiezingen, D66, dat gedaan met de belofte dat ze ‘kathedralen’ gaan bouwen. Dat betekent dat partijen heilige huisjes los moeten laten, zodat hiervoor ook echt plek ontstaat. Volt wil dat Den Bosch de komende vier jaar antwoordt geeft op klimaatverandering, dat we de woningcrisis aanpakken en dat we sociaal beleid voeren voor onze eigen inwoners, net als voor vluchtelingen. We willen ambitieuzer klimaatbeleid, we willen dat we investeren in onze sociale huursector en we willen dat alle inwoners van deze gemeenten gelijke kansen krijgen om mee te doen. Daarvoor moeten we bereid zijn om de breedste schouders, via de OZB, hieraan bij te laten dragen.

We geven u dan ook graag mee, om verder te gaan met de partijen, die op basis van de gesprekken het mogelijk maken dat we op deze thema’s echt meters gaan maken. Lukt dat niet met de eerder genoemde coalitie, moet u mogelijk in een andere richting gaan kijken. Er zijn genoeg constructieve partijen die daaraan bij kunnen dragen, zoals het CDA, de Bossche Groenen en de SP. Ook Volt kijkt uit naar Volt Den Bosch – Brief voor de verkenner gemeenteraadsverkiezingen 2022 - pagina 5

Brief voor de verkenner - Alexander Pechtold

manieren om constructief met een nieuwe coalitie samen te werken om dit voor elkaar te krijgen. Als laatste willen we u meegeven, dat wat Volt betreft de onderhandelingen met een schone lei moeten beginnen. In de campagne werd duidelijk dat een coalitie met de Bossche Groenen onwaarschijnlijk lijkt. Wij zouden het positief vinden als partijen tijdens deze onderhandeling dichter tot elkaar kunnen komen, om het belang van de inwoners van Den Bosch voorop te stellen. Zonder wrijving ontstaat er geen glans. Zo maken we van Den Bosch, de hoofdstad van Noord-Brabant, een prachtige stad in Europa. We zien in Europa talrijke oplossingen voor de problemen waar we hier lokaal voor staan. Laten we nu die beste ideeën hierheen halen, en laten we het goede voorbeeld geven aan andere gemeenten hoe wij deze uitdagingen aan gaan. Zo maken we Den Bosch niet alleen klaar voor de komende vier jaar, maar leggen we het fundament om de komende 30 jaar te blijven bouwen aan een gemeente waar iedereen gelukkig kan zijn. Met vriendelijke groet, Arjen Volt Den Bosch

van

Volt Den Bosch – Brief voor de verkenner gemeenteraadsverkiezingen 2022 - pagina 6

Silfhout

VOOR Den Bosch Hierbij op verzoek de beantwoorde vragen van de informateur. Hoe duidt u de verkiezingsuitslag De uitslag van de verkiezingen zijn zeer verrassend te noemen. De grootste winnaar D66 met maar liefst 6 zetels is ongekend en historisch voor die partij te noemen. Wat de overige partijen zoals VVD, Groen Links, CDA en Rosmalens Belang betreft zijn deze redelijk gelijk in aantal zetels gebleven en hebben het CDA en Rosmalens Belang stuivertje gewisseld qua aantal zetels. Wat erg opvalt is het grote aantal eenmansfracties in totaal 7 en dat is gewoon heel erg veel. Het is van belang om een constructieve samenwerking te ontwikkelen. Geen zwart-wit coalitieoppositie. Op allerlei verschillende onderwerpen kunnen wisselende meerderheden ontstaan wanneer de samenwerking wat meer dan nu wordt opgezocht. Er is al een gewenning bij de voormalige oppositiepartijen ontstaan door elkaar op te zoeken. Het zou mooi zijn als er nu meer ruimte zou ontstaan bij onderwerpen met een minder scherpe scheidslijn, om met de toekomstige coalitie vanuit de oppositie dingen voor elkaar te krijgen. Een wethouder zou dan wat meer voor een meerderheid moeten werken. We zullen zien hoe en of een aantal partijen fors tegenover elkaar komen staan.

De tijd zal het leren maar bovenal is het goed dat wij scherp voor onze politieke opvattingen uitkomen, en die mag totaal anders zijn dan de politieke opvattingen van anderen. Iedereen moet wel op de persoon respectvol blijven. Ik vind dat een heel groot goed. Wat zijn voor uw partij inhoudelijk de drie belangrijkste punten waarvan u verwacht dat die bij andere partijen gevoelig liggen? ⁃ Nachtboa’s inzetten aangaande preventieve veiligheid als voorpost van de politie. ⁃ Geen windmolens in de Rosmalens polder mits uit onderzoek naar gezondheid blijkt dat er geen gezondheidsklachten uit de aanwezigheid voortvloeien. Commitment is heel belangrijk voor de direct omwonenden. ⁃ Statushouders geen voorrang op de woningmarkt buiten de toebedeelde taakstelling om. Ziet u voor uw partij een rol in de coalitie? Jazeker, dit mede gezien de kennis over en van de stad en waar wij met de stad naar toe willen. Op de belangrijke thema’s zoals woningmarkt, klimaat, migratie kansenongelijkheid en de lessen die de zorg kan trekken uit de coronacrisis. Zo ja, hebt u kandidaten voor het wethouderschap beschikbaar die naar uw inschatting gedragen worden door andere partijen? Ikzelf ben beschikbaar en schat in dat daarover geen belemmering bij andere partijen over bestaat. Welke coalitiesamenwerking heeft uw voorkeur? D66, VVD, Groenlinks, Rosmalens Belang, PvdA en VOOR Den Bosch.