bijlage 2 BOPA Participatieplan Zonnveld Oude Baan Rosmalen 18 juni 24

Uitwerking participatie Zonneveld Oude Baan-Oost Rosmalen 18 juni 2024

IX Zonnig BV Schipholweg 103 2316 XC Leiden T: +31 88 8860808 www.ixzon.nl KVK: 72457376

© Copyright 2020 IX Renewables

Inhoud Inleiding ............................................................................................. 3 1.

Eerste voorstel (inschrijvingsdocument tenderprocedure) ...... 4

2.

Omgevingsdialoog .................................................................... 5

3.

Kader en overwegingen ........................................................... 9

4.

Definitief plan financiële participatie ......................................11

Proces ............................................................................................................................... 5 Inloopavond 13 mei ’24 .................................................................................................... 6 Resultaten ......................................................................................................................... 7

Selectieleidraad ................................................................................................................ 9 Visie Energielandschap ..................................................................................................... 9 Maatwerk.......................................................................................................................... 9

Invulling 50% lokaal eigendom ....................................................................................... 11 Omgevingsfonds: meeprofiteren zonder investeren ..................................................... 12 Collectieve inkoop zonnepanelen................................................................................... 12 Deelname lokale bedrijven ............................................................................................. 13

2

Inleiding Merwestreek projecten BV (gevolmachtigd door de houder van de reserveringsovereenkomst de heer R. Nelis) is voornemens een zonneveld te ontwikkelen aan Oude Baan Oost in Rosmalen, waarvoor het in het voorjaar van 2021 deelgenomen heeft aan de selectieprocedure voor de eerste tranche voor zonnevelden van het Uitvoeringsprogramma Visie Energielandschap van de gemeente ’sHertogenbosch. Een belangrijk onderdeel van het Plan van Aanpak dat in deze procedure is voorgelegd aan de gemeente, is de beoogde participatie. Dit is de basis geweest voor gesprekken met omwonenden en andere belangstellenden ten aanzien van participatie. In voorliggend document wordt uitgelegd welk proces is doorlopen en tot welke invulling van financiële participatie het project is gekomen en hoe dit in overeenstemming is met de beleidsuitgangspunten van de gemeente ’sHertogenbosch. Dit document maakt als bijlage bij de ruimtelijke onderbouwing onderdeel uit van de vergunningaanvraag van het zonneveld.

Dit document is als volgt opgebouwd:  Het eerste hoofdstuk bevat een samenvatting van het voorstel voor financiële participatie en geeft de overwegingen daarbij;  Het tweede hoofdstuk gaat in op het proces en de manier waarop het voorstel van financiële participatie is afgestemd met de omgeving;  Het derde hoofdstuk bevat de beleidsuitgangspunten van de gemeente en geeft de overwegingen bij de verschillende opties van financiële participatie;  Het vierde hoofdstuk beschrijft wat het eindresultaat is;

3

1. Eerste voorstel (inschrijvingsdocument tenderprocedure) In het Plan van Aanpak (uit het inschrijvingsdocument voor de tenderprocedure) is een voorstel uiteen gezet voor de invulling van de financiële participatie. In de eerste plaats zijn de kaders van de Selectieleidraad het uitgangspunt geweest. Daarbij waren de volgende criteria leidend:  Streven naar minstens 50% lokaal eigendom;  Iedereen in de directe omgeving moet meeprofiteren, ook zij die niet kunnen of willen investeren;  Focus op verduurzaming van de omgeving. Hierbij zijn de volgende overwegingen gemaakt:  Het heeft de voorkeur de baten uit de financiële participatie te laten terugvloeien binnen de omgeving van het project.;  Geen grote risico’s bij de mensen die deelnemen;  Een goed te implementeren model dat in een vroege fase duidelijkheid geeft over de baten aan de omwonenden. De invulling van financiële participatie bestond in het kort uit:  Bijdragen aan het initiatief ‘aardgasvrije wijken middels een postcoderoosregeling;  Uitgeven van obligaties.

4

2. Omgevingsdialoog Zoals de Visie Energielandschap voorschrijft, is participatie in het planproces essentieel. In dit hoofdstuk wordt uitgelegd hoe het voorstel uit het inschrijvingsdocument is afgestemd met de lokale omgeving van het plangebied (hierna te noemen: omwonenden). Voor elke ontwikkeling is het van belang om op maat te bepalen wie tot welke doelgroep behoren. Voor dit project zijn natuurlijke tevens bestaande grenzen gebruikt. Hierdoor behoren alle bewoners ten noorden van de Rijksweg A59, ten zuiden van het spoor, ten oosten van de Deken van Roestellaan en ten westen van de Vliertwijksestraat tot de doelgroep omwonenden. Zie figuur 1 wat daarvan het resultaat is.

Figuur 1: overzicht omwonenden

Proces De oude vuilstortplaats op de Oude Baan-Oost is aangekocht met als doel deze te ontwikkelen tot een zonneveld. Deze paragraaf beschrijft op hoofdlijn de omgevingsdialoog die is georganiseerd om inzicht te vergaren in de wensen, belangen en bezwaren van de omgeving. De omgevingsdialoog is gedeeltelijk (van 2021 t/m 2023) georganiseerd door Zeewaardig Service Design die tevens verantwoordelijk waren voor de wijkvisie van Sparrenburg. Hieronder wordt beschreven hoe en in welke vorm deze is georganiseerd en uitgevoerd. -

Brief aan de omwonenden Dialoog met de wijkraad Inventarisatie middels een Enquête Bewonersbijeenkomsten met de wijk Sparrenburg Overleg met de Energiecoöperatie: Energiecentrale Sparrenburg Nieuwsbrief inzake de ontwikkeling van het zonneveld Gesprek met Groene Hart van Brabant Dialoog met klankbordgroep

5

Een gedetailleerde uitwerking van bovenstaand proces kan desgevraagd worden aangeleverd aan de gemeente.

Inloopavond 13 mei ’24 Het zonneveld initiatief op de voormalige vuilstort locatie, die door de gemeente ’s-Hertogenbosch in de tender is gekozen als geschikte locatie voor een zonneveld, heeft een aanpassing ondergaan ten opzichte van het oorspronkelijke plan dat tijdens de "selectieprocedure zonnevelden 1e tranche" werd ingediend. Deze aanpassing was nodig om het project financieel haalbaar te maken. Concreet moest de omvang van de netaansluiting, en daarmee de kosten ervan, beter worden afgestemd op de opbrengst van het zonneveld. Als gevolg hiervan is de omvang van het zonneveld verkleind van circa 3,4 hectare naar circa 2,5 hectare. Dit aangepaste ontwerp heeft IX Zon, de projectontwikkelaar van deze locatie, gepresenteerd tijdens een inloopavond in Perron 3 op maandag 13 mei 2024 (19.30-21.00). De inloopavond voor het zonnepark werd aangekondigd via een nieuwsbrief die naar ongeveer 1500 adressen in de buurt van het park werd gestuurd. Daarnaast werd er een advertentie geplaatst in het plaatselijke huis-aanhuisblad. IX Zon maakte ook gebruik van haar sociale mediakanalen om de inloopavond te promoten. Deze diverse communicatiemiddelen resulteerden in een opkomst van ca. 80 geïnteresseerden personen in totaal. Tijdens de inloopavond kregen aanwezigen de kans om hun ervaringen te delen en vragen te stellen aan IX Zon.

De inrichting van de inloopavond zorgde ervoor dat er op verschillende plaatsen informatie beschikbaar was over:   

Het proces; Het landschapsplan; En de participatie.

Hieronder is samengevat welke opmerkingen en vragen ten aanzien van het landschapsplan tijdens de inloopavond onder andere naar voren zijn gebracht: 

Er is aangegeven dat het wenselijk is om crossfietsroutes langs het zonnepark aan te leggen. In het landschapsplan zal worden vermeldt dat er, indien mogelijk, nieuwe olifantenpaadjes kunnen ontstaan, die dan dienst kunnen doen als crossfietsroutes.



Is er een risico op wateroverlast? Aangegeven is dat het regenwater in de bodem kan infiltreren, vergelijkbaar met hoe het gebeurt nu het nog in gebruik is bij landbouwgrond. Bij hevige regenval kan water naar de Oude Baan afstromen, waar de bestaande watergang langs de weg het regenwater grotendeels zal opvangen.



Zal er vervuiling optreden vanuit de vuilstort door de aanleg van het zonneveld? Bij de aanleg van het zonneveld zal de bouwer dit in overeenstemming met het bevoegde gezag moeten doen. Echter is het uitgangspunt dat de vuilstort niet wordt beïnvloed door de ontwikkeling van het zonneveld.



Hoe zit het met de natuur in het zonnepark? De zonnepanelen worden op relatief grote hoogte geplaatst en staan op rijen met een tussenruimte van 50 cm, wat voldoende licht op het maaiveld mogelijk maakt voor de groei van kruidenrijke vegetatie. Bovendien kan het regenwater infiltreren in de bodem.



Blijven de wandelroutes behouden? Enkele bestaande routes zullen verdwijnen, maar er zal een nieuwe route worden gerealiseerd. Er zal een wandelpad rondom het zonneveld worden aangelegd, met aansluiting op routes door de aangrenzende bossen. 6



Zal het zicht op de zonnepanelen worden beperkt? Er komt rondom het veld een hekwerk met aan de buitenkant een struweelhaag om het zonneveld aan het zicht te onttrekken. De haag zal echter enkele jaren nodig hebben om voldoende groot en dicht te worden, en in de winter zal er meer zicht zijn op de panelen door de takken heen.

Voor meerdere betrokkenen geldt dat zij het zicht op de zonnepanelen en hun aanwezigheid ervaren als een sterke verandering van de kwaliteit van dit gebied. Het dilemma ligt in de afweging tussen het behoud van het zicht op en de aanwezigheid van de panelen, en de bevordering van natuurontwikkeling door het achterwege laten van bemesting en bestrijdingsmiddelen op dit terrein. Andere vragen en opmerkingen die naar voren kwamen waren: 

Heeft de komst van het zonnepark invloed op de productie van 'onze' zonnepanelen op het dak? Aangegeven is dat dit in principe niet het geval is. Voor de ontwikkeling van het zonnepark is het noodzakelijk om een eigen elektriciteitskabel (middenspanningsnet) aan te leggen die rechtstreeks naar het onderstation van de netbeheerder loopt. Dit heeft geen directe invloed op de elektriciteitskabels (laagspanningsnet) in de woonwijken waar de productie van zonnepanelen op het dak naartoe gaat.



Kan de opgewekte stroom direct aan de omgeving worden geleverd? Technisch gezien is dit voor dit zonnepark niet mogelijk. Echter, het zonnepark biedt wel vier andere manieren om te profiteren: via een obligatielening, een omgevingsfonds, de aanschaf van zonnepanelen tegen inkoopsprijs, en voorrang bij de inzet van lokale bedrijfsvoering.



Wanneer zullen de financiële participatiemogelijkheden beschikbaar zijn? Dit zal plaatsvinden rond de periode van financiering en bouw. De exacte startdatum is afhankelijk van de mogelijkheden voor aansluiting bij de netbeheerder.



Wordt de obligatielening alleen toegankelijk voor mensen met geld? Inderdaad, mensen met geld kunnen profiteren van de obligatielening. Het is echter belangrijk op te merken dat het instapbedrag daarom bewust zo laag wordt gehouden (ca. 250 euro). Daarnaast biedt het zonnepark ook een omgevingsfonds aan waar de omgeving zonder financiële middelen risicoloos van kan profiteren.



Ook hebben meerdere mensen aangegeven dat ze de voordelen van het zonnepark beperkt vinden. IX Zon heeft hierbij aangegeven dat de hetgeen geboden wordt passend is voor een dergelijk relatief klein zonneveld en het in lijn is met de Visie Energielandschap van de gemeente 's-Hertogenbosch en de participatiewaaier uit het klimaatakkoord.

Resultaten De bewoners en andere betrokkenen rondom het Sparrenburgbos zijn erg bewogen met ‘hun’ sparrenburgbos. Dat geldt in zekere mate ook voor de oude vuilnisbelt. Ondanks het feit dat menig omwonende bekend is met de vervuiling van de grond is de ‘berg’ wel geliefd als bijvoorbeeld honden uitlaatplek en sleeheuvel (langs de randen). Desalniettemin is uit de enquête die is afgenomen door Zeewaardig Service Design en uit de bewonersavonden gebleken dat de meerderheid van de belangstellenden zich kon vinden in de plannen voor het zonneveld. Een kleinere groep mensen ervaart de aanwezigheid van zonnepanelen als een ingrijpende verandering in de kwaliteit van dit gebied. Ze hadden liever gezien dat het gebied zijn huidige functie behield. Daarnaast is ook vastgesteld dat er onvoldoende interesse is vanuit de omgeving om middels het zonneveld een bijdrage te kunnen leveren aan het initiatief ‘aardgasvrije wijken d.m.v. een 7

postcoderoosregeling. Daarom is dit onderdeel geschrapt. In plaats daarvan is besloten om in lijn met de Visie Energielandschap van de gemeente ‘s-Hertogenbosch een omgevingsfonds te introduceren. Het uitgeven van obligaties, dat tevens onderdeel is van de Visie Energielandschap, blijft wel gehandhaafd. Er zal samen met Energiecentrale Sparrenburg worden gekeken welke rol zij hierbij kunnen vervullen.

8

3. Kader en overwegingen Dit hoofdstuk geeft het kader waarbinnen de financiële participatie in project Oude Baan-Oost is vormgegeven. Dit betreffen de beleidsuitgangspunten van de gemeente, zoals beschreven in de Selectieleidraad en de Visie Energielandschap. Daarnaast wordt ingegaan op de participatieopties en de overwegingen daarbij ten aanzien van risicodeling en de toepasselijkheid voor dit project.

Selectieleidraad De selectieleidraad beschrijft de procedure voor de selectie van initiatieven voor de eerste tranche. Onderdeel van de selectiecriterium is de vraag hoe het initiatief invulling geeft aan het streven dat 50% van het eigendom van de productie terecht komt bij de lokale omgeving. Onder ‘lokaal eigendom’ verstaat de gemeente in ieder geval:  

initiatieven van burgers, al dan niet verenigd in een energiecoöperatie, die een collectief zonneveld ontwikkelen; initiatieven die het mogelijk maken dat burgers uit de lokale omgeving kunnen mee investeren in het zonneveld bijvoorbeeld in de vorm van een aandeel, een obligatie of via een energiecoöperatie.

Visie Energielandschap De Visie Energielandschap van de gemeente ’s-Hertogenbosch schrijft diverse uitgangspunten op het gebied van (financiële) meerwaarde voor: 1. In lijn met het Klimaatakkoord streeft de gemeente naar evenwichtige verdeling van duurzame productie in een gebied. Het streven is dat 50% van het eigendom van de productie terecht komt bij de lokale omgeving. Hieraan voegt de gemeente toe dat dit zodanig moet worden ingevuld dat de omgeving hier daadwerkelijk profijt van heeft. 2. Er wordt vanuit het initiatief een nader uit te werken bijdrage afgedragen aan een lokaal omgevingsfonds met een onafhankelijk bestuur dat erop toeziet dat de gelden uit het fonds worden ingezet voor duurzame ruimtelijk-maatschappelijke doeleinden ten behoeve van de versterking van de omgeving. 3. Per project is maatwerk nodig om aan deze uitgangspunten concrete invulling te geven. Het is aan het college om te beslissen over de concrete invulling per project.

Maatwerk Het doel van de diverse uitgangspunten die de gemeente voorschrijft is een toepasbare en een eerlijke verdeling van de lusten en lasten. Het verschil in de varianten van de financiële participatie zit met name in het instapmoment en het risicoprofiel. Vroeg instappen betekent (potentieel) een hoger rendement, maar ook meer kans op het verliezen van de volledige inleg. Zo was er in dit project in een vroege fase bijvoorbeeld het risico dat de tender verloren zou worden en er kunnen in een later stadium tijdens het vergunningenproces nog problemen optreden waardoor realisatie van het park in theorie niet door kan gaan of vertraagd wordt. Een risico is ook dat de netaansluiting pas in een later stadium beschikbaar is of dat bijvoorbeeld in de tussentijd de rente stijgt en het project niet meer rendabel is. 9

De risico’s bij het later instappen (bijvoorbeeld financieel instappen tijdens de bouw) zijn lager omdat op dat moment alle vergunningen al verleend zijn, er duidelijkheid is wanneer de netaansluiting beschikbaar is en de banken/andere investeerders op dat moment ook een due diligence, oftewel een zorgvuldig analyse op economische, juridische, fiscale en financiële omstandigheden, hebben gedaan op alle overige risico’s van het project om te bepalen of zij de risico’s aanvaardbaar vinden. Risico’s voor deelnemers van een omgevingsfonds zijn er niet. Dit is een risicoloze winstdeling uit het project. Er wordt naar gestreefd om het fonds een duurzaam doel te laten dienen, mede omdat dit past bij het streven van de gemeente ’s-Hertogenbosch om in 2050 energieneutraal te zijn. Bijvoorbeeld door mensen in staat te stellen een duurzaamheidsadviseur in te schakelen. Daarnaast kunnen mensen de financiële mogelijkheden krijgen om te investeren in een lagere energierekening door energiebesparende maatregelen te treffen. Op deze manier hebben deze investeringen óók weer een gunstig rendement waardoor het zonneveld een positieve spin-off heeft, zowel financieel als wat betreft het verlagen van de CO2 footprint van de omgeving.

Om deze reden wordt in dit project de financiële participatie als volgt vormgegeven:  Financiële deelneming tijdens de bouw/begin van exploitatiefase waarin 50% van het benodigde eigen vermogen wordt opgehaald (ca. 242.000 euro) via een AFM goedgekeurd platform  Omgevingsfonds ter hoogte van 17.492 euro eenmalig of jaarlijks 1.150 euro Hiermee wordt een op dit project toegepaste invulling gegeven aan het streven naar 50% deelname van de lokale omgeving. De baten worden in onderstaand hoofdstuk verder uitgewerkt.

10

4. Definitief plan financiële participatie In dit hoofdstuk wordt op basis van het voorgaande hoofdstukken beschreven tot welke mogelijkheden voor financiële participatie Merwestreek projecten BV is gekomen.

Invulling 50% lokaal eigendom Voor de omwonenden wordt het mogelijk om mee te investeren in het zonneveld in de vorm van obligaties. Er wordt gekeken of de Energiecoöperatie Energiecentrale Sparrenburg een rol kan vervullen bij het uitgeven van de obligaties, zo niet dan zal het uitgeven lopen via een AFM goedgekeurd crowdfundingsplatform zoals Zonnepanelen Delen of OneplanetCrowd. Het streven is dat 50% van het eigen vermogen dat geïnvesteerd dient te worden in het zonnepark op deze manier via obligaties wordt verkregen. Op deze manier kan de omgeving voor 50% financieel eigenaar worden van het zonneveld. Naar verwachting gaat het dan om een totaal investeringsbedrag van circa €250.000. Deelnemers kunnen een bedrag (circa €250 tot €5.000, afhankelijk van het platform) inleggen en krijgen jaarlijks een marktconform rentebedrag uitgekeerd. Of en wanneer burgers mogen instappen hangt af van de afstand van de woning ten opzichte van het park. De omwonenden, zoals weergegeven in figuur 1, krijgen eerder de mogelijkheid om in te stappen middels een voorrangsregeling. Daarna voor de inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch en vervolgens wordt de crowdfunding opengesteld voor de wijdere omgeving. De wijdere omgeving valt in dit document te beschouwen als het brede publiek wonende binnen Nederland.

Het maximale bedrag van €5.000 is een indicatief bedrag dat wordt vastgesteld om ervoor te zorgen dat iedereen in de buurt die wil meedoen, mee kan doen. Onderstaande cijfers zijn een voorbeeld van hoe een obligatielening eruit kan zien voor een zonneveld van circa 2,5 ha.

Middels het uitgeven obligaties t.b.v. het ophalen van 50% van het eigenvermogen wordt voldaan aan hetgeen wat wordt voorgeschreven in de Selectieleidraad. Conform variant 2 (omgeschreven op blz. 28, visie deel A), krijgen omwonenden de mogelijkheid om te investeren. Hierdoor is er sprake van een selectief profijt voor de omgeving en dus ook van een selectief lokaal eigendom.

11

Omgevingsfonds: meeprofiteren zonder investeren Naast 50% financieel eigendom van het park wordt ook een omgevingsfonds aangeboden ten behoeve van de omwonenden, zoals weergegeven in figuur 1. Met het omgevingsfonds kunnen de omwonenden, los van het investeren in obligaties, risicoloos meeprofiteren. Hiervoor zal een eenmalig bedrag beschikbaar worden gesteld van €17.4921 of 1.150 euro per jaar gedurende 25 jaar. Het omgevingsfonds heeft als doel het verduurzamen van de leefomgeving van burgers, verkleinen CO2 footprint, verlaging van de energierekening van burgers of landschappelijke versterking in de omgeving van het zonneveld. Tevens kan een gedeelte van het fonds worden gebruikt voor het inhuren van een duurzaamheidsadviseur. De duurzaamheidsadviseur zou desgewenst een duurzaamheidsadvies op maat kunnen leveren. Het omgevingsfonds wordt meegenomen in de projectfinanciering en wordt beschikbaar voor de deelnemende omwonenden bij de start van de bouw van het zonneveld. Er wordt gekeken of de Energiecoöperatie Energiecentrale Sparrenburg een rol kan vervullen bij het inrichten en uitgeven van het omgevingsfonds, zo niet dan zal het uitgeven lopen via de uitgangsprincipes van de Visie Energielandschap. Dit houdt voor zonneveld Oude Baan-Oost concreet in: -

Omwonenden worden gevraagd een stichting op te richten met een bestuur; het bedrag wordt daar jaarlijks of eenmalig in gestort; verantwoordelijkheid voor het oprichten van de stichting ligt bij de omwonenden. Zij gaan over de besteding en het bestuur, daar heeft het project geen inmenging in; Het bestuur ziet erop toe dat het fonds ingezet wordt voor duurzame ruimtelijk maatschappelijke doeleinden ten behoeve van de versterking van de omgeving.

Indien de stichting niet wordt opgericht binnen een redelijk termijn of de kosten van het oprichten van de stichting blijken niet in verhouding met het te besteden bedrag, dan zal in overleg met de omgeving en/of de gemeente op een andere wijze invulling worden gegeven aan de lokale besteding van dit fonds.

Collectieve inkoop zonnepanelen De omwonenden, zoals weergegeven in figuur 1, kunnen profiteren van de inkoopvoordelen (in prijs en kwaliteit) bij de realisatie van het zonneveld. De omwonenden krijgen zonnepanelen aangeboden tegen kostprijs. Hiermee wordt de mogelijkheid geboden om maximaal 1.000 zonnepanelen te kopen tegen inkoopvoorwaarden. Voor de start van de aanbesteding ten behoeve van de inkoop van de zonnepanelen zullen de betreffende omwonenden een brief ontvangen met het verzoek om binnen een gestelde reactietermijn het gewenste aantal zonnepanelen door te geven.

1

Het fonds is gebasseerd op €250,- per MWp per jaar, zoals ook is opgenomen in de rapportage business cases zon & wind werkgroep RES Noordoost Brabant. Zonnepark Oude Baan-Oost heeft een vermogen van 4.6 MWp, dit resulteert in een bedrag van €1.150,- per jaar. Indien dit geld gebruikt zal worden om de leefomgeving van burgers te verduurzamen, de CO2 footprint te verkleinen, de energierekening van burgers te verlagen of landschappelijke versterking in de omgeving van het zonnepark te realiseren kan het zijn dat de omgeving er voor kiest dit bedrag liever in één keer uitgekeerd te krijgen aan het begin van het project. Dat is ook mogelijk. Het netto contant maken wordt gedaan uitgaande van een discontovoet van 7% (marktconform rendement op eigen vermogen) en uitgaande van een levensduur van 25 jaar. Het jaarlijkse bedrag netto contant gemaakt, zou daarmee uitkomen op een eenmalig fonds ter hoogte van 13.402,- euro. Indien er inderdaad voor wordt gekozen om eenmalig het netto contante bedrag te verkrijgen, wordt uitgekeerde bedrag met ongeveer 30% verhoogd naar 17.492 euro. Hiermee wordt gedeeltelijk gecompenseerd dat bij het eenmalig uitkeren er effectief minder geld te besteden is.

12

Deelname lokale bedrijven Tot slot wordt gestreefd naar deelname van regionale bedrijven aan het project ten aanzien van de bouw, exploitatie en verwijdering van het zonneveld, alsmede de aanleg en het onderhoud van de landschappelijke voorzieningen van het perceel. Bij een gelijkwaardige aanbieding krijgt een lokale partij voorrang bij opdrachtverlening.

13