Bijlage 1. Rapportage wijkveiligheid Binnenstad def
Tekst van het document
Wijkveiligheidsplan Binnenstad
Afdeling Onderzoek & Statistiek December 2021
Inhoudsopgave 1.
Inleiding .................................................................................... 3
5.
Veiligheidsthema’s ................................................................. 18 Verkeersveiligheid .................................................................... 18
Deel 1: Veiligheidssituatie Binnenstad .......................................... 4
Sociale veiligheid ...................................................................... 20
2.
Wijkveiligheid Binnenstad........................................................ 5
Jongerenoverlast ...................................................................... 23
Algemene veiligheid ................................................................... 5
Voertuigcriminaliteit .................................................................. 25
Woonomgeving .......................................................................... 6 Sociale veiligheid........................................................................ 6 Geweld ....................................................................................... 6 Vermogenscriminaliteit ............................................................... 6 Jeugd & veiligheid ...................................................................... 7 Onveilig voelen ........................................................................... 7 3.
Beleving wijkveiligheid............................................................. 8 Prettig wonen in Binnenstad ....................................................... 8
4.
Deel 2: Veiligheidssituatie per buurt ........................................... 27 Binnenstad centrum ......................................................................... 28 Binnenstad oost ............................................................................... 30 De Hofstad....................................................................................... 32 Binnenstad noord ............................................................................. 34 Het Zand .......................................................................................... 36 Vughterpoort .................................................................................... 38
Veilig wonen in Binnenstad ......................................................... 9
Bijlage A: Onderzoeksverantwoording ......................................... 40
Veiligheidsproblemen ............................................................... 10
Inleiding.................................................................................... 40
Oplossingen ............................................................................. 12
Wijken en buurten..................................................................... 40
Veilig ondernemen ................................................................. 14
Bronnen ................................................................................... 40
Overlast en criminaliteit ............................................................ 14
Uitleg Profieltaarten .................................................................. 45
Slachtofferschap ....................................................................... 16 Veiligheidsproblemen ............................................................... 16 Oplossingen ............................................................................. 16 Veilig voelen ............................................................................. 17
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
2
1. Inleiding In 2019 zijn we van start gegaan met het opstellen van wijkveiligheidsplannen. Dit doen we voor alle wijken en dorpen in de gemeente. Door het voeren van gesprekken met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en professionals in wijken en dorpen willen we een meer gedetailleerd beeld krijgen van wat er speelt op het gebied van overlast en criminaliteit in de verschillende wijken en dorpen van onze gemeente. Op basis van de wijkveiligheidsplannen worden per wijk of dorp veiligheidsagenda’s opgesteld.
Bronnen Bij het opstellen van de wijkveiligheidsplannen maken we gebruik van al beschikbare onderzoeken en data. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de op dat moment meest recente cijfers. Voor het wijkveiligheidsplan Binnenstad is gebruik gemaakt van de volgende gegevens: Vragenlijst Leefbaarheid & Veiligheid (L&V) (2019) Politiegegevens (2020) Meldpunt openbare ruimte (2020) Daarnaast is er gekeken wat er nog meer leeft in de Binnenstad op het gebied van veiligheid. Van 15 oktober tot en met 5 december 2021 heeft er een korte wijkveiligheidsenquête uitgestaan. Deze konden mensen invullen via sociale media. Ook hebben studenten van het Koning Willem 1 College op diverse plekken in de Binnenstad de enquête afgenomen/uitgedeeld en hebben zij op verschillende plekken huis aan huis geflyerd om aandacht te vragen voor dit onderzoek. Deze werkwijze was succesvol. De wijkveiligheidsenquête is uiteindelijk door 1.069 inwoners uit de Binnenstad ingevuld. Dit komt neer op ongeveer 10% van de volwassen bevolking (zie bijlage A). Naast inwoners is ook ondernemers gevraagd om een vragenlijst in te vullen over het veilig ondernemen in de wijk. Deze vragenlijst is uiteindelijk door 66 ondernemers ingevuld (zie bijlage A).
Leeswijzer Het rapport bestaat uit twee delen. In het eerste deel wordt de veiligheidssituatie voor de totale wijk Binnenstad gepresenteerd. In het tweede deel wordt ingezoomd op de veiligheidssituatie van de verschillende woonbuurten in de wijk Binnenstad. In deel 1 gaan we allereerst in op de veiligheidssituatie van de totale wijk Binnenstad. Dit wordt gepresenteerd aan de hand van zogenaamde profieltaarten. Hiermee kunt u in één oogopslag zien hoe wijken en dorpen ervoor staan op het gebied van veiligheid. De profieltaart laat de resultaten zien voor uiteenlopende thema’s, zoals geweld, vermogenscriminaliteit en onveilig voelen (hoofdstuk 2). In hoofdstuk 3 bespreken we de resultaten van de wijkveiligheidsenquête afgenomen onder inwoners en in hoofdstuk 4 de resultaten van de enquête afgenomen bij ondernemers. Hoofdstuk 5 gaat dieper in op enkele veiligheidsthema’s die spelen in de Binnenstad. Deze worden bepaald aan de hand van de profieltaarten, de wijkveiligheidsenquête en gesprekken met inwoners, ondernemers en mensen die beroepsmatig in de wijk actief zijn. In deel 2 gaan we in op de veiligheidssituatie van de verschillende woonbuurten. Dit zijn buurten met meer dan 250 inwoners.
In de Binnenstad zijn dit de buurten: Binnenstad centrum Binnenstad noord Binnenstad oost Het Zand De Hofstad Vughterpoort De resultaten op buurtniveau presenteren we ook aan de hand van profieltaarten. Per buurt bespreken we de belangrijkste resultaten uit de profieltaart aangevuld met de informatie uit de wijkveiligheidsenquête. Meer informatie over de opzet van het onderzoek staat in bijlage A.
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
3
Deel 1: Veiligheidssituatie Binnenstad
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
4
Binnenstad
2. Wijkveiligheid Binnenstad
Veiligheidssituatie: ongunstig
Op basis van de vragenlijst Leefbaarheid & Veiligheid 2019 en politiecijfers 2020 hebben we een profieltaart samengesteld. Hiermee kunt u in één oogopslag zien hoe de wijk Binnenstad ervoor staat op het gebied van veiligheid. De profieltaart laat de resultaten zien voor uiteenlopende thema’s, zoals geweld, vermogenscriminaliteit en onveilig voelen. Op alle thema’s en deelthema’s samen scoort de Binnenstad ongunstig. Als we kijken naar de onderliggende thema’s, dan zien we dat vijf thema’s een (zeer) ongunstige score hebben. De concentratie van veel mensen in een klein gebied met uiteenlopende functies, zoals winkels en horeca, zorgt voor meer overlast en criminaliteit. Dit hoofdstuk gaat in op de belangrijkste resultaten per thema.
Algemene veiligheid Het thema algemene veiligheid gaat over het overkoepelend veiligheidsbeeld. De Binnenstad scoort hierop ongunstig. Zo registreert de politie er beduidend meer misdrijven dan gemiddeld in de gemeente. Misdrijven betreffen relatief zware strafbare feiten, zoals diefstal, mishandeling of vernieling. Het aantal misdrijven in de Binnenstad ligt verhoudingsgewijs 2,6 keer hoger dan gemiddeld. Wel waren er in 2020 minder misdrijven in de Binnenstad. Door de coronapandemie waren er minder bezoekers in de Binnenstad. Dit kwam onder andere door de oproep om zoveel mogelijk thuis te blijven en de (tijdelijke) sluiting van bijvoorbeeld horecagelegenheden en publiek toegankelijke locaties zoals musea, theaters en bioscopen. De daling van het aantal misdrijven in de Binnenstad was dan ook groter dan in voorgaande jaren. In 2020 waren er 17 procent minder misdrijven in de Binnenstad dan in 2019. Gemiddeld in de gemeente nam het aantal misdrijven met 3 procent af.
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
5
Inwoners hebben een negatievere perceptie over het plaatsvinden van criminaliteit in hun buurt dan gemiddeld. Inwoners beoordelen de veiligheid van hun buurt met een 6,8.
Woonomgeving De Binnenstad scoort ongunstig op het thema woonomgeving. Dit komt doordat het deelthema parkeren & verkeer zeer ongunstig scoort. De inwoners oordelen negatiever over de parkeergelegenheid en verkeersveiligheid in hun buurt. Dit is te verklaren aan de hand van de verkeers- en parkeerdruk in de Binnenstad. Op sommige plekken in de Binnenstad zijn maatregelen genomen om de situatie te verbeteren. Zoals het plaatsen van beweegbare palen om hardrijden tegen te gaan. Bij het deelthema verloedering zien we dat er in de Binnenstad meer meldingen van vervuiling of illegale stort zijn, en dat het oordeel van inwoners over rommel op straat negatiever is dan gemiddeld. Desondanks scoort dit deelthema niet gunstig, niet ongunstig.
Sociale veiligheid Het thema sociale veiligheid betreft overlast die kan voortkomen uit persoonlijke problemen, zoals psychische klachten of verslaving. De Binnenstad scoort hierop zeer ongunstig. Zo is het aandeel door de politie geregistreerde overlast door personen met verward gedrag, overlast door daklozen en alcohol-/drugsoverlast er zo’n vier keer zo hoog als gemiddeld in de gemeente. Ook ervaren inwoners hier beduidend meer overlast van dan gemiddeld in de gemeente. Er zijn in de Binnenstad enkele voorzieningen die (mogelijk) gepaard gaan met sociale overlast. Bijvoorbeeld 3 coffeeshops, een dak- en thuislozenopvang op de Hinthamerstraat en een dag- en nachtopvang voor drugsverslaafden op de Oranje Nassaulaan.
Geweld Op het thema geweld scoort de Binnenstad ongunstig. De politie registreert in de Binnenstad beduidend meer misdrijven van bedreiging en mishandeling dan gemiddeld in de gemeente. Doorgaans vindt een relatief groot deel van de geweldsmisdrijven plaats in de Binnenstad. Dit heeft te maken met de concentratie van mensen, vooral op uitgaansavonden en evenementen, waarbij in veel gevallen alcohol en/of drugs in het spel is. De coronapandemie heeft veel invloed op het uitgaansleven en evenementen. Deze waren in 2020 sinds de coronapandemie (deels) gesloten. Ook zijn veel evenementen afgelast op aangepast. Dit is ook van invloed op het uitgaansgeweld. Zo daalde tussen 2019 en 2020 het aantal mishandelingen met 35% en het aantal openlijke geweldplegingen met 31%. Daarentegen waren er vorig jaar wel meer bedreigingen (+38%).
Vermogenscriminaliteit Het thema vermogenscriminaliteit betreft woninginbraak, diefstallen uit / vanaf auto’s en fietsendiefstal. Binnen dit thema zien we uiteenlopende resultaten. In de Binnenstad worden relatief de meeste fietsendiefstallen en auto-inbraken door de politie geregistreerd van alle wijken in de gemeente. Positief is dat er in 2020 minder auto-inbraken waren dan in 2019, waardoor het bijbehorende deelthema niet gunstig, niet ongunstig scoort. Inwoners geven minder dan gemiddeld aan dat auto-inbraken voorkomen in hun buurt. Het verschil met de ongunstige politiecijfers komt waarschijnlijk omdat naast inwoners ook bezoekers van de Binnenstad slachtoffer zijn van auto-inbraak. Als laatste zien we gunstige resultaten op het deelthema woninginbraak. Zowel de politiecijfers als de beleving van inwoners laten positieve resultaten zien.
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
6
Jeugd & veiligheid Bij het thema jeugd & veiligheid valt de zeer ongunstige score voor overlast jeugd op. Relatief veel inwoners geven aan dat overlast van rondhangende jongeren voorkomt in hun buurt. Daarnaast registreert de politie er veel incidenten van jongerenoverlast. In 2020 was dit aantal hoger dan in afgelopen jaren, omdat er tijdens de coronapandemie meer jongerenoverlast is geregistreerd. Ook gemiddeld in de gemeente werd er afgelopen jaar meer jongerenoverlast geregistreerd. Als we zouden kijken naar de resultaten van 2019, dan zou het resultaat van het deelthema overlast jeugd ongunstig zijn geweest in plaats van zeer ongunstig.
Onveilig voelen Op het thema onveilig voelen scoort de Binnenstad niet gunstig, niet ongunstig. In de Binnenstad voelt 26% van de inwoners zich vaak of soms onveilig in hun buurt. Dat is meer dan gemiddeld in de gemeente (20%). Het aandeel inwoners dat vermijdingsgedrag vertoont, is er redelijk gemiddeld. Denk bijvoorbeeld aan de deur ’s avonds niet opendoen omdat men dat niet veilig vindt of omlopen/omrijden om onveilige plekken te vermijden.
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
7
3. Beleving wijkveiligheid Naast het gebruik van al bestaande data, hebben we een korte wijkveiligheidsenquête uitgezet in de Binnenstad. Hiermee halen we aanvullende informatie op over de leefbaarheid en veiligheid van de wijk. Vindt men het prettig wonen in de Binnenstad? Voelt men zich veilig in de eigen buurt? Welke veiligheidsproblemen spelen er en hoe kunnen we deze samen oplossen? De wijkveiligheidsenquête heeft uitgestaan van 15 oktober tot en met 5 december 2021. Via advertenties op sociale media werd de enquête onder inwoners van de Binnenstad onder de aandacht gebracht. Daarnaast is de wijkveiligheidsenquête verspreid via diverse sociale media kanalen die zich richten op de wijk, zoals van de wijkmanagers. We willen echter niet alleen mensen bereiken die actief zijn op sociale media. Studenten van het Koning Willem 1 College hebben daarom op diverse plekken in de Binnenstad aandacht gevraagd voor het onderzoek. Zij zijn de wijk ingegaan en hebben flyers uitgedeeld met informatie over het onderzoek en/of hebben enquêtes afgenomen/uitgedeeld. Ook hebben zij in meerdere buurten/plekken in de wijk huis aan huis geflyerd om aandacht te vragen voor dit onderzoek.
Prettig wonen in Binnenstad We hebben de respondenten allereerst gevraagd hoe prettig men het vindt wonen in de eigen buurt. Hiervoor geven de respondenten gemiddeld een rapportcijfer van 7,7. Twee derde van de respondenten geeft het prettig wonen in hun buurt het rapportcijfer 8 of hoger (65%). 7% geeft hun buurt een onvoldoende (5 of lager). In de Hofstad wordt het prettig wonen in de buurt iets lager beoordeeld (7,2) dan in de andere buurten in de Binnenstad. Afbeelding 1: Rapportcijfer prettig wonen in jouw buurt Binnenstad centrum
7,7
Binnenstad oost
7,8
De Hofstad
7,2
Binnenstad noord
7,7
Het Zand
7,7
Vughterpoort* Wijk Binnenstad
Deze werkwijze was erg succesvol. De wijkveiligheidsenquête is uiteindelijk door 1.069 inwoners uit de Binnenstad ingevuld. Dit komt neer op ongeveer 10% van de volwassen bevolking. Voor de meeste buurten hebben we voldoende respondenten om de resultaten op buurtniveau te presenteren. Voor de buurt Vughterpoort is het aantal respondenten echter te laag om de resultaten afzonderlijk voor te kunnen presenteren.
7,7 5
6
7
8
9
10
Bron: Wijkveiligheidsenquête Binnenstad 2021 * te weinig respondenten
Meer informatie over de opzet van het onderzoek staat in bijlage A.
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
8
Veilig wonen in Binnenstad Aan de respondenten is gevraagd hoe veilig zij de buurt vinden waarin zij wonen. Gemiddeld vindt 44% van de respondenten hun buurt (heel) veilig. Daarentegen vindt 22% van de respondenten hun buurt (heel) onveilig. Respondenten uit Binnenstad centrum zijn het meest positief over de veiligheid van hun buurt. Respondenten uit Binnenstad noord zijn hier het minst positief over. Afbeelding 2: Hoe veilig vind jij jouw buurt? (heel) veilig Binnenstad centrum
(heel) onveilig 67%
Binnenstad oost
17%
40%
De informele sociale controle en cohesie is veruit het meest genoemd door respondenten op de vraag wat er goed gaat in hun buurt op het gebied van veiligheid. Dit wordt als positief ervaren. Er is goed contact met buren, mensen letten op elkaar en houden een oogje in het zeil. De toezicht en handhaving door politie, stadstoezicht en boa’s is het tweede meest genoemde antwoord. Er is veel toezicht in de Binnenstad en de politie is snel ter plaatse bij calamiteiten. Dat respondenten zelf weinig of minder (vergeleken met eerdere jaren) overlast en criminaliteit in hun buurt ervaren, is ook veel genoemd. Denk hierbij aan inbraken, jongerenoverlast en overlast van daklozen/drugsverslaafden. Afbeelding 3: Wat gaat er goed in jouw buurt op het gebied van veiligheid?
20% Sociale controle/cohesie
De Hofstad
56%
Binnenstad noord
38%
Het Zand
41%
24%
Inzet politie/handhaving
26%
Weinig/minder criminaliteit/overlast
19%
Straatverlichting Veilig voelen
Vughterpoort*
Verkeer
Wijk Binnenstad
44% 0%
25%
22% 50%
75%
Prettige buurt
100%
Bron: Wijkveiligheidsenquête Binnenstad 2021 * te weinig respondenten Wat gaat er goed in de buurt op het gebied van veiligheid? Bijna 75% van de respondenten heeft hierbij één of meerdere zaken genoemd. In afbeelding 3 staan de onderwerpen die door minimaal 25 respondenten zijn genoemd.
Openbare ruimte/schone buurt Buurtapp/buurtpreventie Beveiligers coffeeshop/Arena Cameratoezicht 0
50
100
150
200
250
Bron: Wijkveiligheidsenquête Binnenstad 2021
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
9
Andere respondenten zijn positief over de straatverlichting. Zij geven aan dat er goede verlichting is in de straten en steegjes. Daarnaast noemen respondenten dat zij zich in het algemeen veilig voelen in hun buurt. Bijvoorbeeld omdat er altijd wel mensen op straat zijn. Er zijn ook respondenten die tevredenheid zijn met de verkeersmaatregelen. Zij noemen bijvoorbeeld dat de verkeersveiligheid is verbeterd door autoluwe straten, drempels, beweegbare paaltjes, de maximumsnelheid aan te passen en eenrichtingsverkeer.
Veiligheidsproblemen
Een andere groep respondenten ervaart als positief dat het merendeel van de bewoners en bezoekers zich redelijk gedragen en dat de buurt en buren over het algemeen rustig en gezellig zijn. Verder noemen andere respondenten iets over het thema openbare ruimte. Dit betreft vooral het schoonhouden van de buurt. De openbare ruimte wordt goed schoon gehouden, graffiti wordt verwijderd en rommel opgeruimd. Verder wordt genoemd dat de straten overzichtelijk zijn.
Veruit het grootste deel van de opmerkingen heeft betrekking op de verkeersveiligheid. Van de respondenten die aangeven dat dit een probleem is, geeft ten minste 80% aan dat dit (ook) te maken heeft met (asociaal) verkeersgedrag, zoals te hard rijden en het negeren van eenrichtingswegen.
Een ander punt dat genoemd is, is een buurtapp/buurtpreventie. Respondenten vinden het prettig dat buurtbewoners elkaar op de hoogte houden en onveilige zaken melden in een buurtapp. Andere respondenten zijn te spreken over de beveiliging van de coffeeshops en het winkelcentrum de Arena. Zo houden de beveiligers van coffeeshops de buurt mee in de gaten en maken zij regelmatig rondes door de buurt om op overlast te controleren. Ook zijn respondenten positief over het cameratoezicht op straat. Ten slotte zijn er respondenten die aangeven dat zij geen specifiek voorbeeld kunnen noemen van wat er goed gaat in hun buurt op het gebied van veiligheid. Zij antwoorden bijvoorbeeld met “weet ik niet”, “alles gaat goed”, “geen bijzonderheden” of “weinig/niets gaat er goed”.
Aan de respondenten is gevraagd of er veiligheidsproblemen zijn in hun buurt die extra aandacht nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan auto- of woninginbraken of overlast van buren. 77% van de respondenten geeft aan dat er veiligheidsproblemen zijn in hun buurt. In afbeelding 4 staan de problemen die door minimaal 25 respondenten zijn genoemd. Hieronder bespreken we de belangrijkste resultaten.
Naast verkeersveiligheid zijn er volgens respondenten ook andere veiligheidsproblemen in hun buurt. Hierbij wordt drugsgebruik/ drugshandel vaak genoemd. Dit wordt regelmatig genoemd in combinatie met overlast door verwarde personen/daklozen/verslaafden, (asociaal) verkeersgedrag, zoals te hard rijden, overlast door rondhangende jongeren/groepen en rommel op straat/vervuiling. Onder drugsgebruik/drugshandel wordt niet de overlast van coffeeshops meegeteld. Dit wordt gepresenteerd als een aparte categorie. Een groep respondenten geeft aan hier overlast van te ervaren door het (verkeers)gedrag van bezoekers, zoals blowen op straat, te hard rijden, parkeeroverlast en doorverhandeling van softdrugs op straat aan minderjarigen. Een ander veel genoemd probleem is overlast van verwarde personen, daklozen en verslaafden wat soms gepaard gaat met bedelen en straatovernachtingen, zoals in portieken van woningen. Dit wordt onder andere genoemd in combinatie met drugsgebruik/drugshandel, dronken mensen op straat en onveilig voelen.
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
10
Afbeelding 4: Veiligheidsproblemen in de buurt (aantal keer genoemd) Verkeersveiligheid Drugsgebruik / drugshandel Overlast verwarde p. / daklozen Overlast jongeren / groepen
Een ander probleem dat veel wordt genoemd is geluidsoverlast. Hierbij gaan de opmerkingen voor een deel over verkeer, zoals te hard optrekken, scheurende auto’s en ronkende motoren. Maar ook wordt geluidsoverlast genoemd afkomstig van ‘personen’, zoals van groepen jongeren op straat, verwarde personen en buurtbewoners. Ook wordt geluidsoverlast genoemd in combinatie met overlast van horeca en uitgaanspubliek.
Geluidsoverlast
Bij parkeeroverlast ervaren respondenten overlast door te weinig parkeerplaatsen en van verkeerd parkeren, zoals door bezoekers van coffeeshops. Daarnaast zijn er ook opmerkingen over ongewenst parkeren/in auto’s hangen op parkeerplekken op privéparkeerterrein/vergunningzone en van parkeren van niet elektrische voertuigen op oplaadplekken.
Overlast door coffeeshops Vervuiling / illegale stort Parkeeroverlast Dronken mensen op straat Overlast fietsen/scooters Overlast horeca/uitgaanspubliek
Een groep respondenten uit met name Binnenstad centrum ervaart overlast van dronken mensen op straat en/of overlast van horeca/ uitgaanspubliek. Hierbij wordt bijvoorbeeld geluidsoverlast ervaren. N.B. In de onderzoeksperiode was de horeca beperkt open (tot 20.00 uur tot 28 november en tot 17.00 uur vanaf 28 november). Omdat de horeca sinds de coronapandemie met veel maatregelen te maken heeft gehad, zal dit van invloed zijn op de huidige situatie en beleving van deze problematiek.
Diefstal uit/vanaf auto Onveilig voelen Vandalisme / vernieling Diefstal (niet gespecificeerd) Overlast door buurtbewoners Bedreiging/mishandeling 0
50 100 150 200 250 300 350
Bron: Wijkveiligheidsenquête Binnenstad 2021 Ook overlast van rondhangende groepen, met name groepen jongeren, op straat, of in auto’s/parkeerplaatsen, wordt regelmatig genoemd als veiligheidsprobleem. Dit wordt veel genoemd in combinatie met drugsgebruik/drugshandel, vervuiling, geluidsoverlast en (asociaal) verkeersgedrag.
Een groep respondenten ervaart overlast van fietsen/scooters. Deze overlast is tweeledig. Ruim de helft van de opmerkingen gaat over het gedrag van de bestuurders, zoals opgevoerde scooters, te hard rijden, of rijden op het voetpad of door het winkelgebied. Daarnaast gaat bijna de helft van de opmerkingen over het stallen van fietsen en scooters, zoals dat er geen ruimte is voor het wegzetten van fietsen en het hinderlijk stallen van deelscooters en -fietsen.
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
11
Andere problemen worden in mindere mate ervaren, zoals diefstal uit/vanaf auto’s en vandalisme / vernielingen, met name van auto’s, scooters en fietsen, maar ook van parkeerschade door te smalle straten in de Binnenstad. Een groep respondenten geeft aan zich onveilig te voelen door veiligheidsproblemen, bijvoorbeeld als zij alleen en/of ’s avonds over straat gaan. Enkele respondenten refereren aan de avondklokrellen. Deze hebben vanzelfsprekend veel indruk gemaakt op omwonenden.
Oplossingen Aan de respondenten die een veiligheidsprobleem hebben genoemd, is gevraagd of zij een oplossing weten voor het probleem. In afbeelding 5 staan oplossingen die door minimaal 25 respondenten zijn genoemd. De oplossing die verreweg het meest genoemd is, is meer toezicht en handhaving door politie, stadstoezicht en boa’s. Bijvoorbeeld meer ’s avonds, ’s nachts en in de weekenden controleren, handhaven en bekeuren. Daarnaast noemen veel respondenten ‘grote’ verkeersmaatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren. Dit zijn veelal snelheidsbeperkende maatregelen, zoals een 30km zone, wegversmallingen, meer/hogere drempels en zebrapaden. Maar ook om maatregelen rond minder autoverkeer, zoals autoluwe gebieden/Binnenstad, eenrichtingsverkeer en toegangspoorten. Sommige respondenten noemen het verbeteren van de verkeerssituatie en verkeersveiligheid van kruispunten.
Een andere groep respondenten noemt iets over het thema verwarde personen, daklozen en verslaafden. Bijvoorbeeld dat de zorg en hulp voor deze personen moet verbeteren, opvanglocaties verplaatst moeten worden naar buiten het centrum en buiten woonwijken en strengere handhaving bij overlast en samenscholing verbieden. Meer cameratoezicht, flitspalen en meer geluidsmetingen zijn ook genoemd als mogelijke oplossing. Het plaatsen van camera’s wordt genoemd in verband met de verkeersveiligheid, maar bijvoorbeeld ook in de aanpak van drugscriminaliteit, overlast van verwarde personen en daklozen en diefstal. Specifiek worden camera’s op parkeerplaatsen, bij kruispunten en bij appartementencomplexen genoemd. Andere ideeën om de veiligheid te vergroten gaan over de openbare ruimte. Denk aan meer groen, bomen/struiken/heggen snoeien voor beter zicht, meer prullenbakken, bredere stoepen, bankjes/stoeltjes op hangplekken weghalen en het schoonhouden van de buurt. Ten slotte noemen respondenten meer/betere straatverlichting en ledverlichting, zoals in steegjes, op parkeerplaatsen en andere hangplekken. Afbeelding 5: Oplossingen voor veiligheidsproblemen (aantal keer genoemd) Inzet politie/optreden politie/toezicht Grote verkeersmaatregelen Camera's/snelheids-/geluidmetingen Coffeeshops weghalen/maatregelen
Andere respondenten willen dat er iets veranderd met betrekking tot de coffeeshops in de wijk, zoals coffeeshops sluiten of verplaatsen naar buiten het centrum en buiten woonwijken. Daarnaast wil een aantal respondenten dat beveiligers van de coffeeshops weer regelmatig rondes door de buurt lopen om op overlast te controleren.
Verwarde personen/daklozen Fysieke inrichting/openbare ruimte (Straat)verlichting 0
100
200
300
400
Bron: Wijkveiligheidsenquête Binnenstad 2021 Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
12
Aan de respondenten is tevens gevraagd of ze zelf ook een bijdrage kunnen leveren aan de oplossing van het veiligheidsprobleem (zie afbeelding 6). Zo’n 25% van de respondenten ziet hierbij ook een taak voor zichzelf weggelegd.
Ten slotte zijn er respondenten die aangeven lid te zijn van een bewonersvereniging en zo meedenken over oplossingen, zelf ideeën te hebben om de situatie te verbeteren of mee zouden willen denken over passende oplossingen.
Zelf opletten en melden bij instanties wordt door respondenten het meest genoemd. Bijvoorbeeld (verdachte) situaties en overlast melden aan de politie, gemeente, stadstoezicht, woningcorporatie of huurdersvereniging. Gevolgd door het aanspreken van andere mensen op hun gedrag, zoals jongeren en foutparkeerders. En met mensen in gesprek te blijven, zoals met buren en horeca.
Er zijn echter veel respondenten die aangeven zelf geen bijdrage te kunnen leveren. Zij vinden dit een taak van de politie en gemeente, durven anderen niet (meer) aan te spreken op hun gedrag of hebben het gevoel dat melden geen nut heeft (bijvoorbeeld door negatieve ervaringen in het verleden). Afbeelding 6: Eigen bijdrage aan oplossing probleem (aantal keer genoemd)
Daarnaast is er een vrij grote groep respondenten die zelf preventieve veiligheidsmaatregelen treft. Bijvoorbeeld camera’s plaatsen, een videodeurbel installeren, deuren van appartementencomplex goed sluiten, een rolluik plaatsen, extra buitenverlichting aanleggen, de fiets binnen zetten en 30km stickers plaatsen.
Opletten/melden situaties Anderen aanspreken/in gesprek Preventieve maatregelen
Een kleiner deel van de respondenten noemt andere zaken. Zo zetten sommige respondenten zich actief in voor het beheer van de openbare ruimte. Zij ruimen zwerfafval op of melden dit in de BuitenBeter app, houden de galerij schoon of willen mee helpen met het vergroenen van de openbare ruimte. Er is ook een groep respondenten die met buren samenwerken om hun buurt veilig te houden, zoals door een buurtapp te gebruiken of in de buurt rond te lopen en (willen) deelnemen aan een buurtpreventieteam. Andere respondenten noemen dat zij zelf het goede voorbeeld geven en zich bewust aan de regels houden. Bijvoorbeeld door zelf rustig te rijden in de wijk, vaker de fiets te pakken en de auto te laten staan en hun huis goed te isoleren. Een aantal respondenten noemt als eigen bijdrage iets rond sociaal contact, zoals met buurtbewoners proberen vriendelijk contact te blijven houden.
Afval opruimen/openbare ruimte Met buren samenwerken Goed voorbeeld geven Sociaal contact Meedenken aan oplossingen 0
25
50
75
100
Bron: Wijkveiligheidsenquête Binnenstad 2021
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
13
4. Veilig ondernemen Veilig ondernemen is belangrijk voor onze gemeente. Ondernemen kan gepaard gaan met bepaalde vormen van onveiligheid. Hierbij kan het gaan om onveiligheidsgevoelens van bijvoorbeeld winkelend publiek en horecabezoekers, maar ook van ondernemers en hun personeel. Daarnaast gaat het om het concreet plaatsvinden van delicten zoals zakkenrollen, winkeldiefstal en bedrijfsinbraken. Om te kijken hoe het voorstaat met het veilig ondernemen in de Binnenstad, hebben we een vragenlijst uitgezet onder ondernemers in dit gebied. De vragenlijst veilig ondernemen is op diverse manieren verspreid. Per mail is er een verzoek gestuurd naar contactpersonen van ondernemersverenigingen, zoals van Hartje ’s-Hertogenbosch en KHN afdeling ’s-Hertogenbosch. Daarnaast hebben studenten van het Koning Willem 1 College aandacht gevraagd voor het onderzoek bij ondernemers op verschillende locaties in de Binnenstad. Zij zijn de wijk ingegaan en hebben informatie uitgedeeld over het onderzoek en/of hebben enquêtes afgenomen/uitgedeeld. De vragenlijst veilig ondernemen is door 66 ondernemers uit de Binnenstad ingevuld. Het grootste deel van de ondernemers is gevestigd in het centrum van de Binnenstad. De vragenlijst is voornamelijk ingevuld door ondernemers van winkels (38) en horecagelegenheden (15), zoals café, discotheek/nachtzaak, restaurant, hotel of casino.
De respons is te klein om per type onderneming te presenteren. Indien van toepassing wordt wel in de tekst aangegeven of iets meer wordt aangegeven door ondernemers van winkels of horeca. Meer informatie over de respondenten en opzet van het onderzoek staat in bijlage A.
Overlast en criminaliteit Aan de respondenten zijn een aantal vormen van overlast en criminaliteit voorgelegd met de vraag: ‘Hoe vaak komt dit volgens u voor in (de buurt van) uw onderneming? In afbeelding 7 staan de genoemde vormen van overlast en criminaliteit gepresenteerd, gesorteerd op wat ondernemers het meest (vaak of soms) ervaren. Wat relatief veel ondernemers wordt ervaren zijn situaties rondom verkeer, zoals fout of verkeerd geparkeerde auto’s en fietsen, onveilige verkeerssituaties en geluidsoverlast van verkeer. Andere zaken die volgens ten minste de helft van de ondernemers soms of vaak voorkomt in (de buurt van) de onderneming zijn dronken mensen op straat, vernieling/vandalisme, vervuiling/illegale stort, diefstal, overlast van daklozen en verwarde personen, wildplassen, verbale agressie, drugsgebruik/drugshandel en baldadigheid. Als we inzoomen op type onderneming (winkel of horeca), dan zien we verschillen in antwoorden. Over het algemeen ervaren ondernemers van horecagelegenheden meer overlast en criminaliteit dan ondernemers van winkels.
Als we kijken naar type overlast en criminaliteit, dan ervaren meer ondernemers van een horecagelegenheid (vaak of soms) de volgende zaken: vernieling/ vandalisme, overlast van rondhangende jongeren, baldadigheid, wildplassen, drugsgebruik/drugshandel, personeel en klanten die worden lastig gevallen, verbale agressie, bedreiging, mishandeling en inbraak. Ondernemers van winkels ervaren daarentegen vaker (vaak of soms) diefstal en zakkenrollen/beroving.
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
14
Afbeelding 7: Hoe vaak komt onderstaande voor in (de buurt van) uw onderneming? (n=65/66) Vaak
Soms
Verkeerd parkeren (auto/fiets)
86%
Onveilige verkeerssituaties
72%
Dronken mensen op straat
68%
Geluidsoverlast verkeer
65%
Vernieling / vandalisme
64%
Vervuiling / illegale stort
64%
Diefstal
63%
Overlast van daklozen
58%
Overlast van verwarde personen
56%
Wildplassen
56%
Verbale agressie
51%
Drugsgebruik of drugshandel
50%
Baldadigheid
50%
Overlast rondhangende jongeren
47%
Geluidsoverlast mensen op straat
Er zijn ook ondernemers die aangeven andere vormen van overlast/criminaliteit te ervaren. Hierbij is (deels) overlap met de onderwerpen die al genoemd worden. Antwoorden hierbij gaan voornamelijk over (langdurig) parkeren, het (overal) parkeren van fietsen/scooters, het gedrag van fietsers/scooterrijders (op de stoep/in het winkelgebied) en het schoonmaken van de openbare ruimte. Aan de ondernemers is gevraagd op welke dagen en tijdstippen de overlast en criminaliteit met name plaatsvinden. Hierbij zien we verschillen in antwoorden tussen winkeliers en horecaondernemers. Winkeliers ervaren de overlast met name in de middag en horecaondernemers ’s avonds / ’s nachts, en dan met name in het weekend. In onderstaande afbeelding wordt met kleuren aangegeven op welke momenten ondernemers meer overlast en criminaliteit ervaren (hoe donkerder de kleur, hoe meer ondernemers overlast/criminaliteit ervaren). Afbeelding 8: Op welke dagen/tijdstippen vindt de overlast/criminaliteit met name plaats?
39%
Horeca (n=15)
Winkels (n=34)
8-12 u 12-18 u 18-24 u 24-8 u
8-12 u 12-18 u 18-24 u 24-8 u
Geluidsoverlast horeca
30%
Lastig vallen van personeel
28%
Lastig vallen van klanten
26%
Woensdag
Bedreiging
25%
Donderdag
Overlast van naburig bedrijf
22%
Vrijdag
Inbraak
18%
Zaterdag
Zakkenrollen / beroving
17%
Zondag
Overlast door omwonenden
14%
Bron: Vragenlijst Veilig Ondernemen Binnenstad 2021
Mishandeling
Maandag Dinsdag
6%
Anders
25% 0%
25%
50%
75%
100%
Bron: Vragenlijst Veilig Ondernemen Binnenstad 2021 Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
15
Slachtofferschap
Veiligheidsproblemen
79% van de ondernemers geeft aan dat (zijzelf of een collega) in het afgelopen jaar slachtoffer zijn geworden van een delict. 43% krijgt zelfs te maken met twee of meer vormen van criminaliteit. In afbeelding 9 staat per delict gepresenteerd welk deel van de ondernemers hier in het afgelopen jaar slachtoffer van is geworden. Het aandeel slachtoffers is het grootst voor ruzie/scheldpartij, diefstal en vernieling. Horecaondernemers zijn vaker slachtoffer van inbraak, vernieling, ruzie/scheldpartij, bedreiging, mishandeling en seksuele intimidatie. Winkeliers zijn daarentegen vaker slachtoffer van diefstal.
Aan de respondenten is gevraagd wat voor hun bedrijf het grootste probleem is op het gebied van veiligheid. De antwoorden hierbij zijn divers. De volgende onderwerpen door 5 tot 10 respondenten genoemd: Diefstal en inbraak Parkeren en verkeer Overlast fietsen/scooters (parkeren & gedrag) Verbale en fysieke agressie Sociale overlast (alcohol/drugs/verwarde personen/daklozen)
Afbeelding 9: Van welke zaken is uw onderneming het afgelopen jaar slachtoffer geworden ? (n=58) Ruzie/scheldpartij
43%
Diefstal
43%
Vernieling
Oplossingen
29%
Bedreiging
19%
Inbraak 10% Seksuele intimidatie
3%
Mishandeling
2%
Beroving
2%
Anders
12% 0%
25%
Deze problemen vinden op uiteenlopende locaties plaats. Ondernemers ervaren deze problemen onder andere in/voor de eigen zaak. De genoemde locaties zijn verder te uiteenlopend om bijvoorbeeld straatnamen te kunnen noemen.
50%
Bron: Vragenlijst Veilig Ondernemen Binnenstad 2021
75%
100%
Aan de respondenten is gevraagd of zij een oplossing weten voor het probleem dat zij voor hun bedrijf ervaren op het gebied van veiligheid. En of zijzelf een bijdrage kunnen leveren aan de oplossing van het probleem. De meest genoemde oplossing is meer toezicht door politie, stadstoezicht, boa’s en/of camera’s. De overige genoemde antwoorden zijn divers. De volgende oplossingen zijn door enkele respondenten genoemd: Maatregelen rondom parkeren en verkeer, zoals aanpassingen in parkeermogelijkheden, het invoeren van selectief toegangssysteem en wijzigingen in routes voor groot verkeer (vrachtwagens, bussen) Maatregelen rondom fietsen/scooters, zoals meer parkeermogelijkheden creëren en een rijverbod in het winkelgebied. Eigen (extra) beveiliging van de onderneming Openbare ruimte (meer/betere verlichting, schoonhouden)
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
16
Veilig voelen Aan de respondenten is gevraagd hoe vaak men zich onveilig voelt in (de buurt van) hun onderneming. 4% voelt zich er vaak onveilig en 28% voelt zich hier soms onveilig. De overige respondenten geven aan dat dit gelijk is gebleven, weten het niet of hebben geen mening.
Wat betreft de ontwikkeling van de veiligheid in (de directe omgeving van) de onderneming is het aandeel respondenten dat denkt dat de veiligheid in de afgelopen 6 maanden is afgenomen groter dan het aandeel dat denkt dat dit is toegenomen (31% tegen 4%). Ruim de helft van de respondenten denkt dat de veiligheid gelijk is gebleven.
Afbeelding 10: Hoe vaak voelt u zich onveilig in (de buurt van) uw onderneming ? (n=57)
Afbeelding 11: Vindt u dat de veiligheid in (de directe omgeving van) uw onderneming de afgelopen 6 maanden vooruit of achteruit is gegaan? (n=55)
Vaak 4%
0%
Soms
28%
10%
20%
Vooruit
Gelijk gebleven
4% 30%
40%
50%
0%
Achteruit
55%
20%
Weet niet / geen mening 31%
40%
60%
11%
80%
100%
Bron: Vragenlijst Veilig Ondernemen Binnenstad 2021
Bron: Vragenlijst Veilig Ondernemen Binnenstad 2021
Aan de ondernemers die zich vaak of soms onveilig voelen is gevraagd naar de reden hiervan. Waarom de respondenten zich onveilig voelen in (de buurt van) hun onderneming heeft verschillende oorzaken. De belangrijkste redenen zijn: Sociale veiligheid; onveilig voelen in de buurt van daklozen, verwarde personen, mensen onder invloed van alcohol/drugs, groepen jongeren en verdacht uitziende personen. Tijdstip; onveilig voelen bij openen/sluiten onderneming, als men (’s avonds) alleen in de onderneming is of als men in het donker terug naar huis gaat. Verbale agressie, zoals scheldpartijen (wanneer je iemand aanspreekt).
Er is ook een samenvattende vraag gesteld: ‘Alles bij elkaar genomen, welk rapportcijfer geeft u voor de veiligheid in uw bedrijf en welk cijfer voor de veiligheid in de omgeving van uw bedrijf’. Respondenten geven alles bij elkaar genomen gemiddeld een 7,8 voor de veiligheid in hun bedrijf. De veiligheid in de directe omgeving van het bedrijf wordt minder goed beoordeeld, met een gemiddeld rapportcijfer van 6,4. Winkeliers geven gemiddeld een hoger rapportcijfer voor de veiligheid in de directe omgeving van hun bedrijf dan horecaondernemers.
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
17
5. Veiligheidsthema’s In dit hoofdstuk bespreken we de belangrijkste veiligheidsthema’s voor de Binnenstad. De thema’s hebben we bepaald aan de hand van de profieltaarten, de wijkveiligheidsenquête, vragenlijst veilig ondernemen, gesprekken met inwoners en met mensen die beroepsmatig in de wijk actief zijn. Voor de Binnenstad zijn dit de veiligheidsthema’s verkeersveiligheid, sociale overlast, jongerenoverlast en voertuigcriminaliteit.
Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is een belangrijk maatschappelijk thema. We willen dat alle weggebruikers veilig aan het verkeer kunnen deelnemen. In de wijkveiligheidsenquête wordt verkeer relatief vaak genoemd als veiligheidsprobleem. Aan de respondenten is gevraagd of er veiligheidsproblemen in hun buurt zijn die met voorrang moeten worden aangepakt. Veruit het grootste deel van de opmerkingen heeft betrekking op de verkeersveiligheid. Van de respondenten die aangeven dat dit een probleem is, geeft ten minste 80% aan dat dit (ook) te maken heeft met (asociaal) verkeersgedrag, zoals te hard rijden en het negeren van eenrichtingswegen. Locaties die hierbij regelmatig worden genoemd zijn: Hinthamerstraat Vughterstraat Zuid Willemsvaart Visstraat Sint Josephstraat Sint Janssingel Westwal Orthenstraat
Respondenten hebben ideeën om de verkeersveiligheid te verbeteren. Veel respondenten stellen hierbij ‘grote’ verkeersmaatregelen voor. Dit zijn veelal snelheidsbeperkende maatregelen, zoals een 30km zone, wegversmallingen, meer/hogere drempels en zebrapaden. Maar ook om maatregelen rond minder autoverkeer, zoals autoluwe gebieden/Binnenstad, eenrichtingsverkeer en toegangspoorten. Sommige respondenten noemen het verbeteren van de verkeerssituatie en verkeersveiligheid van kruispunten. Daarnaast geven veel respondenten aan dat er meer inzet/optreden door politie en stadstoezicht nodig is. Evenals het plaatsen van camera’s en flitspalen. Maar hoe verhouden deze resultaten zich tot elders in de gemeente? In de profieltaart in hoofdstuk 2 zagen we dat het deelthema parkeren & verkeer een ongunstige score heeft. Van alle wijken zijn inwoners van de Binnenstad het minst tevreden over de verkeersveiligheid in hun buurt. Behalve in Vughterpoort zijn inwoners van alle buurten in de Binnenstad minder dan gemiddeld tevreden over de verkeersveiligheid in hun buurt. We beschikken ook over gegevens van verkeersongevallen geregistreerd door de politie. Echter, niet alle verkeersongevallen zijn bekend bij de politie. Als er sprake is van alleen (lichte) materiële schade, kunnen de betrokkenen het ongeval zelf afhandelen.
De politie wordt bijvoorbeeld ingeschakeld wanneer er iemand gewond is geraakt, er een gevaarlijke situatie is ontstaan na het verkeersongeval of als emoties hoog oplopen. We nemen deze cijfers hier wel op, omdat ze een indicatie geven van de problematiek.
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
18
Het aantal verkeersongevallen in de Binnenstad was in 2020 vergelijkbaar met gemiddeld. In 2020 registreerde de politie 4,5 verkeersongevallen per 1.000 inwoners in de Binnenstad. Gemiddeld in de gemeente registreerde de politie 4,2 verkeersongevallen per 1.000 inwoners. Hierbij kan het gaan om ongevallen die plaatsvinden op gemeentelijke wegen, als op provinciale en rijkswegen. Wel is er in de Binnenstad bijna twee keer zo vaak sprake van het verlaten plaats na ongeval dan gemiddeld in de gemeente. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om parkeerschade waarbij geen gegevens door de veroorzaker zijn achtergelaten. Deze cijfers zijn niet meegerekend in de cijfers over de verkeersongevallen hierboven.
Afbeelding 12: Ongevallen in Binnenstad (2016 t/m 2020)
Waar vinden de ongevallen in de Binnenstad plaats? Via gegevens uit STAR (Smart Traffic Accident Reporting) brengen we voor ongevallen waarvan de exacte locatie bekend is in kaart waar deze hebben plaatsgevonden. Afbeelding 12 laat deze locaties zien. Het gaat over ongevallen die in de periode 2016 tot en met 2020 hebben plaatsgevonden op gemeentelijke wegen (excl. provinciale en rijkswegen). Op de volgende locaties zijn in de periode 2016 t/m 2020 tussen de 5 en 15 ongevallen geregistreerd. Het gaat daarbij om de volgende kruispunten of wegvlakken: Buitenhaven-Sint Janssingel-Visstraat Koninginnelaan-Oranje Nassaulaan-Stationplein Havensingel-Stationssingel-van der Does de Willeboissingel (hier heeft in 2019 een reconstructie plaatsgevonden) Brede Haven- De Gruyterpassage- Kruisstraat Boschdijkstraat-Brugplein-Brugstraat Kardinaal van Rossumplein-Kasternebrug Hekellaan-Oude Dieze-Pettelaarseweg Bron: STAR
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
19
Sociale veiligheid Het thema sociale veiligheid betreft overlast die kan voortkomen uit persoonlijke problemen, zoals psychische klachten of verslaving. In hoofdstuk 2 zagen we dat de Binnenstad zeer ongunstig scoort op de deelthema’s verwarde personen, daklozen en alcohol & drugs. Op deze deelthema’s zien we ongunstige resultaten voor zowel de politiecijfers als bij de beleving van inwoners. In deze paragraaf behandelen we enkele vormen van sociale overlast.
Overlast door verwarde personen Het aantal incidenten van overlast door personen met verward gedrag is tussen 2019 en 2020 gestegen. Zowel gemiddeld in de gemeente (+35%) als in de Binnenstad (+25%) (zie afbeelding 13). Het aantal overlastincidenten is van alle wijken het hoogst in de Binnenstad. Hierbij vinden naar verhouding de meeste incidenten plaats in het Zand, Binnenstad oost en Binnenstad centrum (zie afbeelding 14).
Afbeelding 13: Incidenten overlast door verwarde personen per 1.000 inw. Binnenstad
Gemeente
25 20 15 10 5 0 2016
2017
2018
2019
2020
Bron: Politie Afbeelding 14: Incidenten overlast door verwarde personen per 1.000 inw. 2020
Als we naar de ontwikkelingen in 2021 kijken, blijft het aantal incidenten van overlast door verwarde personen relatief hoog in de Binnenstad. In de periode januari t/m september 2021 waren ongeveer evenveel overlastincidenten van verwarde personen als in dezelfde maanden in 2020. In 2020 waren er veel meldingen over personen met verward gedrag in de Binnenstad, meer specifiek in het gebied tussen het station en de Wilhelminabrug. Om de overlast aan te pakken wordt samen met omwonenden en maatschappelijke partners een pakket aan beheersmaatregelen ontwikkeld. De maatregelen richten zich onder meer op zorg, handhaving, zingeving en de inrichting van de openbare ruimte.
2019
17,2
Binnenstad centrum
20,3
Binnenstad oost De Hofstad
6,4
Binnenstad noord
7,5 32,3
Het Zand Vughterpoort 2,6 18,5
Wijk Binnenstad 0
10
20
30
40
Bron: Politie
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
20
Overlast door daklozen Ook het aantal incidenten van overlast door daklozen is tussen 2019 en 2020 gestegen. Zowel gemiddeld in de gemeente (+58%) als in de Binnenstad (+88%) (zie afbeelding 15). Het aantal overlastincidenten is van alle wijken veruit het hoogst in de Binnenstad. Hierbij vinden naar verhouding de meeste incidenten plaats in het Zand en Binnenstad centrum (zie afbeelding 16). Als we naar de ontwikkelingen in 2021 kijken, blijft het aantal incidenten van overlast daklozen relatief hoog in de Binnenstad. In de periode januari t/m september 2021 waren ongeveer evenveel overlastincidenten van daklozen als in dezelfde maanden in 2020.
Afbeelding 15: Incidenten overlast daklozen per 1.000 inwoners Binnenstad
25 20 15 10 5 0 2016
Dat in de Binnenstad de meeste overlast plaatsvindt is volgens professionals logisch. In de Binnenstad zit dak- en thuislozenopvang het Inloopschip en de dag- en nachtopvang voor drugsverslaafden van Novadic-Kentron. Sinds 2017 is er in en rondom het Inloopschip extra beveiliging ingezet om de overlast in de omgeving terug te dringen.
Ervaren overlast verwarde personen/daklozen/verslaafden Uit de profieltaart in hoofdstuk 2 bleek dat inwoners in de Binnenstad beduidend meer overlast van verwarde personen en daklozen ervaren dan gemiddeld in de gemeente. Ook in de wijkveiligheidsenquête in hoofdstuk 3 wordt overlast van verwarde personen, daklozen en verslaafden regelmatig genoemd. Deze overlast gaat soms gepaard met bedelen en straatovernachtingen, zoals in portieken van woningen. Dit wordt onder andere genoemd in combinatie met drugsgebruik/ drugshandel, dronken mensen op straat en onveilig voelen. Locaties die hierbij genoemd worden zijn de Wilhelminabrug, Visstraat (o.a. Jumbo), Sint Janssingel (o.a. dakpark bolwerk Sint Jan), Westwal, Arena, Station(sweg), Hinthamerstraat en Boschveldweg.
Gemeente
30
2017
2018
2019
2020
Bron: Politie Afbeelding 16: Incidenten overlast daklozen per 1.000 inwoners 2020
2019
27,5
Binnenstad centrum 14,2
Binnenstad oost 0,9
De Hofstad
Binnenstad noord 4,3 53,0
Het Zand Vughterpoort 5,3 25,9
Wijk Binnenstad 0
10
20
30
40
50
60
Bron: Politie
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
21
Dag- en nachtopvang Het is de bedoeling dat de dak- en thuislozenopvang aan de Hinthamerstraat wordt samengevoegd met de dag- en nachtopvang voor drugsverslaafden aan de Oranje Nassaulaan. De omwonenden maken zich zorgen over de gevolgen die de samenvoeging heeft voor de leefbaarheid en veiligheid in de buurt. Om het proces zo goed mogelijk te laten verlopen is er een beheergroep ingesteld. In de beheergroep zitten onder andere vertegenwoordigers van de gemeente, politie, stadstoezicht en zorginstellingen, maar ook direct omwonenden. Het doel van de beheergroep is het leveren van een bijdrage aan het voorkomen, bestrijden en beheersbaar houden van overlast. De beheergroep heeft een beheergebied vastgesteld en een beheerplan opgesteld, waarin afspraken worden opgenomen over bijv. het garanderen van de veiligheid en leefbaarheid in de wijk, de communicatie tussen instanties onderling en de communicatie met bewoners. Daarnaast vindt de beheergroep het belangrijk om te monitoren of de samenvoeging van de dag- en nachtopvang effecten heeft op de (beleving van) de leefbaarheid en veiligheid. Onlangs is er onderzoek gedaan naar de leefbaarheid en veiligheid in de omgeving van de opvangvoorziening1. In dit onderzoek geeft 70% van de respondenten aan dat hun buurt het afgelopen jaar is verslechterd.
58% van de respondenten denkt dat hun buurt de komende jaren (verder) zal verslechteren. Daarentegen denkt 24% dat de buurt zal verbeteren. Meer dan de helft van de respondenten geeft aan dat zij de meeste overlast ervaren van zwervers/daklozen en van rondhangen van verslaafden op straat. Dit wordt veelal ervaren op de Wilhelminabrug, voor de Jumbo (Visstraat) en Stationsplein. Acht op de tien respondenten geven aan wel eens overlast van (cliënten van) de dagen nachtopvang aan de Oranje Nassaulaan te ervaren (82%). Bijna zeven op de tien respondenten weten dat begin 2022 de dag- en
nachtopvang aan de Oranje Nassaulaan wordt samengevoegd met het Inloopschip (69%). Respondenten zijn over het algemeen beduidend vaker negatief (56%) dan positief (11%) over de samenvoeging. De overige respondenten (33%) weten het niet. Na één jaar wordt het onderzoek herhaald, waarna de eerste resultaten na samenvoeging zichtbaar worden. Nog een jaar later wordt het onderzoek nog een keer gehaald.
Alcohol- en drugsoverlast In de Binnenstad vindt ruim vier keer zoveel alcohol- en drugsoverlast plaats dan gemiddeld in de gemeente. Het aantal incidenten van alcohol- en drugsoverlast is tussen 2019 en 2020 niet noemenswaardig veranderd (zie afbeelding 17). De (gedeeltelijke) sluiting van horecagelegenheden en het afgelasten van veel evenementen sinds maart 2020 heeft dus geen (grote) invloed gehad op het aantal incidenten van alcohol- en drugsoverlast. In de Binnenstad worden de meeste incidenten van alcohol- en drugsoverlast geregistreerd in het Zand. Als we naar de ontwikkelingen in 2021 kijken, dan zien we een gunstige ontwikkeling. In de periode januari t/m september 2021 waren er ongeveer twintig procent minder incidenten van alcohol- en drugsoverlast dan in dezelfde maanden in 2020. Het college heeft in de afgelopen jaren enkele plekken in de gemeente aangewezen waar een alcoholverbod geldt. Alcoholgebruik is op deze locaties niet toegestaan. Met een verbod om in het openbaar alcohol te drinken wil de gemeente een einde maken aan 'grote overlast voor bewoners, ondernemers en bezoekers'. Ook mag je op deze plekken geen aangebroken flessen of blikjes met alcoholhoudende drank bij je dragen. Met dit instrument kunnen toezichthouders optreden bij overlast op basis van alcoholgebruik.
1
Monitor leefbaarheid & veiligheid, omgeving dag- en nachtopvang Oranje Nassaulaan en Wilhelminabrug, 2021, Dimensus beleidsonderzoek
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
22
Afbeelding 17: Alcohol- en drugsoverlast per 1.000 inwoners Binnenstad
Gemeente
25 20 15 10 5 0 2016
2017
2018
2019
2020
Bron: Politie Afbeelding 18: Alcohol- en drugsoverlast per 1.000 inwoners 2020
2019
16,6
Binnenstad centrum
In de wijkveiligheidsenquête wordt overlast van rondhangende groepen, met name groepen jongeren, op straat, of in auto’s/parkeerplaatsen, regelmatig genoemd als veiligheidsprobleem. Dit wordt veel genoemd in combinatie met drugsgebruik/drugshandel, vervuiling, geluidsoverlast en (asociaal) verkeersgedrag. Deze overlast wordt vooral ervaren (in de omgeving van): Arena, Bloemenkamp, Carolushof, Pastoor de Kroonstraat, Burgemeester Loeffplein, Barbaraplaats en Visstraat.
6,4
De Hofstad
13,9
Binnenstad noord
Drugsgebruik/drugshandel wordt ervaren op verschillende locaties. Locaties die hierbij regelmatig worden genoemd zijn: Visstraat, Sint Janssingel, Westwal, Hinthamerstraat, Wilhelminabrug, Boschveldweg, Arena, Achter de Boogaard en Sint Luciaplein.
Jongerenoverlast
14,7
Binnenstad oost
Uit de profieltaart in hoofdstuk 2 bleek dat inwoners in de Binnenstad beduidend meer drugsgebruik / drugshandel ervaren dan gemiddeld in de gemeente. Ook in de wijkveiligheidsenquête in hoofdstuk 3 wordt drugsgebruik / drugshandel vaak genoemd. Dit wordt regelmatig genoemd in combinatie met overlast door verwarde personen/daklozen/ verslaafden, (asociaal) verkeersgedrag, zoals te hard rijden, overlast door rondhangende jongeren/groepen en rommel op straat/vervuiling. Onder drugsgebruik/drugshandel wordt niet de overlast van coffeeshops meegeteld. Dit wordt gepresenteerd als een aparte categorie. Een groep respondenten geeft aan hier overlast van te ervaren door het (verkeers)gedrag van bezoekers, zoals blowen op straat, te hard rijden, parkeeroverlast en doorverhandeling van softdrugs op straat aan minderjarigen.
34,2
Het Zand Vughterpoort 18,2
Wijk Binnenstad 0
Bron: Politie
10
20
30
40
In hoofdstuk 2 bleek dat het thema jeugd & veiligheid ongunstig scoort. Zo gaven eind 2019 inwoners vaker dan gemiddeld aan dat overlast van groepen jongeren voorkomt in hun buurt. Wat vooral de ongunstige score veroorzaakt bij het deelthema overlast jeugd zijn het aantal meldingen van jongerenoverlast in 2020. Sinds maart 2020 zijn er meer incidenten van jongerenoverlast geregistreerd dan in voorgaande jaren Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
23
(zie afbeelding 19). Deze toename komt doordat er meer jongerenoverlast is geregistreerd sinds de start van de coronapandemie maart 2020. Ook gemiddeld in de gemeente werd er in 2020 meer jongerenoverlast geregistreerd. Al is de stijging in de Binnenstad (+34%) minder groot dan voor de totale gemeente (+91%). Als we zouden kijken naar de resultaten van 2019, dan zou het resultaat van het deelthema overlast jeugd ongunstig zijn geweest in plaats van zeer ongunstig. Als we naar de ontwikkelingen in 2021 kijken, blijft het aantal incidenten van jongerenoverlast relatief hoog in de Binnenstad. In de periode maart t/m september 2021 waren ongeveer evenveel incidenten van jongerenoverlast als in dezelfde maanden in 2020. Daarentegen daalde in de totale gemeente het aantal incidenten in deze periode met 31%.
Afbeelding 19: Aantal incidenten van jongerenoverlast per 1.000 inwoners Binnenstad
20 15 10 5 0 2016
In afbeelding 20 staat per buurt weergegeven hoeveel incidenten van jongerenoverlast er zijn geregistreerd. In de meeste buurten was het aantal incidenten in 2020 (iets) hoger dan in 2019. In 2020 was het aantal incidenten van jongerenoverlast hoog in de buurten Binnenstad centrum, Vughterpoort, de Hofstad en het Zand. In deze buurten waren tussen de 10 en 16 incidenten van jongerenoverlast per 1.000 inwoners. Meerdere buurten in de Binnenstad scoren ongunstig op het thema jeugd & veiligheid. Dit zijn Binnenstad centrum, Binnenstad oost, de Hofstad en het Zand.
Gemeente
25
2017
2018
2019
2020
Bron: Politie Afbeelding 20: Aantal incidenten van jongerenoverlast per 1.000 inwoners 2020
2019
20
25
15,6
Binnenstad centrum 8,1
Binnenstad oost
12,7
De Hofstad 4,3
Binnenstad noord
10,0
Het Zand
13,2
Vughterpoort
12,3
Wijk Binnenstad 0
5
10
15
Bron: Politie
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
24
Voertuigcriminaliteit Onder voertuigcriminaliteit verstaan we diefstal van voertuigen (zoals diefstal van fietsen, brommers, motoren, auto’s), diefstal uit motorvoertuigen (zoals diefstal van geld, laptop of gereedschappen uit een voertuig) en diefstallen vanaf motorvoertuigen (zoals diefstal van airbags, wieldoppen of andere auto-onderdelen). De politie registreert in de Binnenstad meer voertuigcriminaliteit dan in andere wijken in de gemeente. In deze paragraaf gaan we dieper in op de onderliggende delicten.
Fietsendiefstal Van alle wijken vinden in de Binnenstad de meeste fietsendiefstallen plaats. Hieronder verstaan we diefstal van fietsen, elektrische fietsen en bromfietsen. In 2020 ging het in de Binnenstad bij 16% van de misdrijven om een diefstal van een brom- of snorfiets en bij 84% om diefstal van een (elektrische) fiets. Positief is dat het aantal fietsendiefstallen sinds 2017 met 46% afgenomen in de Binnenstad. Gemiddeld in de gemeente daalde het aantal fietsendiefstallen in deze periode met 29% (zie afbeelding 21).
Afbeelding 21: Fietsendiefstallen per 1.000 inwoners Binnenstad
30
20
10
0 2016
2017
2018
2019
2020
Bron: Politie Afbeelding 22: Fietsendiefstallen per 1.000 inwoners 2020
2019
22,7
Binnenstad centrum
In de Binnenstad vinden relatief de meeste fietsendiefstallen plaats in het Zand (omgeving station) en Binnenstad centrum (zie afbeelding 22).
Gemeente
40
13,2
Binnenstad oost 8,2
De Hofstad
13,9
Binnenstad noord
30,3
Het Zand 5,3
Vughterpoort
20,4
Wijk Binnenstad 0
10
20
30
40
Bron: Politie Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
25
Diefstal uit/vanaf auto’s Bij diefstal uit/vanaf auto’s kan het gaan om diefstallen uit auto’s (zoals diefstal van geld, laptop of gereedschappen uit een voertuig) en diefstallen vanaf auto’s (zoals diefstal van airbags, wieldoppen of andere auto-onderdelen). In de Binnenstad vinden meer diefstallen uit/vanaf auto’s plaats dan gemiddeld in de gemeente. Positief is dat het aantal diefstallen al enkele jaren afneemt, zowel in de Binnenstad als in de totale gemeente. Ten opzichte van 2016 zijn er in de Binnenstad 62% minder diefstallen uit en/vanaf auto’s. Deze afname is iets sterker dan gemiddeld in de gemeente (-58%) (zie afbeelding 24). In de Binnenstad vinden relatief de meeste diefstallen uit en vanaf auto’s plaats in Binnenstad centrum (zie afbeelding 25).
Afbeelding 24: Diefstal uit/vanaf auto’s per 1.000 inwoners Binnenstad
30
20
10
0
Diefstal van motorvoertuigen
2016
In 2020 registreerde de politie 1,1 diefstallen van motorvoertuigen per 1.000 inwoners in de Binnenstad. Hierbij gaat het in de meeste gevallen om diefstal van personenauto’s. We zien dat het aandeel diefstallen sinds 2017 afneemt in de Binnenstad (zie afbeelding 23). Afbeelding 23: Diefstal van motorvoertuigen per 1.000 inwoners
2017
2018
De Hofstad
4,5
6
Binnenstad noord
Bron: Politie
2018
2019
2020
25
5,3 8,6
Wijk Binnenstad 2017
20
6,4
Vughterpoort
2
2019
8,5
Het Zand
4
2020 12,7
Binnenstad centrum
8
0
2020
Afbeelding 25: Diefstal uit/vanaf auto’s per 1.000 inwoners
1,5
Gemeente
2019
Bron: Politie
Binnenstad oost
Binnenstad
10
2016
Gemeente
40
0
5
10
15
Bron: Politie Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
26
Deel 2: Veiligheidssituatie per buurt
1. Binnenstad centrum 2. Binnenstad oost 3. De Hofstad
4. Binnenstad noord 5. Het Zand 6. Vughterpoort
Wijkveiligheidsplan Binnenstad – december 2021
-
27
Binnenstad centrum Veiligheidssituatie: ongunstig