Document · PDF

Bijlage 1 Overzicht en toelichting financiële afwijkingen G

Gemeenteraad 9 december 2025, gemeente 's-HertogenboschBij agendapunt: Managementrapportage 20256.711 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Bijlage 1 Overzicht en toelichting financiële afwijkingen Op basis van de gegevens die voorhanden zijn verwachten we dat het boekjaar 2025 wordt afgesloten met een positief rekeningresultaat van € 23,1 miljoen. In deze bijlage behandelen we eerst de budgettaire afwijkingen. Vervolgens komen de budget neutrale onderwerpen aan bod. 1. Budgettaire afwijkingen Het reguliere voordeel bedraagt € 23,1 miljoen. In de geactualiseerde begroting 2025 gingen we nog uit van een tekort van € 2,6 miljoen. Onderstaande tabel bevat alle reguliere budgettaire afwijkingen die we verwachten, onderverdeeld naar programma’s. De belangrijkste afwijkingen worden vervolgens toegelicht (bedragen x € 1.000): Incidenteel

Uitkomst geactualiseerde begroting 2025

Uitkomst actualisatie begroting 2025 2.

Structureel, nog niet verwerkt in de begroting 2026

Eindtotaal

-2.568

-592

Personeelskosten

-607

2e Bossche burgerberaad

-50

Overige verschillen < € 50.000

Legesopbrengsten

-100

personeelskosten

200

Bestuursorganen- en ondersteuning

Structureel, al verwerkt in de begroting 2026

Dienstverlening met een kloppend hart voor de samenleving

Overige verschillen < € 50.000 4.

Gezondheid, sociale structuur en maatschappelijke ondersteuning Informele ondersteuning

-1

300

270

Personeelskosten

250

Wijk- en dorpsbudgetten

-200

Overige verschillen < € 50.000,-

-20

504

kapitaallasten

100

Personeelskosten

260

Overige verschillen< € 50.000

144

Veiligheid

-1.614

Serious Request

Cultureel klimaat

-500

Cultureel Wijkenprogramma

243

-1.227

Volksfeesten Kermissen

-92

Personeelskosten

100

Overige verschillen < € 50.000,-

-138

-83

-1.001

7. Gelijke kansen op talentontwikkeling Kapitaallasten Jongerenwerk- en participatie

Leerlingenvervoer

Onderwijshuisvesting

793

8. Verstedelijking en wonen B&P groen en reststroken

-688

personeelskosten kapitaallasten

100 112

Omgevingsvergunningen

-900

9. Openbare ruimte, water en groen

1.333

Beheer en onderhoud van de openbare ruimte

100

1.233

820

kapitaallasten

870

Overige verschillen < € 50.000

-50

11. Sport en recreatie

-15

Exploitatie Maaspoort Den Bosch

-237

Huuropbrengst vaste contracten (excl. strandbaden)

-150

kapitaallasten

221

Personeelskosten

Sporthallen Rodenborch College

Strandbaden

130

Verwijderen kunstgras sportpark De Donken

-267

-2.057

Groene Schil

-347

kapitaallasten

257

-1.930

-37

kapitaallasten 10. Bereikbare stad, dorpen en wijken

Combibad Kwekkelstijn

Sportiom 12. Energie, duurzaamheid en milieu

Werken voor derden AFV Overige verschillen < € 50.000,13. Cultuurhistorische kwaliteit kapitaallasten 14. Ruimte voor economie en voorzieningen Kapitaallasten

-551

-210 -210

-898 -210

270

-281

-611

Energiekosten

-611 270

270

Renteherziening MEI

116

Overige verschillen < € 50.000

-56

15. Werk en inkomen

7.375

BUIG resultaat

2.470

Reserve Werk- & Ontwikkelbedrijf

2.900

Personeelskosten

800

Kapitaallasten

Tijdelijke overbruggingsregel zelfstandig ondernemers (Tozo) Overige< € 50.000

1220

-55

16. Gelijke kansen op financiële redzaamheid

-200

Bankzaken en budgetbeheer

Bewindvoering

-55

Bijzondere Bijstand

-280

Overige verschillen < € 50.000 17. Beleggingen en overige baten en lasten Afdelingskosten CFA

kapitaallasten

74 4.500

4500

-70

Dividend BNG Personeelskosten

7724

CAO Catering

7.659

-164

-70 51

-124

-1.058

Liquidatie-uitkering CSV

328

Mobiliteitskosten

Omslagrente

3.068

Onvoorzien

225

RC Schatkist

650

299

Personeelskosten

281

Opbrengst vervolgingskosten

Proceskostenvergoeding

100

Uitfaseringskosten oud belastingsysteem

-157

19. Algemene uitkering gemeentefonds

8.577

Algemene uitkering voorgaande jaren

3.524

Meicirculaire/Septembercirculaire

5.053

18. Gemeentelijke belastingen

3.800

12.377 3.524

3.800

8.853

20. Diverse programma's

479

Personeelskosten

Weerbaarheid

-72

Overige verschillen< € 50.000

458

Totaal

17.199

5.823

270

23.082

Algemeen In bovenstaande tabel staan alle onderwerpen per programma uitgesplitst. De personeelskosten, kapitaalslasten en overige verschillen komen in elk programma terug. Hieronder geven we voor deze onderwerpen een korte toelichting. ➢ Personeelskosten (per saldo € 5,9 miljoen) In de actualisatie 2025 zijn de gemeentelijke loonkosten structureel verhoogd met € 4,5 miljoen. Het CPB verwachtte namelijk dat de loonvoet sector overheid voor 2025 6% zou zijn, terwijl in onze begroting uitgegaan was van 3%. In juni is een nieuwe CAO voor gemeenten afgesloten. De daarin opgenomen afspraken zijn toch meer in lijn met onze oorspronkelijke inschatting. Derhalve kan de extra reservering voor loonkosten komen te vervallen. Daarnaast wordt het voordeel grotendeels veroorzaakt doordat niet alle vacatures (direct) – zijn ingevuld, mede als gevolg van de krappe arbeidsmarkt. ➢ Kapitaallasten en omslagrente(voordeel € 3,1 miljoen) Het voordeel wordt gerealiseerd doordat investeringen worden doorgeschoven naar 2026 in verband met langere levertijden, gebrek aan personele capaciteit en vertraagde aanbestedingen. Voorbeelden zijn MIRT A2, GSB aandachtsgebieden en mobiliteit binnenstad. ➢ Overige verschillen < € 50.000 (voordeel € 0,4 miljoen) Op diverse onderdelen van de begroting ontstaan kleine voordelen, doordat budgetten niet volledig zijn aangewend.

We nemen deze kleinere verschillen wel mee, om een zo realistisch mogelijke inschatting te geven van het verwachte rekeningresultaat. Startpunt Managementrapportage 2025 Uitkomst geactualiseerde begroting 2025 en het nieuw beleid Voorjaarsnota 2026 (nadeel € 2,6 miljoen) De actualisatie van de begroting 2025 en het nieuw beleid uit de voorjaarsnota 2026 dat al in 2025 is geeffectueerd resulteerde in een tekort van € 2,6 miljoen. Feitelijk vormt dit het startpunt van deze managementrapportage. Grote budgettaire verschillen per programma Dienstverlening met een kloppend hart voor de samenleving  Legesopbrengsten (nadeel € 100.000) Voor 2025 wordt verwacht dat het aantal te vervangen reisdocumenten met circa 11% zal afnemen. In absolute aantallen komt dit neer op een daling van ongeveer 3.700 documenten. Hierdoor ontstaat een nadeel van € 100.000.  2e Bossche burgerberaad (nadeel € 50.000) De coördinatie van het tweede burgerberaad ‘Samen maken we ’s-Hertogenbosch’ kan niet worden gedekt uit reguliere uren die nu worden geleverd door andere afdelingen. Er is vervanging nodig om deze ambtelijke uren van projectleiding en deels -projectondersteuning op te vangen. Gezondheid, sociale structuur en maatschappelijke ondersteuning  Informele ondersteuning (voordeel € 270.000) Enerzijds hebben we afscheid genomen van een aantal subsidiepartners.

Anderzijds verwachten we binnen de subsidieregeling Nieuwe Initiatieven/Right2Challenge minder aanvragen vanuit de stad dan eerder geraamd. Omdat de uitgaven direct afhangen van het aantal en de omvang van ingediende initiatieven, voorzien we dat de totale subsidiebestedingen lager zullen uitvallen dan begroot. In totaal is het voordeel € 270.000.

 Wijk- en dorpsbudgetten (nadeel € 200.000) Het Wijk- en dorpsbudget is een subsidieregeling voor en door bewoners die in hun wijk, buurt of dorp aan de slag willen. Dit budget bestaat in onze begroting uit een exploitatie- en een investeringsdeel. Uitgaven ten laste van beide onderdelen werken anders door in onze begroting en jaarrekening. Bij het exploitatiebudget komen alle uitgaven in een jaar volledig ten laste van de exploitatie in dat jaar. Bij investeringsuitgaven komen enkel de rente- en afschrijvingslasten ten laste van de exploitatie van een jaar. Een uitgave is een investering, als deze nut heeft voor meerdere jaren. Hierin moeten we de boekhoudregels volgen. In de subsidieregeling is een subsidieplafond opgenomen voor het totaal aan exploitatie- en investeringsbudget, maar zonder onderscheid tussen deze twee onderdelen. We verwachten dit jaar een overschrijding op het exploitatiedeel en een onderschrijding bij het investeringsdeel. Het totaal aan uitgaven is evenwel passend binnen het subsidieplafond. Per saldo is sprake van een incidenteel nadeel van circa € 200.000 op de exploitatie. Cultureel klimaat 

Serious Request

In december 2025 is Den Bosch gaststad voor het landelijke evenement 3FM Serious Request. Dit unieke evenement biedt een uitgelezen kans om onze stad landelijk te profileren én om maatschappelijke betrokkenheid en saamhorigheid onder onze inwoners te versterken. Voor de uitvoering van het evenement is een zo reëel mogelijke raming opgesteld. Deze bestaat uit twee hoofdcomponenten: • Circa € 300.000 voor de uitvoering van het evenement, als gevolg van de afspraken in de cofinancieringsovereenkomst met NPO/3FM; Dit betreft kosten die wij, zoals bij ieder evenement op de markt, maken ten behoeve van verkeersveiligheid, beheer, veiligheid algemeen, de verplaatsing van de warenmarkt, etc. • € 200.000 voor de activatie van onze eigen inwoners. De bereidheid voor het maken van kosten voor activatie inwoners (Den Bosch Danst) is bij u gepolst in het regulier overleg met de fractievoorzitters Daarnaast worden ambtelijke uren ingezet voor de voorbereiding en uitvoering. We verwachten het grootste deel van deze uren alsmede een beperkt deel van de externe kosten af te kunnen dekken vanuit de reguliere begroting. Tot slot is sprake van een investering in de aanleg van glasvezel op de Markt, welke voortvloeit uit de overeenkomst met de NPO. Deze investering ad. €84.000 is niet alleen van betekenis voor dit evenement, maar ook hierna.

De kapitaallasten hiervan verwerken we via de actualisatie in de begroting 2026. Per saldo verwachten we op basis van de huidige inzichten in de jaarrekening 2025 een extra last van circa € 500.000.  Cultureel Wijkenprogramma (voordeel € 243.000) De subsidie voor het cultureel wijkenprogramma wordt slechts gedeeltelijk beschikt. Dit komt doordat het meer tijd vergde dan verwacht om bestuursleden te werven, een stichting op te richten en bedrijven aan het programma te verbinden. Daarom heeft het bestuur besloten in 2025 alleen een pilot te starten. Het resterende budget ad € 243.000 valt daarmee vrij.  Volksfeesten (nadeel € 1.227.000) In 2025 hebben we als gemeente een nadere professioneringsslag gemaakt ten aanzien van carnaval en D’n Elfde van d’n Elfde. Deze wijziging was nodig om de leefbaarheid en de balans in de stad tussen het volksfeest en de overige gebruikers van onze stad voor de toekomst te kunnen waarborgen. We zien namelijk nog steeds een toename in het aantal bezoekers van het volksfeest carnaval en D’n Elfde van d’n Elfde en de populariteit daarvan. Deze toename dienen we in goede banen te leiden. De ontwikkeling naar een meer duurzame vorm van carnaval en D’n Elfde van d’n Elfde zal de komende jaren nog verder vorm krijgen.

De afgelopen jaren zagen we ook al budgettaire overschrijdingen op volksfeesten die in de recente maraps over afgelopen jaren kenbaar zijn gemaakt. Echter de huidige ontwikkeling vraagt op dit moment meer van ons, dan dat we de afgelopen jaren hebben ingezet. Veel van de kosten die in 2025 zijn gemaakt waren er ook al in het verleden, maar zijn in 2025 sterk toegenomen. Hoewel de intentie is dat we kosten op termijn terugdringen, verwachten we een nadeel van € 1,2 miljoen op evenementen en volksfeesten waarbij het grootste deel veroorzaakt is door carnaval. We hebben de activiteiten en daarmee kosten ronden evenementen nu scherp inzichtelijk en creëren daarmee grip. We zullen

richting de begroting 2027 de situatie rondom deze volksfeesten nog verder in kaart brengen en eventuele keuzes hieromtrent aan de raad voorleggen.  Kermissen (nadeel € 92.000) Er is een dalende trend zichtbaar in de kermis inkomsten. Door stijgende kosten bieden exploitanten lagere bedragen voor kermisplaatsen. Dit leidt naar verwachting in 2025 tot een nadeel van € 92.000. Gelijke kansen op talentontwikkeling  Jongerenwerk- en participatie (voordeel € 65.000) Het flexibel budget binnen de subsidieregeling Jongeren wordt tot nu toe beperkt benut, wat zorgt voor een voordeel van € 65.000.  Leerlingenvervoer (voordeel € 60.000) We verwachten een klein positief financieel resultaat. De kosten voor de gereden ritten vallen iets lager uit dan vooraf ingeschat (achterliggend budget is > € 2 miljoen).  Onderwijshuisvesting (voordeel € 793.000) In 2025 voeren we diverse bouwprojecten uit in lijn met het IHP. Omdat nog niet alle projecten uit termijn 0 volgens de planning van het raadsvoorstel IHP zijn afgerond, valt bij de jaarrekening circa € 0,8 miljoen aan kapitaallasten vrij. Verstedelijking en wonen  Groen en reststroken (nadeel € 210.000) Conform de door het college vastgestelde Uitvoeringsregels groen- en reststroken worden in beginsel geen gronden meer verkocht of verhuurd.

Dit is een bewuste keuze om zoveel mogelijk gronden in eigendom te houden vanwege de energie transitie en –congestie, waarvoor nog niet voorziene boven- en ondergrondse voorzieningen nodig zijn. Hierdoor vallen de begrote inkomsten naar verwachting € 210.000 lager uit.  Omgevingsvergunningen (nadeel € 900.000) We constateren een daling van de opbrengsten uit leges voor bouwvergunningen van circa € 900.000. Hoewel het totale aantal aanvragen stabiel blijft, neemt vooral het aantal grote bouwprojecten (met bouwkosten boven € 1.000.000 en dus hogere legesopbrengsten) af. Dit beeld sluit aan bij de landelijke trend: in de eerste vijf maanden van 2025 werden 14% minder bouwvergunningen afgegeven dan in dezelfde periode een jaar eerder (bron: CBS). De terugloop in aanvragen kan onder meer worden verklaard door de piek in 2024 in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet, de complexiteit van projectontwikkeling, juridische procedures en de stikstofproblematiek. Aangezien het aantal en de omvang van bouwaanvragen vraaggestuurd zijn, leidt het uitblijven van grote projecten naar verwachting over het gehele jaar tot lagere legesopbrengsten. Voor 2026 hanteren we vooralsnog de huidige raming, maar we signaleren hierbij een reëel risico op lagere legesinkomsten.

In de komende periode voeren we een nadere analyse uit en bekijken we mogelijke beheersmaatregelen, zoals een aanpassing van de legestarieven of het terugschalen van personele inzet en inhuur. Begin 2026 wordt een verdiepende analyse uitgevoerd om te bepalen of de daling structureel van aard is. Indien dit het geval blijkt, zal bij de begroting 2027 onder andere worden gekeken naar de tarifering van de verschillende leges, met het oog op kostendekkendheid voor de komende jaren. Openbare ruimte, water en groen  Beheer en onderhoud van de openbare ruimte (voordeel € 100.000) Binnen het beheer en onderhoud van de openbare ruimte worden jaarlijks keuzes gemaakt om zo optimaal mogelijk invulling te geven aan uitvoering van het beleidsplan. In 2025 is ervoor gekozen om met name extra inzet te plegen op oevers, bomen en openbare verlichting. Dit is mogelijk door een lagere inzet op verhardingen, kunstwerken en vestingwerken. Per saldo wordt een klein voordeel van € 100.000 op het beheer en onderhoud van de openbare ruimte verwacht.

Sport en recreatie  Combibad Kwekkelstijn (voordeel € 50.000) Restitutie van subsidie door Combibad Kwekkelstijn B.V. vanwege het bereiken van de maximale hoogte van de algemene reserve van de B.V. Het voordeel bedraagt € 50.000.  Exploitatie Maaspoort Den Bosch (nadeel € 237.000) De overschrijding is het gevolg van een aantal incidentele kostenposten, waaronder extra uitgaven voor personeel. Als gevolg van extra kosten in verband met vervanging van langdurige ziekte, extra stagevergoedingen en de inzet van een extra event coördinator. Dit jaar is de orderportefeuille van de Maaspoort zeer goed gevuld, ook met aantal aansprekende topsport evenementen waaronder het WK handbal. Om al die evenementen goed te laten verlopen was de inzet van een extra event coördinator noodzakelijk. Tenslotte zijn er incidentele onvermijdbare uitgaven gedaan die vooraf niet begroot waren, zoals de aanschaf van een hoogwerker, kosten voor een akoestisch onderzoek om de geluiduittreding vanuit de hal te beperken en het ontbinden van een arbeidscontract.  Huuropbrengst vaste contracten (excl. strandbaden) (nadeel € 150.000) De huurinkomsten o.b.v. vaste huurcontracten worden conform contracten geïndexeerd met de CPI.

In de gemeentelijke begroting is in voorgaande jaren een andere (hogere) index toegepast, waardoor deze inkomsten te hoog begroot zijn en er een nadeel ontstaat van € 150.000  Sporthallen Rodenborch College (voordeel € 90.000) Het beheer van de sporthallen voor sportgebruik was ingevuld door de foyerhouder. Het voordeel is ontstaan doordat we daarmee niet apart, eigen beheer hebben ingezet. In de praktijk is er onvoldoende beheer en zien we ons genoodzaakt in de toekomst toch meer (eigen) beheer in te zetten.  Strandbaden (voordeel € 130.000) Vorig jaar was het eerste jaar zonder toezicht op de strandbaden. Tegenover wegvallende kosten van inzet personeel staan o.a. wegvallende inkomsten van exploitanten. Per saldo heeft dit geleid tot een voordeel van € 130.000  Verwijderen kunstgras sportpark De Donken (nadeel € 267.000) Om het voormalige voetbalcomplex van TGG op de Donk gereed te maken voor woningbouw diende de oude kunstgrasmat verwijderd te worden. Het betreft hier een van de eerste generatie kunstgras voetbalvelden waarbij gebruik gemaakt is van rubber infill en een rubberlava onderlaag. Het verwijderen van de mat, onderlaag en noodzakelijke sanering van de bodem eronder betekent een aanzienlijke kostenpost die niet voorzien was.  Sportiom (voordeel € 74.000) Aan Sportfondsen ’s-Hertogenbosch B.V.

wordt vanaf 2024 jaarlijks een energiebijdrage verstrekt van maximaal € 630.000 per jaar ter compensatie van hogere energiekosten van Sportiom. Deze bijdrage wordt o.a. lager vastgesteld als de energietarieven dalen. De werkelijke bijdrage over 2024 is € 74.069 lager uitgevallen. De afrekening heeft plaatsgevonden in 2025 en het voordeel wordt verwerkt in de jaarrekening 2025. Energie, duurzaamheid en milieu  Groene Schil (nadeel € 347.000) De gemeente ’s-Hertogenbosch (feitelijk de voormalige gemeente Maasdonk) stelde onder de Wet ruimtelijke ordening de Structuurvisie Groene Schil Nuland vast. Op basis van deze structuurvisie kon de gemeente in een anterieure overeenkomst met initiatiefnemers een bepaling opnemen voor een financiële bijdrage aan het Reconstructiefonds De Groene Schil. Vanuit dit fonds zijn de kosten die betrekking hadden op de kwaliteitsverbetering van het gebied rond Nuland (buitengebied), zoals benoemd in de structuurvisie, bekostigd. Door een financiële bijdrage voor dit fonds te vragen aan initiatiefnemers zijn de kosten voor de kwaliteitsverbetering evenredig verdeeld over de verschillende bouwplannen in het gebied. Op het moment dat de Omgevingsvisie is vastgesteld en in werking treedt komt de Structuurvisie Groene Schil Nuland te vervallen. Hiermee komt de juridische basis voor het vragen van een financiële bijdrage aan het

Reconstructiefonds De Groene Schil te vervallen. Financieel betekent dat dat de gemeente geen bijdragen meer ontvangt en dat de restant boekwaarde administratief zal moeten worden afgeboekt. De huidige boekwaarde bedraagt € 1.372.319. Op basis van contractuele afspraken wordt er nog € 190.000 in rekening gebracht bij een initiatiefnemer, waarmee de boekwaarde wordt teruggebracht naar € 1.182.319. Een aantal jaar geleden is een verliesvoorziening getroffen van € 830.000. Per saldo betekent dit een financiële afwijking van € 352.319. Daarnaast is er een rest kavel verkocht waardoor de totale afwijking € 347.446 bedraagt.  Werken voor derden AFV (nadeel € 1.930.000) Ondanks alle verbeteringen vergen sommige kwetsbaarheden in de organisatie een langere herstelperiode. Een sprekend voorbeeld hiervan is grip op de bedrijfsvoering. Dit uitte zich al in de jaarrekening van 2024 met een nadeel, welke niet bij de MARAP 2024 inzichtelijk was. Nieuwe financiële stuurinformatie leidt tot het inzicht dat we een te positieve inschatting voor de actualisatie van 2025 hebben gemaakt, ondanks kostenbesparingen die wel zijn gerealiseerd in de uitvoering. Het komt erop neer dat de afgelopen jaren opgelopen onbalans in de bedrijfsvoering niet in een enkel jaar te verhelpen is. We constateren dat het ook voor dit jaar een te grote opgave is om binnen de begrote budgetten te blijven.

Naar verwachting komen we - bovenop het bedrag van de actualisatie - €1,7 tot €1,9 miljoen tekort. Het grootste nadeel wordt veroorzaakt door overcapaciteit van de overslaghal. Door het stoppen van het bedrijfsmilieustation en het regionaal sorteercentrum in het kader van de veiligheid, missen we een deel van de financiële dekking van de overslaghal. Diezelfde overslaghal is ook duurder geworden door alle ingrepen die gedaan zijn om de veiligheid te verhogen, zoals het extra toezicht op veilig werken en de nieuwe vloeistofdichte vloer. Daarnaast huren we op regelmatige basis nog extern wagens en bijbehorend personeel in voor bepaalde transporten, waar we op dit moment nog onvoldoende eigen gekwalificeerd personeel hebben. Verder is duidelijk geworden dat het uurtarief van de inhuur is geïndexeerd (inflatiecorrectie), maar dat de tarieven voor inhuur door schaarste op de arbeidsmarkt sterker zijn gestegen dan de toegepaste indexatie in onze begroting. Ook zien we dat de tarieven in de overeenkomsten met regiogemeenten niet goed aansluiten bij onze begrote activiteiten. Dit pakken we aan door nieuwe dienstverleningsovereenkomsten voor te bereiden (inclusief risico-opslag). Ruimte voor economie en voorzieningen  Energiekosten (voordeel € 270.000) De compensatie voor hogere energietarieven is gemeentebreed verdeeld op basis van het historische verbruik binnen de gemeente.

Een deel van dit verbruik had echter betrekking op energiekosten die doorbelast worden aan externe gebruikers van gemeentelijke panden. Hierdoor ontstaat een voordeel.  Renteherziening MEI (voordeel € 116.000) In 2021 heeft ons college de rente- en aflossingsbetalingen door NV MEI met 2 jaar opgeschort. In 2024 is conform de leningsovereenkomst de rente herzien. Hierdoor is de rente verlaagd. De benodigde financiering is door de gemeente 1-op1 ingeleend. Doordat de MEI twee jaar later pas de rente betaalt, ontstaat zowel in 2025 en 2026 een incidenteel voordeel. Dit is ook zo verwerkt in de begroting 2026. Werk en inkomen  BUIG resultaat (voordeel € 2.470.000) Op de BUIG wordt per saldo wordt een voordelig resultaat verwacht van € 8,5 miljoen, dit is € 2,5 miljoen hoger dan het begrote voordeel van €6,0 miljoen en bestaat uit: 1. Uitkeringskosten; € 1,3 miljoen nadeel Bij de begrotingsactualisatie 2025 is conform de prognose door het CPB in haar Macro Economische Verkenning (MEV) van september 2024, uitgegaan van een landelijke stijging van het aantal uitkeringen met 0,28%. Op basis hiervan is het gemiddeld aantal uitkeringen in 's-Hertogenbosch geactualiseerd begroot op 3.112 uitkeringen. Inmiddels geeft de concept MEV (juli 2025) publicatie van het CPB een landelijke prognose van 1,41% stijging.

In deze managementrapportage wordt een gemiddeld aantal uitkeringen van 3.117 in 's-Hertogenbosch verwacht, 5 meer dan geactualiseerd begroot. Per ultimo 2025 wordt een eindstand verwacht van 3.130, dit betreft een stijging van 0,71% en ligt lager dan de landelijke prognose. Het financieel effect van deze zeer beperkte stijging is marginaal.

Het nadeel van circa € 1,3 miljoen wordt verklaard door: - Afbouw van de algemene heffingskorting, waardoor de gemiddelde uitkeringsprijs meer is gestegen dan was voorzien in de geactualiseerde begroting. Het nadelig effect hiervan bedraagt €1,3 miljoen waarvoor we worden gecompenseerd in het BUIG budget. - € 0,1 miljoen voordeel wegens lagere kosten BBZ, een voordeel op de sociaal debiteuren en een hogere stijging van de inkomstenkorting. - € 0,1 miljoen nadeel door het beperkt hogere aantal uitkeringen 2. Loonkostensubsidie; € 0,3 miljoen nadeel Naar verwachting wordt een hoger gemiddeld aantal plaatsingen met loonkostensubsidie gerealiseerd dan begroot bij de actualisatie (660 fte i.p.v. 646 fte) en ligt de gemiddelde prijs beperkt hoger dan begroot. Dit heeft tezamen hogere kosten van € 0,3 miljoen tot gevolg. 3. BUIG Budget; € 4,4 miljoen voordeel Op 30 september is het definitieve BUIG budget macro en per gemeente gepubliceerd. Hieruit blijkt dat het BUIG budget 2025 voor onze gemeente circa € 4,4 miljoen hoger is dan begroot. Dit wordt voor circa € 4,0 miljoen veroorzaakt door de verwachte effecten vanuit Rijksbeleid (zoals compensatie afbouw algemene heffingskorting), realisaties voorgaand jaar, conjunctuur effecten en indexatie. Het aandeel van onze gemeente in het macro budget voor de loonkostensubsidies ligt 0,07% hoger dan begroot (voordeel € 0,4 miljoen).

Voor de uitkeringen is het gemeentelijk aandeel vrijwel conform onze begroting. 4. Reserve mutatie; € 0,3 miljoen nadeel Omdat het BUIG budget naar verwachting 2025 hoger is, wordt ook de storting in de reserve Fonds Werk en Inkomen (FWI en 7,5% van het gemeentelijk BUIG budget) hoger. De hogere storting vormt een nadeel in de exploitatie van € 0,3 miljoen.  Reserve Werk- & Ontwikkelbedrijf (voordeel € 2.900.000) Na toevoeging van de incidentele voordelen aan de reserve Werk- & Ontwikkelbedrijf komt deze boven haar toegestane maximale stand van 9,6 miljoen (15% van de achterliggende budgetten). Conform de geldende afspraken zal de reserve derhalve worden afgeroomd ten gunste van de algemene middelen.  Tijdelijke overbruggingsregel zelfstandig ondernemers (Tozo) (voordeel € 1.220.000) Ter dekking van kosten voortvloeiend uit de afwikkeling van de Tozo-regeling is in het verleden rekening gehouden door middel van het opnemen van een balanspost. Uit een herziene raming blijkt dat de kosten lager zullen uitvallen. Als gevolg van deze bijstelling ontstaat een voordeel van circa € 1,2mln in 2025. Gelijke kansen op financiële redzaamheid  Bankzaken en budgetbeheer (voordeel € 90.000) Dit positieve verwachte resultaat ontstaat doordat we rente op het lopende saldo van de Kredietbank ontvangen.

 Bewindvoering (nadeel € 55.000) Door lagere instroom dan verwacht in de eerste helft van 2025 ontstaat er een klein tekort op ons eigen Bewindvoeringskantoor.  Bijzondere Bijstand (nadeel € 280.000) Sinds 2023 zien we een stijging in de aantallen IIT. Deze stijging lijkt zich ook dit jaar door te zetten, waarmee het nietgebruik van de regeling vermindert. De komende jaren zal duidelijk worden of het huidige gebruik van de IIT een structureel beeld is. De bijzondere bijstand is een open-einde regeling waarvan de aard en het aantal klanten kan fluctueren van jaar tot jaar. Dit jaar zien we bijvoorbeeld een incidentele, niet te voorziene, toename in de begrafeniskosten. Daarnaast zien we de bewindvoeringskosten in de bijzondere bijstand wat toenemen. Dit komt enerzijds door een hogere indexatie van bewindvoeringstarieven en anderzijds door een lichte stijging in het aantal onder bewind gestelden. We weten nog niet of dit een incidentele ontwikkeling is. Wel is duidelijk dat, door een afwijking tussen de landelijke indexatie van de tarieven

voor bewindvoering en onze eigen gemeentelijke indexatie, er een structureel tekort ontstaat. Voor 2025 gaat het om ca. € 52.000. Beleggingen en overige baten en lasten  Afdelingskosten CFA (voordeel € 74.000) Het voordeel ontstaat m.n. door niet begrote opbrengsten van aanmaningskosten (€ 40.000) en een voordeel op kosten betalingsverkeer.  Catering (nadeel € 70.000) Voor catering wordt een nadeel verwacht. In 2025 zijn alle kosten voor catering centraal geboekt in plaats van bij de afdelingen die gebruik hebben gemaakt van deze dienstverlening. Tegenover dit nadeel staan derhalve voordelen op andere programma’s, onder overige verschillen.  Dividend BNG (voordeel € 51.000) De winst van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) over 2024 is EUR 40 miljoen hoger uitgevallen dan 2023. De stijging van het resultaat wordt verklaard door de groei van de leningenportefeuille en door hogere liquiditeitsopslagen in de markt voor overheden en organisaties in de publieke sector. De hogere winst leidt tot een hoger dividend.  Liquidatie-uitkering CSV (voordeel € 328.000) De resterende activiteiten van CSV Amsterdam B.V. met betrekking tot de verkoop van Attero Holding N.V. zijn afgerond. De gerechtelijke procedure met de Belastingdienst over de naheffingsaanslag afvalstoffenbelasting is geëindigd, en er zijn geen openstaande rechten of verplichtingen meer voortvloeiend uit deze transactie.

In de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van 17 april 2025 is unaniem besloten tot de ontbinding en liquidatie van CSV Amsterdam B.V. In dat kader is een liquidatiebalans opgesteld en goedgekeurd, en is ingestemd met een uitkering van de resterende liquide middelen aan de aandeelhouders. De gemeente 's-Hertogenbosch heeft EUR 318.000 ontvangen. Daarnaast viel het dividend Enexis € 9.000 hoger uit dan begroot.  Mobiliteitskosten (voordeel € 80.000) Het budget voor dienstreizen wordt naar verwachting niet volledig gebruikt.  Onvoorzien (voordeel € 225.000) In 2025 is geen beroep gedaan op de post onvoorzien.  RC Schatkist (voordeel € 650.000) Als gevolg van de ontvangen bevoorschotting van het Rijk voor specifieke uitkeringen hebben we een positief kassaldo. We zijn verplicht dit af te storten in de Schatkist. De rentevergoeding die we hierover ontvangen is begroot, maar valt in werkelijkheid € 650.000 hoger uit. We merken op dat het lastig is om deze opbrengst goed in te schatten, omdat deze enerzijds afhankelijk is van de kaspositie van de gemeente en anderzijds van het rentebeleid van de ECB. We verwachten dat het kassaldo eind 2025 fors lager zal zijn, doordat we een lening van EUR 30 miljoen gaan aflossen en we elk jaareinde zien dat we meer betalingen dan ontvangsten hebben (ongeveer 20 miljoen).

Gemeentelijke belastingen  Opbrengst vervolgingskosten (voordeel € 75.000) Op basis van de realisatie tot en met augustus en de ontvangsten van de afgelopen jaren in de resterende maanden van het jaar verwachten we voor dit jaar een voordeel op de opbrengst van vervolgingskosten.  Proceskostenvergoeding (voordeel € 100.000) Door een lager aantal bezwaarschriften en gewijzigde regelgeving wordt er minder uitgegeven aan proceskostenvergoedingen.

 Uitfaseringskosten oud belastingsysteem (nadeel € 157.000) Er is voor de overgang naar een nieuw belastingpakket gekozen voor een langere implementatietijd. Hierdoor zijn de hostingkosten van het oude belastingsysteem met een jaar verlengd. Algemene uitkering gemeentefonds  Algemene uitkering voorgaande jaren (voordeel € 3.524.000) Onze uitkering uit het gemeentefonds voor 2022, 2023 en 2024 is opwaarts bijgesteld. Dit betreffen wijzigingen in de uitkeringsfactor en basisgegevens. Deze gegevens komen van het Rijk. Zolang nog niet alle basisgegevens zijn vastgesteld, kunnen aanpassingen van de uitkering blijven plaatsvinden. 

Meicirculaire/Septembercirculaire (voordeel € 8.853.000)

Meicirculaire De meicirculaire leidde tot een opwaartse bijstelling van onze uitkering uit het gemeentefonds. Het accres werd met EUR 3,2 miljoen naar boven bijgesteld en ook ons aandeel in het fonds nam EUR 1,6 miljoen toe. Daartegenover stond een verlaging van de onderschrijding op het BTW-compensatiefonds van EUR 1 miljoen. Septembercirculaire De actualisatie van basisgegevens 2025 zorgt van een opwaartse bijstelling voor de Algemene Uitkering 2025. Deze gegevens komen van het Rijk. Zolang nog niet alle basisgegevens zijn vastgesteld, kunnen aanpassingen van de uitkering blijven plaatsvinden. De omvang van het gemeentefonds wijzigt hierdoor niet, maar als onze basisgegevens harder stijgen dan het landelijk gemiddelde, neemt ons aandeel in het gemeentefonds toe (voordeel € 1,9 miljoen). Daarnaast is er in het boekjaar 2025 sprake van een onderbesteding op het BTW-compensatiefonds. Deze onderbesteding wordt toegevoegd aan het gemeentefonds en leidt voor onze gemeente tot een hogere gemeentefondsuitkering van € 3,1 miljoen. Diversen  Weerbaarheid (nadeel € 72.000) ’s-Hertogenbosch staat, net als de rest van Nederland en Europa, voor een nieuwe realiteit waarin maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht geen keuze meer zijn, maar een noodzaak. Crises volgen elkaar sneller op, worden complexer en houden langer aan.

Denk aan langdurige stroomuitval, hoogwaterproblematiek, cyberaanvallen en hybride dreigingen. De traditionele benadering van crisisbeheersing – waarin de overheid optreedt en burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties ontvangers zijn van hulp – is in deze context niet langer toereikend. Daarom is een mindshift nodig: van een overheid die problemen oplost voor de samenleving naar een overheid die samen met de samenleving werkt aan voorbereiding, reactie en herstel. In ’s-Hertogenbosch werken we het komende halfjaar aan de bouw van een breed programma Maatschappelijke weerbaarheid. Hiervoor is onlangs een aanjager aangesteld. Het is een forse, nieuwe opgave. Het rijk vraagt gemeenten om snel in actie te komen. Tegelijkertijd ontvangen gemeenten van het rijk nog geen financiële middelen voor deze opgave. Gezien de urgentie en het belang is de verwachting dat het rijk op afzienbare termijn wel met een aparte financiering voor gemeenten gaat komen. Om snel van de kant te komen, zijn wij genoodzaakt om op korte termijn al personele en out-of-pocket kosten te maken. We ramen dit op € 72.000 voor 2025/Q4. We melden dit nu bij de Marap. Voor 2026/Q1 ramen wij eveneens € 72.000. We voeren dat op bij de Actualisatie van de begroting 2026. Als het Rijk daadwerkelijk over de brug komt, zien we dit dus als een voorfinanciering.

Budgettair neutrale afwijkingen

In het rekeningresultaat zijn al diverse verrekeningen met reserves en voorzieningen opgenomen, omdat hierover reeds specifieke afspraken zijn gemaakt met de raad. Een voorbeeld is het Sociale Domein. Voor enkele gesloten circuits, zoals Inzameling afval eigen inwoners (afvalstoffendienst) zijn geen majeure afwijking geconstateerd. Onderstaand lichten wij de belangrijkste afwijkingen toe op deze zogenaamde 'gesloten circuits'. Riolering De lagere kapitaallasten als gevolg van onderbesteding op de investeringsuitgaven en de lagere energiekosten bij gemalen, veroorzaakt door het droge voorjaar, zorgt voor een voordeel van € 0,9 miljoen. Dit voordeel zorgt voor een lagere onttrekking uit de voorziening dan begroot ad € 0,9 miljoen. Jeugdhulp (incl. programma jeugdhulp) In 2025 blijft de vraag naar jeugdhulp toenemen. Op basis van de eerste zes maanden van het jaar verwachten we een stijging van circa 10% in het aantal meldingen bij onze toegang. De toename van de kosten voor jeugdhulp is niet uniek voor ’s-Hertogenbosch, maar zichtbaar in vrijwel heel Nederland. In de begroting was al een tekort van bijna € 3 miljoen op de Jeugdwet geraamd. Ten opzichte van deze begroting verwachten we in 2025 circa € 0,7 miljoen extra uitgaven. Het Rijk heeft via de meicirculaire 2025 structureel € 4,0 miljoen aan compensatie toegekend.

Per saldo kunnen we hierdoor in 2025 ongeveer € 0,3 miljoen toevoegen aan de reserve Sociaal en Zorgfonds. We signaleren in de gehele keten dat specifieke doelgroepen vaker en/of langer ondersteuning vragen van medewerkers van Toegang en Regie. Daarnaast worden de hulpvragen complexer. In sommige situaties is inzet van meerdere medewerkers tegelijkertijd noodzakelijk, bijvoorbeeld om de veiligheid te waarborgen. Hoewel het financiële resultaat licht positief is, is de stijging van de kosten ten opzichte van de jaarrekening 2024 aanzienlijk. De uitgaven nemen in 2025 met € 6,7 miljoen toe ten opzichte van 2024. Voor het programma Jeugdhulp was in 2025 € 3,5 miljoen beschikbaar. Met het programma jeugdhulp verlichten de druk op- en bevorderen de toegankelijkheid van jeugdhulp voor de meest kwetsbare kinderen en gezinnen door het vrij toegankelijke aanbod jeugdhulp meer toe te snijden op de werkelijke behoefte van kinderen, jongeren en ouders. Deze vrij toegankelijke jeugdhulp is beschikbaar op voor hen logische plekken, zoals op school of bij de huisarts. Naar verwachting blijft er aan het eind van het jaar € 0,5 miljoen over. Dit bedrag voegen we toe aan de reserve sociaal & zorgfonds. We reserveren deze middelen voor komende jaren.. In 2025 zijn bovendien nieuwe samenwerkingsafspraken gemaakt binnen de regio Noordoost-Brabant.

Deze treden in werking per januari 2026 en dragen bij aan de realisatie van de doelen uit het Koersplan Veilig in Afhankelijkheid. Het beschikbare budget van € 640.000 uit 2025 wordt hiervoor ingezet. WMO Inwoners die extra ondersteuning nodig hebben, kunnen gebruikmaken van Wmo-voorzieningen. Voor 2025 verwachten we een totaal nadeel van circa € 0,2 miljoen. Dit nadeel bestaat uit een positief resultaat van € 0,1 miljoen door minder verstrekte Wmo-voorzieningen, een nadeel van € 0,5 miljoen bij Wmo-begeleiding door een toename van het aantal cliënten, en een tekort van € 0,2 miljoen als gevolg van meer maatwerkvoorzieningen. Door verjonging van het personeelsbestand en het later invullen van vacatures ontstaat daarentegen een voordeel van € 0,4 miljoen. Alle voor- en nadelen zijn verrekend met het Sociaal- en Zorgfonds. Regionaal Beschermd wonen/maatschappelijke opvang De zorginkoop van beschermd wonen is in 2025 € 0,7 miljoen hoger dan begroot, dit komt met name door een hoger aantal cliënten met indicatie intramuraal intensief. Wij zien een toename in het aantal maatwerkvoorzieningen, dit geeft een nadeel van ca. € 0,25 miljoen. Daarnaast heeft er een afrekening plaatsgevonden voor de zorginkoop uit 2024 dit geeft een voordeel van € 0,25 miljoen.

Voor het regionaal uitvoeringsbudget BW/MO verwachten wij een voordeel van € 0,2 miljoen, dit komt door lagere uitgaven dan begroot voor de projectkosten VLV en het project zachte landing in de wijk. Er zijn op dit moment geen hoge uitgaven VLV, waar wel rekening mee was gehouden in de begroting. Er zijn enige juridische kosten vanwege de Raad van State-zitting in september 2025 en er zijn beperkte projectkosten in verband met de zoektocht naar een nieuwe locatie voor de VLV vanaf 2031. Het project ‘Zachte landing in de wijk’ was regionaal begroot, maar de regio

heeft inmiddels besloten dat het effectiever is om deze preventieprojecten lokaal te gaan borgen. Voor de winteropvang verwachten wij een voordeel van € 0,1 miljoen, het onderzoek naar nieuwe locatie loopt nog. De personeelskosten voor de uitvoerende teams van regie vallen € 0,3 miljoen lager uit dan begroot. Dit komt met name door extra financiering vanuit incidentele projecten. Alle voor- en nadelen worden verrekend met de Reserve Sociaal & Zorgfonds en Reserve Beschermd wonen & Maatschappelijke opvang regionaal. Beschermd Wonen/Maatschappelijke opvang (BW/MO) lokaal Op het lokale uitvoeringsprogramma BW/MO verwachten we een voordeel van € 0,2 miljoen. Dit betreft met name een voordeel op de lokale aanpak dakloosheid. Voor de lokale aanpak dakloosheid wordt er op de 3 bestedingsdoelen aanpak ontwikkeld, maar de werkelijke bestedingen voor 2025 liggen lager. Het ontwikkelen van werkelijke projecten die aansluiten op of versterken van wat al loopt, kost meer tijd dan verwacht. Opvang ontheemden Ten behoeve van de vestiging van een AZC op Pettelaarpark is een Leefbaarheidsplan (inclusief afspraken over veiligheid) opgesteld. Ten behoeve van een zachte landing van het AZC zijn maatregelen met het oog op veiligheid en participatie/integratie intensiever uitgevoerd dan aan de voorkant begroot. Waar dat kon zijn maatregelen overigens ook weer afgebouwd, waar dat kon.

Tegelijkertijd zijn de voorbereidingen gestart t.b.v. een AZC op de Kruithoorn. In samenwerking met het COA ook daar gewerkt aan een zachte landing. De ambtelijke voorbereiding van de realisatie (communicatie, omgevingsmanagement, technische voorbereiding/begeleiding van het COA etc.) is intensiever dan verwacht. Deze kosten gaan hoger uitvallenen zullen een extra onttrekking uit de reserve opvang ontheemden veroorzaken. Eind oktober komt er een nieuwe doorkijk op het reserveverloop. Daarnaast faciliteren we in onze gemeente al jaren een opvang (Parallelweg) en een infopunt voor ongedocumenteerde vluchtelingen. In onze opvang aan de Parallelweg verblijven kwetsbare mensen, waarvoor geen andere voorliggende voorzieningen aanwezig zijn, ook niet landelijk. Zolang we de opvang in lijn met het huidige rijksbeleid uitvoeren, zetten we tot nader order onze aanpak voor Ongedocumenteerden voort. Eind 2024 is bij de opvanglocatie aan de Parallelweg een onveilige woon- en leefsituatie geconstateerd, waardoor direct ingrijpen nodig was om de veiligheid van de bewoners te waarborgen. Tijdelijke opvang vond plaats in de Oekraïne-opvang aan de Hervensebaan. Op termijn wordt de Hervensebaan-locatie ontmanteld, waardoor daar geen langdurige opvang mogelijk is.

Dit maakte een snelle verbouwing van de panden aan de Parallelweg noodzakelijk, met een investering van circa € 970.000, gedekt uit de reserve Vluchtelingen en ontheemden. Hiermee kunnen de panden beschikbaar blijven als opvanglocatie voor een flexibele doelgroep voor 5-10 jaar. Sociale Werkvoorziening Het totale resultaat op de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) wordt geraamd op € 0,9 miljoen. Dit voordeel wordt verrekend met de reserve Werk- en Ontwikkelbedrijf en bestaat uit de volgende twee onderdelen: a)

Salariskosten De salariskosten binnen de sociale werkvoorziening vallen naar verwachting € 0,3 miljoen lager uit. Dit wordt veroorzaakt door een grotere daling van het aantal SW-medewerkers dan eerder voorzien.

Budget Daarnaast wordt een voordeel van circa € 0,6 miljoen verwacht. Dit is deels het gevolg van een eenmalige extra tegemoetkoming vanuit het Rijk binnen het IUSD-SW-budget, ter compensatie van de afschaffing van de fiscale regeling laag-inkomensvoordeel (voordeel € 0,1 miljoen). Bovendien pakt de bijstelling van het IUSD-SW-budget, als gevolg van indexering en een aangepast gemeentelijk aandeel gunstiger uit (voordeel € 0,5 miljoen).

Parkeren De opbrengsten uit naheffingsaanslagen vallen € 0,3 miljoen hoger uit. Dit is het gevolg van de extra inzet van de scanauto, waardoor in het vierde kwartaal meer naheffingsaanslagen worden opgelegd. Daartegenover staan lagere inkomsten uit kort parkeren en vergunningen (straat, parkeergarages en transferium) van € 1 miljoen. Dit verschil wordt veroorzaakt doordat de begrote index de afgelopen jaren structureel hoger was dan de werkelijke index waardoor de begroting steeds verder afwijkt van de realiteit. Daarnaast ligt het huidige parkeervolume nog steeds onder het niveau van vóór de Covid-

periode. De parkeeruitgaven vallen € 0,7 miljoen lager uit. Investeringen zijn uitgesteld (€ 0,6 miljoen) en de beheerkosten van de fietsenstalling Stationsplein zijn lager (€ 0,1 miljoen). Conform de begroting wordt er € 1 miljoen toegevoegd aan de parkeerreserve. Bossche Pas Door de vroegtijdige beëindiging van het contract met de initiële leverancier van de Bossche Pas is de lancering uitgesteld en heeft de implementatie vertraging opgelopen. Gezien het recente faillissement van deze leverancier hebben we met de beëindiging verdere vertraging voor de invoering van de Bossche Pas kunnen voorkomen. Dit ook omdat we de aanbesteding tijdig hebben kunnen afronden met de nieuwe leverancier die voor veel andere gemeenten nu ook in beeld komt voor hun stadspas. Wel kunnen de kosten van de implementatie door de vertraging hoger uitkomen. De uiteindelijke totale kosten van implementatie zullen pas volledig duidelijk zijn nadat deze is afgerond. Het raadsbesluit Bossche Pas voorziet in de dekking van deze kosten voor een bedrag van € 1,4 miljoen. Vanwege de uitgestelde lancering resteert in het jaar 2025 budget dat bedoeld is voor het eerste exploitatiejaar van de Bossche Pas. Dit budget blijft nodig voor de exploitatie van de Bossche Pas aangezien er nog geen structurele dekking is voor de pas.

Het resterende budget van € 1,46 miljoen wordt om deze reden overgeheveld via de reserve Nog uit te voeren Werken om voor net zoveel jaren incidentele dekking te behouden als is vastgelegd in het raadsvoorstel.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16191634/2