Bijlage 1 - NRD OER Omgevingsvisie 's-Hertogenbosch

Ook wordt maximaal ingezet op het verminderen van vervoersbewegingen, verlagen van parkeernormen, op versterking van verbindingen met openbaar vervoer en langzaam verkeersroutes, en optimaal gebruik van elektrisch vervoer en deel mobiliteitsconcepten wordt gefaciliteerd. Dit leidt tot minder vervuilend verkeer en kan zorgen voor meer ruimte voor bijvoorbeeld de vergroeningsopgave. Bij deze vergroeningsopgave staat de natuurwaarde en vergroting van biodiversiteit centraal. In de gemeente vormt zich een aansluitend netwerk van groene verbindingszones zodat in alle delen groen en natuur een plek krijgt, wat weer bijdraagt aan de gezondheid van mensen. De transitie naar een meer duurzame, circulaire en lokale economie wordt gestimuleerd door korte ketens tussen producent en consument mogelijk te maken. Hiermee neemt het aantal vervoersbewegingen af. De omvang van de bedrijventerreinen in de gemeente groeit niet verder en neemt waar mogelijk af. Er wordt fors ingezet op verduurzaming van de bestaande bedrijventerreinen, in samenspraak met de ondernemers ter plaatse. Ook zal er een transitie plaatsvinden van traditionele landbouw naar biologische landbouw die natuurinclusief is en waarbij dierenwelzijn hoog in het vaandel staat.

Blad 23 van 26

Notitie reikwijdte en detailniveau (NRD) Onderzoeksaanpak Omgevingseffectrapport (OER) Omgevingsvisie ‘s-Hertogenbosch projectnummer 0479394.100 24 januari 2023 revisie 0.4 definitief Gemeente 's-Hertogenbosch

In de sector toerisme en recreatie wordt het lokaal toerisme versterkt met kwaliteiten op het gebied van water, groen en historie. Zo kunnen mensen hun vrijetijdsbesteding dichtbij huis vinden waardoor het aantal vervoersbewegingen afneemt. De landelijke trend om vliegverkeer te verminderen kan een kans voor de gemeente zijn door ’s-Hertogenbosch weer op de kaart te zetten als hub voor internationaal treinverkeer. Vanuit deze invalshoek vormen bodem, water en circulariteit de grondbeginselen voor elke ruimtelijke ontwikkeling. Dit zorgt ervoor dat de gemeente voldoende ingericht is op de klimaatverandering. Ook zorgt dit ervoor dat er in de gemeente minder afval is en minder gebruik gemaakt wordt van schaarse grondstoffen. CO2-uitstoot wordt voorkomen. De economie gaat in deze ontwikkeling mee en is klaar voor de toekomst.

5.4

Invalshoek ‘Economiegericht ‘s-Hertogenbosch’ ’s-Hertogenbosch groeit en blijft dat de komende jaren doen. Daarom wordt in de effectenbepaling vanuit deze invalshoek uitgegaan van het zo snel mogelijk bouwen van zo veel mogelijk woningen om het woningtekort op te lossen, ook als dit mogelijk ten koste gaat van andere opgaven en ambities. De markt wordt hierbij zoveel mogelijk vrijgelaten. Er worden voldoende woningen gebouwd met kwaliteit voor diverse doelgroepen en met het oog op het aantrekken van nieuwe inwoners. ’s-Hertogenbosch wordt aantrekkelijker om te blijven wonen of om naartoe te verhuizen. Het bouwen van woningen gebeurt voor een groot deel binnen bestaand stedelijk gebied, door inbreiding en verdichting. Het realiseren van veel nieuwe woningen binnen bestaand bebouwd gebied leidt op verschillende locaties (voornamelijk in het centrum en spoorzone) tot het bouwen in hogere dichtheden. Anderzijds worden grote uitbreidingslocaties niet uitgesloten. Hier ligt fysieke ruimte om zo snel mogelijk de groei te realiseren. De gemeente benut samen met marktpartijen alle mogelijkheden om het woningtekort op te lossen. Voorzieningen zijn van belang voor de aantrekkelijkheid van de gemeente als woonlocatie. De huidige voorzieningen blijven bestaan, maar samenvoeging is mogelijk wanneer hiermee een grotere groep mensen kan worden bereikt en dit financieel aantrekkelijker is.

De huidige landbouwbedrijven kunnen hun bedrijfsvoering voortzetten. Er vindt een langzame transitie plaats naar grondgebonden landbouw waarbij schaalvergroting en (waar mogelijk) intensiveren voorop blijven staan. Er wordt meer ruimte geboden voor vestiging en ontwikkeling van bedrijven in de gemeente. Specifiek worden innovatieve bedrijven die inspelen op de circulaire economie aangetrokken. Samen met die bedrijven wordt bekeken wat nodig is om ’s-Hertogenbosch als vestigingsplaats aantrekkelijker te maken. Uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen is mogelijk wanneer hier behoefte aan is. Voorkomen wordt dat gevoelige functies (bedrijven met hinder naar de omgeving) in de woonomgeving landen. Er wordt ruimte gegeven aan plekken waar mensen elkaar ontmoeten omdat ook dit bijdraagt aan het vestigingsklimaat. Massatoerisme is daarbij niet uitgesloten. Het onderwijs wordt op peil gehouden door meer ruimte te geven aan scholen in de wijken en versterking van de

Blad 24 van 26

Notitie reikwijdte en detailniveau (NRD) Onderzoeksaanpak Omgevingseffectrapport (OER) Omgevingsvisie ‘s-Hertogenbosch projectnummer 0479394.100 24 januari 2023 revisie 0.4 definitief Gemeente 's-Hertogenbosch

onderwijsboulevard. Daarnaast worden het verenigingsleven, de cultuur- en sportvoorzieningen, buurtvoorzieningen en lokale festivals gestimuleerd. De benodigde ruimte voor water wordt (mede vanuit economische overwegingen) voornamelijk in het buitengebied gevonden. Daarbij wordt gekeken hoe water ook een verdienmodel kan zijn bij nieuwe ontwikkelingen. De openbare ruimte is zo ingericht dat deze aantrekkelijk is om te verblijven, zowel in de woonomgeving als op werklocaties. Er wordt gekozen voor meer groen, voldoende beweging en ontmoeting. Een groene woon- en werkomgeving wordt hoog gewaardeerd en voorkomt hittestress. Groene concepten in combinatie met bebouwing als groene daken en gevels passen in dit geheel. Ook beweging en ontmoeting in elke wijk en dorp draagt bij aan een prettige omgeving om te wonen. Daarbij ligt het initiatief hiertoe vooral bij marktpartijen. Wat betreft mobiliteit wordt geaccepteerd dat de stad bereikbaar moet blijven voor gemotoriseerd verkeer. De autobereikbaarheid wordt dan ook in de toekomst gefaciliteerd. Dit betekent meer asfalt en bredere wegen, waarbij men accepteert dat dit ook nadelige gevolgen heeft voor geluidsoverlast en luchtkwaliteit. Ook wordt ingezet op behoud van het openbaar vervoersnetwerk. Dit moet ervoor zorgen dat er sprake is van zo min mogelijk tijdsverlies zodat de economie optimaal gestimuleerd wordt.

5.5

Invalshoek ‘Innovatiegericht ‘s-Hertogenbosch’ Met ’s-Hertogenbosch als datastad wordt in de gemeente innovatie en digitalisering ingezet voor slimme oplossingen. De woningbouwopgave wordt vrijwel volledig binnenstedelijk ingevuld door toepassing van innovatieve bouwmethodiek. Deze methodiek maakt het mogelijk om met zeer hoge dichtheden te kunnen bouwen en daarmee ruimte te bieden aan het binnenhalen van werknemers voor de datasector op internationale schaal. Als extra woonmilieu voor deze doelgroep wordt ook gekozen voor enkele bijzondere duurzame natuurinclusieve woon/werklandschappen. Data wordt gebruikt om de optimale balans te vinden tussen de benodigde ruimteclaim voor woningbouw en het benodigd groen. Door integratie met digitale systemen wordt het ook mogelijk om kleiner te wonen. Nieuwe inwoners van buiten de gemeente worden aangetrokken en daarmee groeit gemeente in de regio. Data wordt gebruikt om de ‘behoeften’ van toekomstige bewoners te analyseren en te gebruiken voor een optimale functionele inrichting van de openbare ruimte. De stad groeit exponentieel en maakt optimaal gebruik van gedeelde en digitale voorzieningen. Deze voorzieningen maken het mogelijk om autogebruik te verminderen en lagere parkeernormen te hanteren, dat nog verder versterkt wordt door de zelfrijdende auto te stimuleren en de infrastructuur daarvoor gereed te maken.

OV-knooppunten zijn belangrijk in het verkeersnetwerk en zorgen voor zo kort en zo efficiënt mogelijke routes. Vanuit die knooppunten is het mogelijk om verder te reizen met elektrisch en zelfrijdend vervoer. De traditionele landbouw maakt een transitie door naar landbouw als meer toeleverende technologie. De economie richt zich op de Bossche specialiteiten door groei van arbeidsplaatsen in datatechnologie en nieuwe circulaire economie. Er worden technologisch hoogwaardige

Blad 25 van 26

Notitie reikwijdte en detailniveau (NRD) Onderzoeksaanpak Omgevingseffectrapport (OER) Omgevingsvisie ‘s-Hertogenbosch projectnummer 0479394.100 24 januari 2023 revisie 0.4 definitief Gemeente 's-Hertogenbosch

bedrijventerreinen ontwikkeld. Ook worden er mogelijkheden gezien voor combinaties tussen kantoren, datatechnologie bedrijven en wonen. Juist hier kunnen gezamenlijke werk- en ontmoetingsplekken (‘third office’) gecreëerd worden. De economie wordt gestimuleerd en aangetrokken door een internationaal excellent onderwijsaanbod in de gemeente. Hier kunnen mensen met inzet van digitale concepten een leven lang leren. De computerlabs zijn de maatschappelijke ontmoetingsplekken van de toekomst. Er wordt gekozen voor inbreiding en verdichting, maar houden door compacte bouw en gedeelde functies ruimte over voor een landschappelijke invulling. Aan de hand van data worden de ‘behoeften’ van toekomstige bewoners geanalyseerd. Dit wordt gebruikt voor een betere inrichting van de openbare ruimte. Zo is ook de woonomgeving in de stad aantrekkelijk om te verblijven. De digitalisering helpt bij gezondheid, beweging en ontmoeting. Dit wordt gestimuleerd door digitale concepten in te zetten, bijvoorbeeld social media in de toerisme en recreatiesector, een actief digitaal aanbod van bewegingsplekken en routes, E-health aanbod aan inwoners en door inzet van interactieve beeldontmoetingen. Digitale communities zorgen ervoor dat iedereen kan meedoen (digitale inclusiviteit).

Door het bouwen in hoge dichtheden in de stad kunnen natuur- en landschappelijke waarden in het buitengebied versterkt worden en kan hier de ruimte gevonden worden voor de wateropgave. Ook wordt gekozen voor volledige elektrificatie en innovatieve (bouw)methodes (bv. 3D-printing) om bij te dragen aan een klimaatneutrale gemeente. De diverse marktpartijen spelen hierbij een essentiële rol.

Blad 26 van 26

De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden is niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct melding te maken bij security@anteagroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.

Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1500 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.

Contactgegevens Beneluxweg 125 4904 SJ OOSTERHOUT Postbus 40 4900 AA OOSTERHOUT

www.anteagroup.nl

Copyright © 2022 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs.