Bijlage 1 Bestuurlijk Spoorboekje

Omgevingswet “Samen sturen op een goede leefomgeving” Spoorboekje voor de voorbereiding van de gemeente ’s-Hertogenbosch op de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2022.

1

2021 belooft een uitdagend jaar te worden. Een jaar voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2022. De Omgevingswet staat voor de grootste stelselherziening van het omgevingsrecht ooit. In dit spoorboekje hebben we alleen de onderwerpen opgenomen, die noodzakelijk zijn ter voorbereiding op de inwerkingtreding van de wet. Immers na de inwerkingtreding van de wet geldt een overgangsperiode van 8 jaar. In deze periode richten we de wet voor de situatie in Den Bosch verder in. In overleg met uw raadswerkgroep Omgevingswet kijken we welke aanvullende acties wenselijk of noodzakelijk zijn om u als raadslid goed in positie te brengen. Ondanks ons streven om zaken zo eenvoudig mogelijk te maken, ontkomen we niet aan de introductie van enkele vaktermen. Daarom wijzen we u op de bijlage Wegwijzer Omgevingswet (klik hier voor de locatie) ter introductie op de Omgevingswet zodat u kennis kunt maken met specifieke begrippen en vaktermen.

1. Vertrekpunten De Omgevingswet komt voort uit het programma Eenvoudig Beter van het ministerie van BZK. De naam zegt het al: doel is de wet- en regelgeving eenvoudiger en daarmee beter te maken. De bundeling van alle wet- en regelgeving voor de fysieke leefomgeving leidt tot eenvoud door: - Het opschonen van verouderde regelgeving - Het samenvoegen van overlappende regelgeving; - Het oplossen van tegenstrijdige regelgeving; - Het beschrijven van een samenhangend begrippenkader voor de gehele fysieke leefomgeving. We willen onze dienstverlening ten aanzien van informatieverzoeken of initiatiefaanvragen voor de leefomgeving verder verbeteren door deze beter te laten aansluiten op de leefwereld van onze inwoners. Vertrekpunten daarbij zijn: A. Eenvoud in beleid en regelgeving; B. Optimale dienstverlening; C. Digitaal waar kan; D. Borging van continuïteit; E. Continue verbeteren.

A. Eenvoudiger in beleid en regelgeving We gaan beleid en regelgeving opschonen, samenvoegen en uitlijnen. Doel is het eenvoudiger te maken met behoud van de inhoudelijke essentie van het oorspronkelijk beleid en regelgeving

B. Optimale dienstverlening We gaan de doorlooptijd voor eenvoudige vergunningen verder verkorten. Ook versnellen we het vaak gevoerde vooroverleg (ofwel intakeproces) voor complexere initiatieven en vergunningsaanvragen. In de overgangsperiode 2022-2029 gaan we gebied voor gebied de huidige regelgeving vervangen door gelijkwaardige maar wel begrijpelijkere regelgeving. Ook verbeteren we voor de eenvoudige en meest aangevraagde vergunningstypen de digitale informatie en indienmogelijkheden in het vergunningsverleningsproces. Verder is vanaf 2024 onze vastgestelde omgevingsvisie digitaal beschikbaar voor iedereen.

2

C. Digitaal waar kan Alle informatie over beleid en regelgeving komt voor inwoners op een gebruiksvriendelijke wijze digitaal beschikbaar (laagdrempelig toegankelijk en in begrijpelijke taal). Verder verlenen we vanaf de inwerkingtreding stapsgewijs eenvoudige vergunningen digitaal en begeleiden we de aanvrager, indien gewenst, digitaal met de selectie van de juiste aanvraagvereisten.

D. Borging van continuïteit We anticiperen op wat komen gaat zodat het risico op verlies van continuïteit afneemt. Dit anticiperen doen we door zoveel mogelijk ‘werk met werk’ te maken. Ofwel de reguliere taken voeren we zoveel mogelijk uit in de geest van de Omgevingswet.

E. Continue verbeteren We willen onszelf continu verbeteren. We zetten met elkaar kleine stappen en richten ons op samen leren. Dit betekent kort cyclisch werken, continue monitoren en een klantfeedbacksysteem opbouwen.

2. Totaaloverzicht: vier werksporen Op basis van de huidige inzichten zijn er in het voorbereidingsjaar 10 onderwerpen waar we u over willen informeren of waar we aan u een voorstel ter vaststelling voorleggen. (zie figuur 1 Onderwerpen per spoor in 2021). Elk onderwerp is voorlopig geplaatst bij een specifieke raadsvergadering.

Figuur 1 Onderwerpen per werkspoor in 2021 Vooral bij raadsvoorstellen vragen veel raadsleden zich af aan welke ‘knoppen’ ze kunnen draaien. De VNG heeft hiervoor het Keuzepaneel ontwikkeld. Dit is een dialoogmodel voor de keuzemogelijkheden en bestuurlijke ruimte binnen de Omgevingswet. Klik hier voor meer informatie. 3

A. Werkspoor 1; Omgevingsvisie Hier bent u al over geïnformeerd via een Startnotitie (9-2018), Plan van aanpak (12-2018), participatieplan voor het koersdeel (6-2019) en twee participatieplannen voor de gebiedsvisies (2020). De planning voor het onderdeel Koersdeel is door omstandigheden gewijzigd. De drie onderdelen van de visie (Koersdeel, thematisch beleid en gebiedsvisies) worden klaargezet om medio 2023 (maar uiterlijk eind 2024) door de nieuwe raad in onderlinge samenhang vastgesteld te kunnen worden. Klik voor achtergrondinformatie op de pagina over de omgevingsvisie op de gemeentelijke website.

Discussienotitie Koersdeel Dit document vormt de ruimtelijke vertaling van het ‘Toekomstperspectief 2035’. Hierin is onder meer beschreven op welke wijze we in ’s-Hertogenbosch reageren op de maatschappelijke opgaven voor de fysieke leefomgeving. RIB Stand van zaken omgevingsvisie In deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de stand van zaken bij Thematisch beleid en bij Participatie Gebiedsvisies.

B. Werkspoor 2; (omgevings-) Programma

Met het kerninstrument (omgevings-) programma heeft u al kennis kunnen maken bij het raadsvoorstel Duurzame Polder dit najaar. In veel gevallen is de toepassing van dit kerninstrument een vrije keuze. Dit ligt anders bij het toepassen van omgevingswaarden1 in het omgevingsplan zoals bijvoorbeeld voor geluidshinder. Bij overschrijding van een omgevingswaarde ontstaat een verplicht programma. Belangrijk dus om meer ervaring op te doen met het toepassen van omgevingswaarden. Deze mogelijkheid om vrijblijvend te leren is gevonden in een gebiedsontwikkeling in De Groote Wielen. De planning van de beslisdocumenten voor deze gebiedsontwikkeling (terinzagelegging ontwerp en vaststelling ontwerp bestemmingsplan De Groote Wielen Noordoosthoek) nemen we in dit spoorboekje op. 1

Een omgevingswaarde legt de kwaliteit vast, die een gemeente voor de fysieke leefomgeving wil bereiken. Een omgevingswaarde normeert de (totale) omgevingskwaliteit op een plaats in het land of in een gebied.

4

C. Werkspoor 3; Omgevingsplan Het omgevingsplan bevat alle regels over de fysieke leefomgeving en vervangt alle bestemmingsplannen, de te decentraliseren rijksregels en de verordeningen voor de fysieke leefomgeving. Per 01-01-2022 gaan alle huidige regels ‘van rechtswege’ over in het nieuwe omgevingsplan. Daarna gaan we stap voor stap, per gebied, zorgen dat voor heel het gemeentelijk grondgebied het omgevingsplan voldoet aan de (vormgeving- en inrichtings)vereisten van de Omgevingswet.

RIB Transitie strategie & format Omgevingsplan In deze brief geven we aan hoe we de overgangsfase (2022-2029) gaan inrichten tot aan het volledig operationeel zijn van het omgevingsplan. In deze RIB leest u ook hoe de besluitvorming over initiatieven in strijd met het omgevingsplan plaatsvindt tijdens de overgangsfase en welke rol het college en de raad hierin hebben. Klik voor achtergrondinformatie op de onderstaande link(s): Website Aan de slag met de Omgevingswet over de regels in het tijdelijke deel van het omgevingsplan. Website VNG met de factsheet ‘Behandelen van initiatieven tijdens de overgangsfase’ - Website VNG met een pdf over het casco omgevingsplan

RIB Participatieplan omgevingsplan Zoals voor de omgevingsvisie is ook voor het omgevingsplan een participatieplan nodig. In dit plan geven we aan welke doelgroepen we onderscheiden en hoe we het proces inrichten om deze doelgroepen te laten participeren.

D. Werkspoor 4; Omgevingsvergunning De omgevingsvergunning bestaat nu al onder de huidige wetgeving. Veranderingen per 1 januari 2022 zitten niet zo zeer in de vergunning zelf, maar wel in het proces van vergunningverlening als het initiatief niet binnen de regels van het omgevingsplan past.

5

Adviesrecht en participatie bij afwijken van het Omgevingsplan In de toekomst kan de raad uitzonderingen aanwijzen waarbij advies van de raad nodig is. Dat advies is bindend: het college mag hiervan niet ‘gemotiveerd afwijken’. Op deze manier stuurt u als raad via het bindend advies op ontwikkelingen die afwijken van het omgevingsplan. In dit raadsvoorstel vragen wij u voor welke soorten gevallen u in de toekomst gebruik wilt maken van dit adviesrecht. Vooralsnog zullen de huidige afspraken omtrent de “verklaring van geen bedenkingen” van de gemeenteraad de basis vormen voor het voorstel. Dit geldt ook voor de participatie bij buitenplanse initiatieven. We nemen de huidige manier van participeren bij plannen (met toepassing van de omgevingsdialoog) in het voorstel mee. RIB Regelgeving en vergunningsplicht In deze RIB informeren wij u over de manier waarop we de dienstverlening naar onze inwoners verbeteren. We denken aan mogelijkheden zoals het laten opstellen van een afwijkingenbeleid, introduceren van sneltoetscriteria, uniformeren van intakeproces en prioriteren van het vergunningverleningsproces. Legesmodel Wij willen u vooraf goed informeren over de effecten van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen2 (Wkb) op de legesheffing.

Zoals gebruikelijk leggen we het voorstel met wijzigingen voor de legesverordening aan u voor ter besluitvorming in een raadsvoorstel bij de begrotingsbehandeling 2022. Klik voor achtergrondinformatie op de onderstaande link(s): Factsheet VNG over leges: Discussie-leidraad leges en de stelselwijziging Omgevingswet (incl. Wkb) Handreiking VNG over leges (2019): Publicatie met feiten en inzichten over leges ten aanzien van de stelselwijziging Omgevingswet

Instelling commissie Omgevingskwaliteit Onder de Omgevingswet zal de huidige Monumenten- en Welstandscommissie opgaan in een commissie Omgevingskwaliteit. De Omgevingswet bepaalt dat deze commissie minimaal adviseert over activiteiten bij of aan rijksmonumenten. De vraag is of dit voor ‘s-Hertogenbosch moet worden uitgebreid. Het instellingsbesluit van de nieuwe commissie Omgevingskwaliteit en de benoemingsbesluiten van de commissieleden per 1 januari 2022 leggen we in een raadsvoorstel ter vaststelling aan u voor.

Klik voor achtergrondinformatie op de onderstaande link(s): Huidige Monumenten- en Welstandscommissie: voor iedereen vrij toegankelijke informatie over de huidige commissie op de gemeentelijke website; Podcast VNG voor raadsleden over de commissie omgevingskwaliteit (11 min.); - Handreiking adviesstelstel Omgevingskwaliteit: handreiking van de VNG, Federatie Ruimtelijke Kwaliteit en Rijksdienst voor het cultureel Erfgoed over het adviesstelsel Omgevingskwaliteit.

2

Doel van de Wkb is het verhogen van de bouwkwaliteit en de zekerheid vergroten voor de consument. Zo regelt de wet dat de toetsing van vergunningaanvragen aan de bouwtechnische voorschriften uit het Bouwbesluit en het toezicht daarop niet meer worden uitgevoerd door de gemeente, maar door een private kwaliteitsborger. Ook verbetert de wet de positie van consumenten door de aansprakelijkheid uit te breiden van aannemers.

6