Bijlage 1 Ambitiedocument Omgeving Station Oost
Tekst van het document
CONCEPT AMBITIEDOCUMENT
OMGEVING STATION OOST Grootstedelijk leven in een groene omgeving
28 januari 2021
GROOTSTEDELIJK LEVEN IN EEN GROENE OMGEVING Met de ontwikkeling van de Omgeving Station Oost zetten we de toon voor aangenaam grootstedelijk leven. Menselijke maat en nabijheid zijn waarden die de stad al eeuwen vitaal houden. Dit zijn waarden die ook in dit gebied het fundament gaan vormen. Maar we voegen daar een nieuwe betekenis aan toe: de waarde van stedelijk leven in een groene leefomgeving. Stedelijk leven in een wijk dat een hoge dichtheid kent. Op een plek in de stad die perfect bereikbaar is: te voet, op de fiets, met het openbaar vervoer en met de auto. Omgeving Station Oost wordt een gebied dat uitdaagt tot beweging en die bijdraagt aan de gezondheid van haar inwoners. Een wijk waar de verbinding tussen stedelijk leven en het landschap in de stad vorm krijgt. We verzilveren de unieke kans om, op een plek waar nu op grote schaal, leegte en infrastructuur domineren, 1.500 – 2.000 woningen toe te voegen. We zetten de uitdagende stap naar een nieuwe stedelijkheid in ‘s-Hertogenbosch.
2
3
Colofon Concept 28 januari 2021 Dit product is opgesteld door Urhahn | Stedenbouw & strategie in opdracht van de Gemeente ‘s-Hertogenbosch De foto’s in dit document zijn met zorg gekozen, en komen deels van internet. Mocht er bezwaar zijn tegen het gebruik van een foto, neem dan contact op met de auteurs.
CONCEPT AMBITIEDOCUMENT
OMGEVING STATION OOST Grootstedelijk leven in een groene omgeving
INHOUD 1. Inleiding 2. Potenties en kwaliteiten 3. Participatieproces 4. Vijf ambities Een gebied, drie karakters Ambitie 1. Divers stedelijk woongebied Ambitie 2. Groen als identiteitsdrager Ambitie 3. Optimaal verbonden Ambitie 4. Gezond en actief Ambitie 5. Collectief Integrale ambitiekaart
5. Ontwikkelstrategie
5
1. INLEIDING De opgave
Leeswijzer
De gemeente ’s-Hertogenbosch heeft een grote
geven. Het gebied wordt momenteel gekenmerkt
Allereerst worden de huidige potenties en kwaliteiten
woningbouwopgave. Om de aantallen te bouwen
door een overmaat aan publieke ruimte in de vorm
beschreven in en rond het plangebied (Hs.2). Hierbij
die nodig zijn, wordt nadrukkelijk gekeken naar
van parkeervoorzieningen en anoniem groen. Diverse
wordt onder andere ingegaan op de bijzondere
binnenstedelijke ontwikkellocaties. Deze locaties zijn
stedelijke voorzieningen zoals stadion De Vliert en het
groenstructuren en de positie in de stad. Aansluitend op
vaak kansrijk gezien de nabijheid van voorzieningen, de
Sportiom hebben een grote aantrekkingskracht, maar
deze analyse worden de opzet en de resultaten van het
aanwezige infrastructuur en de bijzondere geschiedenis.
staan als introverte gebouwen in het gebied. Ook het
participatieproces toegelicht (Hs.3). Zowel de analyse
In de Begroting 2019 is het gebied rondom station
(gebied rondom het) station heeft weinig kwaliteit.
als deze resultaten vormen de basis van de vijf ambities
’s-Hertogenbosch Oost, het transferium en stadion
Daarnaast is het gebied versnipperd geraakt door de
(Hs.4). In het laatste hoofdstuk (Hs.5) wordt tenslotte de
De Vliert aangewezen als kansrijke binnenstedelijke
breed opgezette Bruistensingel en het spoortalud. Het
ontwikkelstrategie toegelicht.
ontwikkeling. Een dergelijke ontwikkeling staat niet op
is de opgave om het gehele gebied in samenhang te
zichzelf, maar biedt kansen voor een integrale aanpak
ontwikkelen en goed aan te hechten op de bestaande
waarin ambities rondom thema’s als groen, mobiliteit,
stad.
Wat is een ambitiedocument?
economie en duurzaamheid gezamenlijk kunnen worden gerealiseerd.
Het Ambitiedocument Omgeving Station Oost is Het doel van dit document is om heldere ambities
een waardevol en onmisbaar fundament onder de
te schetsen die met deze gebiedsontwikkeling
ontwikkeling van het gebied. Voor de gemeente
De omgeving van station Oost heeft de potentie om
gerealiseerd dienen te worden. Deze ambities zijn
is het een document waarmee gestuurd wordt
een levendige stadswijk te worden, te midden van
opgesteld in samenspraak met de stad. Een intensief
op de ruimtelijke en functionele samenhang in
bijzondere historische stadswijken, bedrijventerreinen
participatieproces heeft de inhoud aangescherpt en
de uitwerking tot plannen. Plannen die samen
en naoorlogse uitbreidingswijken. Verdichting kan
verrijkt. Dit document is opgesteld voor en door de
met marktpartijen gerealiseerd worden. Het
het gebied tevens een wenselijke kwaliteitsimpuls
Bosschenaren.
Ambitiedocument zet in hoofdlijnen de koers uit voor de komende decennia.
6
PLANGEBIED
ensin Bruist gel
n
baa
Her
se ven
S
an
nla
io tad
i tor Vic
voormalig KPN gebouw
an
NS station ‘s-Hertogenbosch Oost
ala
Bastion Hotel e.o. transferium
Sportiom
am
Hinth seweg Graaf
Pierson College Aartshertogenlaan
g we fse a a Gr
Prins Hendrikpark / IJzeren Vrouw
Stadion De Vliert
7
2. POTENTIES EN KWALITEITEN Deze locatie biedt veel kansen om een aanzienlijk woonprogramma te realiseren. Het is hierbij van belang dat de bestaande ruimtelijke en programmatische kwaliteiten in het gebied goed worden benut. Het verzilveren van deze kwaliteiten vormt een belangrijk uitgangspunt bij het formuleren van de ambities. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste kwaliteiten en potenties toegelicht.
8
Centrale positie in de vijftien minuten fietsstad
binnenstad of op het Centraal Station. Ook verschillende
Het plangebied ligt op een centrale plek in het stedelijk
parken, werkgebieden en uitvalswegen zijn dichtbij /
gebied van ’s-Hertogenbosch. In minder dan vijftien
op fietsafstand. Deze locatie vormt zo een belangrijk
minuten fietsen ben je in het buitengebied, in de
fietsknooppunt in de stad.
Centrale ligging in de 15 minuten fietsstad
9
Landschappelijke structuren komen samen Verschillende landschappelijke, groene of ecologische
met de aangrenzende groene zone waarin de Wetering
structuren komen samen of grenzen aan het plangebied.
meandert een bijzonder unieke structuur. Tenslotte vind
De royaal opgezette Bruistensingel vormt als parklaan een
je op steenworp afstand veel (landschappelijke) parken
belangrijke toegangsweg tot de stad, die als het ware het
zoals de Heinis en het Prins Hendrikpark/de IJzeren
landschap de stad intrekt en samenkomt met de andere
Vrouw. Deze verscheidenheid aan groenstructuren,
structuren in het plangebied, zoals het spoortalud en de
plekken en volwassen bomen zijn bijzondere kwaliteiten
Aartshertogenlaan. De Aartshertogenlaan vormt samen
die kansen bieden bij de nieuwe gebiedsontwikkeling.
Groenstructuren en plekken in het plangebied
10
De Aartshertogenlaan De Aartshertogenlaan is gedeeltelijk afgesloten voor autoverkeer sinds de aanleg van het transferium en de Stadionlaan in de jaren 90 (van de vorige eeuw). Het asfalt is nooit verwijderd en de imposante bomenrijen aan weerszijden van de straat creëren een unieke sfeer. De laan is getransformeerd van drukke toegangsweg tot robuuste groenstructuur. De volwassen bomen, de aangrenzende groene zones, de wetering en het bijzondere hoogteverschil ten opzichte van het transferium vormen bijzondere condities die een eerste aanzet kunnen geven tot een bijzonder stadspark. De autovrije Aartshertogenlaan met volwassen bomen
De Bruistensingel De Bruisensingel vormt een herkenbare parklane, met volwassen bomen, bermen en onlangs toegevoegde bloemenlinten. Het grenst aan onder andere het Heinispark en het Prins Hendrikpark /de IJzeren Vrouw en verbindt zo verschillende groengebieden met elkaar. Het groene karakter van deze weg kan worden ingezet om groenstructuren beter met elkaar te verbinden, de ecologische waarde ervan te versterken en (nieuwe) recreatieve routes te realiseren.
11 De Bruistensingel als groene parklane
Sport beeldbepalend Vanaf het eerste moment dat dit gebied werd ontwikkeld, en onderdeel werd van de stad, heeft het een sportfunctie gekregen. De polder maakte plaats voor sportvelden en stadion De Vliert, de thuisbasis van FC Den Bosch. Later kwamen daar het Sportiom, maar ook diverse onderwijsinstellingen bij. Met name sport is een beeldbepalende functie Dit vormt een interessant vertrekpunt voor verdere profilering van het gebied. Daarnaast kan er een sterkere relatie worden gelegd tussen de sport- en onderwijsinstellingen waardoor beide functies meer van elkaars aanwezigheid kunnen profiteren.
De ligweides van het Sportiom liggen verscholen in het groen Stadion de Vliert. Thuisbasis van FC Den Bosch
12
Entree voor de stad Het gebied ligt op een centrale, maar goed bereikbare
langs het spoor een snelle fietsverbinding vormt tussen
onderdoorgangen of fiets- en wandelverbindingen
plek in de stad. Vanaf de snelweg rijd je in een paar
de binnenstad en Rosmalen. Aansluitend op deze
met het gebied ten noorden van het spoor. Het is een
minuten met de auto de Bruistensingel af naar het
kwaliteiten ligt hier een belangrijke opgave om de focus
belangrijke opgave om het wandel- en fietsnetwerk in
plangebied. Met name scholieren en studenten maken
te verleggen naar duurzamere vormen van mobiliteit.
alle windrichtingen te verbeteren en beter aan te laten
gebruik van station ’s-Hertogenbosch Oost. Het gebied
Daarnaast vormt het spoor een barrière voor
aansluiten op zijn omgeving.
wordt doorkruist door fietsroutes, waarvan de F59
kleinschalige langzaam verkeernetwerken. Er zijn weinig
Fietsbrug over de Bruistensingel als onderdeel van de fietssnelweg F59
13
Aan de stedelijke ruit De Bruistensingel en Zandzuigerstraat behoren tot de stedelijke ruit, een belangrijke autoverbinding die voor een goede doorstroming zorgt en de gebiedsontsluiting faciliteert. Functies en gebouwen aan deze ruit staan op een prominente zichtlocatie die goed bereikbaar is. Echter, het autoverkeer brengt ook geluidsoverlast en fijnstof met zich mee en het vele autoverkeer belemmert op sommige plekken een goede oversteekbaarheid.
Ruim opgezette Bruistensingel 14
Parkeerstudie Parkeren, parkeren, parkeren Het gebied wordt gekenmerkt door de vele parkeervoorzieningen. Zowel het transferium, wat een belangrijke functie voor de stad vervult, als de P+R en de parkeervelden rondom het Stadion en Sportiom nemen gezamenlijk zo’n 20% van de ruimte in beslag.
In het kader van dit Ambitiedocument is in de huidige parkeersituatie gekeken naar wat het zou kunnen opleveren als verschillende parkeerfuncties worden samengevoegd. Wat opvalt is dat verschillende parkeervoorzieningen andere piekmomenten hebben. Zo staat het transferium doordeweeks grotendeels leeg en wordt er intensief gebruikt van gemaakt tijdens evenementen of in het weekend. De parkeervoorzieningen rondom het stadion worden met
Het zijn opzichzelfstaande systemen waardoor de ruimte inefficiënt wordt benut. De sleutel voor verdichting zit in een slim en efficiënt parkeersysteem dat ontwikkelruimte creëert en deelgebruik stimuleert.
Het transferium als dominante parkeervoorziening in het gebied 15
name gebruikt tijdens voetbalwedstrijden, of doordeweeks tijdens kantooruren. Door verschillende functies bij elkaar te positioneren en een collectieve parkeervoorziening te realiseren, krijgt dubbelgebruik een stimulans. Een meerlaags parkeergebouw behoort tot de mogelijkheden waardoor meer ontwikkelruimte kan ontstaan. Verder onderzoek naar de exacte bezettingsgraad van de verschillende parkeervoorzieningen en mogelijke parkeeroplossingen dient nader uitgewerkt te worden.
Aanwezigheid van het station De aanwezigheid van station ’s-Hertogenbosch Oost
een rommelig aanzien en weinig verblijfskwaliteit. Een
biedt kansen. Hoewel het aantal in- en uitstappers
kwaliteitsimpuls van het stationsgebied kan bijdragen
momenteel zeer beperkt is, kan het toevoegen van
aan de transformatie van anonieme overstapplek naar
woningen meer reizigers opleveren. Het station heeft
een stedelijke ontmoetingsplek.
De omgeving rond Station ‘s-Hertogenbosch Oost heeft een rommelig aanzien
16
Een gezonde leefomgeving De omgeving van station Oost heeft de potentie om binnen het bestaand stedelijke gebied een nieuwe wijk toe te voegen aan de stad. Toch brengt deze binnenstedelijke ontwikkeling ook de nodige uitdagingen met zich mee. Auto’s en treinen zorgen ook voor milieuhinder, zoals geluid en fijnstof. Het doel is om een gezonde leefomgeving te realiseren. Dat stelt eisen aan de manier waarop rekening wordt gehouden met deze hinderlijke factoren. Het creëren van een gezonde leefomgeving is geen vrijblijvende optie. Zo moeten woningen gezond en duurzaam zijn en zeker rond de stedelijke infrastructuur (weg en spoor) vraagt dat extra aandacht. Een gezonde leefomgeving is tenslotte ook een omgeving die een bijdrage levert aan de ecologische waarde en biodiversiteit in de stad. Dit kan op verschillende manieren. Denk bijvoorbeeld aan het vergroenen van de openbare ruimte of gebouwen en het creëren van nieuwe habitats voor flora en fauna.
17 Het spoortalud als bijzondere groenstructuur
3. PARTICIPATIEPROCES Dit bijzondere binnenstedelijke gebied is bij velen bekend om de sport- en onderwijsvoorzieningen. Menig Bosschenaar bezoekt regelmatig een voetbalwedstrijd in het stadion, volgt sport- of zwemlessen in het Sportiom of zit hier misschien op school. Het is een plek van betekenis met een grote aantrekkingskracht op zowel Bosschenaren als mensen uit de regio. Juist daarom is bij de totstandkoming van dit Ambitiedocument een intensief participatieproces gevolgd. Verschillende bewoners, gebruikers en ondernemers in het gebied zijn gevraagd naar hun wensen en ideeën. Dit heeft een waardevolle bijdrage geleverd aan de formulering van de ambities.
18
Participatie ten tijde van corona De huidige coronacrisis heeft een belangrijke stempel gedrukt op het participatieproces. Waar voorheen participatieavonden op locatie werden georganiseerd, zijn deze vervangen door digitale bijeenkomsten en een online platform. Dit bleek een schot in de roos. Honderden mensen hebben gedurende een aantal weken gereageerd op stellingen en hun ideeën gedeeld op de website samen.s-hertogenbosch.nl. Mensen konden zich aanmelden voor een aantal thematische verdiepingssessies. Tijdens deze online sessies werden verschillende ideeën gepresenteerd waarop mensen konden stemmen en zij de tijd kregen om hun keuze te motiveren. Dit leverde interessante gesprekken en resultaten op.
Website: samen.s-hertogenbosch.nl 19
Het proces werd afgesloten met een online informatiebijeenkomst waarin de concept ambities werden toegelicht. Mensen kregen de gelegenheid om online vragen te stellen die tijdens de uitzending werden behandeld. De anderhalf uur durende bijeenkomst werd live continue gevolgd door zo’n tachtig kijkers, en is later nog meer dan vijfhonderd maal bekeken, een bijzonder hoog aantal. Deze aanpak heeft een groot bereik gehad. Niet alleen in aantallen, maar ook in de diversiteit van alle betrokkenen. Van huidige bewoners tot potentiële bewoners, van eigenaren tot vrijdenkers en van jong tot oud. Velen hebben hun ideeën en wensen gedurende dit participatieproces kenbaar kunnen maken. Hoewel we de aanleiding voor deze aanpak, de coronacrisis, hopelijk snel achter ons kunnen laten, is online participatie een succesformule gebleken die ook in de toekomst voor andere projecten ingezet kan worden.
Online informatiebijeenkomst waarin de concept ambities werden toegelicht 20
Resultaten
beschouwt die optimaal kan worden benut bij de
Ook wordt er divers gedacht over het type woonmilieu
Het participatieproces heeft veel resultaten opgeleverd.
toekomstige ontwikkeling van het gebied.
dat hier zou kunnen ontstaan. Waar sommigen aangeven
Op sommige punten was veel overeenstemming, op
dat moet worden ingezet op woningen met een tuin,
andere punten werd verschillend gedacht. Hieronder
Het ruimtegebruik is daarnaast grotendeels bestemd
zien anderen de kans om een hoogstedelijk woongebied
worden de belangrijkste resultaten toegelicht.
voor parkeren: een functie die momenteel dominant
te realiseren, met ruimte voor verschillende doelgroepen
zichtbaar aanwezig is. Hier ziet men kansen om het
met een andere portemonnee.
Overeenstemming
parkeervraagstuk op gebiedsniveau aan te pakken en te
Het gebied wordt algemeen beschouwd als een
onderzoeken of collectieve parkeervoorzieningen een
Ook wordt er divers gedacht over het type woonmilieu
kansrijke locatie voor woningbouw. De nabijheid van
bijdrage kunnen leveren aan efficiënt ruimtegebruik.
dat hier zou kunnen ontstaan. Waar sommigen aangeven
uitvalswegen, station, binnenstad, voorzieningen
dat moet worden ingezet op woningen met een tuin,
en parken creëert goede condities voor een nieuwe
Tenslotte is er ook veel aandacht voor duurzaamheid.
zien anderen de kans om een hoogstedelijk woongebied
woonbuurt. Woningbouw zou daarnaast een
Het nut en de noodzaak van duurzame
te realiseren, met ruimte voor verschillende doelgroepen
kwaliteitsimpuls kunnen geven aan dit gebied.
energieopwekking en een klimaatbestendige inrichting,
met woningen in verschillende prijsklassen.
met ruimte voor natuur en biodiversiteit, wordt door Er is veel waardering voor het groene karakter
velen erkend. Duurzaamheid moet worden beschouwd
Tenslotte is er een mobiliteitsopgave. Enerzijds ligt
van het gebied. Met name het groen rondom
als een vanzelfsprekendheid, en niet als uitzondering op
hier de mogelijkheid om fietsers en voetgangers
de Aartshertogenlaan wordt als een bijzondere
de regel.
meer prioriteit en voorrang te geven op andere
kwaliteit ervaren. Het groen vormt een belangrijke
weggebruikers, zoals de auto. Anderzijds is het
identiteitsdrager die optimaal moet worden benut en
Vraagstukken
waarborgen van de doorstroming voor autoverkeer
kan worden ingezet als woonkwaliteit. Ook ziet men
Het (bestaande) groen kan op verschillende manieren
op de stedelijke ruit een belangrijk verkeerskundige
hier kansen om aangrenzende groenstructuren en
worden ingezet; voor natuurontwikkeling en de
uitgangspunt. Dit dilemma komt tot uitdrukking in de
-gebieden, denk hierbij aan de Bruistensingel en het
creatie van ingetogen verblijfsplekken of voor nieuwe
(her)inrichting van de kruisingen Aartshertogenlaan-
Prins Hendrikpark / de IJzeren Vrouw, met elkaar te
recreatieve gebruiksmogelijkheden. Dit laatste brengt
Bruistensingel en Zandzuigerstraat/Hervensebaan-
verbinden.
juist reuring en levendigheid met zich mee. Op de vraag
Bruistensingel. Dit vraagstuk heeft ook betrekking op de
of het groen rondom de Aartshertogenlaan kan worden
vraag hoe we met milieuhinder (zoals geluidsoverlast)
De verschillende sportfuncties geven het gebied al lange
ingezet als buurt- of stadspark wordt verschillend
omgaan, zodat dit geen negatieve effecten heeft op een
tijd een bijzondere betekenis. Wat naar voren kwam
gereageerd.
gezond leefklimaat.
is dat men sport en spel als een belangrijke kwaliteit 21
4. VIJF AMBITIES Dit hoofdstuk vormt de kern van dit document: wat zijn de ambities voor deze kansrijke gebiedsontwikkeling? Vanuit de analyse en de participatie slaan we de brug naar een nieuw perspectief. Onder de noemer van Omgeving Station Oost worden vijf ambities toegelicht. Deze bepalen in samenhang de koers voor de lange termijn en vormen het fundament voor verdere planvorming.
22
Eén gebied, verschillende karakters De analyse van potenties laat zien dat het omvangrijke gebied rondom station Oost een grote diversiteit aan kwaliteiten herbergt. Dat wordt ook ondersteund door de inzichten uit het participatieproces. De omgeving van het stadion De Vliert heeft een andere signatuur dan de kavels aan weerszijden van de Bruistensingel. Het gebied nabij het afgesloten deel van de Aartshertogenlaan verschilt aanzienlijk ten opzichte van de sportvelden ten oosten van het stadion. Het Ambitiedocument doet recht aan deze verscheidenheid, maar zet ook nadrukkelijk in op stedenbouwkundige samenhang. Binnen deze nieuwe wijk zien we verschillende nieuwe sferen ontstaan. Deze verschillende sfeergebieden zijn: 1. De Stadspoort 2. Het Aartshertogenpark 3. De Sportboulevard
23
De Stadspoort Het gebied grenzend aan de Bruistensingel wordt Stadspoort genoemd. Dit bestaat uit vier kwadranten: het voormalige KPN-gebouw, het Bastion hotel, het Pierson College en de tijdelijke woningen ten zuidoosten van het station. Dit vormt op stedelijk schaalniveau een belangrijk toegangsgebied naar de stad. De Bruistensingel krijgt hier een verschijningsvorm die past bij een volwaardige stadsentree. Vanaf de Zandzuigerstraat verandert het profiel en ontstaat een stadslaan met compacte rijbanen, brede stoepen en adressen en entrees in de plint. Het groene karakter blijft, mogelijk in een nieuwe vorm, behouden en zichtbaar. Nieuwbouw oriënteert zich op de stadslaan. De plinten zijn open en leveren een bijdrage aan een aangename
DE STADSPOORT: HOOGSTEDELIJK WOONPROGRAMMA EN ONDERWIJS Intrinsieke woonkwaliteiten door groene hoven of straten
openbare ruimte. In dit gemengde woon-werk-leergebied zal het
Hoogbouw is kansrijk in de Stadspoort (montage Team V architecten)
accent liggen op een hoogstedelijk woonprogramma. Er is daarnaast ruimte voor onderwijs en nieuwe werkvormen. Rondom het station zijn kansen voor een aantal hoogteaccenten, aansluitend op de strategische positie in de stad. Daarnaast zal ieder kwadrant interne woonkwaliteiten moeten toevoegen om een prettige woonomgeving te realiseren. Denk hierbij aan een beschut hof of een woonstraat.
24
De Sportboulevard
en diëtiek, etc.). Op stedelijk schaalniveau wordt dit een
Het gebied rondom het stadion en het huidige Sportiom
bijzondere ontmoetingsplaats voor alle stedelingen waar
heet de Sportboulevard. Het stadion blijft ook in de
een gezonde en sportieve leefstijl wordt gepromoot.
toekomst een belangrijke functie voor dit gebied. Aan
Daarnaast is er de ruimte voor het stadion om verder te
de Victorialaan wordt ruimte geboden aan nieuwe
groeien en nieuwe functies aan zich te koppelen die een
voorzieningen die deze functie ondersteunen en
maatschappelijke meerwaarde hebben voor de stad en
aansluiten op een gezond en sportief profiel. Denk
bijdragen aan een goede exploitatie. Ook stedelijk wonen
hierbij aan functies zoals sportscholen, sportonderwijs
is hier gewenst, zij het ondergeschikt aan de stedelijke
of een gezondheidscentrum (fysiotherapie, voeding
voorzieningen.
SPORTBOULEVARD: EEN GEZOND EN SPORTIEF PROFIEL
Sport zichtbaar in de openbare ruimte
Sport en bewegen geintegreerd in hoogstedelijke omgeving 25
Het Aartshertogenpark Rondom de Aartshertogenlaan, opgespannen tussen de Stadspoort en de Sportboulevard, ontstaat het nieuwe Aartshertogenpark. Het transferium maakt grotendeels plaats voor nieuwe gemengde stadsblokken in het groen. Het bestaande groen rondom de Aartshertogenlaan loopt geleidelijk over in groene semiprivate woonstraten en hoven, waardoor de parksfeer wordt doorgetrokken tot aan de gevels. Er ontstaat een divers woonmilieu met ruimte voor verschillende woontypologieën: grondgebonden stadswoningen, appartementen en collectieve woonvoorzieningen. Op bepaalde plekken is ruimte voor kleinschalige buurtvoorzieningen. Rondom de Aartshertogenlaan
AARTSHERTOGENPARK: GEMENGDE STADSBLOKKEN IN HET GROEN Groene openbare ruimte met verblijfskwaliteit
wordt het bestaande groen opgenomen in een kwalitatief openbaar park, met ruimte voor natuurontwikkeling (met name in het lager gelegen deel met ecologische waarde), sport- en spelvoorzieningen en een ontspannen verblijfskwaliteit. Dit vormt het hart van het gebied Omgeving Station Oost.
Buurtvoorzieningen Inzetten op diverse woontypologieën
26
Grootstedelijk leven in een groene omgeving Dat is de overkoepelende ambitie voor deze nieuwe wijk in ’s-Hertogenbosch. Een wijk die unieke kwaliteiten toevoegt aan de stad. Deze zetten we uiteen in vijf deelambities die in samenhang inhoud geven aan het karakter van de nieuwe stadswijk.
27
AMBITIE 1 We creëren een divers stedelijk woongebied. Hoogstedelijk rondom Stadspoort en de Sportboulevard. Ontspannen stedelijk aan het Aartshertogenpark. Wij bieden volop ruimte voor de mix van wonen met sport, onderwijs, werken en voorzieningen. De omgeving Station Oost voegt op termijn 1.500 tot 2.000 woningen toe aan de stad.
28
Een inclusieve stadswijk Omgeving Station Oost wordt een inclusief stadsdeel voor alle soorten stedelingen. Van student tot vitale
Het gebied rond dit knooppunt is bij uitstek geschikt voor een mix van functies; door recreëren, wonen, werken en wonen te combineren kan er een bloeiend en boeiend gebied ontstaan, dat ook goed bereikbaar is.
senior en van alleenstaande tot gezin. De nabijheid van binnenstad, parken, station en uitvalswegen maken het gebied een aantrekkelijke woonlocatie voor veel verschillende doelgroepen. Deze verscheidenheid komt ook tot uiting in nieuwe stedelijke milieus, waar
Droom van een deelnemer uit de participatie
verschillende woningtypen een plek in zullen krijgen. Er wordt gestreefd naar een evenwichtige mix van
Appartementen en hoogbouw in het gebied zijn zeer welkom.
woontypen in verschillende prijscategorieën. Daarbij is ook ruimte voor grondgebonden woningen. Zodoende kan hier een duurzame en levendige stadswijk ontstaan
58% EENS
waar altijd aantrekkingskracht vanuit gaat.
42%
www. samen.s-hertogenbosch.nl
Hoe wordt er straks gewoond in dit gebied?
54%
Inzetten op diverse en duurzame woontypologieën
23%
23%
Woningen met tuin
Hoogbouw
0% Appartementen complex
Mix van woningen
online participatiebijeenkomst juni 2020
29
Ieder deelgebied een eigen vorm van stedelijkheid 30
Kansen behorend bij ambitie ‘ Divers stedelijk woongebied’ 31
Een plek voor en door Bosschenaren
Wonen plus
Er wordt ook ruimte geboden voor nieuwe
De diversiteit komt ook tot uiting in het programma. De
experimenten. Op sommige plekken krijgen bewoners
nieuwe wijk wordt geen monotone woonwijk, maar een
de kans om op een stedelijke manier hun eigen
divers gebied waar wordt gewoond, gewerkt, gesport
woning of woongroep te ontwikkelen. Zo dragen
en gerecreëerd. Een aantrekkelijke functiemix zorgt voor
zij op hun eigen manier bij aan een nieuw stuk
een levendig gebied. Er komt ruimte voor kleinschalige
‘s-Hertogenbosch. Dit verrijkt niet alleen de diversiteit
buurtvoorzieningen en werkfuncties. Daarnaast is
aan woontypologieën, maar versterkt ook de (sociale)
er speciale aandacht voor nieuwe sportgerelateerde
binding van mensen met de plek. Een plek voor en door
functies die aansluiten op sportvoorzieningen zoals
Bosschenaren.
het stadion en het Sportiom. Functies waar zowel het stadion, de sportclubs en bewoners van kunnen profiteren zijn een pré. Het creëren van extra ruimte
Omgeving Station Oost wordt een inclusief stadsdeel voor alle soorten stedelingen.
32
voor stedelijke en buurtvoorzieningen wordt daarnaast mede bepaald door een relatie te leggen met de reeds aanwezige wijkvoorzieningen in de omgeving.
Woningaantallen In het kader van dit Ambitiedocument is globaal berekend hoeveel woningen en andere functies in het gebied gerealiseerd kunnen worden. Hiervoor is een methode gehanteerd waarbij de dichtheid van referentieprojecten (vergelijkbare gebiedsontwikkelingen van elders) is toegepast op het gebied Omgeving Station Oost. Uiteraard zijn deze referentieprojecten specifiek geselecteerd, voor de Stadspoort en de Sportboulevard gaat het om projecten met een hoogstedelijke dichtheid, voor het Aartshertogenpark een meer ontspannen stedelijke dichtheid.
Deze methode leidt tot een royale bandbreedte voor het toekomstige gebied Omgeving Station Oost van minimaal 1.500 tot maximaal 2.000 woningen. Hierbij wordt er vanuit gegaan dat de huidige woningen in het plangebied (Bastion hotel en de tijdelijke woningen rondom de Aartshertogenlaan en Bruistensingel) verdwijnen en plaats maken voor de nieuwe gebiedsontwikkeling. Het nieuwbouwproject op de voormalige KPN-locatie is als gegeven meegenomen in de berekening. Het uiteindelijke exacte aantal is afhankelijk van verdere planvorming.
33
AMBITIE 2 Groen vormt een identiteitsdrager voor het gebied. Wij versterken en activeren groenstructuren op stedelijke schaal en leveren een bijdrage aan het vergroten van de biodiversiteit en ecologische waarde in het gebied. Nieuwe en aanwezige groene kwaliteiten verbinden we aan de nieuwe stadswijk. Het gebied is klimaatbestendig.
34
Groen optimaal beleefbaar De afgesloten Aartshertogenlaan, de breed opgezette Bruistensingel, het groene spoortalud, de aanwezige bosjes en de verschillende waterlopen tonen de enorme verscheidenheid aan groene structuren en kwaliteiten
Groen moet blijven, maar met meer structuur en diversiteit. Droom van een deelnemer uit de participatie
in het gebied. Om het groen optimaal beleefbaar te maken worden deze structuren versterkt en krijgt de gehele openbare ruimte een groen karakter. Niet iedere bestaande vierkante meter groen wordt heilig verklaard. Het gaat erom dat het groen een kwaliteitsimpuls krijgt
Groene delen in de wijk moeten met elkaar worden verbonden.
en een bijdrage levert aan een uniek stedelijke en
96% EENS
ontspannen sfeer. Iedere woning profiteert straks van de groene omgeving.
4%
www. samen.s-hertogenbosch.nl
Biodiversiteit en ecologie Het aanwezige groen heeft ook ecologische waarde. Groenblauwe netwerken, zoals het spoortalud of de middenberm van de Bruistensingel, zijn structuren die verschillende groengebieden met elkaar verbinden. Deze ecologische structuren worden uitgebreid door nieuwe verbindingen te maken of te herstellen. Hierdoor
Welke functies versterken het groen?
worden groene hotspots en plekken minder geïsoleerd
50%
en gaan ze ecologisch beter functioneren. Om de biodiversiteit verder te versterken zal natuurinclusief
20%
bouwen het uitgangspunt zijn. De openbare ruimte
20%
10%
krijgt een natuurlijke inrichting en groene gevels en daken creëren nieuwe plekken voor dieren en planten om zich te nestelen. Een groene (her)inrichting van zowel
Buurttuin
de gebouwde omgeving als de openbare ruimte dient
Stadspark (met bv. horeca & evenementen)
Sport, spel en recreatie
online participatiebijeenkomst juni 2020
gekoppeld te worden aan klimaatadaptieve maatregelen. 35
Natuur ontwikkeling
Verbinden verschillende groenstructuren 36
Kansen behorend bij ambitie ‘ Groen als identiteitsdrager 37
Gebruikswaarde Nieuwe verblijfsplekken in het gebied zullen zich schikken in hun groene omgeving en op hun eigen manier het groen versterken. Denk bijvoorbeeld aan
Iedere woning profiteert straks van de groene omgeving.
een collectieve moestuin of een natuurspeelplaats. Nieuwe verblijfsplekken en functies activeren de openbare ruimte en hebben een impact op de klimaatbestendigheid van het gebied. Natuurontwikkeling mogelijk in verschillende verschijningsvormen
Stedelijk landschap Ook op stedelijke schaal voegt het gebied Omgeving Station Oost nieuwe groene kwaliteiten toe. Het Aartshertogenpark heeft de potentie om een verbindende groene schakel te zijn tussen het Prins Hendrikpark /de IJzeren Vrouw en de stedelijke landschappen aan de oostkant van de stad, zoals het IJzeren Kind, het Annapark en de Oosterplas. Ook in noord-zuidrichting versterkt het gebied nieuwe groene verbindingen. De Bruistensingel, zeker ter hoogte van de Heinis, heeft nu al een grote landschappelijke waarde. Met de transitie naar een volwaardige, groene stadslaan wordt dat beeld op stadsniveau versterkt.
Verblijfsplekken in het groen
Openbare sportplekken in het groen
38
Verbinden van groenstructuren op stedelijk schaalniveau 39
AMBITIE 3 Het gebied is optimaal verbonden met zijn omgeving. Voetgangers en fietsers hebben de prioriteit. Het treinstation krijgt nieuwe betekenis. De auto schikt zich in de stedelijke omgeving.
40
Duurzame mobiliteit Qua mobiliteit verschuift de nadruk van de auto naar de fietser en de voetganger. Het gebied nodigt uit tot een
Deze wijk ligt op een OV-knooppunt. Mensen die hier willen wonen, kiezen hier bewust voor en daarom kan deze wijk een autoloze wijk worden. Fiets, trein en bus zijn prima alternatieven op deze locatie. Daardoor meer ruimte voor groen en meer leefbaarheid. De eigen auto is in deze toekomstige wijk een achterhaald begrip. Dan zijn er ook geen grote parkeergarages nodig. Droom van een deelnemer uit de participatie
gezonde leefstijl. Dat vereist op veel fronten een scherpe koers: de wijk is via fiets- en wandelpaden optimaal verbonden met de rest van de stad, de auto wordt in de nieuwe wijk niet als vanzelfsprekend gefaciliteerd en het openbaar vervoer is goed geregeld.
Het gebied nodigt uit tot een gezonde leefstijl.
Minder parkeerplaatsen door de mogelijkheden van het parkeren te combineren of beter te benutten. 5%
95%
EENS www. samen.s-hertogenbosch.nl
Er moeten deelauto’s komen. 73%
EENS www.samens-hertogenbosch.nl
Inzetten op deelgebruik 41
27%
42
Kansen behorend bij ambitie ‘ Optimaal verbonden’ 43
Compacte kruisingen
Mobiliteit als gebiedsopgave
De zeer royale kruising Bruistensingel-Zandzuigerstraat/
Autoparkeervoorzieningen nemen op dit moment een
andere vormen van mobiliteit (zoals deelmobiliteit
Hervensebaan wordt herzien en aanzienlijk compacter
zeer fors deel van de ruimte op maaiveld in beslag. Een
en fiets). Het ligt voor de hand om een mobiliteitshub
vormgegeven. Het is de ambitie om de fietsstromen
voorwaarde voor het realiseren van een aantrekkelijk
bij de grootschalige voorzieningen bij het stadion en
op een betere en veiligere manier te laten kruisen met
stedelijk woongebied is dat mobiliteit slimmer en
het Sportiom te positioneren. Door het parkeren aan
het doorgaande autoverkeer. Dit geldt onder meer
efficiënter wordt georganiseerd. Dit biedt, samen met
de randen van het gebied te positioneren ontstaan
voor de kruising Bruistensingel – Aartshertogenlaan
het station, kansen voor een brede en innovatieve
er elders in het gebied condities om een autoluwe
krijgen fietsers en voetgangers ruim baan. Deze
mobiliteitshub, zodat alle mensen in en door het
woonomgeving te realiseren. Het parkeren rond deze
ambitieuze ingrepen in de stedelijke infrastructuur zijn
gebied optimaal kunnen reizen en eenvoudig kunnen
voorzieningen is ‘plaatsgebonden’. Dit kan worden
een voorwaarde om het gebied Omgeving Station Oost
overstappen op een ander vervoersmiddel. Dit is
gecombineerd met ‘niet (of minder) plaatsgebonden’
beter te verbinden met de rest van de stad.
mogelijk te maken door het parkeren op gebiedsniveau
parkeervoorzieningen als het transferium. Zo ontstaat
zoveel mogelijk te clusteren en maximaal in te zetten
de mogelijkheid voor een mobiliteitshub in het gebied
op dubbelgebruik, zowel voor (particuliere) auto’s als
waar parkeren wordt gecombineerd met verbindingen van en naar het gebied. De exacte omvang van het parkeergebouw moet nader onderzocht worden, evenals de mogelijkheid om hier ook een deel van het parkeren bij het woningbouwprogramma en de P&R onder te brengen. Daarbij moet worden gekeken hoe deze voorziening een aantrekkelijke uitstraling krijgt en goed wordt verbonden met wandel- en fietsroutes.
Bruistensingel compact vormgeven als stadslaan
Inzetten op een efficiënte parkeervoorziening 44
Nieuwe betekenis voor het station Het NS-station ’s-Hertogenbosch Oost kent momenteel weinig in- en uitstappers, het stationsgebied heeft een rommelig aanzien en het wordt door reizigers laag gewaardeerd. In de duurzame ontwikkeling van dit gebied verdient het station een nieuwe betekenis. Dat kan door te investeren in de huidige locatie. Dit wordt in de uitwerking van dit ambitiedocument opgepakt.
Een aantrekkelijke stationsomgeving 45
AMBITIE 4 Gezondheid en beweging zitten in de genen van het nieuwe gebied. Zichtbaar en beleefbaar in de openbare ruimte. Aan de Sportboulevard komen aanwezige en nieuwe sportvoorzieningen letterlijk samen. Synergie is de sleutel.
46
Beweegvriendelijke netwerken
Verplaatsen én verblijven
Autoluw
De centrale ligging van het gebied in de stad en
Deze netwerken krijgen ook een recreatief en groen
Het nieuwe gebied krijgt zoveel mogelijk een autoluw
de nabijheid van veel stedelijke voorzieningen
karakter. Brede fiets- en wandelpaden brengen
karakter. Gestapelde parkeervoorziening(en) aan de
bieden kansen om beweegvriendelijke netwerken te
fietsers snel naar het buitengebied en vormen
randen van het gebied stimuleren deelgebruik en
versterken. Fietsen en wandelen krijgen hier prioriteit.
aantrekkelijke hardlooprondjes. Het afgesloten deel
creëren ontwikkelruimte voor nieuwe woningen,
Vanuit het gebied lopen comfortabele wandel- en
van de Aartshertogenlaan heeft al alle potentie om een
werkfuncties en voorzieningen. De auto is hier welkom
fietsverbindingen richting de binnenstad, parken en
belangrijk onderdeel van dit netwerk te worden. Door
maar te gast en past zijn snelheid aan. Het transferium
werkgebieden en verleiden bewoners, ondernemers
aantrekkelijke ontmoetingsplekken, watertappunten
kan in gestapelde vorm onderdeel worden van de
en gebruikers van het gebied om zich hier op een
en speel- en sportvoorzieningen hieraan te koppelen,
Sportboulevard en deelgebruik van parkeerplaatsen
gezonde manier te verplaatsen. Er liggen kansen om
ontstaat tevens een netwerk met verblijfskwaliteit.
faciliteren voor zowel het stadion, Sportiom als nieuwe
de bestaande groenstructuren hiervoor in te zetten.
Verplaatsen en verblijven vormen zo beide belangrijke
woningen en werkfuncties (de mobiliteitshub in het
Het gebied vormt zo een belangrijk knooppunt in een
kwaliteiten van dit netwerk.
gebied).
aantrekkelijke fiets- en wandelstad.
Uitnodigende openbare ruimte De openbare ruimte in Omgeving Station Oost stimuleert sport en beweging. Het groene
Het groene Aartshertogenpark leent zich uitstekend voor hardlopen, bootcampen, skaten of andere sporten in de buitenruimte.
Aartshertogenpark leent zich uitstekend voor hardlopen, bootcampen, skaten of andere sporten in de buitenruimte. Het heeft ook betekenis op stedelijke schaal, omdat het gebied voor fietsers, hardlopers en wandelaars perfect is verbonden met de rest van de stad. In de openbare ruimte komen plekken voor sport en spel voor verschillende leeftijdsgroepen.
47
Sport en bewegen zichtbaar en herkenbaar 48
Unieke sportlocatie in de stad
Als er meer mogelijkheden zouden zijn om buiten in het groen te sporten zou dat super zijn! Dat geeft ook mogelijkheden voor mensen met een kleine portemonnee.
De Sportboulevard is een voorziening met regionale aantrekkingskracht. Hier komen grootschalige sportvoorzieningen als het stadion en het Sportiom letterlijk samen; ze hebben hun voordeur aan de
Droom van een deelnemer uit de participatie
Victorialaan. De clustering van sportvoorzieningen biedt kansen voor synergie tussen de functies, bijvoorbeeld door gedeelde faciliteiten, nieuwe (hybride) sporten of
Bij ontwikkelingen in het gebied moeten mogelijkheden om te sporten versterkt en uitgebreid worden.
een gebiedsabonnement voor sporten.
67% EENS
33%
www. samen.s-hertogenbosch.nl
Hoe geven we ruim baan aan fietsers en voetgangers?
71%
10% Inzetten op beweegvriendelijke netwerken en openbare sportplekken
14%
Fiets en Shared space wandelnetwerk als auto te gast recreatieve route
online participatiebijeenkomst juni 2020
49
14%
Fietssnelwegen aanleggen
Omgeving Station Oost als knooppunt in een beweegvriendelijk netwerk op stedelijk schaalniveau 50
Kansen behorend bij ambitie ‘Gezond en actief’ 51
AMBITIE 5 We zetten maximaal in op collectiviteit. Op sociale duurzaamheid. Van deelauto tot werkplek. Omgeving Station Oost is een wijk voor iedereen en met iedereen.
52
Samen delen
Collectieve vormen van mobiliteit
Het gebied wordt een sociaal duurzaam stadsdeel. Door
Collectieve vormen van mobiliteit worden gestimuleerd.
ruimte te bieden aan collectieve voorzieningen, zoals
Deelauto’s zijn ruimte-efficiënt, voor veel doelgroepen
een moestuin, paviljoen of speelplek, krijgen bewoners
kostenbesparend en beter voor het milieu. Ook nieuwe
de kans om zelf de openbare ruimte vorm te geven en
vormen van deelmobiliteit, zoals elektrische deelfietsen,
te beheren. Dit stimuleert sociale interactie en legt een
behoren tot de opties. Door daarnaast in te zetten op
sterke basis voor een duurzame sociale gemeenschap
goede verbindingen naar de omliggende stations wordt
op de lange termijn. Er wordt daarnaast ingezet
het gebruik van openbaar vervoer aangemoedigd als
op voorzieningen en werkfuncties waar meerdere
duurzaam alternatief voor de auto.
doelgroepen (van bewoner tot professioneel voetballer, en van student tot wielrenner) gebruik van kunnen
Flexwerkplekken als kansrijke collectieve voorziening bij de Stadspoort
maken. Denk hierbij aan fitnessruimtes, vergaderzalen of horeca.
Stimuleren deelgebruik
Door ruimte te bieden aan collectieve voorzieningen, zoals een moestuin, paviljoen of speelplek krijgen bewoners de kans om zelf de openbare ruimte vorm te geven en te beheren. 53
Kansen voor verschillende verschijningsvormen van collectiviteit 54
Energienetwerk Ook de energieopgave voor het gebied leent zich
Natuur speeltuin voor kinderen. Of in ieder geval een veilige speeltuin voor kinderen. Daarnaast kleine horeca zaakjes waar buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten.
goed voor een collectieve aanpak. Daarbij behoren nog verschillende duurzame energiebronnen tot de mogelijkheid, zoals de aansluiting op stadsverwarming, zonne-energie en aardwarmte. Daarbij wordt ook
Droom van een deelnemer uit de participatie
nadrukkelijk gekeken naar gebieden in de omgeving, zoals De Herven. De veelal platte daken daar lijken zich
Nieuwe én bestaande woningen doen hier mee aan collectieve vormen van energieopwekking.
bijvoorbeeld goed te lenen voor zonnepanelen.
91%
9%
EENS www. samen.s-hertogenbosch.nl
Hoe wonen mensen hier op een duurzame manier samen en stimuleren wij ontmoeting?
33%
Inzetten op collectieve energieopwekking en ontmoetingsplekken
17%
17%
Maken met nieuwe bewoners
Stadsboerderij
Ruimte voor Natuurinclusieve particulier speeltuin opdrachtgeverschap
online participatiebijeenkomst juni 2020
55
33%
Kansen behorend bij ambitie ‘Collectiviteit’ 56
Moestuin op het dak als ontmoetingsplek 57
INTEGRALE AMBITIEKAART De vijf ambities die in dit document zijn toegelicht, bepalen in samenhang de koers voor de integrale ontwikkeling van Omgeving Station Oost. De ene ambitie is daarin niet belangrijker dan de andere. Het gaat om het samenspel en het geheel. Dit wordt gesymboliseerd in de ‘ambitiekaart’. De ruimtelijke contouren van de vlakken hebben een indicatief karakter. In verdere planvorming krijgen deze verder gestalte.
Integraal perspectief op alle ambities 58
59
5. ONTWIKKELSTRATEGIE Het formuleren van de ambities voor deze gebiedsontwikkeling is een belangrijke stap in de ontwikkeling van het gebied. Hiermee is een stip op de horizon gezet en is een duidelijke richting bepaald voor de toekomst van het gebied. Tegelijkertijd is er de urgentie van de stedelijke woonopgave om bij wijze van spreken morgen ‘een schop de grond in’ te zetten en snel tot realisatie van het gebied en daarmee woningbouw te komen. Behalve het formuleren van ambities is daarom ook een ontwikkelstrategie nodig. Ontwikkelstrategie en ambities zijn twee zijden van dezelfde medaille: Ambities voor de toekomst zijn niets waard als er geen koers wordt bepaald waarlangs deze ambities ook kunnen worden waargemaakt. De ontwikkelstrategie zetten we hier uiteen in enkele algemene uitgangspunten en specifieke richtingen per plangebied.
60
ALGEMENE UITGANGSPUNTEN ONTWIKKELSTRATEGIE OMGEVING STATION OOST Samenhang & fasering
Actief, sturende rol gemeente & samenwerking
Dit ambitiedocument zet de ambities neer voor het hele
De opgave vraagt om een sturende rol van de gemeente.
gebied en geeft daarnaast ambities en focus aan voor
Die sturende rol kan zij met name nemen gezien het
de drie deelgebieden Stadspoort, Aartshertogenpark
eigendom goed spelen. Het grootste deel van het gebied
en Sportboulevard. Om dat goed vorm te kunnen
is in gemeentelijk eigendom. Daarnaast is er sturing
geven, biedt het vaststellen van het ambitieniveau
vanuit de publiekrechtelijke rol. De gemeenteraad
voor het gehele gebied en de gehele opgave een
heeft hierbij als besluitvormende instantie bij de
meerwaarde. De ontwikkelstrategie is erop gericht om
uitwerking van de deelgebieden uiteindelijk de rol om
steeds het overzicht te houden van het totale gebied,
bestemmingsplannen vast te stellen. Inhoudelijk kader
de samenhang te borgen en tegelijkertijd om via
hiervoor vorm het voorliggende ambitiedocument.
fasering deelgebieden uit te werken en te realiseren. Het biedt voor de deelgebieden de ruimte om tot de juiste
Samenwerking
invulling te komen waar op dat moment de meeste
Om tot realisatie te kunnen komen, zijn uiteraard
behoefte aan is. Alleen op deze manier benutten we de
verschillende partijen (ontwikkelaars, bouwers,
kansen van de ambities optimaal en worden lopende
corporaties, beleggers) nodig. De gemeente wil in
ontwikkelingen in het gebied steeds goed ingebed in de
de uitwerking van het ambitiedocument partijen
totale ambities voor het gebied.
vroegtijdig betrekken. Dit gaan we op verschillende manieren doen, waarbij langjarig commitment en samenwerking kernelementen zijn. Het betrekken van partijen kan daarbij, afhankelijk van de soort samenwerking en waar we partijen bij willen betrekken, tot stand komen via een selectie dan wel één-op-één samenwerking.
61
ONTWIKKELSTRATEGIE OMGEVING STATION OOST Robuustheid & veerkracht
Participatie
Plannen maken is één ding; de realiteit is vaak anders
Evenals bij de totstandkoming van het ambitiedocument
Het ambitiedocument bevat geen planuitwerking
(zie figuur). Gebiedsontwikkeling kent door diverse
is participatie integraal onderdeel bij de uitwerking van
van locaties maar geeft de richting aan van het
invloeden en omstandigheden de nodige ‘ups en downs’.
de deelgebieden. Bij de uitwerking van de deelgebieden
totale gebied en de bijdrage die de deelgebieden
Er is daarom een strategie nodig die enerzijds voldoende
wordt de buurt en omgeving wederom betrokken door
daarin spelen. Het ambitiedocument is daarmee een
robuust is en anderzijds voldoende veerkrachtig is om
middel van het doorlopen van een participatieproces
eerste sturingsinstrument bij de planvorming van de
in te kunnen spelen op veranderende (onvoorziene)
(on- en offline). Op deze manier wordt verder gebouwd
deellocaties, zowel ruimtelijk, programmatisch als qua
omstandigheden en ontwikkelingen (kansen en
aan het realiseren van positieve betrokkenheid bij dit
fasering.
bedreigingen) en tegelijkertijd stappen voorwaarts weet
nieuwe stedelijke gebied.
te maken.
Het schema hiernaast geeft aan dat de planvorming voor de deellocaties niet los van elkaar plaatsvindt. Ruimtelijk, functioneel en programmatisch is er behoefte aan samenhang. Zo is er bijvoorbeeld een samenhang tussen de stedelijke voorzieningen stadion en Sportiom
plan
en het transferium. Planvoorstellen voor de ene deellocatie hebben daarmee consequenties voor de andere deellocaties. Om die samenhang gedurende de uitwerking van de deelgebieden goed vorm te geven wordt met een overkoepelend ontwikkelkader gewerkt.
realiteit
62
Ontwikkelkader: Interactief proces Omgeving Station Oost en deelgebieden
Ambitiedocument Omgeving Station Oost
Bij de uitwerking van de deelgebieden zullen relevante thema’s op het niveau van het gebied Omgeving Ontwikkelkader Omgeving Station Oost Planuitwerking in samenhang
Station Oost worden bekeken die doorwerken op deelgebiedniveau. De deeluitwerkingen hebben ook
Planvorming Stadspoort
weer hun impact op het gebied als geheel. Qua proces
Planvorming Aartshertogenpark
Planvorming NS station
is er sprake van een voortdurende wisselwerking tussen Planvorming Sportboulevard
de deelgebied en het totale gebied. Het is met andere woorden een interactief proces van het ontwikkelkader en plannen voor de deelgebieden. Op deze manier is het mogelijk om in een vroegtijdig stadium al marktpartijen te betrekken bij de planvorming en de ontwikkeling van het gebied.
63
Planvorming Omgeving Station Oost
Plangebied Stadspoort
Kwadrant 2
Kwadrant 3
De opgave is hier hoogstedelijk. In dit gebied gaat het
Voor de locatie omgeving voormalige Bastion Hotel is
Op deze locatie staan tot 2026 tijdelijke woningen. Na
om de functies wonen en werken, onderwijs. Dit geeft
nog geen plan ontwikkeld. Een plan op basis van de
deze periode kan deze locatie worden ontwikkeld, als
levendigheid aan het gebied. Dit plangebied kent vier
ambities uit het Ambitiedocument zal hier actief door de
onderdeel van de Stadspoort, tot een hoog stedelijk
ontwikkellocaties. Binnen dit gebied is het aanpakken
gemeente worden opgepakt in samenwerking met de
gebied.
van de infrastructuur een belangrijke opgave.
eigenaar/eigenaren in dit gebied. Rol gemeente: Gezien het gemeentelijke eigendom van
Kwadrant 1
Rol gemeente: Gelet op de ambities om de infrastructuur
deze locatie zal de gemeente hierin een actief sturende
Voor de locatie Hervensebaan is al een plan in
compacter te maken en zo ontwikkelruimte te creëren is
rol nemen. Onderdeel daarvan is tevens het bepalen van
ontwikkeling. Dit initiatief van de betreffende
de strategie hier om een actieve rol te nemen om zo te
de grenzen van het gebied en de eventuele ingrepen aan
eigenaar is al ingezet vóór de totstandkoming van het
komen tot een optimale hoogstedelijke woonopgave.
de infrastructuur.
ambitiedocument. Het gaat hier om 277 appartementen.
Planning: 2021-2025
Planning: 2023-2027
Met dit plan wordt al direct invulling gegeven aan de realisatie van de eerste contouren van de Stadspoort. Het plan gaat uit van een hoge mate van stedelijkheid en geeft een beeld van de stadslaan zoals dat in dit ambitiedocument is geformuleerd met stedelijkheid aan de straatkant, stedelijke functies in de plint en een binnenmilieu tussen de wooncomplexen in. Rol gemeente: Sturend, geen grondeigendom. Stakeholders: Op deze locatie is al een concreet plan ontwikkeld door projectontwikkelaar ABB. Planning: Voor dit plan wordt de procedure van het ontwerpbestemmingsplan doorlopen in 2021 en kan er worden gestart met de bouw en realisatie in 2023.
64
Kwadrant 4 Het schoolbestuur van het Pierson heeft bij de totstandkoming van het ambitiedocument te kennen gegeven onderdeel te willen uitmaken van het ambitiedocument. Het Pierson ziet in de toekomst mogelijkheden voor nieuwbouw in het gebied. Vanuit de mogelijke kansen die dit voor het gebied en voor de school oplevert, wordt dit de komende periode nader verkend.
Plangebied Aartshertogenpark Opgave Aartshertogenpark Stedelijk en ontspannen wonen in het groen. Dit gebied is gemeentelijke eigendom en bestaat op dit moment uit met name groen en parkeren (Transferium) en het Sportiom. Daarnaast is er bij de Aartshertogenlaan een locatie voor tijdelijke woningen tot 2029. Er is voor dit gebied volop potentie om zowel tot woningbouw te komen als de groene waarde en recreatieve betekenis van de Aartshertogenlaan als ‘groene boulevard’ optimaler te benutten. Rol gemeente: Gezien het gemeentelijke eigendom van deze locatie zal de gemeente hierin een actief sturende rol nemen. Planning: 2021-2030
65
Plangebied Sportboulevard Opgave Sportboulevard Voor het stadion en omgeving is de ambitie om tot een levendig gebied met sport en leisure te komen en de parkeeropgave te optimaliseren. Ten zuiden van het stadion is op dit moment eveneens een locatie voor tijdelijke woningen. Daarnaast geldt een deel van het gebied naast Sportiom op dit moment als een evenementenlocatie voor jongerenevenementen. Rol gemeente: Voor het gebied Sportboulevard wordt samen met de BIM, als eigenaar van het stadion, en onder andere de sportverenigingen en het Sportiom een planvisie opgesteld. In deze visie wordt ook opgenomen op welke wijze de huidige evenementenlocatie op de nieuwe openbare ruimte van de Sportboulevard kan worden voorzien. Planning: 2021-2030
66
67
68