Bespreeknotitie Standstill of toch extra overlast door uitbreiding spoor (GL)

BESPREEKNOTITIE Commissie Omgeving 5 september 2023

Standstill of toch extra overlast door uitbreiding spoor? INLEIDING Op 27 maart jl. stelde de fractie van GroenLinks Den Bosch schriftelijke vragen aan het college over de inzet van de gemeente voor het bereiken van een standstill van de te verwachten extra overlast door de uitbreiding van het spoor1. Aanleiding voor die vragen was de uitspraak van de Raad van State over het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer2. De beantwoording door het college3 stelde onze fractie teleur en is aanleiding voor deze bespreeknotitie.

PROBLEEMSTELLING De gemeenteraad heeft zich in een motie ‘Programma Hoogfrequent Spoor’ van 5 juni 20184 unaniem uitgesproken tegen de uitbreiding van het spoor in Den Bosch en, mocht de uitbreiding toch doorgaan, voor het beperken van de overlast die daarmee vanzelfsprekend gepaard zou gaan. Helaas hebben alle inspanningen van betrokkenen én het college, zoals we nu weten, niet tot het gewenste resultaat geleid. De uitbreiding van het spoor tussen Meteren en Boxtel gaat door en er worden nauwelijks maatregelen genomen om de extra overlast te beperken. Naar verwachting start de aanleg van het extra spoor in en nabij Den Bosch begin 20245. In de beantwoording van de schriftelijke vragen door het college wordt niet duidelijk of en op welke wijze het college zich op dit moment nog inzet om een standstill te bereiken ten aanzien van de hinder als gevolg van geluid en trillingen. Er staat dat het college op 3 manieren lobbyt, er worden 2 manieren genoemd, maar als antwoord op de eerste vraag wordt alleen gemeld dat de inzet tot dan toe niet het gewenste resultaat heeft gehad. In antwoord op de derde vraag geeft het college aan dat de gemeente zelf geen maatregelen gaat nemen om een standstill te bereiken.

Van de geringe financiële mogelijkheden die het Rijk tot nu toe heeft geboden maakt het college geen gebruik, omdat ze om cofinanciering van gemeente en provincie vragen, zoals uit het antwoord op vraag vier blijkt. Vooralsnog zijn er hiervoor geen middelen in de begroting van onze gemeente opgenomen. Dat brengt ons in de situatie dat het spoor in onze gemeente de komende jaren wordt uitgebreid en intensiever gebruikt zal gaan worden, ook voor vervoer van gevaarlijke stoffen, zonder dat er maatregelen zijn afgesproken om de extra overlast die daar het gevolg van zal zijn te beperken of te voorkomen. Terwijl een standstill, dus géén extra overlast van geluid en trillingen, de wens was en 1

Vragen ex artikel 71 - GL - Tracébesluit over het spoor door 's-Hertogenbosch Uitspraak - Raad van State 3 Antwoordbrief - GL - over spoorgoederenvervoer 4 Motie vreemd Programma Hoogfrequent Spoor 5 Brabants Dagblad: BAM Infra start in 2024 met immense aanpassing van spoor tussen Den Bosch, Vught en Boxtel 2

1

naar onze fractie aanneemt nog steeds is van de gemeenteraad, en ook het uitgangspunt van de inzet van het college.

MOGELIJKHEDEN De fractie van GroenLinks Den Bosch wil onze inwoners, en specifiek de inwoners die in de nabijheid van het spoor wonen en daar dagelijks overlast van ondervinden, niet in de kou laten staan. Het gaat tenslotte om nogal wat inwoners, want het spoor loopt langs en door de wijken Maaspoort, Hambaken, Orthen, Orthenpoort, Boschveld, het Zand, Paleiskwartier en Vughterpoort. Daarom willen wij op zoek naar de mogelijkheden die er wél zijn, in plaats van lijdzaam af te wachten tot de extra overlast een feit is en dan maar te zien of daar ooit een oplossing voor komt.

Langzamer rijden Buiten kijf staat dat bijna elke maatregel geld kost. De enige die in ieder geval geen directe kosten met zich meebrengt is het aanpassen van de snelheid waarmee treinen over het spoor rijden. Vooral bij goederentreinen en vooral ’s nachts is het effect op de hoeveelheid geluid en trillingen groot. Natuurlijk geeft de spoorbeheerder aan dat er bij een lagere snelheid minder treinen over het spoor kunnen rijden en er dus minder goederen vervoerd kunnen worden. Dat mag allemaal zo zijn, maar de gezondheid van onze inwoners, en van alle inwoners langs het hele spoor, kan toch niet ondergeschikt worden gemaakt aan het economisch belang van de spoorbeheerder ProRail? Daar komt bij dat de Raad van State eerder heeft aangegeven dat de capaciteit op het spoor het wel toelaat om langzamer te rijden.

Gecombineerde maatregelen Andere maatregelen die een standstill helpen te bereiken kunnen wellicht worden gecombineerd met maatregelen om woningen te verduurzamen. Om oudere woningen langs het spoor te verduurzamen en daarbij van vloerverwarming te voorzien zijn betonnen vloeren nodig. Die helpen ook om de overlast van trillingen te verminderen. Er is ook geluidswerend dubbelglas dat naast isolatie dus ook voor minder geluidsoverlast zorgt. Daarnaast helpen deze maatregelen onze inwoners ook nog eens hun energiekosten te verlagen, wat natuurlijk een prettige bijkomstigheid is.

Gevaarlijke stoffen Om te voorkomen dat er naast de overlast van geluid en trillingen een extra vorm van overlast ontstaat, in de vorm van meer vervoer van gevaarlijke stoffen, willen we ook kijken of hier iets aan te doen is. De maatregel om goederentreinen in de nacht langzamer te laten rijden in Den Bosch helpt in ieder geval al het risicoprofiel van deze treinen te verkleinen.

Fijnstof Het is tenslotte natuurlijk ook niet de bedoeling dat er door de extra treinen meer uitstoot van fijnstof in Den Bosch komt. Deze uitstoot komt voornamelijk als gevolg van het remmen van treinen, zolang er tenminste geen goederentreinen die op diesel rijden worden ingezet. Of dieseltreinen volledig kunnen worden tegengegaan is het uitzoeken waard. Daarnaast lijkt het goed te onderzoeken of afgedwongen kan worden dat de goederentreinen op dit traject langer uitrollen en regeneratief remmen, omdat dat de hoeveelheid fijnstof ook vermindert.

VRAGEN 1. Bent u het met de fractie van GroenLinks eens dat de gemeente er nog steeds naar moet streven een standstill te bereiken voor inwoners voor de overlast van geluid en trillingen als gevolg van de uitbreiding van het spoor en de toename van het aantal goederentreinen? 2. Wat vindt u van de genoemde maatregelen om goederentreinen ’s nachts langzamer te laten rijden door onze gemeente en het mogelijk combineren van maatregelen om een standstill te bereiken met maatregelen voor verduurzaming van woningen?

2

3. Wat vindt u van de verwachte toename van het vervoer van gevaarlijke stoffen met goederentreinen en de mogelijke toename van de hoeveelheid fijnstof door de toename van goederenvervoer door onze gemeente? 4. Bent u het ermee eens dat de gemeente om een standstill te bereiken daar zelf eventueel ook middelen voor moet opnemen in de begroting, en ziet u eventueel nog andere mogelijkheden om een standstill en extra overlast te voorkomen?

GroenLinks Den Bosch, Wies Korver

3