Bespreeknotitie Sparrenburgbos (DBG, gG, PvdD)

Discussienotitie actuele stand Sparrenburgbos Geachte commissieleden,

’s-Hertogenbosch, 24 januari 2024.

De fractie van De Bossche Groenen heeft op 16 januari 2018 een bespreeknotitie ingediend over het Sparrenburgbos en in de cie. ROB de mogelijkheid besproken om dit wijkbos aan te kopen en veilig te stellen voor de toekomst. Ondertussen hebben zich ontwikkelingen voorgedaan die onze aandacht verdienen. Begin 2022 is het Sparrenburgbos in handen gekomen van een nieuwe eigenaar. Net als alle vorige eigenaren wil ook deze ontwikkelaar bouwen in het bos. De inwoners willen extra bebouwing juist voorkomen. Daarom is er een burgerinitiatief opgestart: de Stem van het Bos. Wat deze keer echt anders is dan in 2018: dit burgerinitiatief vraagt de gemeente niet om eigenaar van het gebied te worden en het bos te kopen. De bewoners vragen de gemeente om bondgenoot te worden en te helpen (met financiën, netwerk, kennis, etc.) om het bos in handen te krijgen om het vervolgens bij het Brabants Landschap of een andere natuurorganisatie in beheer te geven. Het doel is niet het eigendom van het bos, maar het bos teruggeven aan zichzelf, zodat het voor altijd natuur kan blijven. Wat het burgerinitiatief biedt is sociaal kapitaal en gemeenschapskracht: als de initiatiefnemers het bos eenmaal in handen hebben, dan mobiliseren zij andere bewoners om te helpen het bos te beheren én als belangrijkste belanghebbende op te blijven komen voor de belangen van het Sparrenburgbos.

De nieuwe eigenaar van het Sparrenburgbos heeft in juni 2022 een omgevingsdialoog gestart. Daarvoor zijn bilaterale gesprekken gevoerd met diverse stakeholders, zoals het IVN, NMV Het Groene Hart Brabant en de wijkraad Sparrenburg. Daarnaast zijn er ook twee bijeenkomsten belegd in Perron 3 waar bewoners van de wijk Sparrenburg destijds voor zijn uitgenodigd. Een groep bewoners stelde naar aanleiding van deze bijeenkomsten een brief op aan de eigenaar met de oproep: het bos is geen verdienmodel, laat het bos het bos en ga voor de grootst mogelijke maatschappelijke winst. Deze brief werd door bijna 800 inwoners ondertekend. Het Sparrenburgbos gaat al meer dan 50 jaar van hand tot hand waarbij er een prijsopdrijvend effect is ontstaan. Door dit prijsopdrijvende effect moet er meer in en nabij het Sparrenburgbos worden her-ontwikkeld (lees gebouwd) om deze investering terug te verdienen. Dat gaat ten koste van de kwaliteit van het bos en de openheid van het laatste restant van het oorspronkelijke kampenlandschap. Het Sparrenburgbos vormt een belangrijke schakel tussen de zandverstuiving, het Mariaburgbos en de bossen en zandverstuiving van het waterwingebied. De boszone Hooge Heide-Midden is van grote ecologische, landschappelijke en recreatieve betekenis en het Sparrenburgbos heeft binnen deze zone in de loop der jaren een wijkfunctie gekregen.

De wijkraad streeft er al tientallen jaren naar het bos open te houden en veilig te stellen. Het bos heeft de bestemming Natuur en maakt onderdeel uit van het Natuur Netwerk Brabant (NNB). De historische akkertjes, die zijn omzoomd door prachtige houtwallen, genieten als restant van het oorspronkelijke kampenlandschap minder bescherming, maar maken wel integraal onderdeel uit van het Sparrenburgbos. Ze vormen landschappelijk gezien een ensemble.

In het gebied Hooge Heide-Midden is de afgelopen jaar flink gebouwd. Zoals 50 appartementen achter het voormalige klooster van de paters aan de Graafsebaan en twee woonerven (12 woningen) aan de Oude Vliertwijksestraat. Verdere verstening, versnippering en verrommeling van de boszone is dan ook ongewenst. Er zou juist een kwaliteitsslag moeten worden gemaakt om de resterende bos- en heidegebieden en zandverstuivingen met elkaar te verbinden en te versterken. Alleen achter Mariaoord, op de locatie van het voormalige klooster van de Zusters van Liefde, met bijgebouwen, ligt nog een ontwikkelmogelijkheid. Maar ook deze twee bouwvlakken liggen ingeklemd in het Sparrenburgbos en het NNB. Na het vastlopen van de omgevingsdialoog zijn de gesprekken tussen de ontwikkelaar en de bewoners in een kleinere setting voortgezet. Deze groep bewoners heeft zich aldus verenigd in de Stem van het bos. De Stem van het bos is een burgerinitiatief van betrokken bewoners, professionals en experts op het gebied van natuurbehoud, crowdfunding, bewonersparticipatie en ruimtelijke ordening. De missie: het Sparrenburgbos behouden en aan zichzelf teruggeven. In plaats van tegenover elkaar te staan zoeken de bewoners met de eigenaar naar een win-win situatie: de eigenaar bouwt zorgwoningen waar het volgens het bestemmingsplan is toegestaan en van het bos genietende burgers kopen het bos.

Er lopen momenteel intensieve gesprekken tussen de ontwikkelaar en de Stem van het Bos. Er is nog geen akkoord, maar beide partijen zijn dicht bij een overeenstemming om een groot deel van het bos, inclusief de voormalige vuilstort, aan te kopen. De koopsom is vastgesteld op €2,1 miljoen voor 68 hectare bos, met daarin verweven akkertjes. De Stem van het Bos is tevens in gesprek met het Brabants Landschap. Deze laatste is serieus geïnteresseerd in het beheer en mede-eigenaar te worden van het Sparrenburgbos. Andere partners die helpen zijn o.a. stichting ARK Rewilding Nederland, Crowdfundingsplatform Brabanders voor Natuur (Provincie), IVN, NMV Het Groene Hart Brabant en Brabant Water. Het kopen én het beheren van het Sparrenburgbos kost natuurlijk geld. De Stem van het Bos is met grote (natuur)organisaties in gesprek om intensief samen te werken en mede-eigenaar te worden. Samen met inwoners, bedrijven, gemeente, Provincie en fondsen kunnen we het benodigde bedrag bij elkaar krijgen. Binnenkort start er dan ook een crowdfundingsactie. Dit initiatief past naadloos in het eerder door de gemeenteraad vastgestelde scenario Stadskracht. Initiatieven worden van onderaf opgepakt en de gemeente faciliteert en coördineert. Wij juichen dit burgerinitiatief van harte toe.

Het toont de grote betrokkenheid van de wijkbewoners bij het Sparrenburgbos en het omliggende gebied en is een schoolvoorbeeld van burgerparticipatie. Het verwerven van het bos sluit bovendien goed aan op de visie dat het Sparrenburgbos de ontbrekende schakel is in een aaneengesloten, openbaar bos-en natuurgebied tussen Rosmalen en Nuland. Dat is ook als zodanig verwoord in de door alle stakeholders ondertekende Natuur- en landschapsvisie Hooge Heide-Midden uit 2011. Zoals hiervoor aangegeven is het de bedoeling dat een natuurorganisatie, zoals het Brabants Landschap, het Sparrenburgbos gaat beheren. Daarover lopen gesprekken tussen de Stem van het Bos en het Brabants Landschap. Meer informatie over dit burgerinitiatief vindt u op de website stemvanhetbos.nl

Wat vindt u? Wij willen de commissieleden de volgende vragen voorleggen: 1. Hoe beoordeelt u dit burgerinitiatief, dat niet alleen in Rosmalen, maar ook in Den Bosch breed wordt gedragen? 2. Op welke wijze zou de gemeente vanuit het scenario Stadskracht dit burgerinitiatief kunnen ondersteunen? (faciliteren/coördineren). 3. Ziet de commissie mogelijkheden om vanuit de gemeente het aankoopbedrag aan te vullen? Zo kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het ‘om niet’ overdragen van de gemeentelijke bossen op de Hooge Heide aan het Brabants Landschap. De jaarlijkse besparing op het bosbeheer kan dan worden geïnvesteerd in het Sparrenburgbos. 4. Ziet de commissie mogelijkheden tot cofinanciering en welke zouden dat kunnen zijn? 5. Ziet de commissie mogelijkheden om partners, zoals de Provincie, het van Gogh Nationaal Park en de Rijksoverheid actief te benaderen? Judith Hendrickx, fractie De Bossche Groenen, mede ingediend namens Partij voor de Dieren en gewoon ge-DREVEN.