Bespreeknotitie participatie RB-SP

Bespreeknotitie Participatie: Een Meerkoppige Draak of de Sleutel tot een betere samenleving door inwonersinvloed? Samen maken we Den Bosch! Aanleiding Het vertrouwen van inwoners in de gemeente 's-Hertogenbosch staat onder druk. Veel mensen hebben het gevoel dat hun stem niet wordt gehoord en dat ze onvoldoende worden betrokken bij beslissingen. Helaas zijn er trajecten die zorgen voor verzet en frustratie, omdat inwoners het gevoel hebben dat ze geen echte invloed hebben op de besluitvorming. Tegelijkertijd verlopen sommige participatieprojecten en omgevingsdialogen goed en leveren ze waardevolle bijdragen op. Vanaf 2025 stelt de nieuwe wet Versterking participatie op decentraal niveau ons voor de opdracht om participatie op een heldere en gestructureerde manier te organiseren. Dit biedt een kans om inwoners beter te betrekken bij beleid en besluitvorming. Voorbeelden van Participatie in 's-Hertogenbosch 1. Het Bossche Burgerberaad: Op 16 mei heeft het Bossche burgerberaad, bestaande uit een willekeurig geselecteerde groep inwoners, hun rapport met aanbevelingen over de beleidsnotitie Wonen en Zorg aangeboden aan het stadsbestuur. Dit is een voorbeeld van hoe inwoners actief kunnen meedenken over beleid. Het burgerberaad toont aan dat participatie effectief kan worden georganiseerd en laat zien hoe we dit verder kunnen uitbreiden. 2.

De Omgevingsdialoog: Bij projecten die de fysieke leefomgeving beïnvloeden, zoals woningbouw of zonneparken, is vroegtijdige betrokkenheid van inwoners essentieel. De Omgevingsdialoog maakt dit mogelijk en valt onder de nieuwe Omgevingswet die op 1 januari 2024 is ingegaan. Initiatiefnemers worden aangemoedigd om in gesprek te gaan met bewoners, bedrijven en andere belanghebbenden om begrip te creëren en hun plannen te verbeteren voordat er formele besluiten zijn genomen. De gemeente begeleidt dit proces, maar initiatiefnemers zijn verantwoordelijk voor het betrekken van de omgeving en het maken van een verslag van de dialoog, waarin reacties van betrokkenen worden opgenomen. Dit verslag is belangrijk bij besluitvorming. 3. Participatie onder de Omgevingswet: Onder de Omgevingswet moeten belanghebbenden in een vroeg stadium betrokken worden bij projecten die de leefomgeving beïnvloeden. In tegenstelling tot inspraak, waarbij er al een concreet plan is, biedt participatie ruimte voor echte invloed omdat er nog geen definitieve besluiten zijn genomen. De wet biedt ruimte voor maatwerk, waarbij initiatiefnemers en bestuursorganen gezamenlijk bepalen hoe het participatieproces wordt ingericht.

4. Subsidieregeling Right to Challenge: Met de Right to Challenge kunnen inwoners de gemeente ‘uitdagen’ als zij denken dat zij een bepaalde taak slimmer of beter kunnen uitvoeren. Dit betekent dat inwoners, met hetzelfde budget, taken van de gemeente kunnen overnemen die bijdragen aan de leefbaarheid van wijken en buurten. Door de ervaring en kennis van inwoners te combineren met die van de gemeente, kan er samen gewerkt worden aan betere oplossingen voor sociale en maatschappelijke taken. 5.Burgerinitiatief: Het burgerinitiatief is een mogelijkheid voor inwoners om onderwerpen op de agenda van de gemeenteraad te plaatsen. Dit geeft inwoners de mogelijkheid om kwesties aan te kaarten en invloed uit te oefenen op lokale besluitvorming. In de nieuwe opzet wordt het burgerinitiatief vereenvoudigd en toegankelijker gemaakt, zodat inwoners makkelijker een onderwerp kunnen indienen voor bespreking in een raadscommissie. Hierbij kan de initiatiefnemer via een notitie vragen stellen aan de raad, waarna een dialoog plaatsvindt met raadsleden in een speciaal daarvoor opgerichte commissie. Zo wordt een laagdrempelige en betrokken vorm van burgerparticipatie gestimuleerd. Vertrouwen en Betrokkenheid: Wat zeggen de cijfers? Uit een recente peiling onder inwoners van 's-Hertogenbosch blijkt dat het vertrouwen in de gemeente zorgwekkend laag is.

Slechts een kwart van de inwoners heeft het gevoel dat de gemeente naar hen luistert, en velen voelen zich niet betrokken bij belangrijke beslissingen. Slechts 20% vindt dat inwoners voldoende worden betrokken bij het maken van plannen. Toch is de bereidheid om te stemmen hoog; 80% van de inwoners geeft aan van plan te zijn te stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dit toont aan dat de betrokkenheid er wel degelijk is, maar dat we beter moeten luisteren en inwoners meer inspraak moeten geven. Participatietrajecten zijn vaak onderwerp van gesprek tijdens besluitvorming binnen onze raad Tijdens raadsvergaderingen ontstaat regelmatig discussie over de kwaliteit van participatietrajecten. Veel inwoners voelen zich niet gehoord, vooral als de uitkomst anders is dan hun eigen wensen. Dit leidt tot teleurstelling en versterkt het wantrouwen jegens de gemeente. Daarnaast zorgen onduidelijke afspraken en kaders voor afleiding tijdens het besluitvormingsproces. De raad raakt hierdoor vaak verstrikt in discussies over de vorm van participatie, terwijl de inhoud van het besluit op de achtergrond raakt. Een ander punt van zorg is dat raadsleden participatietrajecten soms beoordelen op basis van persoonlijke kaders. Elke partij lijkt zijn eigen maatstaven te hanteren voor wat een "goed" participatietraject is, wat leidt tot verschillen in interpretatie.

Dit maakt het debat lastig, omdat we soms appels met peren aan het vergelijken zijn. Deze onduidelijkheid kan voor onbegrip zorgen binnen de raad en de besluitvorming vertragen. Het is daarom belangrijk dat we als raad duidelijke, gezamenlijke kaders vaststellen voor het beoordelen van participatietrajecten. Zo kunnen we

voorkomen dat persoonlijke interpretaties het debat vertroebelen en zorgen we voor meer begrip en objectiviteit in de besluitvorming. Vragen voor de Raad: 1. Wanneer is een participatietraject geslaagd? o

Hoe zorgen we ervoor dat inwoners zich gehoord voelen, zelfs als de uitkomst anders is dan hun wensen? Wat zijn de voorwaarden voor een succesvol participatietraject?

2. Welke uitgangspunten willen we meegeven aan het visiedocument? o

Wat zijn de kernwaarden die we als gemeente willen hanteren bij participatie? Hoe kunnen we transparantie en inclusiviteit waarborgen, en wat verwachten we van initiatiefnemers?

3. Welke kaders zorgen ervoor dat de raad goed kan toetsen of een participatietraject goed is doorlopen? o

Deelt u de mening dat een ‘startnotitie’ bij grote projecten, zoals door de rekenkamer in het laatste rapport wordt aanbevolen, uitermate geschikt is om kaders over participatie in vast te leggen?

4. Deelt u de mening dat, om deelnemers aan een participatietraject meer zeggenschap te geven, het noodzakelijk is dat de ‘speelruimte’ van het traject van te voren helder is? 5. Deelt u de mening dat, om deelnemers aan een participatietraject meer zeggenschap te geven, het noodzakelijk is dat het participatietraject vooraan in het proces georganiseerd wordt?

Jochem Huibers (Rosmalens Belang) Bram Roovers (SP)