Advies klankbordgroep Doorstroomonderzoek

Betreft: reactie en advies klankbordgroep Doorstroomonderzoek

Amsterdam, 14 augustus 2025 Geacht college, beste Touria, Met plezier bieden we als klankbordgroep van het onderzoek naar doorstroming in broedplaatsen en ateliers, hierbij onze reactie en aanbevelingen aan. De klankbordgroep bestond uit vertegenwoordigers van 26H, CAWA, Kunstenbond, MAQAM, Platform BK, Cultuurgebouw Tugela85, Vereniging 2e Nassaustraat 8 en Vereniging de Verademing. Wij zijn vier keer bij elkaar gekomen om met de onderzoekers van DSP en Ipsos en Bureau Broedplaatsen de opzet, vragenlijst, voortgang en afronding van het rapport te bespreken. De gesprekken verliepen open en constructief. Met dit rapport komt de gemeente tegemoet aan de breed gedragen wens van het veld om eerst onderzoek te doen en aannames te toetsen voordat gedwongen doorstroombeleid daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Het rapport "Doorstroming in Broedplaatsen, een onderzoek" trekt een duidelijke conclusie over de verwachte effecten van het doorstroombeleid: "Het beoogde doel van het doorstroombeleid ‘meer divers, dynamisch en toegankelijk Broedplaatsenaanbod’ wordt met de regeling niet bereikt." (pagina 34). De klankbordgroep onderschrijft deze conclusie. Gedwongen doorstroom draagt niet bij aan de beleidsdoelen, is niet goed uitvoerbaar, ondermijnt een stabiele werkomgeving voor makers en beperkt de sociale cohesie zowel binnen broedplaatsen als in relatie tot de omgeving.

Ook blijkt uit het onderzoek dat er al natuurlijke doorstroom plaatsvindt: het rapport vermeldt een natuurlijk doorstroomperscentage van 10 tot 15%. Verder blijkt uit het onderzoek dat het merendeel van de creatieven het huidige aanbod als ontoereikend ervaart: ●

88% van hen geeft aan dat er onvoldoende geschikte betaalbare atelierruimte is in de

stad; ●

Twee % van de huurders denkt voldoende geschikte ruimte op de vrije markt te

kunnen vinden. Dat is opvallend weinig en staat op gespannen voet met kunnen doorstromen naar de vrije markt.

1

Concrete gevolgen die uit de enquête naar voren komen voor huurders: 47% verwacht Amsterdam voor werkruimte te moeten verlaten bij verlies van hun

●

huidige ruimte; 22% zegt dat wanneer ze hun huidige werkruimte moeten verlaten, ze buiten de regio

●

Amsterdam zouden gaan wonen; Velen ervaren stress, tijdsdruk en mentale belasting, met negatieve impact op hun

●

kunstenaarschap. Huurders en verhuurders missen aansluiting van het beleid op de praktijk: Bij verhuurders van broedplaatsen leeft breed de opvatting dat het doorstroombeleid

●

vooral een administratieve oplossing is, ingegeven door de wens om ‘het rendement van het bestaande budget kunstmatig te verhogen’. Volgens verhuurders leidt de maatregel zelden tot daadwerkelijke ‘ruimtewinst’, zolang

●

het aanbod van betaalbare werkruimte achterblijft. Verhuurders waarschuwen dat waardevolle gemeenschappen worden verstoord, kennis

●

verloren gaat, en kunstenaars noodgedwongen hun praktijk beëindigen of de stad verlaten. Het rapport biedt ook duidelijke concrete aanbevelingen voor beleidsverandering. Ook hier zijn wij het van harte mee eens. In aanvulling op het rapport ziet de klankbordgroep enkele aandachtspunten en oplossingsrichtingen: ●

Van generieke maatregelen naar maatwerk

●

Van doorstroom naar instroom

●

Van tijdelijk naar duurzaam

●

Van geïsoleerd naar gemengd

Zie voor toelichting de onderstaande tabel. Speciale aandacht verdienen de (veelal nieuwe) makers in tijdelijke ateliers en woon/werkruimtes; een kwetsbare positie die om ondersteunend beleid vraagt. Tot slot. Wij danken de onderzoekers van de DSP-Groep en Ipsos I&O en de vertegenwoordigers van Bureau Broedplaatsen voor de plezierige samenwerking. De klankbordgroep is beschikbaar voor toelichting. Graag worden de organisaties vertegenwoordigd in de klankbordgroep ook betrokken bij opvolging en uitwerking van de aanbevelingen uit het rapport. We kijken uit naar het vervolg.

De klankbordgroep

2

Conclusies en Aanbevelingen Thema

Uitleg

Oplossingsrichtingen

Van generiek beleid naar

Elke broedplaats/atelierpand is

Werk broedplaats-, buurt- en

maatwerk

uniek en vraagt om toegespitste

disciplinespecifiek, in overleg

oplossingen.

met de gebruikers.

Instroom nieuwe makers

Verschillende groepen makers zijn

Verbeter de dialoog met

bevorderen en algemene

onvoldoende in beeld en vinden

nieuwe makersgroepen.

toegankelijkheid

onvoldoende toegang tot de

Vergroot toegankelijkheid via

vergroten

broedplaatsen.

begrijpelijke taal en communicatiemiddelen. Maak patronen (van insluiting, uitsluiting) zichtbaar en zet daarvoor de kennis van de stad in.

Tijdelijkheid is

Tijdelijkheid is niet bevorderlijk voor

Meer permanente

kapitaalvernietiging, richt

o.a. talentontwikkeling, sociale

broedplaatsen.

het beleid op duurzaam

cohesie, buurtbetrokkenheid,

Van incidenteel naar structureel

en structureel

vastgoedinvesteringen en de

budget voor BBP.

financiële situatie van makers. Gedeeld en gemengd

Vergroot de flexibiliteit van het

Maak contractdelen mogelijk.

gebruik in broedplaatsen

gebruik van werkruimten.

Activeer de bereidheid onder

en maatschappelijk

makers en verhuurders tot

vastgoed vergroten

delen (van ruimte, kennis en ervaring). Faciliteer 24 uurs gebruik. Moedig gemengde functies (creatief en maatschappelijk gebruik) aan.

3