ACV-Gemeente--s-Hertogenbosch-2025 definitief
Tekst van het document
Weerbaarheid
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Onze samenwerking Weerbaarheid
Weerbaarheid
De gemeente ‘s-Hertogenbosch heeft de maatschappelijke weerbaarheid hoog op de agenda staan. Ten aanzien van de eigen continuïteit en crisisorganisatie zijn nog stappen te maken.
Maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht
De VNG-handreiking maatschappelijke weerbaarheid biedt gemeenten een praktisch raamwerk om zich beter voor te bereiden op crises en verstoringen van vitale voorzieningen. De handreiking benoemt zes pijlers: continuïteit van de
6. Samenleving als overkoepelend systeem
2. Crisisorganisatie
organisatie, crisisorganisatie, vitale voorzieningen, sociaal weefsel, zelfredzaamheid van inwoners en bedrijven, en de samenleving als geheel.
Vooruitblik
Vooruitblik
Uit onderzoek van PwC (zie ook artikel) blijkt maatschappelijke weerbaarheid
Bijlagen
Bijlagen
hoger op de agenda moet komen bij lokale overheden. Binnen de gemeente ‘s-Hertogenbosch zien we dat er aandacht is voor maatschappelijke weerbaarheid.
1. Eigen continuïteit
Er wordt gewerkt aan het programma Maatschappelijke weerbaarheid 2026-2029, waarbij nauw samengewerkt wordt met de veiligheidsregio Brabant-Noord. In de discussienotitie maatschappelijke weerbaarheid heeft de gemeente ‘s-Hertogenbosch haar visie, strategische doelen en veranderstrategie aan de raad voorgelegd. Hiermee geeft zij invulling aan de pijlers: vitale voorzieningen, sociaal weefsel, zelfredzaamheid inwoners en samenleving als overkoepelend systeem.
5. ZelfRedzaamheid inwoners, bedrijven en
3. Vitale voorzieningen
maatschappeljke organisaties
Met betrekking tot de pijlers eigen continuïteit en crisisorganisatie heeft de gemeente ‘s-Hertogenbosch continuïteitsplannen, een calamiteitenprocedure ICT en de kritieke processen (inclusief functionarissen per proces) in kaart gebracht.
4. Sociaal weefsel
Momenteel is dit nog ingericht op het niveau van afdelingen en procesniveau; er dient nog een slag te worden gemaakt om dit op centraal niveau aan te sturen en te coördineren. Daarnaast is het nog niet voldoende duidelijk hoe de escalatielijnen lopen en ontbreekt er een generiek afwegingskader tussen wat belangrijk is en wat kritiek is. De gemeente ‘s-Hertogenbosch heeft ook deze stappen hoog op de agenda staan.
PwC
Gemeente 's-Hertogenbosch Accountantsverslag | 22 mei 2026
Koude fase
Warme fase
Nafase
27
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Vooruitblik: toegenomen frauderisico door AI
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle
Uitkomsten controle
Gevolgen voor interne beheersing en cybersecurity
Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Onze samenwerking
AI vergroot het risico op fraude doordat het fraudezaken realistischer en
Wij wijzen met name op de volgende aandachtspunten:
overtuigender maakt. Denk hierbij aan geavanceerde methoden zoals ‘deepfakes en realistische identiteitsvervalsingen bij phishingaanvallen. Hierdoor verandert en
•
Weerbaarheid
neemt ook het cybersecurityrisico toe. Cybercriminelen kunnen met AI de kwaliteit van hun aanvallen verhogen, meer aanvallen in kortere tijd uitvoeren en beter
Vooruitblik
inspelen op beveiligingsmaatregelen.
Weerbaarheid
Leveranciersbeheer en -wijzigingen: AI kan worden ingezet om overtuigende, maar frauduleuze leveranciersprofielen te creëren of leveranciersgegevens te manipuleren. Dit vergroot het risico op onrechtmatige betalingen of ongeautoriseerde wijzigingen.
Vooruitblik
•
Bijlagen
Bijlagen
Daarnaast neemt ook het interne frauderisico toe. AI maakt het eenvoudiger om informatie te manipuleren, bijvoorbeeld door documenten, managementinformatie of betaalgegevens aan te passen. Dit vraagt van gemeenten een herziening van de risicoanalyses en waar nodig aanvullende maatregelen, zoals bewustwording rondom AI-gedreven aanvallen en vooral strikte naleving van de interne procedures.
Elektronische geldtransfers: AI-gedreven aanvallen kunnen phishingcampagnes of social engineering automatiseren waarmee medewerkers worden misleid om frauduleuze betalingen goed te keuren of valse betaalinstructies te volgen die legitimiteit uitstralen.
•
Intrusion preventie en detectie: AI stelt aanvallers in staat traditionele beveiligingsmaatregelen te omzeilen door zich aan te passen aan detectiemethoden. Dit leidt tot geavanceerdere ransomwareaanvallen en het opschalen van geautomatiseerde inbraakpogingen.
Het is essentieel dat gemeenten deze ontwikkelingen volgen, hun risicoprofiel
regelmatig actualiseren en passend handelen om AI-gerelateerde frauderisico’s effectief te beheersen. Op dit moment heeft gemeente ‘s-Hertogenbosch nog geen AI-gerelateerde frauderisico’s opgenomen in de frauderisicoanalyse. We raden de gemeente aan om deze bij de actualisatie ook te evalueren.
PwC
Gemeente 's-Hertogenbosch Accountantsverslag | 22 mei 2026
28
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen SiSa
SiSa
Bijlagen
PwC
PwC
Gemeente 's-Hertogenbosch Accountantsverslag | 22 mei 2026
29
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
SiSa
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2025 vastgesteld.
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle
Nr.
Regeling / indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang (in €)
Toelichting fout/onzekerheid
1
A21
Regeling specifieke uitkering ter voorkoming van georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
2
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
3
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
4
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
5
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
6
D10
Volwasseneneducatie
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
7
D12
Regionale meld- en coördinatiefunctie
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
8
D12A
Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
9
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
10
D21
Specifieke uitkering Impuls Jongerencultuur
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
11
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
12
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
13
E53
Regeling specifieke uitkering Schone Lucht Akkoord
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
14
E83
Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
15
E97
Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
16
E103B
Tijdelijke stimuleringsregeling slim, veilig, doelmatig en duurzaam gebruik van mobiliteitsinfrastructuur 2023-2029
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
17
E104
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
18
E110
Tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van woningbouw
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen SiSa
SiSa
De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000. De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen. Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2025 vastgesteld.
PwC
Gemeente 's-Hertogenbosch Accountantsverslag | 22 mei 2026
30
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
SiSa
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle
Uitkomsten controle
Nr.
Regeling / indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang (in €)
Toelichting fout/onzekerheid
19
E111
Regeling stimulering schoon en emissieloos bouwen voor medeoverheden
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
20
E113
Tijdelijke regeling uitkering bodemopgaven 2024-2030
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
21
E120
Regeling specifieke uitkering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
22
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel N.v.t. 2025
N.v.t.
N.v.t.
23
G2
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
24
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
25
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
26
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
27
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
28
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
29
G3
BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
30
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
31
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
32
G4
Tozo 2_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
33
G4
Tozo 3_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
34
G4
Tozo 4_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen SiSa
SiSa
PwC
Gemeente 's-Hertogenbosch Accountantsverslag | 22 mei 2026
31
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
SiSa
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle
Uitkomsten controle
Nr.
Regeling / indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang (in €)
Toelichting fout/onzekerheid
35
G4
Tozo 5_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
36
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
37
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
38
G10
Wet inburgering_ gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
39
G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
40
G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
41
G13
Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
42
G13
Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
43
H1
Ministeriële regeling heroïnebehandeling
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
44
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
45
H21
Specifieke uitkering cliëntondersteuning
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
46
H26B
Regeling specifieke uitkering randvoorwaardelijke functies jeugdhulp
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
47
H30
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
48
H35
Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
49
H39
Regeling specifieke uitkering domein-overstijgend samenwerken_zonder centraal persoon_2024
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
50
J6B
Regeling specifieke uitkering flexibele inzet ondersteuning woningbouw (derde tranche) (SiSa tussen medeoverheden)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
51
J9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen SiSa
SiSa
PwC
Gemeente 's-Hertogenbosch Accountantsverslag | 22 mei 2026
32
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
SiSa
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Uitkomsten controle
Uitkomsten controle
Nr.
Regeling / indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang (in €)
Toelichting fout/onzekerheid
52
J15
Regiodeals 6e tranche
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
53
J17
Realisatiestimulans
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
54
J30
Specifieke uitkeringen proeftuinen aardgasvrije wijken 2e ronde
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
55
J32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
56
J41B
Regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
57
J55
Aanpak energiearmoede
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
58
J75
Regiodeals 3e tranche
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
59
J94
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
60
J105
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
61
J106
Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
62
J117B
Regeling specifieke uitkering versnelling natuurinclusief isoleren
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
63
J210B
Meerjarige regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
64
K1
Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
65
K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
66
L7B
Regeling specifieke uitkering IBP-Vitaal Platteland
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
67
L16B
Eenmalige specifieke uitkering Provinciaal Uitvoeringsprogramma Natuur
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
678
M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen SiSa
SiSa
PwC
Gemeente 's-Hertogenbosch Accountantsverslag | 22 mei 2026
33
Hartelijk dank © 2026 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (Kamer van Koophandel 34180285). PwC verwijst naar het PwC-netwerk en/of een of meer van haar lidfirma's, die elk een afzonderlijke juridische entiteit zijn. Zie www.pwc.com/structure voor meer informatie. Bij PwC is het ons doel om vertrouwen in de samenleving op te bouwen en belangrijke problemen op te lossen. Wij zijn een netwerk van kantoren die zich inzetten voor het leveren van kwaliteit op het gebied van assurantie-, advies- en fiscale diensten. Bij PwC in Nederland werken meer dan 5.700 mensen samen. Kom meer te weten en vertel ons wat u belangrijk vindt
www.pwc.nl
door ons te bezoeken op www.pwc.nl. 34