A. Brief 4 mei 2025 - Misleidende informatie RIVM en GGD

Verzonden: zondag 4 mei 2025 11:36 Aan: Gemeenteraad <Gemeenteraad@s-hertogenbosch.nl> Onderwerp: Misleidende informatie RIVM en GGD

Geachte leden van de Gemeenteraad Den Bosch, Deze week neemt u een belangrijk besluit, dat -in geval van plaatsing van de turbines- een grote negatieve invloed zal hebben op de levens van vele Bossche gezinnen, en op wereldschaal helaas niets zal uitmaken voor de gevolgen van klimaatverandering. Een heel kort overzicht waarom u tegen de bouw van windturbines op deze afstand van bewoning zou moeten stemmen: 1. Volgens de meest recente wetenschappelijke systematic review zal 79% van de bewoners binnen 500 meter slaapproblemen ervaren, binnen 1000 meter 65%, binnen 1500 meter 41% en binnen 2000 meter nog steeds 29%. U zou hiermee een onverantwoordelijk besluit nemen; 2. Het onthouden van de diepe slaap aan mensen zorgt voor stapeling van schadelijke eiwitten in de hersenen. Beluister (link even copy-pasten) 3. Boven de 35 dB(A) treedt al een sterke stijging van ernstige geluidshinder op. Hiervoor is geen nieuw onderzoek nodig. Dit is gebleken uit gedegen onderzoek van de Duitse overheid; 4. Het RIVM geeft op de eigen site aan dat vanaf 2020 geen beoordeling van het wetenschappelijk onderzoek naar de hindercurve heeft plaatsgevonden; 5. Grote turbines produceren meer laagfrequent geluid dan lagere, in tegenstelling tot het beweerde in de factsheet. Lees 6.

De Nederlandse norm is met achterhouden van dringende ambtelijke adviezen tégen de Lden tot stand gekomen: milieuoverwegingen prevaleerden boven de bescherming van omwonenden - met name van kinderen, die al om 7-8 uur willen slapen; Ik hoop dat u tijd vindt om de Kamerbrief van Leonard Baart de la Faille te lezen, fysicus, audioloog, welke ik hieronder integraal heb opgenomen. Maar ik hoop vooral dat u een verstandig besluit neemt, in de afweging van het doel dat bereikt wordt en de inbreuk die u zou maken op de leefsfeer van gezinnen. Er zijn duurzamer alternatieven, zoals u weet. Met hartelijke groet,

______________________________________________________________________________________ ____ "Geachte leden van de Tweede Kamer, Mijn achtergrond: ik ben fysicus-audioloog en houd me sinds ca. 5 jaar bezig met de windturbineproblematiek vanuit wetenschappelijk-audiologische hoek. Ik doe dit uit professionele betrokkenheid en heb zelf (gelukkig) geen belang bij het al dan niet plaatsen van windturbines. Ik heb een audiologisch adviesrapport geschreven voor de Raad van State bij een nog lopende procedure. Interessant en bemoedigend is dat de RvS drie dagen na de zitting besloot tot heropening om de provincie Gelderland de gelegenheid tot repliek te geven daar deze ter zitting uitbleef. Ik heb mij laten vertellen dat dit een zeer uitzonderlijk besluit is van de RvS. Zij motiveert dit op basis van haar conclusie dat het rapport nieuwe inzichten bevat. Helaas heeft de provincie het opportuun geacht zich te verweren door te stellen dat

het rapport te laat werd ingediend. Tikje bizar want men heeft totaal 11 weken de tijd gehad om tot repliek te komen. De uiteindelijk gegeven repliek zou ik willen omschrijven als wetenschappelijk nauwelijks ter zake. Helaas heeft RvS moeten besluiten 'van rechtswege' het verweer van provincie te honoreren en heeft het rapport buiten de orde moeten plaatsen. Ik vermeld dit omdat bij toekomstige turbineplannen de RvS niet om de wetenschappelijke realiteit heen zal kunnen. Gezien de lokale protesten moet er dus rekening mee worden gehouden dat nieuwe plannen gaan sneuvelen. Oók de eventuele plannen op basis van nieuwe normering omdat de conceptnormering wetenschappelijk niet houdbaar is. Tegen die tijd is er heel veel geld verslonden, zowel van de overheid als van omwonenden en hebben heel veel mensen een stressvol bestaan, al voor er een turbine geplaatst is. Bij de tot stand komen van de nieuwe normering speelt jarenlange desinformatie vanuit het RIVM, het Expertisecentrum en dus ook de GGD een belangrijk rol. Ik heb naar aanleiding van de onjuiste voorlichting aan gemeentelijke en provinciale bestuurders de wetenschappelijke bezwaren kort samengevat. De voorlichting tijdens een briefing van de kamer twee jaar geleden was het zelfde laken een pak.

Het is voorlichting van bedroevende kwaliteit waarbij het RIVM zeer sturend optreedt en zich daarbij verbindt aan onderzoek van lage kwaliteit (hoge windturbines zijn niet schadelijker, Nivel-rapport) dat op tendentieuze wijze het Nederlands beleid ondersteunt. (https://www.researchgate.net/publication/391270892_Misleidende_voorlichting_RIVM-GGD_Amersfoort). De bezwaren zijn zeer ernstig waardoor de voorlichting de kwalificatie 'misleiding' verdient. Samengevoegd met het statement op de RIVM site dat zij niet onafhankelijk adviseert maar het landelijke beleid vertolkt en dat de gezondheidsinformatie meer niet geactualiseerd is sinds 2020, is er naar mijn mening (niet mijn vak) ook een staatsrechtelijk probleem. Het is immers de wettelijke taak van het RIVM om bestuur, politiek en publiek onafhankelijk en state of the art voor te lichten en adviseren. Dit gebeurt zelfs niet gebeurt in deze zeer belangrijke periode waarin nieuwe normen vastgesteld moeten worden en lokaal plannen worden gemaakt die grotendeels drijven op de RIVM-adviezen. De zienswijzen op de nieuwe normen en de MER liggen al anderhalf jaar op de plank. De onderbouwing van de MER normen en de normen worden aan een commerciële partij overgelaten.

Zienswijzen op lokale plannen worden eveneens door de commercie afgehandeld waarbij alle wetenschappelijke argumenten mede op basis van de RIVM-advisering van tafel worden geveegd. Tot aan de RvS die tot op heden in lijn van het RIVM beslist, hoe kan zij anders? Hoe kan het parlement de nieuwe normen beoordelen? Op basis waarvan zijn er nu discussies over twee- of viermaal tiphoogte? Het ligt toch in de rede dat de kamer op basis van een onafhankelijke beoordeling de nieuwe normen vast kan stellen? U verkeert in een onmogelijke positie en dit geldt eveneens voor de betrokken minister. Ik wil graag toelichten hoe Nederland in deze fuik terecht is gekomen. Het zal u bekend zijn dat de normen uit 2011 tot stand zijn gekomen onder ambtelijk protest. Twee adviezen werden indertijd door minister Cramer niet gevolgd en aan de Kamers onthouden. Een advies om de Lden niet te gebruiken (HUF-rapport) en een advies voor een 40 dB norm (RIVM). Inmiddels is duidelijk dat de normen vooral gestoeld zijn op de klimaatopgave met uiteraard ruime steun van de commerciële partijen. Van belang is dat de hoofdrolspelers van toen die de wetenschappelijke onderzoeken deden, die uiteindelijk tot de wenselijk geachte uitkomst leidden, sindsdien permanent een zeer prominente rol spelen in de onderbouwing die nu nog steeds door de overheid en het RIVM wordt uitgedragen.

Het gaat om de hoofdonderzoeker van het TNO-2008 onderzoek (door de WHO als onvoldoende wetenschappelijk beoordeeld) die nu de belangrijkste ambtenaar op dit terrein op het ministerie is. Het ministerie dat tevens opdrachtgever is van het RIVM. Voorts gaat het om de akoesticus die het hinderonderzoek in 2007 leidde en gezien kan worden als de geestelijk vader van de Lden-rekenmethodiek voor windturbines, waarbij niet geheel toevallig de 10% hinder op 47 Lden kwam te liggen. 2

Deze is tot op heden de enig akoestisch adviseur van het RIVM, betrokken bij alle gezondheidsadviezen en tevens onderzoeker naar de effecten van hoge windturbines onder de hoede van Arcadis. Zo is Nederland al jaren gevangen in een kokervisie die wetenschappelijk geen stand kan houden en waarbij alle beleidswaarden door buitenlands wetenschappelijk onderzoek worden weersproken. Ook de minister zit in deze kokervisie gevangen en met haar vele GGD-ers die te goeder trouw zeer schadelijke adviezen uitbrengen waar heel veel politici en bestuurders, eveneens geheel te goeder trouw, hun beleid op baseren. Het is mijn professionele overtuiging dat Nederland met de voorziene plaatsing van grote aantallen windturbines hard op weg is qua hinder één groot Schiphol te worden. En van die hinder willen en moeten we nu juist af vanwege de negatieve gezondheidseffecten van ernstige hinder en slaapproblematiek. Recent onderzoek door de Duitse overheid, waarbij vanaf 35 dB een scherpe toename van ernstige hinder optreedt ondersteunt deze visie. In mijn zienswijze m.b.t. de nieuwe normering en in het Audiologisch adviesrapport heb ik het matige kennisniveau van het RIVM reeds ter sprake gebracht. Mijns inziens moet de financiële afhankelijkheid van het ministerie worden opgeheven, door het RIVM op afstand te zetten opdat de wetenschappelijke onafhankelijkheid gewaarborgd kan worden.

Om vervolgens de kwaliteit te kunnen verbeteren zal er een onafhankelijke wetenschappelijke adviesraad moeten komen. Vanwege de complexe akoestiek van windturbines en de complexe geluidverspreiding zou het RIVM eigen akoestische expertise in huis moeten halen. Deze kan dan tevens worden ingezet voor het begrijpen van de gevolgen van de toegenomen algemene geluidbelasting voor de gezondheid en slaap van omwonenden -met name de kinderen.

Met vriendelijke groet, Leonard Baart de la Faille, fysicus, audioloog"

3