A. Brief 31 maart 2021 - Fietspaden 's-Hertogenbosch

Aan de leden van de gemeenteraad en het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente ’s-Hertogenbosch, Postbus 123245 5211 GZ ’s-Hertogenbosch

Geachte gemeenteraadsleden, Geachte collegeleden, Wat betreft de ambitie van de gemeente om het fietsen een meer prominente plaats in de mobiliteitsmix te geven zal het welslagen daarvan sterk worden beïnvloed door de veiligheid en comfort op de belangrijkere fietspaden. Ik heb een eerdere kijk op fietspaden geactualiseerd en daarbij, vanwege groeiende aantallen fietsers, e-bikes, kinderbakfietsen, aanhangfietsen, fietskarren, met name een accent gelegd op de breedte van die fietspaden. Een zodanige aanleg dat fietspaden op dezelfde hoogte of nog net ietsje hoger liggen dan aangrenzende trottoirs en/of groen voorkomt de noodzaak om de goten te vegen, de straatkolken te zuigen en biedt de mogelijkheid de riolering en RWZI te ontlasten. Die besparingen kunnen de jaarlijkse rente en aflossing van de investeringen grotendeels of geheel compenseren/dekken. Ik wens u veel wijsheid toe. Met vriendelijke groet

Comfortabel en veilig fietsen in ’s-Hertogenbosch. De bereikbaarheid van steden en specifieke voorzieningen in steden staan meer en meer onder druk. Om de mobiliteit en bereikbaarheid van voorzieningen te verbeteren moet flink geïnvesteerd worden in het optimaliseren van het openbaar vervoer en fietspaden. Door parkeeraccommodaties te concentreren aan de randen van de stad, buurten en wijken wordt het gebruik van de auto voor korte ritjes steeds minder aantrekkelijk. Om een verdere verschuiving van bezoeken aan de binnenstad en winkelcentra richting internetaankopen te voorkomen, verdient het bieden van comfort en veiligheid op fietspaden meer aandacht. Stimuleren van het gebruik van de fiets. Fietsen zorgt voor meer beweging en dat heeft een positief effect op de gezondheid van fietsers. Gemiddeld fietst de Nederlander ca. 900 km per jaar en legt zo ongeveer 25% van de verplaatsingen en ca. 30% van alle verplaatsingen tot 7,5 kilometer per fiets af. Van de werknemers fietst ca. 25% naar het werk, terwijl meer dan 50% van hen minder dan 15 km van het werk woont. De keuze om de fiets te gebruiken wordt vooral bepaald door de afstand, de veiligheid van de route, het comfort tijdens de rit en het gemak wat betreft stalling daarna.

De recente groei van het fietsgebruik komt grotendeels voor rekening van de e-bike, die steeds vaker ook door jongeren en jong volwassenen wordt gebruikt. Dankzij de elektrische fiets komen nu ook afstanden tot boven de 15 kilometer binnen fietsbereik. De fiets wordt ook steeds vaker gebruikt als vervoermiddel van thuis naar station hetgeen extra eisen stelt aan de fietsenstallingen daar, met voldoende afstand tussen de rekken. Veiligheid en comfort op het fietspad Behalve afstand en bestemming zijn ook veiligheid en comfort op de route bepalend voor de keuze om de fiets te gebruiken. De laatste jaren is het aantal maar ook het gedrag van fietsers flink veranderd. Grote bakken aan het stuur maken fietsen minder goed te besturen en ook het gebruik van het mobieltje leidt de aandacht af waardoor men al slingerend van de ideale lijn afwijkt. Sowieso lijkt niet iedereen bereid andere fietsers de gewenste ruimte te gunnen. Bellen om te mogen passeren heeft helaas lang niet altijd het gewenste effect. De opkomst van de elektrische fiets heeft het onderlinge verschil in snelheden op fietspaden aanzienlijk vergroot en zowel de wens als de noodzaak om te passeren neemt daardoor toe. Fietspaden zijn nu nog vaak te smal om twee fietsers die naast elkaar blijven rijden veilig te kunnen passeren.

De toegenomen egoïstische en individualistische instelling op te smalle fietspaden betekent minder veiligheid voor fietsers en steeds meer hinder en ergernis bij de gebruikers. Behalve de beperkte breedte van het fietspad verminderen ook bladeren, plassen, kuilen en oneffenheden de veiligheid op het fietspad. Fietsers kunnen makkelijk ten val komen als zij wegglijden over natte bladeren en zij kunnen bij ontwijken van plassen en oneffenheden in de bestrating abrupt en onverwacht de koers verleggen en andere fietsers daarmee dwars zitten en “klem” rijden. Alleen als de omstandigheden op fietspaden optimaal zijn is het gebruik van de fiets effectief te propageren. Optimale omstandigheden vereisen fietspaden van meer dan voldoende

1

breedte zonder fysieke belemmeringen of obstakels. Dat betekent dus een brede, goed onderhouden vlakke asfaltbestrating en toegankelijke, niet geblokkeerde of door bladeren verstopte, straatkolken. De breedte van het fietspad Voor een veilig en comfortabel fietspad geldt dat de breedte meer dan toereikend en het ontwerp ‘logisch’ moet zijn. Veel fietspaden liggen lager dan het aangrenzende trottoir of groenstrook. Trottoirbanden accentueren deze hoogte verschillen en uit angst deze banden te raken houden fietsers instinctief extra afstand tot deze trottoirbanden. Deze zogenoemde “schuw afstand” bedraagt ca. 25 centimeter en beperkt automatisch de fysiek beschikbare breedte van het fietspad. Het is voor fietsers sowieso onmogelijk in een kaarsrechte lijn te fietsen en daarom leggen zij hun route min of meer slingerend af. Wettelijk mag een fiets (tweewieler) niet breder zijn dan 75 cm. (driewielers 1,50 cm) Maar omdat de fietser min of meer zwalkend fietst heeft hij een breedte nodig van ongeveer 1 meter. Wanneer fietsers naast elkaar fietsen houden zij ten opzichte van elkaar ook een onderlinge afstand van ongeveer 25 cm in acht, om te voorkomen dat zij elkaar met de sturen raken. Hierdoor moet de totale breedte van een fietspad op minimaal 2,50 meter uitkomen.

Nu bestaan er geen wettelijke regels voor de minimale breedte van een fietspad, dat is een vrijheid van ontwerpers en beheerders. De ambitie om meer mensen te verleiden om te gaan fietsen, vraagt om veilige en comfortabele fietspaden van meer dan voldoende breedte. Steeds meer mensen doen hun boodschappen met de fiets en hebben fietstassen aan weerszijden van de bagagedrager. Daarmee neemt de onderlinge schuwafstand én de noodzakelijke ruimte voor passerende fietsers verder toe. In principe zou een fietspad om veilig, comfortabel en aantrekkelijk te zijn en breedte moeten hebben van minimaal 3,50 meter. Dit geldt zeker voor fietspaden naar de binnenstad en winkelcentra, naar bedrijventerreinen en naar voorzieningen en onderwijsinstellingen. route Meerde bestaande fietspaden zijn redelijk eenvoudig te verbreden door twee of meer stoeptegels van het naastliggende, vaak weinig intensief gebruikte, trottoir te verwijderen en die ruimte bij het fietspad te trekken; dat levert 60 tot 90 centimeter extra fietspad op. Ligging van het fietspad Veel fietspaden liggen lager dan het aangrenzende trottoir of groenstrook. Bij de aanleg van nieuwe en het groot onderhoud aan fietspaden i.c.m. een groenstrook biedt het voordelen het fietspad juist iets hoger te leggen dan het naastgelegen trottoir of de aangrenzende groenstrook.

Wanneer fietspaden op gelijke hoogte liggen als het aangrenzende terrein (groenstrook en/of voetpad) is de aanleg van riolering en straatkolken overbodig en wordt bovendien permanent bespaard op onderhoud van straatkolken en het vegen van goten. Afhankelijk van de ligging en de eventuele aanwezigheid van een trottoir kan hemelwater van zowel fietspad als trottoir direct worden afgeleid naar de aangrenzende groenstrook. Bij een fietspad dat van de rijbaan wordt gescheiden door een groenstrook, al dan niet met bomen, is het de moeite waard deze groenstrook een U of V vorm te geven. Het regenwater verzamelt zich dan in deze "geul" zodat het daar langzaam in de bodem kan zijgen.

2

Dit beperkt de (over-)belasting van het rioolstelsel bij regen en hoosbuien en heeft een gunstig effect op de kosten van persleidingtransport naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Bovendien neemt door minder aanvoer van relatief schoon regenwater ook de effectiviteit van deze afvalwaterzuiveringsinstallatie aanzienlijk toe. Aan de Van Grobbendoncklaan is het fietspad in het Prins Hendrikpark opnieuw geasfalteerd. Daarbij is de ruimte tussen de trottoirbanden volledig opgevuld met asfalt. Zelfs de straatkolken zijn dicht geasfalteerd en over de hele afstand ligt het fietspad nu net wat hoger dan het aanliggende groen. Daarmee zijn twee schuwafstanden tot de oorspronkelijke stoepranden komen te vervallen en dat maakt het mogelijk om dichter tegen de zijkant van het fietspad te gaan rijden. Een aanpak die bij het reconstrueren en verbreden van fietspaden op andere trajecten navolging verdient. Minder bochten op korte afstand Bij het ontwerpen van fietspaden wordt nog weinig rekening wordt gehouden met de wijze waarop een fietser de beschikbare ruimte gebruikt. Een fietser volgt niet netjes de bochten in het fietspad maar “snijdt de bocht af” en rijdt zoveel mogelijk in een rechte lijn. en. Door het toenemende aantal fietser en vooral het verschil in snelheid van de verschillende fietsers ontstaan door dat afsnijden steeds meer gevaarlijke situaties en onderlinge irritaties.

Door in fietspaden de bochten met te korte boogstralen bij zijstraten en uitritten meer “recht te trekken” neemt het comfort voor fietsers verder toe. Het is duidelijk dat zowel het verbreden van fietspaden, het opheffen van niveauverschillen met trottoirs en groenstroken, het aanbrengen van vlakke asfaltverharding, het “rechttrekken van bochten” een planmatige aanpak vereist en die binnen 3 jaar moet zijn afgerond. Verkeersdrempels In woonwijken liggen veel verkeersdrempels die voor fietsers uitermate onaangenaam zijn. Die drempels zijn over de volle wegbreedte voorzien van te korte, relatief steile, hellingen. Zeker bij gladheid zijn dergelijke verkeersdrempels minder veilig en comfortabel. Daarom is het uit een oogpunt van comfortverhoging voor fietsers van belang de doorgang bij een verkeersdrempel m.b.v. betonnen ‘varkensruggen’ te beperken tot de breedte van een auto. Aan weerskanten van de drempel kan de fietser dan comfortabel en ongehinderd doorrijden. Kortom • Effectief propageren van fietsgebruik vereist optimale fietspaden • Fietspaden voldoende verbreden tot ≥ 3,50 m • Fietspaden aanleggen zonder obstakels (drempels voor auto’s i.p.v.

fietsers) • Fietspaden voorzien van vlakke asfaltbestrating en die doortrekken bij kruisingen • Fietspaden zonder bladeren, plassen en oneffenheden • Fietspaden ‘rechttrekken’ en onnodige bochten voorkomen • Fietspaden op gelijk niveau als trottoirs en/of aangrenzend openbaar groen • Hemelwater afvoeren via trottoir naar openbaar groen • Investeringen financieren uit besparingen op straatvegen, kolken zuigen, en RWZI • Via planmatige aanpak belangrijkste routes binnen 3 jaar afronden

3