A. Brief 24 juni 2021 - Monitor discriminatie Oost-Brabant - RADAR
Tekst van het document
Geachte griffie, geachte griffier, Hierbij stuur ik u de Monitor Discriminatie Oost-Brabant 2020 over discriminatie in de politieeenheid Oost-Brabant met het verzoek om deze Monitor toe te sturen aan de raadsleden. In de Monitor zijn de meldingen van uw antidiscriminatievoorziening RADAR, de registraties van discriminatie-incidenten door de politie en verzoeken om een oordeel bij het College voor de Rechten van de Mens samengebracht. Hierdoor ontstaat een compleet beeld van ervaringen van discriminatie in de eenheid Oost-Brabant. In de bijlage van deze Monitor vindt u de cijfers per gemeente. De Monitor is samengesteld door RADAR, in samenwerking met de politie Oost-Brabant. Als bijlage stuur ik u tevens een aanbiedingsbrief die is verstuurd naar uw college van B en W. In die brief gaat RADAR in op de cijfers voor zowel de eenheid als de gemeente en biedt RADAR uw gemeente aanbevelingen voor de aanpak van discriminatie. De derde bijlage betreft het persbericht dat RADAR vandaag naar de media heeft gestuurd. Voor vragen over de Monitor kunt u contact opnemen met ondergetekende. Met vriendelijke groet, Klachtbehandeling en externe betrekkingen Aanwezig: ma di wo do
Disclaimer
RADAR 073-7440118
oost-brabant
cijfers
MONITOR discriminatie 2020
cases analyse juni 2021
2
Discriminatiecijfers in beeld discriminatie
Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op basis van persoonlijke kenmerken die er niet toe doen in de betreffende situatie. Mensen die discriminatie hebben ervaren of waargenomen kunnen dit melden bij een antidiscriminatievoorziening (ADV). De ADV’s in de politie-eenheid Oost-Brabant zijn RADAR, het Meldpunt Discriminatie van de LEVgroep, het Adviespunt Discriminatie van Lumens, het Meldpunt Discriminatie van Sociom en het Meldpunt Discriminatie Heusden van CountourdeTwern (hierna: de meldpunten). Afhankelijk van de situatie kan iemand zich ook wenden tot de politie of het College voor de Rechten van de Mens.
Monitor
De Monitor Discriminatie 2020 OostBrabant geeft een overzicht van meldingen bij meldpunten en door de politie geregistreerde discriminatie-incidenten in 2020. Daarnaast wordt aandacht besteed aan (verzoeken om) oordelen van het College. Een toelichting op de cijfers staat op discriminatie.nl.
Onderrapportage
Deze monitor brengt de aard en omvang in beeld van geregistreerde incidenten en discriminatie-ervaringen in de politieeenheid Oost-Brabant in 2020. Het is aannemelijk dat het aantal incidenten in werkelijkheid hoger ligt. Uit onderzoek van het SCP (2020) blijkt dat slechts 3% van de ervaringen van discriminatie wordt gemeld bij een instantie die beroepsmatig discriminatie registreert. Mensen vinden het herkennen, benoemen en/of melden van discriminatie vaak lastig. Om die reden is er sprake van onderrapportage (SCP, 2017).
Regionaal en landelijk
Deze monitor verschijnt gelijktijdig met negen andere regionale rapporten en het landelijke rapport Discriminatiecijfers in 2020. Dit rapport benadrukt regionale ontwikkelingen in de politie-eenheid OostBrabant. Informatie op gemeentelijk niveau is beknopt weergegeven op pagina 8-9. Alle rapporten zijn te vinden op de website van de landelijke vereniging van antidiscriminatievoorzieningen: discriminatie.nl.
HIGHLIGHTS Anti-Aziatisch racisme De meldpunten ontvangen in 2020 een groot aantal meldingen over het controversiële carnavalslied ‘Liever voorkomen dan chinezen’. Aziatische Nederlanders krijgen sinds de uitbraak van het coronavirus in China te maken met meer en ernstiger vormen van racisme. Zij beginnen zich nadrukkelijker dan voorheen uit te spreken over hun discriminatie-ervaringen.
Mondkapjesplicht Een groep die heel direct de negatieve gevolgen van de coronamaatregelen ondervindt, betreft mensen die vanwege hun beperking of chronische ziekte geen mondkapje kunnen dragen. Meldpunten in Oost-Brabant ontvangen eind 2020 meerdere meldingen over het niet mogen betreden van winkels en andere openbare gebouwen, ook van mensen
Inhoud
Coronacrisis en discriminatie ...................................................................................... 3 Samenvatting .......................................................................................................... 3
Tabellen: Registraties per instantie ............................................................................ 4 De cijfers van 2020 | Totalen en gronden ..................................................................... 6
Anti-Aziatisch racisme ............................................................................................. 7 Kaart Oost-Brabant: Registraties per gemeente ........................................................ 8 De cijfers van 2020 | Gronden (vervolg) ..................................................................... 10
Gevolgen coronamaatregelen .................................................................................. 11 College voor de Rechten van de Mens ....................................................................... 11 De cijfers van 2020 | Terreinen en gemeenten ............................................................ 12
De cijfers van 2020 | Terreinen .................................................................................. 13
De cijfers van 2020 | Terreinen en vormen .................................................................. 14
die kunnen aantonen dat zij onder de uitzonderingsregeling vallen.
Black Lives Matter Door de Black Lives Matter-protesten komt er in 2020 meer maatschappelijke aandacht voor racisme en discriminatie. Het precieze effect van BLM op de meldcijfers is niet bekend, maar mogelijk zorgen de protesten voor veranderingen in het herkennen, benoemen en melden van discriminatie.
Anti-Aziatisch racisme ............................................................................................. 15 Over RADAR ........................................................................................................... 15
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Coronacrisis en discriminatie
In december 2019 breekt in de Chinese stad Wuhan het coronavirus ofwel COVID-19
3
uit. Deze virusuitbraak leidt in een aantal maanden tijd tot een wereldwijde pandemie.
Gedurende heel 2020 neemt de Nederlandse overheid maatregelen om de verspreiding van het virus tegen te gaan. De diverse maatregelen hebben veel impact op de
levens van Nederlanders. De virusuitbraak zelf en de (economische) gevolgen van
de maatregelen leiden tot grote onzekerheid. Iedere crisis zet de maatschappelijke verhoudingen onder druk, zo ook de coronapandemie. Net als tijdens eerdere
crises vertalen angst en onzekerheid zich wereldwijd in angst voor vreemdelingen. Gestigmatiseerde groepen krijgen te maken met ernstiger uitsluiting dan voor de
crisis (OneWorld, 2020). In Nederland komt racisme gericht tegen mensen met een
Aziatisch uiterlijk vaker en ernstiger voor (EenVandaag, 2020). Het aantal meldingen bij meldpunten hierover is toegenomen. Ook antisemitisme lijkt toe te nemen, vooral in
samenhang met de verspreiding van uiteenlopende complottheorieën met betrekking tot het coronavirus (NRC, 2020). Ook andere groepen met een migratieachtergrond
hebben de indruk dat zij met meer wantrouwen te maken krijgen, bijvoorbeeld bij de handhaving van coronaregels (Discriminatie.nl, 2020).
Samenvatting Een echtpaar met een Chinese
In 2020 ontvingen de meldpunten in Oost-Brabant 555 discriminatiemeldingen van
achtergrond bezoekt een kledingzaak.
inwoners van gemeenten in de politie-eenheid, een stijging van 151% ten opzichte van
Zij passen van alles, bespreken opties,
2019. Bijna de helft van de meldingen betrof het ‘coronalied’ van Radio 10. Ook elders in
maar kopen uiteindelijk niets. De
Nederland veroorzaakte dit voor Chinese mensen beledigende lied ophef. Deze monitor
verkoopster reageert ongeduldig en
analyseert de 232 meldingen over incidenten die fysiek plaatsvonden in Oost-Brabant. De
stelt: ‘Jullie kijken alleen maar naar geld.’
politie registreerde 321 discriminatievoorvallen, 13% meer dan in 2019. Het College voor de
Ook zegt zij: ‘Chinees, ga terug naar je
Rechten van de Mens ontving 38 verzoeken om een oordeel. Deze monitor besteedt extra
eigen land.’ Ze doen hun beklag bij de
aandacht aan de meldingen en registraties die verband hielden met de coronacrisis.
winkelmanager. Deze biedt zijn excuses aan, de verkoopster zelf niet.
Discriminatiegronden Herkomst/huidskleur (hierna: herkomst) was zowel bij de
Het echtpaar vindt het ‘niet kunnen’
meldpunten (45%) als bij de politie (44%) de meest voorkomende discriminatiegrond.
zo te zijn bejegend op grond van hun
Specifiek uitgelicht in deze monitor worden de discriminatie-ervaringen van mensen
afkomst, vooral niet nu er zo veel
met een Oost-Aziatisch uiterlijk. Bij de meldpunten kwamen meldingen over de grond
aandacht is voor antiracisme.
handicap/chronische ziekte (hierna: handicap) op de tweede plaats (22%). Een aanzienlijk deel hiervan kwam van melders die vanwege hun beperking geen mondkapje konden dragen en daarom de toegang werd geweigerd tot winkels en andere openbare plekken. Bij de politie gingen na herkomst de meeste registraties over seksuele gerichtheid (29%). Verzoeken om een oordeel bij het College gingen het vaakst over de grond handicap.
Terreinen van discriminatie Bij de meldpunten hadden meldingen het vaakst (25%) betrekking op de arbeidsmarkt. Hierna volgde de commerciële dienstverlening (20%). Op dit terrein vinden we een relatief groot aantal coronagerelateerde meldingen. Deze hadden vooral betrekking op de mondkapjesplicht. Het terrein collectieve voorzieningen (10%) kwam op de derde plaats. Bij het College ging bijna de helft van de verzoeken over het terrein arbeid.
o o st - b r a b a n t
4
De cijfers van 2019 en 2020 Totalen Oost-Brabant Totaal aantal discriminatieregistraties
Meldpunten discriminatie 2019
2020
Meldpunten discriminatie Meldingen inwoner* Meldingen plaats voorval*
221 -
555 232
Politie Discriminatie-incidenten
285
321
College voor de Rechten van de Mens Instroom verzoeken om oordeel
32
38
* Meldingen inwoner betreft door ADV’s in de politie-eenheid ontvangen meldingen. Meldingen plaats voorval betreft meldingen over incidenten die in een gemeente in de politieeenheid zijn voorgevallen. Er is een overlap tussen deze twee getallen. Door een wijziging in de manier van rapporteren zijn cijfers over meldingen plaats voorval alleen beschikbaar over 2020.
Werkwijze Meldpunten discriminatie* 2019
2020
Alleen registratie Advies en informatie Beïnvloeding beleid Bemiddeling Bijstaan in procedures Doorverwijzing Eigen onderzoek Meldpunt discriminatie Overig
49 501 201 69 205 26 1 5
51 167 5 43 21 13 0 5
Bij Werkwijze Meldpunten discriminatie * Deze cijfers geven een beeld van wat er gedaan is door de meldpunten met de meldingen van inwoners uit Oost-Brabant. Bij Meldpunten discriminatie 1 Antisemitische incidenten vallen juridisch gezien onder discriminatie op grond van herkomst en/of onder discriminatie op grond van godsdienst. Omdat dit onderscheid bij de registratie lastig is te maken, is ervoor gekozen om antisemitisme apart weer te geven. 2 Niet-wettelijke gronden zijn meldingen over bijvoorbeeld sociale status, opleidingsniveau of overige uiterlijke kenmerken (bijvoorbeeld tatoeages).
Aantal meldingen (plaats voorval)
2020
Discriminatiegrond Antisemitisme 1 Arbeidscontract Arbeidsduur Burgerlijke staat Geslacht waarvan tegen transgender personen Godsdienst waarvan tegen moslims Handicap/chronische ziekte Herkomst, huidskleur Leeftijd Levensovertuiging Nationaliteit Politieke gezindheid Seksuele gerichtheid Niet-wettelijke gronden2 Onbekend
1 1 0 0 22 (8) 8 (3) 51 105 13 1 14 3 5 19 7
Terrein Arbeidsmarkt Buurt/wijk Collectieve voorzieningen Commerciële dienstverlening Horeca/amusement Huisvesting Media en reclame Onderwijs Openbare ruimte Privésfeer Publieke/politieke opinie Sport en recreatie Overig Onbekend/niet van toepassing
58 17 24 46 11 7 5 13 7 12 9 3 5 13 3
Wijze van discriminatie Bedreiging Geweld Omstreden behandeling Vijandige bejegening Overig Onbekend/niet van toepassing
15 2 163 60 10 5
Politie/OM
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
5 College voor de Rechten van de Mens
Politie Eenheid Oost-Brabant 2019
2020
Discriminatiegrond Antisemitisme Geslacht Godsdienst Handicap Herkomst, huidskleur Levensovertuiging Seksuele gerichtheid Onbekend/overig1
32 1 10 5 133 6 74 24
12 2 6 4 142 0 94 61
Wijze van discriminatie Bedreiging Bekladding Bespugen Geweld Geweld in combinatie met uitlating Pesterij Uitlating Vernieling Weigering Onbekend/overig
26 12 0 1 36 6 174 26 1 3
16 14 1 3 35 5 208 33 3 3
Aantal discriminatie-incidenten
Aantal verzoeken om een oordeel (instroom)
2019
2020
Discriminatiegrond Geslacht Herkomst, huidskleur (ras) Nationaliteit Godsdienst Seksuele gerichtheid Burgerlijke staat Politieke overtuiging Levensovertuiging Arbeidsduur Vaste/tijdelijke arbeidscontracten Handicap/chronische ziekte Leeftijd Grond onbekend
3 8 0 2 3 1 0 0 0 0 5 3 7
7 7 7 2 0 0 1 0 0 0 11 2 1
Terrein Arbeid – Werving en selectie Arbeid – Aanstelling Arbeid – Beëindiging arbeidsrelatie Arbeid – Arbeidsvoorwaarden Arbeid – Arbeidsomstandigheden Goederen en Diensten Geen terrein Onbekend
2 2 1 1 1 19 6 0
8 4 1 1 4 13 6 1
5
3
5
6
Aantal oordelen en uitspraken1 • Oordelen met minstens een uitspraak verboden onderscheid/in strijd met de wet • Oordelen zonder onderscheid/ niet in strijd met de wet
Bij Politie 1 Dit betreft bijvoorbeeld registraties van hakenkruisen waarbij niet duidelijk was of deze tegen een bepaalde persoon of groep gericht waren of incidenten zonder duidelijkheid over de discriminatiegrond.
o o st - b r a b a n t
Bij College voor de Rechten van de Mens 1 Niet alle verzoeken/klachten leiden uiteindelijk tot een oordeel. Verzoeken zijn bijvoorbeeld niet-ontvankelijk, worden ingetrokken of er is sprake van een tussentijdse oplossing.
6
De cijfers van 2020 | Totalen en gronden Meldingen bij meldpunten
In 2020 ontvingen de meldpunten in Oost-Brabant 555 meldingen van discriminatie, afkomstig van inwoners van gemeenten in de politie-eenheid. Maar liefst 262 melders namen aanstoot aan carnavalslied ‘Voorkomen is beter dan chinezen’, waarin Chinese mensen worden beledigd en de schuld krijgen van de coronacrisis. De meldingen over dit lied buiten beschouwing gelaten, steeg het aantal meldingen met 33% ten opzichte van 2019. Landelijk was sprake van een stijging van 25% (exclusief coronalied). De wijze van rapporteren in deze monitor is anders dan voorgaande jaren. Het is hierdoor niet mogelijk om vergelijkingen te maken met 2019. Voorheen werd gerapporteerd op basis van meldingen van inwoners uit OostBrabant, ook als deze voorvallen zich buiten de politie-eenheid voordeden. De monitor over 2020 kijkt specifiek naar gebeurtenissen die fysiek in Oost-Brabant plaatsvonden. Dit waren er in totaal 232. Dit tweede totaalcijfer is beduidend lager, omdat meldingen over landelijke kwesties, zoals het coronalied, buiten de cijfers vallen. Dit geldt ook voor incidenten die buiten de regio plaatsvonden of waarvan de locatie onbekend of irrelevant is. Toegevoegd zijn de meldingen van inwoners van andere politieregio’s, waarbij het voorvallen in Oost-Brabant betrof.
Van bijna een kwart van alle meldingen is de precieze inhoud niet bekend, omdat deze geregistreerd staan bij meldpunten die niet bij het landelijke registratiesysteem zijn aangesloten. 2020 stond in het teken van de coronacrisis, die de maatschappelijke verhoudingen onder druk zette. Verschillende maatregelen die de overheid trof om verspreiding van het virus tegen te gaan, brachten gevoelens van discriminatie teweeg bij groepen die hier harder door werden getroffen. Bij ten minste 25 discriminatiemeldingen speelde de coronasituatie direct of indirect een rol. Daarnaast was 2020 ook in Oost-Brabant het jaar van de Black Lives Matter-protesten. De precieze impact van deze protesten op de meldcijfers is niet duidelijk, maar een landelijke analyse van meldingen door Art.1
(2021) duidde erop dat BLM mogelijk zorgde voor veranderingen in het herkennen, benoemen en melden van discriminatie, alsmede voor toegenomen spanningen in het maatschappelijke debat over racisme en discriminatie.
Meer politieregistraties
De politie registreerde in 2020 in totaal 321 discriminatie-incidenten. Het ging bij deze incidenten niet alleen om meldingen en aangiftes van discriminatie, maar ook om commune delicten (zoals een belediging, vernieling of mishandeling) waarbij mogelijk sprake was van een discriminatoir aspect. Ten opzichte van 2019 steeg het aantal registraties met 13%, wat in lijn is met de landelijke stijging van 12%. Het aantal registraties per 1.000 inwoners lag in Oost-Brabant met 0,22 onder het landelijke gemiddelde van 0,36.
Herkomst
Herkomst was de meest voorkomende discriminatiegrond, met 45% van alle meldingen bij de meldpunten en 44% van de politieregistraties. De meldingen en registraties handelden over uiteenlopende situaties die zich afspeelden op de werkvloer, tijdens conflicten tussen buren, in winkels, op straat, in de horeca, op school, enzovoorts. Zo registreerde de politie een incident in de trein waarbij een vrouw en kinderen van Syrische afkomst van hun plek verdreven werden door een medepassagier die hen ‘kutbuitenlanders’ noemde en een kind van zijn stoel trok. Een volgend voorbeeld betreft een ruzie tussen
jongeren waarbij het dreigement ‘anders sla ik hem wit, dan hoort hij tenminste in dit land’ geuit. De meldpunten ontvingen een klein aantal meldingen van mensen die zich etnisch geprofileerd voelden door de marechaussee op Eindhoven Airport (zie pagina 14). Enkele politieregistraties beschreven incidenten die een reactie leken op de BLM-demonstraties, waaronder een tegendemonstratie waarbij racistische leuzen werden geroepen en een discussie op sociale media waarbij uitingen als ‘only white lives matter’ werden gedaan. De oproep van de actiegroep Kick Out Zwarte Piet om racistische uitingen tijdens carnaval te melden (Metro, 2020) leverde bij meldpunten enkele meldingen op. Eén daarvan betrof een indianenkostuum met een pijl in de blote billen en de tekst ‘Indianus’ op de rug. Ook in Oost-Brabant zijn in 2020 enige meldingen en registraties gedaan over discriminatie van mensen met een Oost-Aziatisch uiterlijk, waarbij soms expliciet een relatie werd gelegd met het coronavirus. Zo gaf een restauranthoudster met een Chinese achtergrond aan dat zij telefoontjes ontving met racistische opmerkingen, en dat de ramen van haar restaurant waren beklad met ‘hier coronavirus’. Een klant in een snackbar bestelde een ‘frietje corona’ en zei tegen de medewerkers dat het coronavirus hun schuld was en dat zij terug moesten gaan naar hun eigen land.
Ook werden mensen met een Aziatisch uiterlijk op straat nageroepen met bijvoorbeeld ‘coronavirus’.
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Anti-Aziatisch racisme
Sinds de uitbraak van het coronavirus in China ervaren mensen met een Oost-
7
Aziatisch uiterlijk meer discriminatie. Zij lijken door een deel van de Nederlanders gezien te worden als ‘de ander’, die verantwoordelijk is voor de coronapandemie.
Anti-Aziatisch racisme is echter niet nieuw, benadrukken Aziatische Nederlanders
die zich hierover uitspreken (OneWorld, 2020). Het aantal discriminatie-incidenten gericht tegen mensen met een Aziatisch uiterlijk is wel sterk toegenomen. Actualiteitenprogramma EenVandaag deed begin 2020 onderzoek onder
Nederlanders met een Chinese achtergrond en stelt vast dat de helft van de respondenten te maken heeft gehad met racisme sinds de uitbraak van het
coronavirus. Veel Chinese Nederlanders melden dat ze ontweken worden op straat, in het openbaar vervoer of in winkels of dat zij te maken krijgen met racistische
uitingen. Ook jonge kinderen worden gepest op scholen en sportclubs (EenVandaag,
2020). Een aantal incidenten krijgt in 2020 veel media-aandacht, zoals het uitzenden van het discriminerende lied ‘Voorkomen is beter dan Chinezen’ door Radio 10 en het bekladden van een studentencomplex van de Wageningen Universiteit met teksten
als ‘Chinezen, sterf’ en ‘Chinese corona’. In reactie hierop start iemand uit Eindhoven online een petitie tegen anti-Aziatisch racisme genaamd ‘We zijn geen virussen!’, die meer dan 65.000 keer is ondertekend.
De cijfers van 2020 | Gronden vervolg Een man heeft in het ziekenhuis
Meldingen bij meldpunten over discriminatie op grond van handicap vormden 22%
een afspraak met de dermatoloog.
van het totaal. Van de meldingen waarvan de inhoud bekend is, kwam bijna de
Omdat hij geen mondkapje draagt,
helft van mensen die vanwege hun aandoening geen mondkapje kunnen dragen. Zij
houdt een beveiliger hem staande.
meldden dat hen de toegang werd ontzegd tot winkels en andere openbare plekken.
Als hij het kaartje van de overheid
Meerdere melders stelden dat de toegangsweigering plaatsvond terwijl zij volgens de
toont dat duidelijk maakt dat hij op
overheidsrichtlijnen konden aantonen dat zij onder de uitzonderingsregeling vielen.
medische gronden uitgezonderd is van
Een voorbeeld is een man die bij een bouwmarkt een formulier van het RIVM en het
de mondkapjesplicht, beschuldigt de
uittreksel van zijn medisch dossier toonde, waarop de beveiliger meedeelde dat hij hier
beveiliger hem van valsheid in geschrifte.
niets mee te maken had, want ‘dit waren nu eenmaal de huisregels’. Eenzelfde antwoord
De man belt de dermatoloog, maar die
kreeg hij toen hij naderhand een klacht indiende bij het bedrijf. Een andere melder kreeg
verdedigt de beveiliger: ‘Het is voor uw
bij een coffeeshop te horen dat ‘ze niet aan uitzonderingen doen’. Een jongere ging al een
en onze gezondheid.’ De man keert maar
maand niet naar school vanwege het niet kunnen voldoen aan de mondkapjesplicht. Een
naar huis terug. Hij vindt het ‘belachelijk’
andere melding betrof een vrouw die een supermarkt niet in mocht, omdat zij vanwege
dat hij werd behandeld alsof hij de boel
haar loopkrukken het verplichte boodschappenmandje niet kon gebruiken.
zou oplichten. Ook onder de meldingen zonder (duidelijke) link met de coronacrisis vinden we overwegend meldingen over omstreden behandeling, vooral in de context van commerciële dienstverlening, collectieve voorzieningen en de arbeidsmarkt. Zo kon een melder vanwege zijn ADHD geen arbeidsongeschiktheidsverzekering afsluiten en werd een andere melder geconfronteerd met kwetsende grapjes van collega’s over zijn stotteren. Bij de politie vinden we een registratie omtrent kinderen die zich discriminerend gedroegen tegenover kinderen met een beperking. De overige registraties betroffen schelden met het woord ‘mongool’.
o o st - b r a b a n t
Oss n 27
* 14
p 23
Grave n 1
* 0
’s-Hertogenbosch n 73
* 51
* 1
p 2
* 2
p 7
Mill en Sint Hubert n 2
Bernheze n 3
* 1
* 4
p 2
p 3
Vught n 11
* 4
p 10
Cuijk n 3
* 0 p 0
p 45
Heusden n 4
p 1
Landerd n 0
Sint-Michielsgestel n 2
Uden n 4
p 3
p 12
* 0
* 3
Haaren n 1
* 1
p 1
Sint Anthonis n 3
* 1
Boekel n 1
p 1
* 0
p 2
Meierijstad n 21
* 1
p 5
* 6 p 10
Boxtel n 5
* 1
Boxmeer n 3
p 8
Gemert-Bakel n 9
* 2
Laarbeek n 3 Best n 10
Son en Breugel n 0
* 4 p 8
p 6
* 2 p 2
* 1
p 0
Oirschot n 4
Nuenen, Gerwen, Nederwetten n 3
* 1
p 0
* 2
Eindhoven n 256
Helmond n 25
* 14
p 27
p 0
* 89
Deurne n 4
p 95
* 3
p 4
Geldrop-Mierlo n 8
Veldhoven n 22
* 4
p 9
* 4
p 6
Reusel-De Mierden n 1
Waalre n 5
* 1
p 1
Bladel n 4
* 2 p 3
Someren n 3
* 2 p 0 Eersel n 4
Heeze-Leende n 1
* 1
p 4
* 1 p 1
Asten n 2
* 2
p 7
* 1
p 6
Registraties discriminatie Oost-Brabant Bergeijk n 3
* 2 p 1
Valkenswaard n 10
* 2
p 3
Cranendonck n 5
* 2
p 3
n Aantal meldingen door inwoner van de gemeente bij het meldpunt discriminatie
* Aantal meldingen over voorval in de gemeente bij een van de meldpunten discriminatie
p Aantal geregistreerde discriminatie-incidenten bij de politie
10
De cijfers van 2020 | Gronden vervolg Seksuele gerichtheid
Bij de politie was net als in 2019 seksuele gerichtheid na herkomst de meest geregistreerde discriminatiegrond (29%). Een groot deel van de incidenten betrof het uitschelden van politiemensen en andere medewerkers met een publieke taak, zoals handhavers, zorgpersoneel en ov-medewerkers. Zij werden voor ‘homo’ of ‘flikker’ uitgemaakt wanneer zij mensen aanspraken op ongewenst gedrag. In veel van deze gevallen speelde de (vermeende) seksuele gerichtheid van deze medewerkers vermoedelijk geen rol. De politie registreerde ook enkele incidenten waarbij mensen expliciet vanwege hun seksuele gerichtheid werden uitgescholden. Zo meldde een homoseksuele man door zijn ex-buurman beledigd en bedreigd te zijn. Het slachtoffer was inmiddels verhuisd, maar besloot alsnog contact te zoeken met de politie omdat hij een jaar na dato nog steeds psychisch last had van de gebeurtenissen. Bij de meldpunten ging slechts 2% van de meldingen over discriminatie op grond van seksuele gerichtheid, ook met name in de vorm van uitlatingen van intolerante buren.
Geslacht
Meldingen bij meldpunten over discriminatie op grond van geslacht maakten 9% van het totaal uit. Een derde daarvan betrof discriminatie op de arbeidsmarkt. Hierbij ging het onder meer om discriminatie van vrouwen omwille van hun zwangerschap of prille moederschap. Zo kreeg een vrouw tijdens haar zwangerschapsverlof te horen dat ze niet meer terug kon komen in haar oude leidinggevende functie, maar een stap terug moest zetten. Over discriminatie van transgender personen kwamen 8 meldingen binnen. De meldingen gingen onder meer over discriminerende opmerkingen, een afwijzing op een sollicitatie en het opzettelijk aanspreken van een transvrouw met ‘meneer’. De politie registreerde 2 incidenten op de grond geslacht. In beide gevallen was het slachtoffer een transgender persoon.
Leeftijd
De discriminatiegrond leeftijd betrof 6% van de meldingen bij meldpunten. Meldingen over leeftijdsdiscriminatie gingen het vaakst over discriminatie op de arbeidsmarkt. Een 64-jarige sollicitant werd bijvoorbeeld afgewezen, omdat men op zoek was naar iemand die ‘nog lang kon vlammen’. Overige meldingen handelden
onder meer over een golfclub die jongeren voorrang gaf bij lidmaatschapsaanvragen vanwege de vergrijzing in de golfsport en een bank die een man geen lening verstrekte omdat deze gepensioneerd was. Een paar meldingen gingen over coronamaatregelen die bepaalde leeftijdsgroepen benadeelden. Een melder die met zijn kind een bouwmarkt wilde bezoeken, vond het bijvoorbeeld discriminerend dat de bouwmarkt kinderen onder de 16 niet toeliet.
Godsdienst
Van de 8 meldingen bij meldpunten aangaande godsdienstdiscriminatie betroffen er 3 het islamitische geloof. Deze gingen onder meer over moslima’s die vanwege hun hoofddoek problemen ervoeren bij het vinden van een baan. Onder meldingen met betrekking tot andere godsdiensten vinden we bijvoorbeeld een melding van een ouder die het discriminerend vond dat een protestants-christelijke school leerlingen met eenzelfde religieuze achtergrond zonder meer toeliet, terwijl zijn kind om een plekje zou moeten loten. Alle politieregistraties over de grond godsdienst (2% van het totaal) betroffen beledigende uitlatingen richting moslims. Eén van de registraties had indirect met de coronacrisis
Een transgender vrouw solliciteert op een vacature. Het bedrijf is enthousiast over haar cv en nodigt haar graag uit ter kennismaking. Wanneer zij op het gesprek verschijnt, is het aanvankelijke enthousiasme direct verdwenen. De sollicitatiecommissie laat haar al tijdens het gesprek weten dat zij als transgender niet aan de slag kan in het bedrijf, omdat collega’s niet met haar zouden willen samenwerken en haar zullen gaan pesten.
te maken. Een moslima met een hoofddoek die op de trein stond te wachten droeg net als meerdere wachtenden op het perron geen mondkapje. Als enige werd zij hier op aangesproken door een onbekende man. Na een woordenwisseling spuugde de man in haar gezicht en maakte hij denigrerende opmerkingen als ‘fuck je geloof’ en ‘fuck je hoofddoek’.
Antisemitisme
Bij de politie vormden registraties over antisemitisme 4% van het totaal. In de meeste gevallen ging het om algemeen schelden met ‘(kanker)jood’, vaak richting politieagenten of andere medewerkers met een publieke functie. Zo werden boa’s voor ‘kankerjood’ uitgemaakt toen zij in de trein een passagier aanspraken op het niet dragen van een mondkapje. Onder de enkele incidenten met een duidelijker anti-Joods motief vinden we een registratie over een jongere die Hitler zou verheerlijken en beledigende uitlatingen zou doen over Joden. Een andere registratie betrof posters met antisemitische leuzen. De meldpunten ontvingen een melding over antisemitische uitlatingen tijdens een anti-coronamaatregelenprotest, waar een man ‘stinkjoden’ en ‘Heil Hitler’ zou hebben geroepen.
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Gevolgen coronamaatregelen
Onder invloed van de coronacrisis komen bestaande ongelijkheden tussen
11
mensen (opnieuw) aan het licht. Zo is het volgens epidemioloog Simone Goosen de vraag of alle bevolkingsgroepen in Nederland goed worden geïnformeerd
over risicobeperkende maatregelen tegen het virus en of iedereen de weg naar
passende zorgverlening weet te vinden (NOS, 2020). Daarnaast worden mensen met een lage sociaaleconomische status over het algemeen harder getroffen
door de coronamaatregelen (De Volkskrant, 2020). Zij kunnen minder makkelijk
thuiswerken, hebben door de aard van hun werk meer kans om besmet te raken met het coronavirus, ervaren minder baanzekerheid en hebben daarnaast niet
altijd recht op financiële steun bij het wegvallen van inkomsten. Verder leidt het
sluiten van scholen en volgen van thuisonderwijs tot groeiende ongelijkheid onder
leerlingen, blijkt uit een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (UvA, 2020). Mensen met een beperking hebben in hun dagelijks leven heel direct te maken
met negatieve gevolgen van maatregelen, bijvoorbeeld door de invoering van de mondkapjesplicht in december. Zo komt het voor dat mensen die in aanmerking
komen voor de uitzondering om een mondkapje te dragen alsnog de toegang wordt geweigerd tot winkels en andere openbare gebouwen (College, 2020).
College voor de Rechten van de Mens Een man die al jaren hiv-
Veel verzoeken over handicap In 2020 ontving het College 38 verzoeken om een
positief is, doet een aanvraag
oordeel van inwoners van Oost-Brabant, 6 meer dan in 2019. De discriminatiegrond
voor een levensverzekering. De
handicap stond met 11 verzoeken bovenaan. Geslacht, herkomst en nationaliteit volgden
verzekeringsmaatschappij wijst de
met elk 7 verzoeken. Bijna de helft van de verzoeken ging over het terrein arbeid.
aanvraag af vanwege deze aandoening, ook al laat de man weten dat hij
Drie maal verboden onderscheid In 2020 bracht het College 9 oordelen uit
kerngezond is en dat de hoeveelheid
over zaken van inwoners uit de politie-eenheid. In 3 gevallen was sprake van verboden
virus in zijn lichaam zo laag is dat het
onderscheid of strijd met de wet. Het College oordeelde dat een cultureel centrum een
niet meer te traceren valt. Hij is erg
halfzijdig verlamde man discrimineerde door zijn scootmobiel niet toe te laten in de hal en
verontwaardigd over de afwijzing
de foyer. Het tweede oordeel betrof een bedrijf dat de detachering van een medewerker
en voelt zich door de verzekeraar
niet verlengde vanwege zijn gehoorbeperking. Het bedrijf kon volgens het College
gediscrimineerd vanwege het hebben
onvoldoende motiveren dat zijn verminderde gehoor een veiligheidsgevaar vormde, en
van een chronische aandoening.
had nooit onderzoek gedaan naar eventuele doeltreffende aanpassingen. Ten slotte stelde het College een scholier die zich door haar school gediscrimineerd voelde op grond van haar knieproblemen en godsdienst op twee punten in het gelijk. De school had verboden onderscheid gemaakt door in haar doorstroomprofiel een opmerking te maken over haar geloofsovertuiging, en had de klachten van de leerling over discriminatie en ongelijke behandeling onvoldoende zorgvuldig behandeld.
Voorkeursbeleid TU Eindhoven Het College oordeelde in 2020 ook dat het voorkeursbeleid voor vrouwelijke wetenschappers van de TU Eindhoven tot verboden onderscheid op grond van geslacht leidde. Naar aanleiding van talrijke meldingen had RADAR het College in 2019 om een oordeel verzocht. Omdat RADAR in Rotterdam gevestigd is, viel dit oordeel buiten de cijfers van Oost-Brabant.
o o st - b r a b a n t
12
De cijfers van 2020 | Terreinen en gemeenten
Terrein
6
32
arbeidsmarkt
7
Buurt/wijk
4
collectieve voorzieningen
3
7
commerciële dienstverlening
2
22
onderwijs
3
4
1
6
geslacht
handicap/chronische ziekte
godsdienst
herkomst/huidskleur
Discriminatiegrond
3
5
8
2
13
2
14
3
leeftijd
Meldingen bij meldpunten naar grond en terrein
Een studente stuurt een bedrijf een bericht om te vragen of er een stageplek beschikbaar is. Tot haar vreugde mag zij langskomen voor een gesprek met de manager. Als deze ziet dat zij vanwege haar islamitische geloof een hoofddoek draagt, maakt hij daar beledigende opmerkingen over. Hij noemt de hoofddoek ‘extremistisch’ en zegt dat zijn klanten zullen weglopen als hij haar aanneemt als stagiaire: ‘Als je de hoofddoek af doet en normale kleding gaat dragen dan wil ik je een kans geven.’
Gemeentecijfers
De meldpunten ontvingen de meeste meldingen over voorvallen in de twee grootste gemeenten van Oost-Brabant: Eindhoven (89) en ’s-Hertogenbosch (51). Op een gedeelde derde plaats kwamen meldingen over Oss en Helmond (beide 14). Als we kijken naar de cijfers op basis van de woonplaats van melders in plaats van de locatie van voorvallen, dan vormde Eindhoven met maar liefst 256 meldingen een enorme uitschieter. Hiervan betroffen er 147 het coronalied. Het aantal meldingen per 1.000 inwoners maakt inzichtelijk in welke gemeenten zich relatief veel van de gemelde voorvallen voordeden. Ook hier stonden Eindhoven (0,38) en ’s-Hertogenbosch (0,33) bovenaan. Hierna volgden Helmond, Oss en Vught (alle drie 0,15).
In de politieregistraties waren Eindhoven (95) en ’s-Hertogenbosch (45) ook de koplopers. Daarna kwamen Helmond (27) en Oss (23). Kijkend naar het aantal registraties per 1.000 inwoners laten de politiecijfers een ranglijst zien waarin de kleinere gemeente Asten (0,42) in 2020 bovenaan stond, met onder meer registraties over het deurbeleid van een horecagelegenheid en de bekladding van een oorlogsmonument met hakenkruisen. Na Asten volgen Eindhoven (0,41), HeezeLeende en Vught (beide 0,38) en Helmond (0,30).
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
13
De cijfers van 2020 | Terreinen Arbeidsmarkt
Precies een kwart van de meldingen bij de meldpunten ging in 2020 over discriminatie op de arbeidsmarkt. Mensen meldden vervelende ervaringen op het gebied van werving en selectie, arbeidsbemiddeling, arbeidsvoorwaarden, promotie, ontslag, stages en discriminerend gedrag op de werkvloer. Ruim de helft van de meldingen betrof de grond herkomst. Het ging hierbij regelmatig om discriminatoire opmerkingen en pesterijen van collega’s. Zo kreeg een man te horen dat zijn zwarte huid de cleanroom zou vervuilen en werd een vluchteling ‘choco’ genoemd. Meerdere melders die hun discriminatieervaringen hadden aangekaart bij hun collega’s of leidinggevende hadden hier negatieve gevolgen van ondervonden. Eén van de melders stelde dat hij daarna nog erger door collega’s werd buitengesloten en een andere melder werd het bedrijf uitgewerkt. Andere meldingen gingen bijvoorbeeld over ongunstigere arbeidsvoorwaarden of minder leuke taken ten opzichte van collega’s zonder migratieachtergrond. Meldingen over overige gronden betroffen onder meer discriminatie vanwege zwangerschap en afwijzingen tijdens sollicitaties vanwege het dragen van een hoofddoek.
Commerciële dienstverlening
Een fabrieksarbeider van Poolse afkomst krijgt te horen dat zijn contract niet wordt verlengd. Hij heeft een vermoeden wat de reden is: zijn weigering om werkzaamheden te verrichten waar hij geen diploma voor heeft of die tegen de veiligheidsvoorschriften ingaan. Zijn leidinggevende heeft eens laten vallen dat de man niet voldoet aan het beeld dat hij van een Poolse werknemer heeft. De andere medewerkers met een OostEuropese achtergrond volgen dergelijke orders namelijk wel op.
Meldingen bij meldpunten over commercieel dienstverleners betroffen ongelijke behandeling of discriminatoire bejegening door onder meer winkels, banken, verzekeraars, vervoerders en telecomaanbieders. Met 20% van het totaalaantal meldingen was dit in 2020 het tweede meest gemelde terrein. Handicap was de belangrijkste discriminatiegrond. Een groot deel van die meldingen kwam van mensen die om medische redenen geen mondkapje droegen en die de toegang tot winkels en het openbaar vervoer werd ontzegd. Een voorval in Eindhoven waarbij een vrouw een warenhuis niet in mocht omdat zij vanwege haar aandoening een spatscherm droeg in plaats van een mondkapje, werd belicht in de media. Toen de vrouw uitlegde dat zij het met een mondkapje benauwd krijgt, had een winkelmedewerker geantwoord: ‘Mevrouw, dat geldt ook voor ons.’ Bij een volgend bezoek werd zij weer tegengehouden en zou zij alleen naar binnen mogen onder begeleiding van een personal shopper. Deze zou dan aan medewerkers en klanten kunnen uitleggen waarom de vrouw geen mondkapje droeg (Eindhovens Dagblad, 2020; AD, 2020). Andere meldingen over de grond handicap gingen bijvoorbeeld over de
o o st - b r a b a n t
fysieke ontoegankelijkheid van winkels, het weigeren van hulphonden en afwijzingen voor verzekeringen. Na handicap volgde de discriminatiegrond herkomst. Meerdere melders hadden het gevoel dat zij vanwege hun herkomst of huidskleur extra in de gaten werden gehouden door winkelpersoneel.
Collectieve voorzieningen
Van de meldingen bij meldpunten ging 10% over discriminatie op het terrein van de collectieve voorzieningen. Melders voelden zich in 2020 ongelijk behandeld of soms discriminatoir bejegend door onder meer gemeentelijke instanties en zorgverleners, vooral op grond van hun herkomst of handicap. Zo bevreemdde het een in Nederland geboren zwarte vrouw dat een abortuskliniek erop stond het geboorteland van haar ouders te registreren. Verder mocht een melder met een beperking haar hulphond niet meenemen naar een training, omdat de organiserende stichting meende dat de islamitische deelnemers daar problemen mee zouden hebben. Lees verder op pagina 14
14
De cijfers van 2020 | Terreinen en vormen Enkele meldingen hingen samen met de coronapandemie. Deze gingen over toegangsontzegging tot een ziekenhuis en een diagnostisch centrum vanwege het niet kunnen dragen van een mondkapje en over het niet meer oproepen van burgerhulpverleners van 50-plus.
Buurt/wijk
Meldingen over discriminatie-ervaringen in de eigen buurt of wijk vormden 7% van het totaal. Mensen meldden te zijn uitgescholden, getreiterd en soms bedreigd door buurtgenoten, meestal vanwege hun herkomst. In meerdere gevallen betrof het langslepende burenconflicten. Enkele melders gaven aan dat ze zich niet meer veilig voelden in hun woonomgeving. Zo durfde een melder na een bedreiging van een buurvrouw het huis niet te verlaten en zette een andere melder het huis te koop, omdat zij haar kind tegen ‘dit soort zaken’ wilde beschermen. Er waren ook meldingen van transgender personen, homoseksuele mannen en lesbische vrouwen die discriminatoir werden bejegend door buurtbewoners.
Onderwijs
Van de meldingen bij meldpunten had 6% betrekking op discriminatie in het onderwijs, met name op grond van herkomst of handicap. Deels gingen de meldingen over leerlingen die vanwege hun herkomst of huidskleur beledigd werden door medeleerlingen of docenten. Eén van deze meldingen betrof een negatieve opmerking die een docent tijdens een conflict met een leerling maakte over diens huidskleur. De melder was ontevreden over de manier waarop de schooldirectie dit voorval had afgedaan. Een ander deel van de meldingen ging over omstreden behandeling. Zo meende een ouder dat er bij een schoolopdracht onvoldoende rekening was gehouden met de chronische ziekte van haar zoon. Verder vroeg een student van een hbo-instelling waar
meerdere studenten slachtoffer waren van discriminatie of seksuele intimidatie, om advies over hoe ze het beste konden omgaan met deze ervaringen (zie casus).
Op Instagram is een account verschenen
Politie/OM
Nederlandse hbo-instellingen worden
Het handelen van de politie, OM en de marechaussee was het onderwerp van 5% van de meldingen bij meldpunten. Het meest opvallend waren de meldingen over etnisch profileren door de Koninklijke Marechaussee op Eindhoven Airport. In februari 2020 dagvaardden een Eindhovens ex-gemeenteraadslid, een piloot, RADAR, Amnesty, Controle Alt Delete en het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten samen de Staat in een zaak over etnisch profileren door de marechaussee. Zij vroegen de rechter om een eind te maken aan discriminerende grenscontroles waarbij mensen worden geselecteerd op grond van herkomst of huidskleur. De aanleiding betrof onder meer de ervaringen van het voormalig gemeenteraadslid op Eindhoven Airport. Na aankomst op het vliegveld werden hij en andere reizigers met een donkere huidskleur uit de rij gehaald voor nadere controle. De dagvaarding kreeg landelijke media-aandacht (NOS, 2020). De gelijktijdige oproep van RADAR om etnisch profileren te melden genereerde een aantal meldingen over soortgelijke voorvallen op Eindhoven Airport. Zo gaf bijvoorbeeld een man van Turkse afkomst aan dat hij steeds als één van de weinigen bij aankomst of vertrek door de marechaussee op zijn ID werd gecontroleerd.
Vormen van discriminatie
Bij het grootste gedeelte van de meldingen bij meldpunten (70%) was er sprake van omstreden behandeling. Deze categorie omvat alle voorvallen waarbij melders zich ongelijk of oneerlijk behandeld voelden. In 2020 ging het onder meer om afwijzingen bij sollicitaties, uitsluiting van verzekeringen en andere diensten,
waar anonieme getuigenissen van racisme, seksuele intimidatie en ander ontoelaatbaar gedrag binnen gedeeld. Wanneer er ook getuigenissen verschijnen van mensen van een Brabantse onderwijsinstelling, raken klasgenoten van die school met elkaar aan de praat. Meerderen blijken dergelijke ervaringen te hebben, maar zijn bang om zich uit te spreken over dit gevoelige onderwerp. Tegelijkertijd vinden zij eigenlijk wel dat het geadresseerd moet worden. De studenten besluiten het meldpunt om advies te vragen.
etnisch profileren door de marechaussee en discriminatoir deurbeleid in de horeca. Ook waren er veel meldingen over de toepassing van regels die direct of indirect onderscheid als gevolg hadden, zoals regels rondom het dragen van mondkapjes. Een kwart van de meldingen (26%) ging over vijandige bejegening. Mensen maakten melding van scheldpartijen, discriminerende opmerkingen en treiterijen, onder meer op het werk, in de buurt en op school. Een kleiner deel van de meldingen ging over bedreiging (6%) of geweld (1%). De incidenten die de politie vastlegde betroffen net als in 2019 vooral discriminatoire uitlatingen (65%) en geweld in combinatie met een uitlating (11%). Hieronder vielen ook uitlatingen gericht op politieagenten en andere werknemers met een publieke taak. Bij vernieling (10%) en bekladding (4%) ging het vaak om aangebrachte hakenkruisen en 5% van de registraties betrof bedreiging met een discriminatoire component.
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Anti-Aziatisch racisme
Sinds het racisme tegenover Aziatische Nederlanders door de coronapandemie
15
verhevigde, spreekt deze groep zich nadrukkelijker uit over hun ervaringen.
Sommige Aziatische Nederlanders zetten zich al langer in tegen discriminatie, maar er zijn ook mensen die recent gingen inzien dat bijvoorbeeld de genormaliseerde grappen niet acceptabel zijn (OneWorld, 2020). Eind augustus starten de
collectieven Asian Raisins, Pan Asian Collective, OUT&ABROAD en enkele antidiscriminatievoorzieningen een campagne met de hashtag #iklachniet om
bewustwording te creëren van de stigmatisering van Oost- en Zuidoost-Aziatische Nederlanders onder het mom van ‘het is maar een grapje’. Kennisplatform
Integratie & Samenleving (KIS) deed een verkennend onderzoek onder mensen
met een Oost-Aziatische achtergrond die in Nederland wonen. Deelnemers aan
het onderzoek benoemen dat Nederlanders met een Oost-Aziatische achtergrond vrij onzichtbaar zijn. Zo is er sprake van onderrepresentatie in de media. En als
Oost-Aziatische mensen wel in de media vertegenwoordigd zijn, gaat het vaak om
eenzijdige rollen die stereotypen juist bevestigen. Onder de deelnemers is er vooral onder mensen die in Nederland geboren zijn of geadopteerd zijn een groeiende behoefte om mondiger te zijn (KIS, 2021).
Over RADAR Een burgerhulpverlener zet zich al geruime
In de politie-eenheid Oost-Brabant zijn diverse ADV’s (meldpunten) werkzaam. Deze ADV’s
tijd in voor de Automatische Externe
toetsen en bewaken artikel 1 van de grondwet waarvan de eerste regel luidt: ‘Allen die zich
Defibrillator (AED) die bij hem in de buurt
in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld.’ Burgers die worden
hangt. Hij reageert snel en vaak op een
geconfronteerd met discriminatie, kunnen bij de ADV in hun gemeente terecht voor advies
oproep via het reanimatie-oproepsysteem.
en ondersteuning. Gespecialiseerde klachtbehandelaars registreren meldingen, adviseren
Dan krijgt hij te horen dat hij vanwege
over mogelijke vervolgstappen, kunnen waar nodig bemiddelen en ondersteunen melders
de coronapandemie als 50-plusser
bij juridische procedures of een verzoek om een oordeel bij het College voor de Rechten van
voorlopig niet ingezet zal worden voor
de Mens.
reanimaties met de AED. ‘Overbodige leeftijdsdiscriminatie’ vindt de man dit.
Dit rapport is een uitgave van RADAR - de ADV die een groot deel van de inwoners van
‘Alsof ik niet in staat zou zijn een kapje op
Oost-Brabant bedient - en de politie. Naast de meldpuntfunctie en het verlenen van advies
te doen en handschoenen aan te trekken.
en ondersteuning aan mensen die discriminatie hebben ervaren, doet RADAR onderzoek
Die liggen klaar.’
naar discriminatie. Jaarlijks beantwoordt RADAR honderden vragen van media, overheden, maatschappelijke instellingen en studenten. Het voorkomen van discriminatie kan niet zonder bewustwording en educatie. RADAR ontwikkelt en verzorgt trainingen en workshops over (omgaan met) diversiteit, cultuursensitiviteit, empowerment en weerbaarheid tegen discriminatie en uitsluiting. Opdrachtgevers zijn onder andere gemeenten, politie, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. Vandaag de dag vervult RADAR in ruim vijftig gemeenten in Zuid-Holland en Noord-Brabant de wettelijk taak van onafhankelijke antidiscriminatievoorziening. Vanuit die rol is RADAR gesprekspartner in discriminatiezaken voor gemeenten, politie, openbaar ministerie en allerhande belangenorganisaties en maatschappelijke instellingen. RADAR werkt nauw samen met zusterorganisaties Art.1, nationaal kenniscentrum discriminatie en stedelijk expertisecentrum IDEM Rotterdam.
o o st - b r a b a n t
Meer informatie RADAR
Politie Oost-Brabant
Locatie Eindhoven Kastanjelaan 400, kamer 4.32 5616 LZ Eindhoven T 040 249 1444 E info@radar.nl
Politie Oost-Brabant Postbus 528 5600 AM Eindhoven
Locatie ’s-Hertogenbosch Emmaplein 19d 5211 VZ ’s-Hertogenbosch T 073 744 01 18 E info@radar.nl I www.radar.nl
Dit is een gezamenlijke uitgave van de politie-eenheid Oost-Brabant en RADAR. De politie, het College voor de Rechten van de Mens en de antidiscriminatievoorzieningen Adviespunt Discriminatie van Lumens, Meldpunt Discriminatie van Sociom, Meldpunt Discriminatie van de LEVgroep, Meldpunt Discriminatie Heusden van ContourdeTwern en ADV Oirschot hebben voor deze uitgave gegevens beschikbaar gesteld.
Ontwerp © Go Puck | Beeld © Shutterstock p1: Tara Patta, p2: Andrii Yalanskyi, p6: Billion Photos, p10: ADragan, p14: Fizkes, p16: chrstphr
Facebook adbRADAR Twitter @adbRADAR
Bronnen
Bijlage Monitor Discriminatie 2020
> > > > > > > > > > > > > > > > > >
Algemeen Dagblad (2020). Bijenkorf weigert gehandicapte vrouw met spatscherm: ‘Ik ga die winkel nooit meer binnen’. Andriessen, I. (2017). Discriminatie herkennen, benoemen en melden. Den Haag: Sociaal Cultureel Planbureau. Andriessen, I., Hoegen Dijkhof, J., van der Torre, A., van den Berg, E., Pulles, I., Iedema, J., de Voogd-Hamelink, M. (2020) Ervaren discriminatie in Nederland II. Den Haag, Sociaal Cultureel Planbureau. Bon, S. van & Fiere, B. (2020). Corona en discriminatiemeldingen in Nederland. Discriminatie.nl. Bon, S. van, Fiere, B. & Wit, N. de (2021). Discriminatiecijfers in 2020. Rotterdam: Art.1. Broekroelofs, R. & Poerwoatmodjo, J. (2021). De stilte voorbij. Verkenning over ervaring van discriminatie tijdens de Covid-19 pandemie onder Nederlanders met een Oost-Aziatische achtergrond. Utrecht: Kennisplatform Integratie & Samenleving. College voor de Rechten van de Mens (2020). Meer bekendheid over de uitzonderingen op mondkapjesplicht nodig: mensen met een beperking vaak geweigerd. EenVandaag (2020). ‘Stinkchinees!’ Dit is wat Chinese Nederlanders naar hun hoofd geslingerd krijgen sinds het uitbreken van het coronavirus. Eindhovens Dagblad (2020). Bijenkorf weigert gehandicapte die geen mondkapje draagt maar een spatscherm op heeft. Metro (2020). Actiegroep KOZP let op racistische outfits met carnaval. NOS (2020).
Coronavirus treft minderheden Nederland minder dan in andere westerse landen. NRC (2020). Jodenhaat gedijt in elke pandemie. NOS (2020). Staat gedaagd om etnisch profileren, ‘rechter moet grens trekken’. OneWorld (2020). Hoe we in crisis altijd ‘de ander’ de schuld geven. OneWorld (2020). ‘Anti-Aziatisch racisme is niet begonnen bij corona’. RTL Nieuws (2020). Chinees-Nederlandse Cindy (24) mishandeld na opmerking over coronalied. Universiteit van Amsterdam (2020). Scholensluiting leidt tot groeiende onderwijsongelijkheid. De Volkskrant (2020). CPB: Grote ongelijkheid is bijwerking van coronasteun.
o o st - b r a b a n t
REGISTRATIE discriminatie 2020
b i j l a g e m o n i to r d i s c r i m i n at i e
G E M E E N T E N en b a s i s te a m s O O S T- b r a b a n t
Politie-eenheid Oost-Brabant gemeente
aantal inwoners1
Asten
16710
aantal klachten/meldingen bij adv 2020
aantal klachten/meldingen bij adv
aantal registraties politie
2020 | per 1000 inwoners
aantal registraties politie
per 1000 inwoners
inwoner
voorval
inwoner
voorval
2019
2020
2019
2020
2
2
0,12
0,12
4
7
0,24
0,42
Bergeijk
18491
3
2
0,16
0,11
3
1
0,16
0,05
Bernheze
30806
3
4
0,10
0,13
4
3
0,13
0,10
Best
29821
10
4
0,34
0,13
7
8
0,23
0,27
Bladel
20175
4
2
0,20
0,10
1
3
0,05
0,15
Boekel
10588
1
0
0,09
0,00
1
2
0,09
0,19
Boxmeer
29065
3
1
0,10
0,03
6
5
0,21
0,17
Boxtel
30747
5
1
0,16
0,03
11
8
0,36
0,26
Cranendonck
20440
5
2
0,24
0,10
2
3
0,10
0,15
Cuijk
24931
3
1
0,12
0,04
7
2
0,28
0,08
Deurne
32362
4
3
0,12
0,09
3
4
0,09
0,12
Eersel
19110
4
3
0,21
0,05
1
4
0,05
0,21
Eindhoven
231642
256
89
1,11
0,38
95
95
0,41
0,41
Geldrop-Mierlo
39595
8
4
0,20
0,10
10
9
0,25
0,23
Gemert-Bakel
30447
9
2
0,30
0,07
6
6
0,20
0,20
Grave
12483
1
0
0,08
0,00
1
1
0,08
0,08
Haaren
14195
1
1
0,07
0,07
0
1
0,00
0,07
Heeze-Leende
15964
1
1
0,06
0,06
1
6
0,06
0,38
Helmond
91524
25
14
0,27
0,15
20
27
0,22
0,30
‘s-Hertogenbosch
154205
73
51
0,47
0,33
45
45
0,29
0,29
Heusden
44135
4
2
0,09
0,05
7
7
0,16
0,16
Laarbeek
22333
3
2
0,13
0,09
2
2
0,09
0,09
Landerd
15529
0
0
0,00
0,00
0
0
0,00
0,00
Meierijstad
80815
21
6
0,26
0,07
11
10
0,14
0,12
Mill en Sint Hubert
10891
2
1
0,18
0,09
2
2
0,18
0,18
Nuenen, Gerwen en Nederwetten
23186
3
2
0,13
0,09
2
0
0,09
0,00
Oirschot
18623
4
1
0,21
0,05
0
0
0,00
0,00
Oss
91451
27
14
0,30
0,15
11
23
0,12
0,25
Reusel-De Mierden
13060
1
1
0,08
0,08
2
1
0,15
0,08
Sint Anthonis
11606
3
1
0,26
0,09
0
1
0,00
0,09
Sint-Michielsgestel
28991
2
0
0,07
0,00
3
3
0,10
0,10
Someren
19322
3
1
0,16
0,05
1
1
0,05
0,05
Son en Breugel
16904
0
1
0,00
0,06
0
0
0,00
0,00
tabel Aantal meldingen/registraties bij meldpunten/politie en promillage 2019-2020
Uden
41782
4
3
0,10
0,07
4
12
0,10
0,29
1 Aantal inwoners op 1 januari 2019
Valkenswaard
30910
10
2
0,32
0,06
3
3
0,10
0,10
Bron: Regioatlas
2 Het gemiddeld promillage is de
Veldhoven
45337
22
4
0,49
0,09
6
6
0,13
0,13
Vught
26396
11
4
0,42
0,15
3
10
0,11
0,38
optelsom van de promillages per
0,00
0,00
gemeente gedeeld door het aantal
0,09 0,13
0,16
gemeenten in de politie-eenheid.
Waalre
17247
Gemiddeld (promillage)2
0,21
5
2
0,29
0,12
0
0
De cijfers van 2020 | Gemeente Asten
Inwoneraantal Gemeente Asten 16710
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
2
0,12‰**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
2
0,12‰**
aantal
‰**
Aantal discriminatie-incidenten
7
0,42‰**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
1
2
Antisemitisme
0
Bedreiging
0
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
0
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
0
0
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
0
0
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
1
1
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
2
Geweld in combinatie met uitlating
0
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
0
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
0
1
Media en reclame
1
0
Seksuele gerichtheid
3
Uitlating
4
Herkomst, huidskleur
1
0
Onderwijs
0
0
Onbekend/overig
2
Vernieling
2
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
0
0
Weigering
1
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
0
0
Seksuele gerichtheid
0
0
Sport en recreatie
0
0
Niet-wettelijke gronden
0
0
Overig
0
0
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
1
1
Alleen registratie
0
*Meldingen door een inwoner hebben niet
Geweld
0
0
Advies/informatie
2
automatisch betrekking op een voorval in
Omstreden behandeling
1
2
Beïnvloeding beleid
0
de gemeente. Meldingen over een voorval in
Vijandige bejegening
0
0
Bemiddeling
0
de gemeente kunnen gedaan zijn door een
Overig
1
0
Bijstaan in procedures
0
inwoner, maar ook door een niet-inwoner. Er
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
0
kan een overlap tussen deze twee getallen zijn.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
**Meldingen per 1000 inwoners
Overig
0
Bijlage Monitor Discriminatie 2020 oost-brabant
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2020 | Gemeente Bergeijk
Inwoneraantal Gemeente Bergeijk 18491
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
3
0,16‰**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
2
0,11‰**
aantal
‰**
Aantal discriminatie-incidenten
1
0,05‰**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
0
0
Antisemitisme
0
Bedreiging
0
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
0
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
0
0
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
1
1
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
0
0
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
0
Geweld in combinatie met uitlating
0
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
0
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
2
2
Media en reclame
1
0
Seksuele gerichtheid
1
Uitlating
1
Herkomst, huidskleur
1
0
Onderwijs
1
1
Onbekend/overig
0
Vernieling
0
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
0
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
0
0
Seksuele gerichtheid
0
0
Sport en recreatie
0
0
Niet-wettelijke gronden
0
0
Overig
0
0
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
0
0
Alleen registratie
0
*Meldingen door een inwoner hebben niet
Geweld
0
0
Advies/informatie
3
automatisch betrekking op een voorval in
Omstreden behandeling
2
2
Beïnvloeding beleid
0
de gemeente. Meldingen over een voorval in
Vijandige bejegening
1
0
Bemiddeling
2
de gemeente kunnen gedaan zijn door een
Overig
0
0
Bijstaan in procedures
0
inwoner, maar ook door een niet-inwoner. Er
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
0
kan een overlap tussen deze twee getallen zijn.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
**Meldingen per 1000 inwoners
Overig
0
Bijlage Monitor Discriminatie 2020 oost-brabant
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2020 | Gemeente Bernheze
Inwoneraantal Gemeente Bernheze 30806
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
3
0,10‰**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
4
0,13‰**
aantal
‰**
Aantal discriminatie-incidenten
3
0,10‰**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
0
1
Antisemitisme
0
Bedreiging
0
Arbeidscontract
0
1
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
0
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
0
0
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
0
0
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
0
1
Horeca/amusement
0
1
Herkomst, huidskleur
0
Geweld in combinatie met uitlating
0
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
0
1
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
1
1
Media en reclame
2
0
Seksuele gerichtheid
3
Uitlating
3
Herkomst, huidskleur
2
0
Onderwijs
1
1
Onbekend/overig
0
Vernieling
0
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
0
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
0
0
Seksuele gerichtheid
0
0
Sport en recreatie
0
0
Niet-wettelijke gronden
0
1
Overig
0
0
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
0
0
Alleen registratie
0
*Meldingen door een inwoner hebben niet
Geweld
0
0
Advies/informatie
3
automatisch betrekking op een voorval in
Omstreden behandeling
1
4
Beïnvloeding beleid
2
de gemeente. Meldingen over een voorval in
Vijandige bejegening
2
0
Bemiddeling
1
de gemeente kunnen gedaan zijn door een
Overig
0
0
Bijstaan in procedures
2
inwoner, maar ook door een niet-inwoner. Er
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
0
kan een overlap tussen deze twee getallen zijn.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
**Meldingen per 1000 inwoners
Overig
0
Bijlage Monitor Discriminatie 2020 oost-brabant
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2020 | Gemeente Best
Inwoneraantal Gemeente Best 29821
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
10
0,34‰**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
4
0,13‰**
aantal
‰**
Aantal discriminatie-incidenten
8
0,27‰**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
0
0
Antisemitisme
0
Bedreiging
0
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
1
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
0
0
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
0
1
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
0
0
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
5
Geweld in combinatie met uitlating
1
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
0
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
1
Handicap/chronische ziekte
1
2
Media en reclame
7
0
Seksuele gerichtheid
0
Uitlating
3
Herkomst, huidskleur
7
0
Onderwijs
0
0
Onbekend/overig
3
Vernieling
2
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
0
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
1
1
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
0
0
Seksuele gerichtheid
0
0
Sport en recreatie
0
0
Niet-wettelijke gronden
2
1
Overig
3
3
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
0
1
Alleen registratie
1
*Meldingen door een inwoner hebben niet
Geweld
0
0
Advies/informatie
9
automatisch betrekking op een voorval in
Omstreden behandeling
2
3
Beïnvloeding beleid
0
de gemeente. Meldingen over een voorval in
Vijandige bejegening
7
0
Bemiddeling
0
de gemeente kunnen gedaan zijn door een
Overig
1
1
Bijstaan in procedures
0
inwoner, maar ook door een niet-inwoner. Er
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
1
kan een overlap tussen deze twee getallen zijn.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
**Meldingen per 1000 inwoners
Overig
0
Bijlage Monitor Discriminatie 2020 oost-brabant
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2020 | Gemeente Bladel
Inwoneraantal Gemeente Bladel 20175
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
4
0,20‰**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
2
0,10‰**
aantal
‰**
Aantal discriminatie-incidenten
3
0,15‰**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
2
2
Antisemitisme
0
Bedreiging
0
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
0
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
0
0
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
0
0
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
0
0
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
2
Geweld in combinatie met uitlating
1
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
0
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
1
0
Media en reclame
2
0
Seksuele gerichtheid
0
Uitlating
1
Herkomst, huidskleur
2
1
Onderwijs
0
0
Onbekend/overig
1
Vernieling
1
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
0
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM