A. Brief 23 en 25 juli 2021 - Uitspraak Raad van State windturbines - Nederwind netwerk - Actiecomité windpark Rietvelden

Page 1 From: ’'post" <post@s-hertogenbosch.nl> Date: 23 Jul 2021 09:24:51+0200 "kofax_ldoc" <kofax_ldoc@s-hertogenbosch.nl> To: Subject: FW: Uitspraak Raad van State inzake windturbines: Wanneer bent u als gemeente in overtreding en aansprakelijk? Attachments: Gevolgen_van_de_uitspraak_van_de_Raad_van_State_over_de_milieubeoordeling__voor_windturbinen ormen.docx,ATT00001.htm

Van: Gemeente Verzonden: vrijdag 23 juli 2021 09:18 Aan: post <post@s-hertogenbosch.nl> Onderwerp: FW: Uitspraak Raad van State inzake windturbines: Wanneer bent u als gemeente in overtreding en aansprakelijk?

Hartelijke groet, Eline van der Bom - Platte

Senior Medewerker GCC Publieke Dienstverlening gemeente ’s-Hertogenbosch e.platte@.shertogenbosch.nl 0650157721 | Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch www.s-hertoqenbosch.nl Werkdagen ma,di, do, vr.

Van: Actiecomité Windparkrietvelden Nee <info@windparkrietveldennee.nl> Verzonden: donderdag 22 juli 2021 21:04 Aan: Gemeente <Gemeente@s-hertogenbosch.nl> Onderwerp: Uitspraak Raad van State inzake windturbines: Wanneer bent u als gemeente in overtreding en aansprakelijk? Geachte Dhr. drs. W.G. Amesz,

Hierbij verzoek ik u onderstaand bericht te doen toekomen aan alle gemeenteraadsleden in uw gemeente, met een kopie aan burgemeester en wethouders. Kunt u ons laten weten of u deze mail in goede orde heeft ontvangen en verwerkt?

Bij voorbaat hartelijk dank. Met vriendelijke groet,

Page 2 Namens Kees Pieters van Nederwind netwerk waar Actiecomité windpark rietvelden nee onderdeel van is. Nederwind netwerk W. www.nederwind.nl E. kpieters@gmail.com

Het NederWind netwerk is een netwerk van ca. 100 organisaties, die zich inzetten voor een energietransitie zonder windturbines op land.

--------- bericht aan gemeenteraadsleden-------

Uitspraak Raad van State inzake windturbines: Wanneer bent u ais gemeente in overtreding en aansprakeiijk? Geachte gemeenteraadsleden, 1. Uitspraak Raad van State op 30 juni Jl. inzake gevolgen Nevele arrest Europees Hof In lijn met ons bericht van twee weken geleden heeft de Raad van State op 30 juni jl. (ECLI:NL:R\/S:2021:1395) uitgesproken, dat het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet als basis mogen dienen voor het vergunnen van windturbines. Dit naar aanleiding van de uitspraak van het Europees Hof in de zaak Nevele op 25 juni 2020 (ECLI:EU:2020:503). U ontving een jaar lang informatie vanuit het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat waarin werd gesteld dat de uitspraak van het Europees Hof geen betrekking had op Nederland. De uitspraak van de Raad van State van 30 juni jl. maakt duidelijk, d at deze informatie vanuit het Ministerie onjuist was. Wat betekent de uitspraak van de Raad van State voor u als bestuurder van uw gemeente? Wanneer bent u in overtreding? Waarvoor bent u aansprakelijk? Dit bericht geeft antwoorden op deze vragen.

2. Nieuwe vergunningen voor windturbines Op basis van het huidige Activiteitenbesluit en de huidige Activiteitenregeling mogen geen windturbines meer worden vergund. Weliswaar mag een gemeente eigen normen stellen, maar die eigen normen moeten op hun beurt uiteraard voldoen aan Europese regelgeving. De staatssecretaris van Klimaat D. Ye§ilgöz-Zegerius heeft in een brief aan de Tweede Kamer (zie bijlage) aangegeven, dat het

Page 3 proces van het opstellen en toetsen van nieuwe normen 1,5 tot 2 jaar gaat duren. Het zal niet gemakkelijk zijn voor u als gemeente om dit proces sneller te doorlopen. Gaat u er dus vanuit dat nieuwe windturbine plannen gedurende 1,5 tot 2 Jaar geen doorgang kunnen vinden. Gaat u er bovendien vanuit, dat de na deze periode nieuw vast te stellen normen aanzienlijk strenger zullen zijn dan de huidige.

Mocht u toch vergunningen verlenen voor de bouw en exploitatie van windturbines dan bent u als gemeente in overtreding en aansprakelijk voor welzijns-, medische en financiële schade van omwonenden.

3. Bestaande vergunningen voor windturbines De staatssecretaris van Klimaat D. Ye§ilgöz-Zegerius heeft de Tweede Kamer in een schrijven laten weten dat de uitspraak van de Raad van State geen gevolgen heeft voor bestaande vergunningen voor windturbines (de brief is bijgevoegd als bijlage). Deze informatie is pertinent onjuist. Omdat u het afgelopen jaar ook al foutieve informatie heeft ontvangen van het Ministerie is hier sprake van een patroon. De werkelijke situatie is de volgende: De Raad van State heeft op 30 juni jl. (ECLI:NL:RVS:2021:1395) uitgesproken, dat vergunningen voor windturbines, die zijn verleend op basis van het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling, onrechtmatig zijn verleend. 2. Het Europees Hof heeft op 25 juni 2020 in de zaak Nevele (ECLI:EU:2020:503), die dus werking heeft in alle landen van de Europese Unie, uitgesproken, dat bestuurders al het mogelijke moeten doen om de gevolgen van onrechtmatig verleende vergunningen ongedaan te maken. 1.

Op u, als bestuurders van uw gemeente, rust dus de wettelijke plicht om al het mogelijke te doen om de gevolgen van reeds verleende, en dus onrechtmatige, vergunningen voor windturbines in uw gemeente ongedaan te maken. Dat betekent in ieder geval dat u bestaande vergunningen voor windturbines moet intrekken en de windturbines moeten worden stilgezet. Als u hier niet toe besluit bent u als gemeente nalatig voor de wet, bent u in overtreding en bent u aansprakelijk

Page 4 voor welzijns-, medische en financiële schade van omwonenden. Met vriendelijke groet,

ir. Kees Pieters

NederWind netwerk W. www.nederwind.nl E. kpieters@qmail.com

Het NederWind netwerk is een netwerk van ca. 100 organisaties, die zich inzetten voor een energietransitie zonder windturbines op land.

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

Directoraat-generaal Klimaat en Energie

Directie Warmte en Ondergrond Bezoekadres

Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Postbus 20401 2500 EK Den Haag Overheidsidentificatienr

00000001003214359000

T 070 379 8911 (algemeen) F 070 378 6100 (algemeen) www.rijksoverheid.nl/ezk

Datum 6 juli 2021 Betreft Gevolgen van de uitspraak van de Raad van State over de milieubeoordeling voor windturbinenormen Geachte Voorzitter,

Bij brief van 1 juli 2021 heeft de vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat mij gevraagd u te informeren over de gevolgen van de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: Afdeling) van 30 juni 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:1395) over de milieubeoordeling voor windturbinenormen. Over de gevolgen voor windturbineparken en milieubescherming van omwonenden kan ik u, mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, het volgende berichten. Een planmilieueffectrapport voor algemene regels In de uitspraak oordeelt de Afdeling dat de algemene regels voor windturbines in het Activiteitenbesluit milieubeheer (Abm) en de bijbehorende Activiteitenregeling milieubeheer (Arm) voor windturbineparken (windturbinebepalingen) buiten toepassing moeten worden gelaten. Voor deze algemene regels had op grond van EU-recht een planmilieueffectrapport (planmer) moeten worden gemaakt. Voor één of twee losse windturbines blijven de algemene regels wel gelden. Hiermee komt de Afdeling terug op haar eerdere standpunt dat zij had ingenomen in de Battenoorduitspraak, waarin zij oordeelde dat voor de windmolenbepalingen in het Abm en de Arm geen planmer hoefde te worden gemaakt.

Dit heeft tot gevolg dat bij het vaststellen van bestemmingsplannen en het verlenen van omgevingsvergunningen niet meer van deze algemene regels kan worden uitgegaan, totdat voor de windturbinebepalingen in het Abm en de Arm een planmer is verricht en op basis daarvan de algemene regels worden gehandhaafd of aangepast. De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat gaat daarmee zo spoedig mogelijk aan de slag, waarbij uiteraard de voorgeschreven processtappen zorgvuldig worden doorlopen. Er is in Nederland geen ervaring met het maken van een planmer voor algemene regels. Het is daarom lastig uitspraken te doen over de tijd die hier mee gemoeid zal zijn. In Vlaanderen wordt uitgegaan van een proces van drie jaar. Vooralsnog ga ik ervan uit dat het verrichten van de benodigde onderzoeken, het bieden van inspraak en inwinnen van advies, en het navolgende wetgevingstraject, 1,5 tot 2 jaar in beslag zullen nemen.

Ons kenmerk

DGKE-WO / 21177649

Directoraat-generaal Klimaat en Energie

DGKE-WO / 21177649

Bestaande windturbineparken Ik ga er op basis van de uitspraak van de Raad van State vanuit dat bestaande windturbineparken in bedrijf kunnen blijven. De uitspraak heeft niet tot gevolg dat bestaande vergunningen of bestemmingsplannen niet meer geldig zijn. De uitspraak leidt er immers niet toe dat vergunningen of bestemmingsplannen van rechtswege komen te vervallen. Lopende procedures Rechtszaken over windturbineparken waarover bij de bestuursrechter al een procedure loopt, en waarbij door appellanten een beroep wordt gedaan op deze uitspraak, zullen naar verwachting worden aangehouden. De bevoegde gezagen voor bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen kunnen deze besluiten echter lopende de procedure wel wijzigen of aanvullen. Zij kunnen daarbij niet zonder meer uitgaan van de windturbinebepalingen in het Abm of de Arm, omdat zij deze regels als gevolg van de uitspraak buiten toepassing moeten laten. Bevoegde gezagen moeten nu zelf bepalen en onderbouwen welke normen zij bij hun besluitvorming hanteren. De Afdeling wijst daar expliciet op in haar uitspraak. Zij moeten dus een eigen afweging maken en besluiten welk milieubeschermingsniveau zij in het concrete geval willen bieden. Zij kunnen deze normen opnemen in omgevingsvergunningen en bestemmingsplannen.

Deze normen moeten zijn voorzien van een actuele, deugdelijke, op zichzelf staande en op de lokale situatie toegesneden motivering. In dat geval zal de rechter het gewijzigde of aangevulde besluit alsnog inhoudelijk kunnen toetsen. Dit is de reden dat de Afdeling in de uitspraak in het kader van de toepassing van de zogenoemde bestuurlijke lus een tussenuitspraak heeft gedaan, om de gemeenteraad van Eemsdelta in de gelegenheid te stellen om de geconstateerde tekortkoming in het bestemmingsplan te herstellen.

Nieuwe windturbineparken Ook voor nieuw te vergunnen windturbineparken bestaat de mogelijkheid om in een bestemmingsplan of omgevingsvergunning zelfgekozen normen te hanteren. Zo lang geen planmilieueffectrapport is gemaakt voor de algemene regels kunnen aldus toch nieuwe windturbineparken mogelijk worden gemaakt. Milieubescherming voor omwonenden Hoewel de uitspraak onzekerheid meebrengt over de bescherming tegen hinder van windparken die omwonenden op grond van de windturbinebepalingen van het Abm en de Arm genoten, ga ik ervan uit dat omwonenden hiertegen nog steeds worden beschermd. Windturbine-exploitanten moeten zich houden aan de wettelijke zorgplicht, het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning en mogen de instelling van hun windturbines niet zomaar wijzigen. De locatie van bestaande windturbines verandert uiteraard ook niet. Exploitanten moeten nadelige gevolgen voor het milieu tot een aanvaardbaar milieubeschermingsniveau beperken. Overheden kunnen hen daarop aanspreken en zo nodig handhavend optreden. Voor bestaande windturbineparken kan het bevoegd gezag desgewenst in voorkomend geval in het kader van de wettelijke zorgplicht Pagina 2 van 2

Directoraat-generaal Klimaat en Energie

DGKE-WO / 21177649

maatwerkvoorschriften stellen om duidelijk te maken welke hinder wel en niet is toegestaan. Ook kunnen met dit doel alsnog voorschriften worden verbonden aan al verleende omgevingsvergunningen milieu die nu nog niet voorzien in de bescherming tegen hinder die werd geboden door de windturbinebepalingen van het Abm en de Arm.

De exploitanten en het bevoegd gezag dat gaat over de wijziging van een bestemmingsplan of een omgevingsvergunning dienen zich bij hun onderbouwing te baseren op de beschikbare kennis omtrent de bescherming van omwonenden. De onderbouwing moet, conform de uitspraak van de rechter, actueel, deugdelijk, op zichzelf staand en op de aan de orde zijnde situatie toegesneden zijn. De kennisbasis die hieraan ten grondslag ligt, met name de beschikbare wetenschappelijke kennis, wordt continu aangevuld, bijvoorbeeld met het onderzoek naar de effecten van verschillende afstandsnormen, dat ik zal uitvragen naar aanleiding van de motie Erkens/Leijten (Kamerstuk 32 813, nr. 731). Ondersteuning Door deze uitspraak komt er meer last bij decentrale overheden te liggen om een eigen afweging te maken. Ik vind het belangrijk dat decentrale overheden hier zo veel mogelijk bij ondersteund worden door het Rijk. In samenspraak met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat zal zo spoedig mogelijk op de toepasselijke website van de Rijksoverheid informatie worden geplaatst om bevoegde gezagen, gemeenten en provincies, te ondersteunen bij het motiveren van hun besluiten. Er komt een helpdesk waar zij hun vragen kunnen stellen. Daarnaast zal, in overleg met IPO, VNG en NP RES, worden gekeken welke aanvullende ondersteuning wenselijk is.

Tot slot Met de energietransitie staat Nederland voor een enorme opgave. Het is moeilijk om direct te duiden welk effect deze uitspraak heeft op de Klimaatdoelen en met name de afgesproken 35 TWh op land in 2030. Duidelijk is wel dat hierdoor het ruimtelijke proces om te komen tot vergunningverlening complexer wordt, langer zal gaan duren en dat er meer last zal komen te liggen bij decentrale overheden. Ik zal mij dan ook, samen met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, inspannen om bevoegde gezagen hierbij te ondersteunen en vertraging als gevolg van deze uitspraak zo veel mogelijk te beperken.

D. Ye§ilgöz-Zegerius Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat - Klimaat en Energie

Pagina 2 van 2

26 juli 2021 Geachte mevr. de Vaan, Zou u het volgende stuk misschien nog kunnen toevoegen? De wethouders en de burgemeester beschikken al over dit stuk maar de raadsleden nog niet en wij zouden dat toch graag onder hun aandacht willen brengen. Met vriendelijke groet, Namens het Actiecomité

Barendrecht, 21 juli 2021

Aan het college van burgemeester en wethouders van 's-Hertogenbosch Postbus 12345 5200 GZ 'S-HERTOGENBOSCH T.a.v. mevrouw A. Exterkate-Lijs per e-mail: VTH-toezicht@s-hertogenbosch.nl

Geachte mevrouw Exterkate, Bij brief van 5 maart 2021 is het verzoek om stillegging van de werkzaamheden voor de realisatie en exploitatie van het windpark De Rietvelden van mijn cliënten (Vereniging Actiecomité Windpark Rietvelden NEE en anderen) afgewezen. Dat besluit is gemotiveerd met de stelling dat op dat moment geen sprake was van een overtreding, zodat geen sprake was van een grondslag voor handhaving noch voor het stilleggen van de werkzaamheden. Tevens is aangegeven dat wanneer de Raad van State een uitspraak zal doen die mogelijk de jurisprudentielijn zal wijzigen, de status quo niet zal veranderen en dat niet zal worden overgegaan tot het stilleggen van werkzaamheden. Hierdoor wordt opnieuw verzocht om handhaving. Zoals u bekend heeft het college van B&W bij brief van 5 maart 2021 besloten het intrekkingsverzoek van mijn cliënten van 4 januari 2021 af te wijzen. Op 26 april 2021 is daarop een zienswijze ingediend. Daar is nog geen definitieve beslissing op gevolgd. Daarbij wordt kennelijk niet meegewogen of gerekend met het feit dat het uitblijven van een juist en definitief besluit van het college van burgemeester en wethouders de initiatiefnemers/exploitanten in staat stellen in strijd met het Unirecht onverkort en onverdroten voort te gaan met de bouw van de

inmiddels vierde en laatste windturbine. Vaststaat dat de onderhavige vergunningen zijn verleend in strijd met dwingende regels van het Unierecht. Dat blijkt inmiddels ook uit de uitspraak van de Afdeling Bestuursrecht van de Raad van State van 30 juni 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:1395). Juridisch staat vast dat de Unierechtelijke onrechtmatigheid van de windturbinevoorschrift van het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet begint na onderstaand aangegeven Nevele-arrest, maar al aanwezig was ab initio, dat wil zeggen: vanaf de vaststelling van die voorschriften in 2010 zonder voorafgaande milieueffectrapportage. Vanwege die incorrecte implementatie van de SMB-richtlijn in de Nederlandse regelgeving heeft de richtlijn van meet af aan rechtstreekse werking. Ook cliënten konden en kunnen zich daar rechtstreeks op beroepen. Dat alles heeft - anders dan u eerder schreef - dus ook rechtstreeks gevolgen voor de status quo. Aan die onrechtmatigheid dient onmiddellijk een einde te worden gemaakt. De Unierechtelijke regels dienen met voorrang gerespecteerd en toegepast te worden. Het bevoegd gezag is daarom verplicht tot intrekking en handhaving. Ook artikel 2.33, lid 1, onder a. van de Wabo vereist dit. Er wordt geen beoordelingsruimte gelaten.

Dat volgt ook uitdrukkelijk uit de rechtsoverwegingen 83 en 84 van het Nevele-arrest van het Hof van Justitie van 25 juni 2020 (ECLI:EU:C:2020:503). De overheden zijn verplicht in het kader van hun bevoegdheden alle noodzakelijke maatregelen te treffen om het verzuim van een milieubeoordeling te herstellen, bijvoorbeeld door intrekking van een reeds verleende vergunning. Alleen het Hof zelf kan daarop uitzondering maken, niet het bevoegd gezag of een andere rechter. Mede met het oog om aan de vaststaande onrechtmatigheid per direct een einde te maken en verder onomkeerbare situaties te voorkomen verzoeken cliënten daarom per omgaande tot handhaving over te gaan en verdere realisatie en/of exploitatie stil te leggen. Ik wijs u op uw plicht daartoe. Het nalaten daarvan is grond voor aansprakelijkheid. Met dank voor de door u te nemen moeite en in afwachting van uw bericht,

met vriendelijke groet,

P.A. de Lange