54 10-04-2022 Presentatie Financiën

maandag 28 maart 2022

Financiën

Financiën Indeling van deze presentatie: 1.

Financieel meerjarenbeeld (incl. grote financiële dossiers en actuele ontwikkelingen)

2.

Reserves

3.

Structuurfonds

4.

Essentgelden

5.

Woonlasten

6.

Oud-voor-nieuw

Financieel meerjarenbeeld

Financieel meerjarenbeeld: uitgangspositie Solide financiële positie met remweg op risicovolle dossiers: - Algemene reserve - Algemene reserve grondbedrijf

- Sociaal&Zorgfonds - Reserve FWI (BUIG)

Maar meerjarenbeeld begroting zeer onzeker, met name na 2025

Financieel meerjarenbeeld: overdrachtsdocument

- Eerste jaren positiever dan eerder verwacht

- “Ravijn” van 2026 - Bandbreedte tussen -15 en +10 miljoen

Financieel meerjarenbeeld: grote financiële dossiers (overdrachtsdocument) Onzekerheid over bijdrage gemeentefonds:

Accres (terugval vanaf 2026 vanwege kijken naar andere bekostigingssystematiek voor gemeenten en verruiming lokale belastinggebied, trap-op-trap-af) Oploop opschalingskorting tot en met 2025 geschrapt, maar daarna onduidelijk Herijking gemeentefonds

Financieel meerjarenbeeld: grote financiële dossiers (overdrachtsdocument) Onzekerheid t.a.v. dossiers waarbij sprake is van een relatie met het Rijk: Omgevingswet: onduidelijk of Rijk voldoende bijdraagt

Privatisering bouwtoezicht: minder legesopbrengsten, druk op handhaving Sociaal domein: gemeentelijk Zorgbedrijf staat er financieel gezond voor, maar er zijn onzekerheden Houdbaarheid voordeel BUIG-budget Duurzaamheid: onduidelijk of bijdragen Rijk in verhouding staan tot de rol gemeenten

Financieel meerjarenbeeld: grote financiële dossiers (overdrachtsdocument) Dossiers die (mogelijk) op termijn extra middelen vragen:

Sociaal Cultureel Centrum Rosmalen/Perron-3 Onderhouds- en vervangingsinvesteringen sportaccommodaties, openbare ruimte, scholen Afkoopsom stortplaatsen Meerendonk/Vlagheide

Financieel meerjarenbeeld: Belangrijke actuele ontwikkelingen Extra accres a.g.v. regeerakkoord (maartbrief 6 april jl.): € 7,7 miljoen structureel vanaf 2023.

Hiervan komt cf. bestendige gedragslijn € 5,2 mln. ten gunste van de algemene midden, de rest van het sociaal domein

BZK zet herijking gemeentefonds aangepast door:

Financieel meerjarenbeeld: Belangrijke actuele ontwikkelingen Oekraïne-crisis Inflatie, in het bijzonder stijging olie- en gasprijzen (gemeentelijke aanbesteding elektra en gas) en daarmee ook bouwkosten etc.. Wij gaan er vanuit dat dit via het toekomstig accres wordt opgevangen Groot risico op onderbesteding Rijk Krapte op de arbeidsmarkt

Analyse en doorkijk Beleidsplan Beheer OR 2022-2027 Exploitatiebudget Scenario 0: - Niet meer voldoen aan minimale richtlijnen m.b.t. veiligheid en comfort - Meer meldingen en klachten en aansprakelijkheidstellingen - Besparing naar verwachting minimaal Scenario 2: + € 775k - Terugdraaien eerder doorgevoerde bezuinigingen - Ruimte om beter melding gericht te werken zonder dat cyclisch beheer onder druk komt

Scenario 0: Verdere ombuigingen/ bezuinigingen

Scenario 2: Aanpassen onderhoudsbudg et aan oorspronkelijk ambitieniveau BBOR

Scenario 1: Continuering huidig beleid

Scenario 3: Structureel verhogen onderhoudsbudg et

Scenario 1: - Beheerbudgetten blijven onder druk staan - Toegenomen achteruitgang kwaliteit wordt onvoldoende ingehaald - Risico aansprakelijkheidsstellingen door achteruitgang kwaliteit wegen/verhardingen Scenario 3: + € 1.025k - Versnellen transitie naar ecologische, soortenrijk groenstructuren passend in Visiedocument groen en klimaatbestendig

Analyse en doorkijk Beleidsplan Beheer OR 2022-2027 Vervangingskredieten Scenario 0: - Nog verder naar achteren schuiven van vervangingen - Mogelijk toename aansprakelijkheids-stellingen en risico bereikbaarheid - Toename onderhoudskosten - Per saldo minimale besparing Scenario 2: - Versneld inlopen achterstand - Begroting wordt in 1 x structureel belast - Inhaalslag kan prijsopdrijvend werken - Bereikbaarheid stad onder druk

Scenario 0: Verlaging vervangingskredieten

Scenario 2: Vervanging obv economische levensduur

Scenario 1: Continuering huidige werkwijzen/budgetten

Scenario 3: Geleidelijk inlopen van de achterstand

Scenario 1: - 40% van de vervangingsopgave door blijven schuiven tot na 2025 - Kwaliteit blijft onder druk staan - Piek in investeringen wordt hoger - Risico’s mbt aansprakelijkheid, bereikbaarheid en imago Scenario 3: + € 1,3 mln extra per jaar - Vervangen obv technische levensduur - Vervangingsachterstand geleidelijk inlopen - Kapitaallasten druk op de begroting stijgt geleidelijk van € 35k naar € 530k per jaar vanaf 2033

Aannames: 1.

Aanpassing meerjarenbeeld Bedragen (*€1.000)

2.

2022

2023

2024

2025

2026

20

-2.954

-3.141

-7.380

-6.280

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

PM

PM

PM

PM

PM

Gemeentefonds: 10 jaar uitname t.b.v. woningbouwimpuls (0,9%*100 mln.)

-900

-900

-900

-900

Gemeentefonds: 4 jaar uitname t.b.v. volkshuisvestingsfonds (0,9%*150 mln.)

-1.350

-1.350

-1.350

-1.350

Uitkomst begroting 2022 Gemeentefonds: Uitkomst septembercirculaire Gemeentefonds: effect prijsinflatie/onderuitputting Rijk

Bevriezen opschalingskorting t/m 2025

1.650

2.750

3.950

5.150

-

Indicatief meerjarenbeeld overdrachtsdocument

4.670

546

1.559

-/- 1.480

-/- 5.530

5.156

5.156

5.156

5.156

Accres a.g.v. regeerakkoord Opschalingskorting na 2025 structureel schrappen

5.150

Herverdeling gemeentefonds

1.184

3.573

5.989

5.989

Actualisatie begroting 2022 (indicatief)

-/- 1.700

-/-1.500

-/- 1,000

-/- 800

-/- 800

Herzien indicatief meerjarenbeeld

2.970

5.386

9.288

8.865

9.965

3.

4.

5.

6.

7.

Extra accres 2023 is structureel 1/3e accres naar sociaal domein Handhaven bestendige gedragslijn: geen toename accres in de meerjarenraming; dat accres is voor loon- en prijsstijgingen Geen rekening houden met daling accres in 2026 Opschalingskorting structureel van de baan Herverdeling gemeentefonds vooralsnog max. 37,5 euro/inwoner in een periode van 3 jaar. Daarna evaluatie Rijk Cijfers actualisatie 2022 indicatief

Meerjarenbeeld: vervolgproces begroting Cijfers nu nog indicatief, definitieve in Meicirculaire Voor de zomer: opstellen begroting bestaand beleid

Op basis van cijfers meicirculaire en begroting bestaand beleid financiële ruimte bepalen Augustus/september: Bestuursakkoord financieel vertalen naar begroting

Reserves

Algemene reserve Streefwaarde: 15% van algemene uitkering gemeentefonds ofwel 26,9 mln. Stand algemene reserve 1-1-2021

23,8 mln.

Resultaatbestemming jaarrekening 2021

5,1 mln.

Stand na resultaatbestemming 31-12-2021

28,9 mln.

Beschikbare ruimte

2,1 mln.

Onbestemde reserves Reserve screening 2021:

5,6 mln.

Reserve nieuw beleid 2020:

1,1 mln.

Reserve Grote Werken Dekking van bovenwijkse infrastructurele werken als gevolg van stadsvernieuwing en – uitbreiding Voeding afhankelijk van de voortgang van de bouw (particuliere initiatieven en grondbedrijf)

Verwachte stand eind 2025 circa € 7,8 mln., inclusief bijdrage vanuit B.V. Paleiskwartier Onttrekkingen o.b.v. raadsbesluit

Risicoreserves: Sociaal en zorgfonds Streefwaarde: 7,5% van middelen via gemeentefonds

10,4 mln.

Stand sociaal en zorgfonds

35,7 mln.

Aandeel regiogemeenten

10,8 mln. -/-

Stand na resultaatbestemming

24,9 mln.

Ruimte

14,5 mln. Ruimte technisch bepaald Beschermd wonen is in samenspraak met de regio Problematiek WMO erg onzeker

Reserves: Recapitulatie beschikbare incidentele ruimte Vrij beschikbaar: Algemene reserve:

2,1 mln.

Reserve screening 2021:

5,6 mln.

Reserve nieuw beleid 2020:

1,1 mln.

8,8 mln. Te onderzoeken: Sociaal&ZorgFonds

14,5 mln.

Beklemde reserve: Fonds grote werken

7,8 mln.

Structuurfonds

Structuurfonds (SF) Middellange termijn investeringsplan, met alleen projecten die van bovenstedelijk strategisch belang zijn en waarvan de investering ten minste € 5 miljoen bedraagt Fasen: •

Verkenningsfase

•

Planstudiefase

•

Uitvoeringsfase

Voor elke faseovergang is een raadsbesluit noodzakelijk

Structuurfonds (SF) Wat is beschikbaar voor nieuwe projecten? In SF o.b.v. doorkijk begroting 2022

14 mln.

Afdracht grondbedrijf 2021

23 mln.

Toekomstige afdrachten grondbedrijf en deelnemingen

40 mln.

Totaal

77 mln.

Structuurfonds (SF) Gedekte projecten:

Ongedekte projecten Cultuur:

•

Huis 73

3,7

•

Extra claim Huis73

24,7

•

GZG

6,8

•

Design Museum (Nieuw)

PM

•

OV Knooppunt Station

12,0

•

Stelpost bouwkosten

PM

Subtotaal cultuur projecten

24,7 + PM

Ongedekte Ruimtelijke Projecten: Verkabeling hoogspanningslijnen

7,2

Uitvoering herinrichting Binnenstadsring

14,3

Bereikbaarheid Oostelijke gemeentedelen

17,8

Doortrekken Vogelstraat

11,0

Transferium stad (Pettelaar)

10,0

Bossche Stadsdelta

9,8 + PM

Subtotaal ruimtelijke projecten

70,1+PM

Totaal minimaal benodigd:

95 miljoen + PM

Keuzes zijn noodzakelijk Multiplier door cofinanciering mede-overheden belangrijk argument

Vrijvallende Essentgelden

Vrijvallende Essentgelden -

Wet Onafhankelijk Beheer (“splitsingswet) in 2009: Opdeling commercieel leverings- en productiebedrijf (Essent) - gereguleerd netwerkbedrijf (Enexis)

-

Publieke aandeelhouders zagen geen rol als eigenaar commercieel energiebedrijf

-

Verkoop aan RWE (inmiddels is E.ON moederbedrijf van Essent)

-

In slipstream: verkoop aandeel in Attero en EPZ

-

Opbrengst gestort in Reserve Essent dividend compensatie (€ 290 mln.), structuurfonds (€ 81,3 mln.) en Energiebesparingsfonds (€ 11 mln.)

Compensatie dividend Essent Wegvallend structureel dividend: € 14,8 miljoen Raad heeft ingestemd met inzet verkoopopbrengst om dit te compenseren (update 2012):

- Gelden belegd bij Rabobank, jaarlijkse renteopbrengst

€ 4,9 mln.

- Brugleningen verstrekt aan Enexis, jaarlijkse renteopbrengst

€ 3,8 mln.

- Aandelen Enexis en Attero verkregen, jaarlijks dividend

€ 3,0 mln.

- Restant opbrengst benut als interne financiering, interne ”rentebaten”

€ 3,8 mln.

Totaal:

€ 14,8 mln.

Wat is er sindsdien gebeurd? Brugleningen Enexis afgelost, renteopbrengst van die leningen weggevallen Aandelen Attero verkocht, dividend weggevallen Dividend Enexis verlaagd Rente fors gedaald Bestendige gedragslijn: vrijval leningen / aandelenkapitaal gebruikt voor interne financiering van eigen investeringen om zo “rentebaten” te behouden

Vrijval belegde Rabo-gelden (1) Q4-2024: vrijval € 50 miljoen, uitgezet tegen 4,29% (Q4-2029: vrijval € 50 miljoen, uitgezet tegen 4,44)

* Sinds 2013 verplicht schatkistbankieren; geen nieuwe rendabele(re) uitzetting van middelen meer mogelijk, behalve aan andere mede-overheden * Wegvallen jaarlijkse renteopbrengst uit belegde gelden (verwerkt in meerjarenbegroting; jaarlijks -/- € 2,1 mln.) * Besluit 2020: Vooruitlopend hierop een lening ad. € 18,7 miljoen verstrekt aan Enexis tegen 1,4% (jaarlijks + € 0,3 mln.) Resteert € 31,3 mln.

Vrijval belegde Rabo-gelden (2) 1. Bestendige gedragslijn: gebruik restant vrijval Rabo-gelden voor interne financiering. Positief effect op solvabiliteit, minder risico bij stijging van de marktrente, interne “rentebaten” bij rente van 2%: € 600.000 * Trend marktrente is stijgend door inflatie en toenemende overheidsschulden

2. Alternatief 1: gebruiken voor investeringen of eenmalige exploitatie-uitgaven. Geen direct effect op onze begroting, maar let op structurele beheers- en onderhoudslasten. Op termijn geen ruimte in begroting voor vervanging van dergelijke investeringen indien nodig * Bij dit alternatief verslechtering solvabiliteit, geen interne “rentebaten”, gevoeliger voor stijging marktrente

3. Alternatief 2: revolverend (rendabel) investeren (energiebedrijf). Impact hiervan is afhankelijk van de business case en de realisatie daarvan

Overige Essentmiddelen Na vrijval en aanwending Rabo-gelden resteert ca. € 190 mln. in reserve Essent dividend compensatie Middelen worden ingezet voor interne financiering, zijn aangewend voor investeringen Besteding van deze middelen (al dan niet revolverend) leidt tot extra moeten lenen Als volledig € 190 miljoen moet worden geleend tegen 4%, betekent € 7,6 miljoen rentelasten extra per jaar Uitgeven van een deel van de reserve verlaagt onze solvabiliteit => Verhouding EV/VV begroting 2022: 53%; hoe lager dit percentage, hoe gevoeliger de gemeente is voor toekomstige rentestijgingen. Rentestijgingen leiden tot minder bestedingsruimte in de toekomst. Huidige rentestand is historisch laag.

Conclusie Bestendige gedragslijn is de vrijvallende Rabo-gelden te gebruiken voor interne financiering. Toepassen van deze gedragslijn heeft interne “rentebaten” tot gevolg en minder gevoeligheid voor stijging van de marktrente. Het alternatief is vrijvallende Rabo-gelden uitgeven voor investeringen of eenmalige exploitatie-uitgaven. Hierbij is sprake van maatschappelijk rendement, maar de genoemde voordelen van gebruik voor interne financiering zijn er niet. Geen direct effect op onze begroting, maar let op beheers-, onderhouds- en vervangingslasten. Solvabiliteit daalt, waarmee gemeente gevoeliger wordt voor rentestijgingen.

Overige Essentmiddelen inzetten voor investeringen/eenmalige uitgaven leidt tot extra rentelasten in de begroting. De solvabiliteit van de gemeente daalt sterk. Dit maakt onze gemeente veel gevoeliger voor rentestijgingen.

Woonlasten

Woonlasten De woonlasten bestaan uit OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing Voor niet-woningen zit onze gemeente op landelijk gemiddelde, woonlasten woningen zijn landelijk gezien laag

Riool- en afvalstoffenheffing mogen maximaal 100% kostendekkend zijn Algemeen uitgangspunt OZB: corrigeren voor waardeontwikkeling woningen, daarna inflatiecorrectie Vanuit lijn vorig bestuursakkoord; voor 2023 waardeontwikkeling 19%, inflatiecorrectie 5,94%, geraamde OZB-opbrengst € 19,4 miljoen

Woonlasten Alternatief 1: Extra tariefsverhoging van 10% bovenop inflatiecorrectie van 5,94% leidt tot extra opbrengst van ca. € 1,8 miljoen Alternatief 2: Extra tariefsverhoging bovenop inflatiecorrectie tot de gemiddelde woonlasten uit rapportage Coelo leidt tot extra opbrengst van ca. € 5,0 miljoen (27% verhoging)

Overwegingen: - Alternatief 1= € 25,27 per jaar per woning, alternatief 2 = € 68,39 per jaar per woning - Hoge inflatie leidt sowieso tot toename lasten burger - Voor komende jaren opwaartse druk op riool- en afvalstoffenheffing door stijging kosten - Kosten kwijtschelding nu niet toegerekend aan heffingen (ca. € 1,3 miljoen/jaar)

Toeristenbelasting Tarieven 2022: Hotels en pensions

€ 3,65

Vakantieonderkomens, B&B ‘s, kamerverhuur & particuliere vakantieverhuur

€ 2,40

Mobiele kampeeronderkomens en overige onderkomens

€ 0,75

Begrote opbrengst 2022: € 1.366.000

Normaal inflatiecorrectie, in begroting 2021 extra verhoogd t.b.v. € 50.000 extra opbrengst

Oud-voor-nieuw

Oud-voor-nieuw? Interne organisatie onder druk door: - Toename wet- en regelgeving - Digitalisering samenleving in een stroomversnelling (b.v. informatieveiligheid) - Krappe arbeidsmarkt - Crisissen (Corona, Oekraïne) - Vragen vanuit samenleving en gemeenteraad Takendiscussie ombuigingen begroting 2021 niet uit de verf gekomen; in de praktijk voornamelijk kaasschaaf-methode. Ombuigingen op veel beleidsterreinen als ‘no go’ aangemerkt door de raad. Nieuwe ombuigingsoperatie vraagt om maken van echte keuzes vooraf