3. Uitvoeringsprogramma 's-Hertogenbosch Groen en Klimaatbestendig

Uitvoeringsprogramma ’s-Hertogenbosch Groen en Klimaatbestendig Versie 21-01-2021 Bij ’s-Hertogenbosch Groen en Klimaatbestendig hoort een (herziene) aanpak met investeringen en een aantal instrumenten wat daar op aansluit. Het voorliggende Uitvoeringsprogramma bouwt voort op wat we al doen. We volgen daarin de kaders en daarbij behorende budgetten waartoe de gemeenteraad reeds met het vaststellen van de (meerjaren)begroting 2021 heeft besloten, waaronder ook de ombuigingstaakstelling in de beheersopgave. Onderstaand overzicht geeft aan voor welke onderdelen we in 2021 activiteiten voorzien met een doorkijk naar de jaren 2022-2024 en tevens hoe de financiering is geborgd. Het huidige GRP loopt tot en met 2021. Voor de onderdelen die gefinancierd worden uit het GRP zal voor de overige jaren nog een afzonderlijk raadsvoorstel als deeluitwerking worden voorgelegd. We onderscheiden daarbij de volgende categorieën van activiteiten:

1.

Vaststellen beleid en borgen ______________________________________________________________________________________ 2

2.

Gebiedspaspoorten opstellen______________________________________________________________________________________ 3

3.

Eigen projecten _________________________________________________________________________________________________ 3

4.

Stimuleringsmaatregelen/ Subsidies ________________________________________________________________________________ 6

5.

Uitvoeren beheer _______________________________________________________________________________________________ 6

6.

Communicatie en participatie _____________________________________________________________________________________ 7

1

Maatregel ambitie

1.

Toelichting

Activiteiten en financiering 2021

Activiteiten en financiering 2022 t/m 2024

Activiteit: Ervaring opdoen, handleiding opstellen en evalueren eind 2021

Activiteit: Zo nodig bijstellen van instrument en juridisch vastleggen in Omgevingsverordening

Financiering: Personele inzet voorzien in de begroting 2021

Financiering: Personele inzet voorzien in de meerjarenbegroting 2021

Binnen de uitgangspunten van het UPOR (Uitvoeringsprogramma Openbare Ruimte) is het bijdragen aan de natuurlijke stad reeds een afwegingscriterium. Waar nodig worden Groenblauwe criteria toegevoegd aan beoordelingskader UPOR zodat openbare ruimte komende jaren verder klimaatbestendig wordt ingericht

Activiteit: Uitvoeren UPOR

Activiteit: Uitvoeren UPOR

Financiering: Projecten ihkv openbare ruimte voorzien binnen de begroting 2021

Financiering: Projecten ihkv openbare ruimte voorzien binnen de meerjarenbegroting 2021

Opstellen beleid m.b.t. diverse vormen van gebruik van water (recreatief, evenementen, etc.). Uitwerken van oppervlaktewaterbeleid, gericht op versterken identiteit stadswateren, rekening houdend met de ambities van het groenblauwe beleid en ’s-Hertogenbosch waterstad.

Activiteit: Opstellen beleid

Vaststellen beleid en borgen

Verordening en puntensysteem

Aanpassen beoordelingskader UPOR

Beleid Gebruik oppervlaktewater

We geven initiatiefnemers en ontwikkelaars de ruimte om ervaring op te doen met het puntensysteem en evalueren doelbereik en geschiktheid van het instrument uiterlijk eind 2021. Daarvoor ontwikkelen we ‘tools’ zodat er voor de initiatiefnemer iets te kiezen valt. In het Uitvoeringsprogramma is opgenomen dat we een handleiding ontwikkelen bij het puntensysteem en het systeem evalueren en bijstellen.

Financiering: € 20.000 exploitatie budget klimaatadaptatie (nieuw beleid begroting 2020, jaarschijf 2021)

2

2.

Gebiedspaspoorten opstellen

Gebiedspaspoorten opstellen

Uitwerking van de uitkomsten gebiedspaspoorten

3.

Voor elk van de wijken in de stad zal een gebiedspaspoort worden opgesteld als input voor de omgevingsvisie. Uit deze gebiedsgerichte visie voor de lange termijn kunnen we knelpunten halen en maatregelen bepalen en prioriteren, per wijk en bedrijfsterrein. Hiervoor zullen we data en modellen gebruiken. Input voor de gebiedspaspoorten is de uitgevoerde stresstesten. Stresstest neerslag wordt geupdate als onderdeel van de gebiedspaspoorten. Thema’s: scan knelpunten klimaat: Hittestress, Droogte, Neerslag, en overstromingen. Welke maatregelen zijn nodig. Bijvoorbeeld waar staan er veel bomen of groen, groen dichtbij of is er veel overlast door hitte. Op basis hiervan gaan we in dialoog met bewoners over de knelpunten en mogelijke maatregelen (zogenaamde risicodialogen). Op basis hiervan prioritering maken. Beoordeling van de resultaten. Vertaling naar klimaatbestendig 2050.

Activiteit: Gebiedspaspoort opstellen als input voor de omgevingsvisie.

Uitvoering van ambities uit de visie in de wijken, afhankelijk van en de uitkomsten van de gebiedspaspoorten, passend binnen de beheerbudgetten.

Activiteit: Uitwerken voorstellen en prioritering aanpak wijken in relatie tot UPOR.

Activiteit: Uitvoering projecten voortkomend uit de gebiedspaspoorten

Financiering: € 27.000 exploitatiebudget klimaatadaptatie (nieuw beleid 2020, budgetoverheveling 2020)

Financiering: € 175.000 per jaar voor de jaren 2022 en 2023, budget klimaatadaptatie (nieuw beleid begroting 2020).

Activiteit: Uitvoering vitaliseringsprojecten

Activiteit: Uitvoering vitaliseringsprojecten op basis van de gebiedspaspoorten

Financiering: € 80.000 exploitatiebudget klimaatadaptatie (nieuw beleid 2020, jaarschijf 2021)

Eigen projecten

Klimaatadaptatie opnemen in vitaliseringsprojecten

Bij vitaliseringsprojecten kansen zoeken voor ontstening en vergroening. Te denken valt aan het gebruik van grasbetontegels in plaats van asfalt of klinkers, aanplant van meer groen/bomen, het stimuleren van adoptiegroen, adoptie van boomspiegels, of -heel praktisch- het aanbieden van gratis verwijderen van tegels actiedagen met de mogelijkheid tot gratis inleveren van tegels als bewoners zelf

3

meer willen vergroenen. Uitbreiding van het groenareaal door vertalen naar beheeren onderhoudsbudgetten.

Versterken ecologisch ontwerp en inrichting en beheer

Rioleringsplan

Bij het ecologisch ontwerpen en inrichten van openbare ruimte maken we een integrale afwegen voor de consequenties voor beheer en onderhoud. We maken daarbij gebruik van het Kwaliteitshandboek Openbare Ruimte en werken daarbij volgens de principes van Beheerbewust Ontwerpen, Ontwerpbewust Beheren (BOOB) en Duurzaam Ontwerpen, Duurzaam Onderhouden (DODO).

Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). Projecten in het kader van groen en klimaatbestendig die volgen uit actualisatie GRP zijn in deze tabel opgenomen.

Financiering: Vitaliseringsbudget voorzien binnen de begroting 2021. Prioritering op basis van de beschikbare middelen.

Financiering: Vitaliseringsbudget voorzien binnen de meerjarenbegroting 2021. Prioritering op basis van de beschikbare middelen.

Activiteit: Ecologische uitgangspunten meenemen in ontwerp en inrichting.

Activiteit: Ecologische uitgangspunten meenemen in ontwerp en inrichting

Financiering: Budget beheer en onderhoud voorzien in de begroting 2021. Prioritering op basis van de beschikbare middelen.

Financiering: Vitaliseringsbudget voorzien binnen de meerjarenbegroting 2021. Prioritering op basis van de beschikbare middelen.

Activiteit: Actualiseren GRP Financiering: Personele inzet voorzien in begroting 2021

4

Groene Delta 2

In het uitvoeringsprogramma Groene Delta 2 (DGD) 2018-2021 zijn de volgende projecten gedefinieerd: Natuur in de Stad, Kanaalpark tweede fase, Diezemonding, Dungense Polder, Stads Aa, Hooge Heide, conform raadsvoorstel dec 2017

Activiteit: Uitvoeren programma DGD 2

Activiteit: Uitvoeren programma DGD 2

Financiering: € 7,7 miljoen beschikbaar investeringsbudget DGD 2 Vergroening

Tegel eruit, plant erin

Uitvoering bomenplan, verdubbeling aanplant hoeveelheid bomen.

We gaan de mogelijkheden verkennen om het ontstenen van tuinen en geveltuinen te stimuleren. Bij tuincentra kunnen mensen ook gestimuleerd worden om hun tuin te vergroenen.

Activiteit: Aanplant bomen

Activiteit: Aanplant bomen

Financiering: € 106.250 exploitatiebudget verdubbeling aanplant bomen (nieuw beleid begroting 2019, jaarschijf 2021) €125.000 investeringsbudget bomenplan voorzien in begroting 2021

Financiering: € 137.500 exploitatiebudget verdubbeling aanplant bomen (nieuw beleid begroting 2019, jaarschijf 2022) €125.000 per jaar investeringsbudget bomenplan voorzien in meerjarenbegroting 2021 Activiteit: Voortzetting pilot

Activiteit: Ontwikkelen pilot om inwoners te stimuleren en faciliteren om op eigen terrein te ontstenen en te vergroenen. Financiering: € 60.000(exploitatiebudget klimaatadaptatie(nieuw beleid 2020, budgetoverheveling 2020).

Financiering: In de actualisatie van het GRP wordt deze actie afgewogen

5

4.

Stimuleringsmaatregelen/ Subsidies

Komende jaren inwoners en bedrijven laten zien dat het makkelijk is om te ‘ontstenen’. We gaan onttegeling- en vergroeningsacties stimuleren. We continueren stimuleringsmaatregelen in 2021 zoals Groene Daken subsidie en regentonnenactie. Activiteit: Activiteit: Groene daken Groene daken subsidie continueren óf groene daken subsidieregeling door subsidie ontwikkelen tot een afkoppelsubsidie t.b.v. afkoppeling van regenpijp en particuliere Uitvoering subsidieregeling Voortzetting subsidieregeling onttegeling en vergroening. Dit doen we samen met Waterschap Aa en Maas groene daken omdat die een subsidieregeling hebben die gestapeld kan worden op acties vanuit Financiering: Financiering: Gemeente ’s-Hertogenbosch. € 90.000 GRP budget en In de actualisatie van het € 10.000 communicatie, GRP wordt deze GRP budget voorzien in continuering afgewogen. begroting 2021 Regentonnenactie

5.

Regentonnen subsidieactie herhalen in het voor en najaar. Het aantal regentonnen dat is verkocht met subsidie en het leegmaken van de regenton in de winter ter voorkoming van schade zijn mooie aanleidingen om een bericht op de website en facebook te plaatsen.

Activiteit: Promotie regentonnenactie

Activiteit: Voortzetting regentonnenactie

Financiering: €10.000 waterbewustzijn, GRP budget voorzien in begroting 2021

Financiering: In de actualisatie van het GRP wordt deze continuering n afgewogen.

Activiteit: In kader UPOR omzetten en verruwing bermen en oevers om biodiversiteit te bevorderen

Activiteit: In kader UPOR omzetten en verruwing bermen en oevers om biodiversiteit te bevorderen

Financiering: Binnen de begroting 2021 prioritering in gebieden.

Financiering: Beheer en onderhoud voorzien binnen de

Uitvoeren beheer

Ecologisch beheer

Ecologisch beheer draagt verder bij aan het versterken van een groenstructuur met een hogere biodiversiteit. Bloemen- en plantenrijke bermen zorgen ervoor dat insecten, vlinders en andere diersoorten een leefgebied hebben. Ecologisch beheer is niet per definitie goedkoper. De oevers langs stedelijk water worden ecologisch beheerd om de biodiversiteit te verhogen en het leefgebied voor fauna te verbeteren.

6

Oeverplan wijk Noord

Vervangen en verwijderen van beschoeiing; 10 kilometer wordt omgevormd tot natuurvriendelijke oever.

Budget beheer en onderhoud voorzien in de begroting 2021. Prioritering op basis van de beschikbare middelen.

meerjarenbegroting 2021. Prioritering op basis van de beschikbare middelen.

Activiteit: Omvorming natuurvriendelijke oevers

Activiteit: Omvorming natuurvriendelijke oevers

Financiering: Totaal project wordt in samenwerking en cofinanciering met het waterschap Aa en Maas uitgevoerd. Gemeentelijk aandeel is voorzien in de (meerjaren)begroting 2021. Uitvoering oeverplan Maaspoort

Vervangen en verwijderen van beschoeiing; waarvan ca. 7-10 kilometer wordt omgevormd tot natuurvriendelijke oever

Activiteit: Omvorming natuurvriendelijke oevers

Activiteit: Omvorming natuurvriendelijke oevers

Financiering: Totaal project wordt in samenwerking en cofinanciering met het waterschap Aa en Maas uitgevoerd. Gemeentelijk aandeel is voorzien in de (meerjaren)begroting 2021. 6.

Communicatie en participatie

Campagne klimaatbewustzijn

De campagne “klimaatbewustzijn” is een serie acties en activiteiten - verdeeld over het jaar - met als doel om onze gemeente te vergroenen en klimaatbestendig te maken. De samenwerking met corporaties, waterschappen, bewoners, bedrijven en bouwers is essentieel. We willen (kleinschalige) bewonersinitiatieven m.b.t. groen in de buurt stimuleren. Doelgroep bedrijven op bedrijventerreinen heeft een aparte

Activiteit: Stimuleren en faciliteren bewonersinitiatieven.

Activiteit: Continuering stimuleren en faciliteren bewonersinitiatieven

7

aanpak nodigWe sluiten we de communicatie aan bij ‘Duurzaam ’s-Hertogenbosch - Samen werken we aan een duurzame stad’. Onderdeel hiervan is het aanstellen van een (tijdelijke) ambassadeur ’s-H klimaatbestendig en groen om het groenblauwe gedachtegoed te implementeren en uit te dragen.

Financiering: € 70.000 GRP voorzien in begroting 2021

Financiering: Bij de actualisatie van het GRP wordt continuering van de campagne en uitvoering van de plannen afgewogen.

8

9