3.Bijlage 3 Ontwikkelingsperspectief knooppunt 's-Hertogenbosch 30 oktober 2020 v3 small

Transparant en innovatief: Gare du Nord Parijs

40

Regionaal knooppunt ‘s-Hertogenbosch

ruimtelijke kwaliteit Levendige ontmoetingsplek: Utrecht Centraal

Monumentale ontmoeting: LocHal Tilburg

Coworking Publiek en transparant gebouw: Mediatheek Sendai

ontwikkelingsperspectief en modellenstudie

41

9. VOORBEELDUITWERKING MODELLEN

Voorbeelduitwerking tunnel

42

Regionaal knooppunt ‘s-Hertogenbosch

voorbeelduitwerking Voorbeelduitwerking passerelle

ontwikkelingsperspectief en modellenstudie

43

VOORBEELDUITWERKING TUNNEL

Plattegrond

Stationsplein 44

Regionaal knooppunt ‘s-Hertogenbosch

voorbeelduitwerking Langsdoorsnede

Dwarsdoorsnede

Leeghwaterlaan

Leonardo Da Vinciplein ontwikkelingsperspectief en modellenstudie

45

VOORBEELDUITWERKING PASSERELLE

Plattegrond

Stationsplein 46

Regionaal knooppunt ‘s-Hertogenbosch

voorbeelduitwerking Langsdoorsnede

Dwarsdoorsnede

Leeghwaterlaan

Leonardo Da Vinciplein ontwikkelingsperspectief en modellenstudie

47

10. FASERING VAN DE INTEGRALE OPGAVE Bij de start van deze verkenning in december 2019 had niemand nog gehoord van Covid-19. In een aantal maanden is de context waarbinnen is gewerkt aan dit onderzoek door de noodzakelijk te nemen maatregelen door de pandemie flink veranderd. Ook nadat de Covid-19 maatregelen zijn opgeheven wordt verwacht dat een deel van de mensen nog gebruikmaakt van een alternatieve vervoerwijze. De experts verwachten enkele blijvende effecten, zoals meer thuiswerken. Zowel NS als bijvoorbeeld ook KLM verwachten een groeivertraging van enkele jaren. Mogelijk is het aantal reizigers in 2025 weer op het niveau van 2019. De opgave blijft echter gelijk: het opvangen van de verdergaande bevolkingsgroei, verduurzaming van de mobiliteit en de voortgaande ontwikkeling van stations tot nieuwe stedelijke knooppunten. In alle gevallen zit het huidige station aan zijn grens en kan het geen groei meer aan. Daarbij ligt er reeds een transferknelpunt opgave die feitelijk voor 2028 klaar had moeten zijn (en dus nu door Covid-19 iets meer flexibiliteit in einddatum kent). Ook fietsen wordt nog belangrijker, ook als voor- en na transport. Ook neemt naast het gebruik van de OV-fiets het aanbod en gebruik van (electrische) deelscooters toe.

Het inzetten op de noodzakelijke capaciteitsvergroting en het verbeteren van reiscomfort blijven urgent, mede ook in relatie tot de doelstellingen met betrekking tot spitsmijden op het snelwegtracé A2 Deil-Vught. Het ontwikkelen van knooppunten tot ontmoetingsplek voor samenwerken blijft door het anders omgaan met het begrip ‘kantoor’ uiterst urgent, mogelijk zelfs nu nog meer dan voorheen. Steeds minder mensen

48

Regionaal knooppunt ‘s-Hertogenbosch

werken immers fulltime op dezelfde plek, wat ook leidt tot flexibelere reispatronen. Het station zou zo maar belangrijker kunnen worden als bestemming in plaats van vooral als overstap tijdens de reis. Vanuit bovenstaande langere termijn ontwikkelingen moeten we op zoek gaan naar logische stappen die in de komende tijd gezet moeten worden. Daarbij is de centrale as de kapstok die bepalend is voor de positionering van de andere bouwstenen en voorzieningen. Die as, in de vorm van de hoofdkeuze voor een tunnel of passerelle moet stabiel zijn, van daaruit kan de knoop en het knooppunt verder worden ontwikkeld. Een schaalsprong zoals geschetst in dit rapport vergt een investering van indicatief 200-250 miljoen euro en vergt optimaliseren en faseren om financieel haalbaar te worden. Gelet op bovenstaande kan worden gesteld dat de nadruk in de eerste fase van realisatie vooral moet liggen op de verbinding van de twee stadsdelen, de toegang tot de sporen, een nieuw zijperron 8 en het realiseren van voldoende fietsparkeercapaciteit. Ook het eerste deel van de stedelijke ontwikkeling met bebouwing rond Stationsplein en Da Vinciplein, hoort bij deze eerste fase. Het busstation aan de centrumzijde past in de tweede fase. Er is tegen die tijd meer zicht op de ontwikkeling van het vervoersaanbod van het regionale HOV en de ontwikkeling van nieuwe concepten als MaaS.

De realisatie van (mixed-use) vastgoedprogramma boven en naast het busstation hoort bij deze tweede fase.

fasering ontwikkelingsperspectief en modellenstudie

49

11. REFLECTIE OP HET ONDERZOEK Het onderzoek richtte zich uiteindelijk op het doen samenvallen van oplossingsrichtingen voor knelpunten met het vertalen van ambities tot een integrale opgave voor het regionaal Knooppunt station ’s-Hertogenbosch. Tijdens het onderzoek is de overtuiging ontstaan dat een schaalsprong in de ontwikkeling van OV-Knoop en het stedelijk knooppunt zeker invulling kan geven aan de volgende benoemde ambities:

• • • • • • • • •

De ontwikkeling van het knooppunt draagt bij aan hoogwaardige en duurzame verstedelijking van de Spoorzone en de verbrede binnenstad, met aantrekkelijke combinaties van wonen, werken en voorzieningen Het knooppunt wordt een brandpunt van stedelijke activiteit, een laagdrempelige verblijfsplek en ontmoetingsplek voor alle bezoekers en bewoners van ‘s-Hertogenbosch. Stadsdelen worden verbonden en de barrière van het spoor wordt geslecht. De OV-knoop is gastvrij, gelijkwaardig naar beide zijden van het spoor en goed toegankelijk voor iedereen. De reiziger kan straks onder alle omstandigheden zelfstandig, gemakkelijk en vlot door de OV-knoop bewegen Het is een efficiënt knooppunt met hoogwaardige ruimtelijke kwaliteit, de organisatie van de knoop draagt bij aan een efficiënte transfer, het concept van de knoop is toekomstvast en kan meegroeien met veranderende en groeiende vraag tot 2040 en daarna Het knooppunt ligt centraal in stad en regio en is optimaal verbonden met de omgeving, (loop-)routes naar omliggende bestemmingen zijn aantrekkelijk en goed vindbaar, de fietsenstalling en het busstation zijn op een efficiënte manier aan hun netwerken verbonden Op het knooppunt komen de historie van de binnenstad en de innovatie uit de spoorzone letterlijk en figuurlijk samen. Het knooppunt is duurzaam, energieneutraal, circulair, inclusief en klimaatrobuust.

De belangrijkste vraag in de vervolgfase is of de centrale as over de sporen heen of er onderdoor moet lopen. Een brede tunnel is gunstiger voor de OV-knoop (looptijden, ruimtelijke kwaliteit perron), maar ongunstiger voor stad omwille van zorg om ruimtelijke kwaliteit, laadvermogen van mixed-use programma en complexiteit en kosten in het aansluitende omgevingsdomein. Voor een vernieuwde passerelle ligt dat precies andersom. Met een nieuwe passerelle is echter ook sprake van een grotere impact op de monumenten. De keuze van een voorkeursmodel moet bestuurlijk aan het einde van de volgende projectfase worden bepaald.

50

Regionaal knooppunt ‘s-Hertogenbosch

reflectie • Den Bosch wordt een hoogwaardige OV- knoop op lokale, regionale en nationale schaal en de verbinding tussen die schalen.

• De ontwikkeling van het regionaal knooppunt draagt bij aan hoogwaardige en duurzame verstedelijking van de Spoorzone en de Brede Binnenstad met aantrekkelijke combinaties van Spoorzone Historische Binnenstad wonen, werken en voorzieningen.

• Het regionaal knooppunt wordt een brandpunt van stedelijke activiteit, een laagdrempelige verblijfsplek en ontmoetingsplek voor alle bezoekers en bewoners van de stad en de regio.

• Stadsdelen worden verbonden enHistorische de barrière van het spoor Spoorzone Binnenstad wordt geslecht

• Het knooppunt ligt centraal in stad en regio en is optimaal Centraal in verbrede binnenstad verbonden met de omgeving, (loop-)routes naar omliggende bestemmingen zijn aantrekkelijk en goed vindbaar, de fietsenstalling en het busstation zijn op een efficiënte manier aan hun netwerken verbonden.

• De OV knoop ligt in de toekomst centraal in de brede binnenstad. De historie van de binnenstad en de innovatie van de spoorzone komen hier letterlijk en figuurlijk samen.

• De OV-knoop is gastvrij, gelijkwaardig naar beide zijden van het spoor en goed toegankelijk voor iedereen.

• Het is een efficiënt knooppunt met hoogwaardige ruimtelijke kwaliteit, de organisatie van de knoop draagt bij aan een efficiënte transfer, het concept van de knoop is toekomstvast en kan meegroeien met veranderende en groeiende vraag tot 2040 en daarna.

• De reiziger en bezoeker kan straks comfortabel en vlot door de OV-knoop bewegen.

• Het knooppunt is duurzaam, energieneutraal, circulair en klimaatrobuust.

i

ontwikkelingsperspectief en modellenstudie

51

52

Regionaal knooppunt ‘s-Hertogenbosch

ontwikkelingsperspectief en modellenstudie

53

BIJLAGEN 1.

Beoordelingstabel modellen knooppunt ‘s-Hertogenbosch (pm)

OVERZICHT BESCHIKBARE WERKDOCUMENTEN 1. 2. 3.

54

Uitgangspuntennotitie knooppunt ’s-Hertogenbosch (pm) Handelingsperspectief knooppunt ‘s-Hertogenbosch (pm) Verslag modellenstudie knooppunt ‘s-Hertogenbosch (pm)

Regionaal knooppunt ‘s-Hertogenbosch

ontwikkelingsperspectief en modellenstudie

55

56

Regionaal knooppunt ‘s-Hertogenbosch