25-05-06 Raadsvoorstel uitgangspunten omgevingsplan

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

17503658 7 mei 2025

Onderwerp

Uitgangspunten Omgevingsplan Elke gemeente moet een nieuw omgevingsplan met regels over de fysieke leefomgeving opstellen. Dat volgt uit de Omgevingswet. De uitgangspunten die nu aan uw raad voorliggen, vormen de basis voor de opbouw en indeling van het nieuwe omgevingsplan. Daarbij is zoveel mogelijk rekening gehouden met de verbeterdoelen van de Omgevingswet: meer samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving, inzichtelijk en gebruiksvriendelijk omgevingsrecht, snellere en betere besluitvorming en meer ruimte voor maatwerk.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. De uitgangspunten eerste wijziging omgevingsplan (opbouw en indeling omgevingsplan ‘s-Hertogenbosch) vast te stellen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Aanleiding Op grond van de Omgevingswet dient elke gemeente voor 2032 te beschikken over een nieuw omgevingsplan. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet introduceert een nieuw gemeentelijk instrument waarin alle regels op het gebied van de fysieke leefomgeving staan: het omgevingsplan. Het vaststellen en wijzigen van het omgevingsplan is in beginsel een bevoegdheid van de gemeenteraad. De transitie van een tijdelijk naar een nieuw omgevingsplan is in hoge mate een juridisch technische aangelegenheid. Dat zult u herkennen bij de lezing van dit voorstel. Via dit voorstel nemen wij uw raad in hoofdlijnen mee in de te maken keuzes voor de structuur en opbouw van het nieuwe omgevingsplan. Daarbij houden we de uitgangspunten van de Omgevingswet altijd in gedachten: meer samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving, inzichtelijk en gebruiksvriendelijk omgevingsrecht, snellere en betere besluitvorming en meer ruimte voor maatwerk. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet hebben alle gemeenten van rechtswege één omgevingsplan voor de hele gemeente gekregen. Dat bestaat uit een tijdelijk en een nieuw deel. In het tijdelijke deel zitten onder andere alle geldende bestemmingsplannen en een groot aantal regels die voorheen op rijksniveau werden geregeld (de zogenaamde Bruidsschat).

Denk daarbij aan regels over vergunningsvrij bouwen en milieubelastende activiteiten. Het nieuwe omgevingsplan is nu nog leeg. De regels in het tijdelijk omgevingsplan moeten uiteindelijk worden overgezet naar het nieuwe omgevingsplan. Dit geldt ook voor een aantal verordeningen over de fysieke leefomgeving (bijvoorbeeld Verordening Bomen, water en groen). De gemeente heeft wettelijk gezien tot 2032 de tijd om het nieuwe omgevingsplan te vullen. Eind 2023 hebben wij een transitiestrategie voor het omgevingsplan vastgesteld. We hebben uw raad hierover eerder via een raadsinformatiebrief ‘Transitiestrategie omgevingsplan www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

‘s-Hertogenbosch’ geïnformeerd (regnr. 15735586). In de transitiestrategie is ingezet op een kortere transitieperiode: uiterlijk 1 januari 2029 een nieuw omgevingsplan voor de hele gemeente. De transitiestrategie is een dynamisch document dat wij onlangs hebben geactualiseerd. Vooralsnog houden wij daarin vast aan de datum van 1 januari 2029. Daarnaast zijn in de transitiestrategie ook keuzes gemaakt over de wijze waarop de transitie naar een nieuw omgevingsplan wordt uitgevoerd. Belangrijke onderdelen daarvan zijn: eerst verhuizen dan verbouwen (in beginsel beleidsneutraal verhuizen van regels), bestemmingsplannen gebiedsgericht en gefaseerd verhuizen en verordeningen en de Bruidsschat themagericht en gefaseerd verhuizen. Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar onze raadsinformatiebrief Actualisering transitiestrategie omgevingsplan 2025 (regnr. 17605783), die separaat van dit raadsvoorstel aan uw raad is toegestuurd. Beoogd doel We willen een nieuw omgevingsplan realiseren. Daarbij houden we zoveel mogelijk rekening met de verbeterdoelen van de Omgevingswet. Een heldere basisstructuur van het omgevingsplan is daarvoor noodzakelijk. Voor de opzet van deze structuur zijn uitgangspunten geformuleerd. De Omgevingswet geeft gemeenten veel ruimte om de structuur en inhoud van het omgevingsplan te bepalen.

Een omgevingsplan is voor gemeenten een nieuw en nog onbekend instrument. Het is veel omvangrijker en complexer dan een bestemmingsplan. Alle aspecten over de fysieke leefomgeving moeten hierin worden geregeld. Daarnaast worden er meer eisen gesteld aan de digitalisering van een omgevingsplan om de raadpleegbaarheid te verbeteren. Elke gemeente dient dus keuzes te maken over hoe zij haar eigen omgevingsplan wil inrichten. Om die reden hebben wij uitgangspunten opgesteld die de basis vormen voor de structuur, opbouw en indeling van het nieuwe omgevingsplan voor 's-Hertogenbosch. Deze uitgangspunten bieden houvast om tijdens de transitiefase www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

alle van belang zijnde regels over de fysieke leefomgeving over te kunnen zetten naar het nieuwe omgevingsplan. Het gaat dan om alle bestemmingsplannen, wijzigings- en uitwerkingsplannen, verordeningen (zoals delen van de APV en de Verordening Bomen, water en groen) en de Bruidsschat. Bij het opstellen van de uitgangspunten is zoveel mogelijk rekening gehouden met de verbeterdoelen die de wetgever met de Omgevingswet heeft beoogd: meer samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving, inzichtelijker en gebruiksvriendelijk omgevingsrecht, snellere en betere besluitvorming en meer ruimte voor maatwerk. Wij denken, dat we met deze uitgangspunten het beste recht doen aan de verbeterdoelen. Het vastleggen van de structuur van het nieuwe omgevingsplan betekent in juridische zin de eerste wijziging van het op 1 januari 2024 van rechtswege ontstane omgevingsplan. In beginsel is uw raad bevoegd1 tot het vaststellen /wijzigen van het omgevingsplan. Om die reden leggen we de geformuleerde uitgangspunten vooraf aan uw raad ter vaststelling voor. Hieronder geven we in het kort een opsomming van de te hanteren uitgangspunten. In bijlage 1 (Uitgangspunten eerste wijziging omgevingsplan) bij dit raadsvoorstel is een uitgebreide beschrijving (incl. voorbeelden) van de uitgangspunten opgenomen: •

Concreet gebied De eerste wijziging van het omgevingsplan koppelen we aan een concreet gebied, namelijk een deel van de Aawijk. Alle regels voor dit gebied uit het bestemmingsplan (dat onderdeel is van het tijdelijk deel van omgevingsplan), verhuizen we naar het nieuwe deel van het omgevingsplan. Door deze koppeling kunnen keuzes in de structuur en opbouw van het omgevingsplan meteen worden getoetst aan de praktijk en zo

1

De gemeenteraad kan de bevoegdheid tot het vaststellen van delen van het omgevingsplan delegeren aan het college (artikel 2.8 Omgevingswet). Op 10 oktober 20023 heeft uw raad een dergelijk besluit voor een aantal ondergeschikte onderdelen genomen: delegatiebesluit 10 oktober 2023 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

nodig worden aangepast. •

Structuur omgevingsplan We kiezen voor een activiteitgerichte structuur van het omgevingsplan. De verschillende activiteiten (bv. gebruik, bouwen in ruimtelijke zin, kappen van bomen) staan elk in een apart hoofdstuk met eigen regels en eigen werkingsgebieden (locatie waar een regel geldt). Dit vergroot de inzichtelijkheid en raadpleegbaarheid van het omgevingsplan voor inwoners, ondernemers en plantoetsers.

• Analyse en harmonisatie van regels De regels van het omgevingsplan krijgen redactioneel een uniforme opzet, zodat deze toepasbaar zijn voor vergelijkbare gevallen binnen de hele gemeente. Gebruiksregels voor bijvoorbeeld de functie wonen worden in beginsel gekoppeld aan alle woonlocaties in de stad. Dit zorgt voor rechtsgelijkheid. Een ander voordeel is dat als beleidsmatig wordt gekozen voor wijziging van een bepaalde regel, dit automatisch overal doorwerkt waar die regel van toepassing is. •

Mogelijkheid tot maatwerk Het omgevingsplan moet de flexibiliteit bieden om lokaal maatwerk toe te kunnen passen. Dat doen we als dat nodig is in het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Daarvoor maken we gebruik van locatie-specifieke regels (afwijkende regels in verband met de aard van een locatie), maatwerkvoorschriften (opgelegde voorschriften voor individueel geval) en open normen (normen die ruimte bieden voor een nadere afweging).

•

Raadpleegbaarheid, inzichtelijkheid en gebruiksvriendelijkheid Raadpleegbaarheid, inzichtelijkheid en gebruiksvriendelijkheid zijn belangrijke aandachtspunten bij het opstellen van het nieuwe deel van het omgevingsplan. Hiervoor kiezen we o.a. voor: www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

▪ ▪ ▪ ▪

een eenduidige structuur voor elk hoofdstuk (waarin een activiteit wordt geregeld); zoveel mogelijk annoteren (het toekennen van kenmerken) van regels, waardoor (op termijn) regels makkelijker raadpleegbaar zijn voor inwoners en bedrijven; overzichtelijkere regels voor vergunningsvrij bouwen (in ruimtelijke zin); het gebruik van het werkingsgebied ‘regels tijdelijk deel nog niet vervallen’. Dit geeft in de transitiefase duidelijkheid op welke locaties nog de regels van het tijdelijk deel van het omgevingsplan (lees de bestemmingsplannen) gelden. Dit werkingsgebied wordt steeds kleiner tot het moment dat de transitiefase afgerond is en daarmee het nieuwe deel van het omgevingsplan geheel gevuld is.

•

Regelsystematiek Regels kunnen verschillende kwalificaties hebben: rechtstreeks toegestaan, een verbod, een vergunningplicht, een meldingsplicht, een informatieplicht, een zorgplicht of een gebod. We maken onderscheid tussen verschillende soorten regels en passen die bewust toe. In beginsel gebruiken we de kwalificatie uit onze bestaande regelingen, tenzij we aanleiding zien om deze te veranderen.

•

Verordening Bomen, Water en Groen Bij de eerste wijziging van het omgevingsplan nemen we de hele Verordening Bomen, Water en Groen op in het nieuwe deel van het omgevingsplan. Daarvoor is een aantal redenen: ▪ Een deel van de regels van deze verordening is door de wetgever juridisch al aangemerkt als onderdeel van het tijdelijk omgevingsplan. Dit geeft een juridisch onoverzichtelijke situatie. ▪ De groennorm is in de verordening niet gekoppeld aan een vergunning en dus op dit moment vooraf niet toetsbaar en daarmee lastig handhaafbaar. Dit kan nu worden aangepast. ▪ De vorig jaar door uw raad vastgestelde ‘Gebiedspaspoorten Groen en Klimaatbestendig’ bevatten een aantal aanscherpingen/ aanvullingen op de regels uit de verordening die nu kunnen worden verwerkt. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Relevante besluitgeschiedenis • • • • • •

Raadsinformatiebrief Transitiestrategie en format omgevingsplan, 23 februari 2021, reg.nr. 10790788; Raadsinformatiebrief Omgevingsplan stand van zaken, 16 november 2021, reg.nr. 11759110; Raadsinformatiebrief Stand van zaken invoering Omgevingswet, 11 juli 2023, reg.nr. 15204046; Raadsbesluit Delegatiebesluit Omgevingswet, 10 oktober 2023), reg.nr. 15375528; Raadsinformatiebrief Transitiestrategie omgevingsplan ’s-Hertogenbosch, 21 december 2023, reg.nr. 15735586 Raadsinformatiebrief Actualisatie transitiestrategie omgevingsplan, april 2025, reg.nr. 17605783.

Argumenten 1. Op basis van vastgestelde uitgangspunten is het mogelijk het nieuwe omgevingsplan vorm te geven. Een omgevingsplan is een nieuw en nog onbekend instrument. Het is veel omvangrijker en complexer dan het vroegere bestemmingsplan. De uitgangspunten bieden de basis voor de opbouw en indeling van het nieuwe omgevingsplan. Daarbij houden we zoveel mogelijk rekening met de verbeterdoelen van de Omgevingswet. Wij vinden het belangrijk om deze basis vooraf door uw raad vast te laten stellen als houvast voor de verdere uitwerking van het omgevingsplan. Aan de hand van de uitgangpunten, werken we verder aan de eerste wijziging/ transitie van een tijdelijk naar een nieuw omgevingsplan. Deze eerste wijziging van het omgevingsplan bieden wij uw raad te zijner tijd ter vaststelling aan.

2. Een nieuw omgevingsplan biedt de mogelijkheid om (nieuw) vastgesteld beleid te vertalen in regels. Naast het omgevingsplan is de omgevingsvisie een ander belangrijk kerninstrument onder de Omgevingswet. De www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch schetst de ontwikkelingsrichting van onze fysieke leefomgeving op weg naar 2050. Naar verwachting leggen we de visie in juli 2025 voor aan uw raad. De visie vormt het vertrekpunt van de beleidscyclus op gemeentelijk niveau. Daarnaast kent de gemeente ook een groot aantal beleidsdocumenten op het gebied van de fysieke leefomgeving, die onderdeel zijn van de beleidscyclus onder de Omgevingswet. Met een nieuw omgevingsplan ontstaat de mogelijkheid om beleid regulerend vast te leggen. Dat betekent overigens niet dat elke beleidslijn zich ervoor leent om juridisch vertaald te worden in het omgevingsplan. Zo zal er voor de omgevingsvisie bekeken moeten worden of en op welke wijze een verbinding kan worden gelegd tussen het globalere/ visievormende karakter van de omgevingsvisie en het concrete/ regulerende karakter van het omgevingsplan. Ook voor andere beleidsdocumenten zal hiervoor steeds een zorgvuldige afweging moeten worden gemaakt. Kanttekeningen en risico’s 1. Het nieuwe omgevingsplan zal tijdens de transitiefase nog niet de gewenste inzichtelijkheid en raadpleegbaarheid kunnen bieden. Het maken van een nieuw omgevingsplan is een veelomvattend en complex traject. Alle regels met betrekking tot de fysieke leefomgeving worden in één document opgenomen.

Dit is een nieuwe manier van werken die zowel voor burgers en bedrijven als voor de gemeente zelf een periode van gewenning zal vragen. Daarbij komt dat het omgevingsplan via het nieuwe Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) moet worden ontsloten. Zowel het DSO zelf als de software waarmee het omgevingsplan wordt opgesteld zijn nog niet volledig uit ontwikkeld. Met name tijdens de transitiefase zal dit niet altijd de gewenste inzichtelijkheid en helderheid geven in de geldende regels. Tijdens deze fase staan de regels met betrekking tot de fysieke leefomgeving noodgedwongen verspreid over meerdere documenten en worden ze digitaal op een andere wijze ontsloten.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Op termijn zal dit verbeteren. Door de juridische regels in het nieuwe omgevingsplan te annoteren en doordat het nieuwe omgevingsplan steeds verder wordt gevuld, zal meer gebruik kunnen worden gemaakt van toepasbare regels. Toepasbare regels zijn juridische regels die zijn omgezet naar ‘gewone mensentaal’. Via vragenbomen worden inwoners en ondernemers met gerichte vragen naar de juiste informatie geleid. Financiën Zoals aangegeven in de risicoparagrafen van begroting en jaarrekening, blijken de implementatiekosten van de Omgevingswet hoger dan de reservering en huidige Rijksuitkering. De benodigde juridische, technische en organisatorische opgave (bovenop de al complexere reguliere uitvoering) blijken veel groter en complexer dan voorzien. Ondanks de inzet van structurele middelen zal naar verwachting de reserve omgevingswet eind 2025 uitgeput zijn. Dat de reserve is uitgeput heeft 3 redenen:

• •

•

De vertraging van de invoering van de omgevingswet heeft geleid tot extra kosten (langere programmakosten en hoger prijspeil voor ICT), waarvoor we niet (of maar gedeeltelijk) zijn gecompenseerd Het Rijk heeft slechts tot en met 2024 financiële middelen aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de invoering van de Omgevingswet. In de septembercirculaire is er ook gekort op deze uitkering vanwege centralisatie ICT op rijksniveau, om ontstane landelijke problemen rondom DSO (digitaal Stelsel Omgevingswet) op te lossen. De beoogde inwerkingtreding van de kostenverlagende effecten van de implementatie van de omgevingswet (zover deze überhaupt nog gaan plaatsvinden), duurt langer dan bij het begin ingeschat door het Rijk. Voor nu is het geval dat de gemeente de komende jaren moet blijven investeren, met daarbij niet de zekerheid dat dit gaat leiden tot een positief scenario.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Ook voor de Gemeente ‘s-Hertogenbosch zullen er nog aanzienlijke kosten en inzet gemaakt moeten worden (bovenop het regulier werk) om te komen tot een permanent omgevingsplan (streven 1 januari 2029, uiterlijk 1 januari 2031), vaststelling omgevingsvisie (zomer 2025) en invulling te geven aan processen en procedures rondom nieuwe instrumenten onder de omgevingswet. Tijdens de actualisatie is er een dotatie aan de reserve aangevraagd ter dekking van dit tekort. Duurzaamheid In het kader van dit raadsvoorstel speelt het aspect duurzaamheid geen specifieke rol. Uiteraard zal bij het opstellen en vullen van het nieuwe omgevingsplan steeds op basis van vastgesteld beleid de afweging worden gemaakt of en op welke wijze duurzaamheidsaspecten met betrekking tot de fysieke leefomgeving in de regels worden opgenomen.

Participatie en communicatie Na vaststelling van deze uitgangspunten kan het concept van de eerste wijziging omgevingsplan worden opgesteld. De Omgevingswet verplicht een wijziging van het omgevingsplan voor te bereiden met participatie. Van het voornemen het omgevingsplan te wijzigen moet en wordt een kennisgeving gedaan in het Gemeenteblad (artikel 16.29 Omgevingswet). Daarbij moet worden aangegeven op welke wijze aan participatie vorm wordt gegeven. De ruimtelijke impact van de eerste wijziging van het omgevingsplan is klein. Uitsluitend de structuur wordt daarin bepaald en regels worden zoveel als mogelijk beleidsneutraal overgezet. Daarom kiezen we voor een beperkte vorm van participatie. Voordat de formele procedure start, wordt iedereen in de gelegenheid gesteld om op de voorgenomen wijziging op basis van de vastgestelde uitgangspunten te reageren

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

en/of vragen te stellen. De resultaten van deze participatie worden bij de besluitvorming over de wijziging van het omgevingsplan aan uw raad aangeboden.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. Uitgangspunten eerste wijziging omgevingsplan (opbouw en indeling omgevingsplan ’s-Hertogenbosch) Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

17503658 kaderstellend M.J.J. van der Geld Omgeving: 15 april 2025 SO/ROS A.C.H.M. Habraken www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

t.habraken@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 17503658 Raadsvergadering 7 mei 2025 Onderwerp

Uitgangspunten Omgevingsplan

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van 25 maart 2025, besluit: 1.

De uitgangspunten eerste wijziging omgevingsplan (opbouw en indeling omgevingsplan ‘s-Hertogenbosch) vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch- van 7 mei 2025 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch,

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De Griffier,

De voorzitter,

ValidSigned door drs. W.G. Amesz op 08-05-2025

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704