230904 raadsvoorstel beleidskader onderwijshuisvesting

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

15365772 10 oktober 2023

Onderwerp

Beleidskader onderwijshuisvesting Wij willen dat alle kinderen en jongeren in onze gemeente het beste uit zichzelf kunnen halen. Dit doen we door hen in staat te stellen hun talenten te ontwikkelen en daarmee hun geloof in eigen kunnen te vergroten, waardoor zij kunnen meedoen in de samenleving. We faciliteren dit op vele manieren, ook met toekomstbestendige huisvesting voor onze kindcentra en scholen. Met het vaststellen van het beleidskader onderwijshuisvesting leggen we de kaders vast waarmee we dit mogelijk maken.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1.

In te stemmen met het Beleidskader onderwijshuisvesting. De financiële consequenties van het beleidskader wegen

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

we op basis van het aankomend Integraal Huisvestingsplan (IHP) integraal af bij de voorjaarsnota 2026; 2.

In te stemmen met het van toepassing verklaren van het Beleidskader onderwijshuisvesting voor: 2.1 Lopende projecten in de ontwerpfase en geplande projecten opgenomen in de begroting/meerjareninvesteringsplan en de versnellingsopgave. De financiële consequenties, zoals in de financiële paragraaf verwoord, te verwerken bij de actualisatie van de begroting. 2.2 Nieuwe projecten, opgenomen in een nog op te stellen Integraal Huisvestingsplan.

Aanleiding We willen dat onze onderwijshuisvesting maximaal bijdraagt aan het bereiken van onze ambities voor talentontwikkeling. We willen alle kinderen en jongeren in staat stellen het beste uit zichzelf te halen. Het onderwijs en de leeromgeving spelen hierin een belangrijke rol. Als gemeente faciliteren wij dit onder andere via schoolgebouwen. Met dit Beleidskader onderwijshuisvesting geven we invulling aan de wijze waarop onze onderwijshuisvesting de komende jaren gaat bijdragen aan kansengelijkheid en talentontwikkeling, maar ook aan onze beleidsambities diversiteit en inclusiviteit, doorgaande leerlijnen, duurzaamheid en gezondheid. Als gemeente ’s-Hertogenbosch lopen we voorop als het gaat om het realiseren van goede schoolgebouwen. Denk aan onze brede onderwijsvoorzieningen zoals onze BBS-en en kindcentra. Dat willen we, met het vaststellen van dit beleidskader, voortzetten. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Beoogd doel Met het beleidskader Onderwijshuisvesting leggen we vast hoe we vorm geven aan onze kindcentra en scholen. We willen dat Bossche leerlingen hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen en dat ze nieuwe ervaringen kunnen opdoen. Onderwijs speelt hierin een belangrijke rol. Als gemeente faciliteren wij dit onder andere met toekomstbestendige huisvesting voor onze kindcentra en scholen. We doen dit vanuit onze wettelijke zorgplicht voor (vervangende) nieuwbouw en uitbreiding van scholen. Met dit beleidskader leggen we de kaders vast zodat we onze doelen op talentontwikkeling kunnen realiseren, kunnen bijdragen aan het behalen van onze gezondheids- en duurzaamheidsambities en tegelijkertijd zorgen voor betaalbare onderwijsvoorzieningen. We leggen dit aan de hand van de thema’s “Beleidsrijk & Ambitieus”, “Duurzaam” en “Zakelijk” vast in het beleidskader Onderwijshuisvesting. Relevante besluitgeschiedenis + + + + + + + + +

Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente ’s-Hertogenbosch 2015 Bossche Educatieve Agenda 2023-2035 –20 september 2023 ‘Iedereen doet en telt mee’ - Lokale Inclusie Agenda 2021 – 2025 Beleidskader accommodatiebeleid – Raadsvoorstel 9 juni 2020 Samenwerken aan een duurzaam ‘s-Hertogenbosch – mei 2019 ‘s-Hertogenbosch Groen en Klimaatbestendig – Bouwstenen voor de Bossche omgevingsvisie, 9 maart 2021 Energielandschap ’s-Hertogenbosch, 7 juli 2020 Verordening Bomen, Water en Groen ’s-Hertogenbosch, 9 maart 2021 "Sportief binnen samen verder" nota zaalsport 's-Hertogenbosch 28 januari 2020 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Argumenten 1.1

De gemeente heeft de zorgplicht voor voldoende onderwijshuisvesting, zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht De verantwoordelijkheden van de gemeente en de schoolbesturen voor de onderwijshuisvesting zijn vastgelegd in de Wet op Primair Onderwijs (WPO), de Wet op Voortgezet Onderwijs (WVO) en de Wet op Expertise Centra (WEC). Hierin is onder meer belegd dat de gemeente verantwoordelijk is voor (vervangende) nieuwbouw en uitbreiding en dat schoolbesturen de verantwoordelijkheid hebben voor beheer, onderhoud en exploitatie van deze gebouwen. Met dit beleidskader leggen we de kaders vast waaraan de onderwijshuisvesting gaat voldoen.

1.2

Onderwijshuisvesting draagt in hoge mate bij aan de ontwikkeling van onze kinderen en jongeren In het Bestuursakkoord zetten we in op gelijke kansen en talentontwikkeling voor alle kinderen en jongeren in de gemeente. Om hieraan bij te dragen hebben wij met de Community Gelijke Kansen het programma gelijke kansen ontwikkeld en samen met het onderwijs, de kinderopvang en andere partners de Bossche Educatieve Agenda (BEA). Met onze onderwijshuisvesting geven we invulling aan de ambities op het gebied van Gelijke Kansen en uit de BEA. Hoe we dat willen doen leggen we in het beleidskader vast onder het thema “Ambitieus & Beleidsrijk”.

1.3

Onze onderwijshuisvesting draagt bij aan onze duurzaamheidsdoelstellingen Met ons maatschappelijk vastgoed dragen we bij aan het behalen van klimaatneutraliteit. Onze onderwijshuisvesting is een aanzienlijk deel van ons maatschappelijk vastgoed. Door onze onderwijshuisvesting circulair en energieneutraal te bouwen en te zorgen voor duurzame inzetbaarheid en gebruik van maatschappelijke middelen dragen we hieraan bij. Onze onderwijshuisvesting draagt bovendien in belangrijke mate bij in het realiseren van een gezonde leef- en leeromgeving, onder meer op het gebied van ventilatie, watertappunten en afvalvrije scholen. We hebben deze onderwerpen in het beleidskader onderwijshuisvesting beschreven onder het www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

thema “Duurzaam”. Met het inzetten op duurzaamheid en circulariteit sorteren we ook voor op verwachte wet- en regelgeving hierover. 1.4

De betaalbaarheid van de onderwijshuisvesting is een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van de gemeente, het onderwijs en onze kindcentrumpartners Als gemeente hebben we een wettelijke zorgplicht voor het realiseren van voldoende onderwijshuisvesting. Hiervoor ontvangen wij de middelen van het Rijk. Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor het in stand houden en exploiteren van de aan hen beschikbaar gestelde gebouwen. Het Rijk bekostigt hen hiervoor. Samen met de kinderopvang en het onderwijs willen we met onze kindcentra vormgeven aan de doorlopende leerlijn 0-12 jaar. Dat doen we door aanvullend op onze zorgplicht voor onderwijshuisvesting ook verhuurbare ruimte te realiseren voor onze kinderopvangpartners. In aanvulling op het accommodatiebeleid vergemakkelijken we daarnaast de mogelijkheden voor incidentele verhuur van onderwijsruimte door scholen om ontmoeting binnen de wijk te faciliteren, daarmee geven we gedeeltelijk invulling aan de motie van 6 juni 2023 “van scholen naar gemeenschapshuizen. Met elkaar maken we afspraken over hoe we de onderwijshuisvesting betaalbaar houden. Deze afspraken staan beschreven onder het thema “Zakelijk”.

1.5

Met het beleidskader onderwijshuisvesting dragen we bij aan het behalen van gemeentelijke doelstellingen Onze onderwijshuisvesting draagt bij aan het behalen van onze gemeentelijke doelstellingen, dat uit zich in de volgende zes onderdelen: 



Zo geven we met het vergroten van de vaste voet meer ruimte aan Gelijke Kansen en Talentontwikkeling. We kennen aan elke nieuwe basisschool en kindcentrum 25 m² BVO toe, bovenop de huidige 200 m². En op die scholen die een vergoeding ontvangen op grond van achterstandsscores, verhogen we - afhankelijk van de hoogte van de scores - de vaste voet tot 50 of 75 m² BVO. Door de vaste voet te vergroten krijgen scholen meer ruimte voor extra (ondersteunings-)aanbod en inclusiviteit. We zetten als gemeente in op schoolgebouwen die op de onderdelen licht, lucht en geluid minimaal voldoen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

 





aan de norm Frisse Scholen klasse B. Hiermee dragen we bij aan een hoogwaardige leeromgeving. De Norm Frisse Scholen klasse B betekent dat we een hoger niveau realiseren dan nodig op basis van het bouwbesluit. We zorgen voor schoolpleinen die groen zijn in plaats van versteend. Deze schoolpleinen dragen bij aan een positieve beleving van buitenspelen en aan de gezondheid van de leerlingen. En deze pleinen hebben het bijkomend voordeel dat ze bijdragen aan de waterbergingsopgave waarvoor we als gemeente staan. We vinden de toegankelijkheid van onze schoolgebouwen van groot belang. We willen dat ons onderwijs inclusief is voor alle leerlingen en onze schoolgebouwen mogen daarin geen belemmering zijn. Daarom zorgen we ervoor dat onze schoolgebouwen aansluiten op het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en onze lokale inclusieagenda. Ook zetten we in op het behalen van de gemeentelijk klimaatdoelstellingen. Dat vraagt dat we vooruitlopend op toekomstige wet- en regelgeving duurzaam gaan investeren in onze onderwijshuisvesting door Energieneutrale Gebouwen (ENG) in plaats van Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) te realiseren. Schoolbesturen kunnen vanuit hun exploitatiebijdrage aanvullend investeren in de schoolgebouwen om een Nul-op-de-meter-gebouw te realiseren. Tot slot realiseren we toekomstbestendige schoolgebouwen.

Dat doen we door in de basis te zorgen voor gebouwen die in de gebruiksperiode flexibel inzetbaar en bruikbaar zijn. Daarom bouwen we schoolgebouwen primair voor het onderwijs maar met de mogelijkheid om ze voor meerdere doelen in te zetten, gebouwen die voorbereid zijn om eenvoudig uit te breiden of in te krimpen en we kiezen voor zoveel als mogelijk herbruikbare materialen. En waar we fluctuaties in leerlingaantallen niet op kunnen vangen binnen het Aanmelding & Toelatingsbeleid Kindcentra en de verordening behoort het inzetten van semipermanente huisvesting tot de mogelijkheden. Zo dragen we op verschillende niveaus bij aan de circulariteit van onze schoolgebouwen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1.6

Met het beleidskader anticiperen we op aanpassingen in de wetgeving omtrent onderwijshuisvesting In de wet op het primair onderwijs (WPO), de wet op voorgezet onderwijs (WVO) en de wet op expertisecentra (WEC) wordt een aantal onderwerpen voor wat betreft onderwijshuisvesting aangepast. Zo krijgen gemeenten de verplichting tot het periodiek opstellen van een IHP en wordt renovatie toegevoegd als een van de mogelijke voorzieningen als alternatief voor vervangende nieuwbouw. Een vastgesteld Meer Jaren Onderhoudsplan (MJOP) wordt verplicht voor de schoolbesturen en in het primair onderwijs wordt het investeringsverbod in huisvesting gedeeltelijk opgeheven. Dit laatste maakt het voor schoolbesturen mogelijk om te investeren in voor hen kostenbesparende maatregelen waardoor een gebouw voldoet aan nul-op-de-meter. Met ons beleidskader sluiten we aan op deze aankomende wetswijzigingen.

1.7

Er is draagvlak voor het beleidskader bij betrokken schoolbesturen en kinderopvang Het beleidskader is tot stand gekomen in overleg met de schoolbesturen in het basis, voortgezet, (voortgezet) speciaal onderwijs en met een afvaardiging van de kinderopvang. We hebben deze partners meermaals betrokken bij het opstellen van het beleidskader. De resultaten van de afstemming zijn verwerkt in het voorliggende document. De schoolbesturen en kinderopvang kunnen zich hierin vinden.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2.1

Kansen op verduurzaming onderwijshuisvesting en vergroten talentontwikkeling meteen benutten Momenten van (ver)nieuwbouw zijn bij uitstek geschikt als ‘natuurlijke’ momenten om onderwijshuisvesting te verduurzamen en optimaal in te richten voor talentontwikkeling. Deze ‘natuurlijke’ momenten doen zich eens in de circa 40 jaar voor. We willen deze kansen ook benutten voor de nu lopende projecten. Hiermee voorkomen we dat we gebouwen realiseren die onze klimaatdoelstellingen niet ondersteunen. Dit zal mogelijk aanvullende financiële middelen vragen. We lichten dit toe onder de kop financiën.

2.2

Herzien van de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs De uitgangspunten die we vastleggen in het beleidskader vragen om herziening van onze verordening voorzieningen huisvesting onderwijs (zie besluitgeschiedenis). We gaan hierbij uit van de meest recente modelverordening van de VNG waarin ook een aantal recente wetswijzigingen is opgenomen. We passen deze modelverordening aan op de Bossche context. We verwachten de herziene verordening in het najaar van 2024 aan uw raad voor te leggen. Vooruitlopend op de aanpassing van de verordening handelen we in lopende en aanstaande projecten zoveel als mogelijk in lijn met de uitgangspunten van het beleidskader.

2.3

Het beleidskader is het fundament voor het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Met het beleidskader Onderwijshuisvesting stellen we de kaders vast voor onze onderwijshuisvesting voor de komende jaren. Na het vaststellen van het beleidskader, stellen we een IHP op. Dit doen we stapsgewijs. In het najaar 2023/voorjaar 2024 brengen we via een schouw in kaart hoe onze schoolgebouwen zich verhouden ten opzichte van het beleidskader. Het beleidskader is onze meetlat voor deze schouw. De schouw leidt tot een overzicht in welke mate onze schoolgebouwen voldoen aan de meetlat. Dit leidt tot duidelijkheid over de benodigde investeringen. De keuzes over de omvang en volgorde van de investeringen maken we in het IHP. Zo krijgen we een meerjarige (financiële) doorkijk op de investeringen in onderwijshuisvesting. Het proces om te komen tot een IHP starten we in het voorjaar van 2024 op met de schoolbesturen en overige partners (kinderopvang). We verwachten dit proces eind 2024 af te ronden. In lijn met de aankomende wetgeving stellen we tenminste eens in de vier jaar een IHP op met een investeringshorizon van 4 jaar en een doorkijk voor de www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

daaropvolgende 12 jaar. We herijken het IHP periodiek en passen dat aan afhankelijk van stedelijke ontwikkelingen en de beschikbare financiële ruimte. Kanttekeningen en risico’s 1.1 De verwachting is dat de regelgeving rondom kinderopvang de komende jaren behoorlijk gaat veranderen Kinderopvangorganisaties zijn een belangrijke partner in onze kindcentra en in de uitvoering van ons kindcentrumbeleid. Als marktpartij verzorgen zij kinderdagopvang, vroeg- en voorschoolse educatie (VVE), peuterarrangementen (PA) en buitenschoolse opvang (BSO). Als gemeente realiseren we hiervoor rendabel ruimtes waarvoor kinderopvangorganisaties huur betalen. De kinderopvang verandert naar verwachting de komende jaren. Zo wordt kinderopvang waarschijnlijk (gedeeltelijk) gratis voor iedereen. Het effect van deze verandering op de bekostiging van de kinderopvang en de gemeentelijke verantwoordelijkheden voor de (huisvesting van de) kinderopvang is nog ongewis. Veranderingen in de bekostigingsstructuur en verantwoordelijkheid voor de huisvesting van de kinderopvang hebben impact op de rol en de financiën van de gemeente. Dit kan op termijn tot aanpassingen leiden van de kaders voor de vorming van kindcentra. We volgen deze ontwikkelingen op de voet.

1.2 De komende jaren verwachten we nog meer wetswijzigingen op het gebied van de onderwijshuisvesting Naast de wetswijzigingen op het gebied van onderwijshuisvesting in de WPO, WVO en WEC verwachten we ook een wetswijziging voor het nieuwkomersonderwijs (Wet Tijdelijke nieuwkomersvoorzieningen in het onderwijs). Er is nog veel onzekerheid en onduidelijkheid over de gevolgen van deze wetswijziging op de onderwijshuisvesting. Daarom is deze wetswijziging nog niet verwerkt in het beleidskader, mogelijk leidt dit op termijn op dit onderdeel tot bijstelling van het beleidskader. 2.1 Het realiseren van onderwijshuisvesting kent lange doorlooptijden De praktijk van de afgelopen jaren heeft laten zien dat veel factoren van invloed zijn op het realiseren van bouwplannen. Zo is de beschikbaarheid van materiaal, materieel en personeel van groot belang voor het kunnen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

behalen van onze ambities. Dit geldt zowel aan de zijde van de bouwheer 1 als aan de kant van de bouwende partijen. Daarom gaan we in gesprek met de schoolbesturen over de haalbare bouwtempo’s. Ook de aansluitcapaciteit van Enexis speelt een belangrijke rol bij het kunnen behalen van onze ambities. Zo ontvingen we het bericht van de netbeheerder dat het elektriciteitsnet vol zit. Energieneutrale gebouwen vragen zwaardere aansluitingen. Hiervoor is mogelijk onvoldoende capaciteit beschikbaar. We gaan hierover in gesprek met de netbeheerder. Uit recente bouwprojecten blijkt dat het doorlopen van de benodigde procedures veel tijd kost. Het duurt vanaf het moment van initiatief tot ingebruikname gemiddeld genomen 4-5 jaar. Om deze doorlooptijd te verkorten volgen we landelijke ontwikkelingen op het gebied van het standaardiseren van bouwprocessen en onderwijshuisvesting. 2.2 Stijgende bouwkosten als gevolg van aankomende wet- en regelgeving Recent zijn we geconfronteerd met stijgende bouwkosten als gevolg van tekorten aan materiaal, materieel en personeel. Maar ook nieuwe wet- en regelgeving voor bijvoorbeeld duurzaamheid (BENG-eisen) zijn van invloed op de bouwkosten. Ook de komende jaren verwachten we verdere aanpassingen van wet- en regelgeving die gevolgen kunnen hebben op de bouwkosten. We monitoren deze gevolgen en nemen deze mee in de P&C-cyclus.

2.3 Het beleidskader onderwijshuisvesting heeft een langere tijdshorizon dan de meerjarenbegroting Binnen onze planning en control cyclus werken we echter met een begroting en een meerjarenraming van in totaal 4 jaren. Dit voorstel kijkt ver voorbij de tijdshorizon van onze meerjarenraming. We kunnen de financiële impact van dit raadsvoorstel daarom nog niet in de totale context van onze begroting in de toekomst plaatsen. Mede daarom stellen we een IHP op waarmee we financieel inzicht geven in de komende 4 jaar en een doorkijk voor de daaropvolgende 12 jaar. Financiën 1

Bouwheer: opdrachtgever voor de bouw www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Onze onderwijshuisvesting draagt bij aan het bereiken van onze doelen en ambities op het gebied van gelijke kansen, talentontwikkeling, gezondheid en duurzaamheid. Het voorgestelde beleid heeft ontegenzeggelijk een financieel effect. Het effect van de afzonderlijke beleidskeuzes is hieronder verder uitgewerkt. De omvang van de benodigde investeringen in de onderwijshuisvesting kunnen we vaststellen nadat we de schouw van onze schoolgebouwen hebben uitgevoerd. Dit wordt vervolgens in het IHP vertaald naar een investeringsplanning vanaf 2027. In deze fase verwachten we 1,5 tot 2 scholen per jaar te gaan vernieuwen vanaf 2027. Afhankelijk van keuzes en prioritering verwachten we uit te komen op een investeringskader tussen de 9,5 en 13 mln. In het voorliggend voorstel vragen we nog geen financieel besluit voor het meerjaren investeringskader vanaf 2027. Naar verwachting eind 2024 leggen we dit besluit op basis van een integrale afweging als onderdeel van het vast te stellen IHP aan u voor. Voor de lopende en geplande projecten tot 2027 heeft het voorliggende besluit beperkte financiële gevolgen. Zie de toelichting bij de Normbedragen hieronder. Ook zonder beleidskader verwachten we meerkosten ten opzichte van onze huidige begroting. De meerkosten zijn voor een groot deel het gevolg van de gestegen bouwkosten en bestaand gemeentelijk beleid.

Deze kostenstijging is nog niet volledig verwerkt in onze begroting. Bij de actualisatie van de begroting 2024 zullen we de programmabegroting in lijn brengen met de actuele bouwprijzen en beleid. Dit is ook zonder vastgesteld beleidskader onderwijshuisvesting grotendeels onontkoombaar. Meerkosten daarbovenop als gevolg van het voorliggende beleidskader zijn relatief beperkt. Hieronder lichten we de financiële consequenties verder toe. Normbedragen Vooropgesteld, de impact van recente ontwikkelingen op de bouwkosten zijn groot. Zo zien we een stijging van de bouwkosten met bijna 50% over de afgelopen 3 jaar. Dit is onder meer een gevolg van verhoogde eisen in het bouwbesluit, waaronder de verplichting van BENG (Bijna Energieneutraal Gebouw). Maar ook de tekorten in personeel, materieel en materiaal in de bouw hebben geleid tot een stijging van de bouwkosten. We constateren hierbij dat de VNG-bouwkostennormen deze ontwikkelingen onvoldoende volgen. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Om de totale financiële consequenties in beeld te krijgen van de autonome ontwikkelingen, landelijke en lokale regelgeving en het beleidskader onderwijshuisvesting hebben we met een bouwkostendeskundige een en ander doorgerekend (figuur 1). Onderstaande tabel geeft in 5 kolommen de investeringskosten in de onderwijshuisvesting per m² BVO2 weer: 1. De VNG bepaalt jaarlijks het bouwkostenniveau. Voor 2023 is dit vastgesteld voor een school van 270 leerlingen op € 2.779 per m² BVO (kolom 1); 2. Het minimale bouwkostenniveau gebaseerd op het vigerende bouwbesluit bedraagt € 3.496/m² BVO (kolom 2); 3. Aanvullend benodigd bedrag op basis van bestaand gemeentelijk beleid (toegankelijkheid, waterretentie, ENG en circulair) bedraagt € 442/m² BVO (kolom 3); 4. Het benodigde bedrag op basis van nieuw beleid in het voorliggende beleidskader (waaronder flexibiliteit, watertappunten en Frisse Scholen klasse B) is geraamd op € 128/m² BVO (kolom 4); 5. De optelling van het bouwbesluitniveau, het bestaand gemeentelijk beleid en nieuw beleid is geraamd op € 4.076/ m² BVO (kolom 5).

2

Het bruto vloeroppervlak (BVO) is de som van de vloeroppervlakte van alle bouwlagen, gemeten langs de buitenomtrek van het gebouw (NEN 2580). www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Nieuw beleid obv beleidskader

Gemeentelijk bestaand beleid Wettelijk minimum

Figuur 1: Investeringskosten per m² BVO Investeringen We hebben als gemeente de zorgplicht voor nieuwbouw, vervanging bij einde levensduur en uitbreiding van onderwijshuisvesting. Om een beeld te krijgen van de financiële impact van het beleidskader op de onderwijshuisvesting zijn we uitgegaan van een gemiddelde Bossche basisschool van 270 leerlingen. Op basis van het beleidskader betekent dit een investering in onderwijshuisvesting van € 6.539.000 (stichtingskosten, prijspeil 1-1-2023). Ook de investering hebben we uitgesplitst naar de afzonderlijke onderdelen en weergegeven, in onderstaand overzicht (figuur 2).

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Nieuw beleid obv beleidskader

Gemeentelijk bestaand beleid Wettelijk minimum

Figuur 2: Stichtingskosten van een gemiddelde basisschool Naast stichtingskosten houden we binnen onze begroting ook rekening met eenmalige projectgebonden kosten. Op dit moment is dat ongeveer 5% bovenop de investering. Denk hierbij aan tijdelijke huisvesting, sloop/sanering, diverse onderzoekskosten etc. Om onderwijshuisvesting te realiseren is het noodzakelijk om deze kosten te maken. In onze begroting houden we hier rekening mee. De omvang van de benodigde investeringen en het tempo waarin we investeren in de onderwijshuisvesting kunnen we zoals eerder gesteld pas vaststellen nadat we de schouw van onze schoolgebouwen hebben uitgevoerd. De uitkomsten van de schouw vertalen we in 2024 in een IHP met meerdere scenario’s. Het IHP en scenario’s voorzien van financiële consequenties wegen we integraal af bij de voorjaarsnota 2026 (vast te stellen in 2025).

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Duurzaamheid Duurzaamheid maakt een belangrijk onderdeel uit van het beleidskader onderwijshuisvesting. Samen met talentontwikkeling en gelijke kansen vormt duurzaamheid het DNA van dit document. Zo willen we, om de gemeentelijke klimaatdoelstellingen te kunnen behalen, inzetten op het realiseren van Energie Neutrale (school)Gebouwen, vergroenen we schoolpleinen hebben we aandacht voor natuurinclusiviteit en dragen we in onze bouwprojecten bij in de waterbergingsopgave. Maar ook op andere fronten besteden we aandacht aan duurzaamheid door in te zetten op duurzaam en flexibel gebruik van de gebouwen en circulariteit. En willen we met onze onderwijshuisvesting zorgen voor bewustwording bij leerlingen, personeel en ouders bijvoorbeeld op het gebied van duurzame mobiliteit en afvalvrije scholen. Participatie en communicatie Bij het opstellen van het beleidskader Onderwijshuisvesting hebben we uitgebreid en meermaals gesproken met de betrokken schoolbesturen en met een afvaardiging van de kinderopvang: We zijn in Q1 2023 tijdens workshops opiniërend met hen in gesprek gegaan over de verschillende thema’s. De schoolbesturen en kinderopvang hebben in Q2 2023 de mogelijkheid gekregen om schriftelijk te reageren op het concept en op de definitieve versie van het voorliggende beleidskader; De voorliggende versie op 29 augustus 2023 tijdens een plenaire sessie voorgelegd.

De schoolbesturen spraken uit zich te kunnen vinden in het voorliggende beleidskader. In de paragraaf argumenten hebben we de inhoudelijke punten die hier besproken zijn opgenomen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Ook hebben we via het kinder- en jeugdparlement de mening van de kinderen en jongeren in onze scholen opgehaald. Zo hebben ze input geleverd over duurzaamheid, afvalinzameling en het dagelijks gebruik van de schoolgebouwen. De van hen ontvangen informatie hebben we verwerkt in het beleidskader onderwijshuisvesting.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. Beleidskader onderwijshuisvesting, Talentontwikkeling duurzaam huisvesten

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling

15365772 Kaderstellend U. Kâhya Sociaal MO/JEUGD/O&R www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Inlichtingen

B. Raemaekers b.raemaekers@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 15365772 Raadsvergadering 10 oktober 2023 Onderwerp

Beleidskader onderwijshuisvesting

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van: 12 september 2023 besluit: 1.

In te stemmen met het Beleidskader onderwijshuisvesting. De financiële consequenties van het beleidskader wegen we op basis van het aankomend Integraal Huisvestingsplan (IHP) integraal af bij de voorjaarsnota 2026; 2. In te stemmen met het van toepassing verklaren van het Beleidskader onderwijshuisvesting voor: 2.1 Lopende projecten in de ontwerpfase en geplande projecten opgenomen in de begroting/meerjareninvesteringsplan en de versnellingsopgave. De financiële consequenties, zoals in de financiële paragraaf verwoord, te verwerken bij de actualisatie van de begroting. 2.2 Nieuwe projecten, opgenomen in een nog op te stellen Integraal Huisvestingsplan.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 10 oktober- 2023 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704