21 juni 2021 - I&O- Verslag Prins Hendrikpark - Woontorens - Dhr. P. Minderhoud - Mw. R van der Feltz - Dhr. O. Boom - Dhr. P. Bloemen

Raadsavond Informeren en Ontmoeten Datum:

21 juni 2021

Locatie:

Bestuurscentrum, Raadzaal

Voorzitter:

R.J.J. Geers

Secretaris:

drs. E.A.A. Kerkhoff

Insprekers:

dhr. P. Minderhoud, mw. R. van der Feltz, dhr. O. Boom, dhr. P. Bloemen, dhr. S. de Hoogh, dhr. C. Hornman, dhr. J. Roosen, dhr. A. Bijl, mw. H. Willems

Onderwerp: Aanbieden petitie geen woontorens IJzeren Vrouw Inspreker, de heer Minderhoud geeft aan dat de wethouder de gemeenteraad en de burgers sinds 2016 systematisch onvolledig en onzorgvuldig heeft geïnformeerd over de bouwplannen op de plek van het Brabantbad met drie woontorens van 60, 52 en 48 meter hoog, de stichting IJzeren Vrouw heeft deze plannen via een WOB-verzoek boven tafel moeten krijgen. Pas in 2020 zijn de plannen openbaar gemaakt en aan de raad medegedeeld. De wethouder heeft in februari 2021 een zogenaamde inspraakronde georganiseerd en nadat de gemeente ruim 2250 brieven met een foutieve link naar een vragenlijst naar omwonenden heeft gestuurd hebben toch nog 1737 mensen deze vragenlijst ingevuld. Uit het eind april 2021 verschenen verslag daarvan blijkt dat het overgrote deel van de mensen tegen deze hoogbouw is. Dit weerhield de wethouder er echter niet van te willen doorgaan met de geplande hoogbouw en buurtbewoners mogen alleen meepraten over sociale veiligheid en de levendigheid van het park. Vandaag biedt hij een petitie aan met de volgende tekst: 'De gebruikers en omwonenden van het Prins Hendrikpark rond de IJzeren Vrouw constateren dat er plannen zijn om drie woontorens tot wel 60 meter hoog te bouwen in het Prins Hendrikpark aan de rand van de IJzeren Vrouw. Dat park is uniek, open, groen en dichtbij de stad tussen dichtbevolkte wijken.

Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen en bebouwing met woontorens tot op 15 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en de leefbaarheid van de stad. Op slechts 750 meter afstand is een hele nieuwe wijk gepland met 2100 woningen en hoogbouw waardoor erg veel weerstand onder de gebruikers van het park tegen de plannen is. Daarom verzoeken wij echt te luisteren naar de wensen van burgers en deze plannen te herzien'. Deze petitie is inmiddels getekend door 2182 mensen en dat is meer dan genoeg voor een raadszetel in de gemeenteraad. Hij heeft dit moment gekozen om in te spreken omdat hij graag wil dat de raad nu tegen het college zegt de voorbereiding van het ontwerpbestemmingsplan met daarin drie woontorens van maximaal 60 meter stop te zetten. Hij vreest dat er geen weg terug meer is als het college deze plannen op korte termijn kan presenteren. De bewoners willen nu terug naar de tekentafel en alle mogelijke varianten nog een keer serieus onder de loep nemen en hij hoopt dat de wethouder en de coalitiepartijen daarnaar luisteren, burgerparticipatie moet niet keer op keer een loze kreet zijn. Hij hoopt dat de signalen van de burgers nu wel gehoord worden en dat er geen burgerinitiatief nodig is.

De bewoners stellen onder andere voor te onderzoeken of het mogelijk is de geplande woningen op de locatie Brabantbad toe te voegen aan de inbreidingslocatie bij station Oost. Op de geplande bouwlocatie kan dan een alternatief maatschappelijk gedragen plan worden uitgewerkt met bijvoorbeeld een kleinschalige horecavoorziening met een terras aan het water of met speelvoorzieningen waarmee de gemeente op die locatie inkomsten kan verwerven. Bovendien ondersteunt dit het gebruik van het park en versterkt het de leefbaarheid. Het zou

een aanwinst voor alle oude en nieuwe bewoners en een plek van ontmoeting zijn. Verder is het een reële optie om het Essostation bij de plannen te betrekken omdat over tien jaar vrijwel niemand meer op benzine rijdt. Vervolgens biedt hij de petitie aan. De voorzitter geeft aan dat hij de petitie bij de ingekomen stukken van de raad voegt. Het ontwerpbestemmingsplan gaat in het najaar van 2021 via een raadsinformatiebrief naar de raad. De raad kan dit dan agenderen, maar het staat de raadsleden ook vrij om deze petitie al eerder als een discussienotitie te agenderen voor de commissie en als dit het geval is wordt de heer Minderhoud daarvan op de hoogte gesteld. De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt wat de heer Minderhoud richting de gemeente heeft gedaan om in gesprek te gaan en wat de reactie daarop was. De heer Minderhoud zegt dat de vragenlijst massaal is ingevuld en dat de bewoners hebben aangegeven open te staan voor alternatieven, maar dat de wethouder de bewoners niet heeft uitgenodigd om samen te kijken of er een beter plan kan komen. Het was tot nu toe een volstrekt dictaat van de wethouder en Heijmans die drie woontorens met 180 woningen willen bouwen op een plek waarvoor al een bestemmingsplan met een kleinschalig appartementencomplex was. De heer Gersjes (Bosch Belang) herhaalt zijn vraag.

De heer Minderhoud zegt dat hij heeft geprobeerd om in gesprek te komen, maar dat dit nog niet is gelukt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of opties zoals de ranke smalle Amazones die aan de overkant van het water staan zijn besproken en hoe de heer Minderhoud daar tegenover staat. De heer Minderhoud zegt dat er op geen enkele manier naar de bewoners is gecommuniceerd en dat de drie woontorens via een WOB-verzoek naar boven zijn gekomen. Hij is bereid te kijken naar andere mogelijkheden, maar de amazones is een ander soort invulling. Hier wordt middenin een park gebouwd en een van de torens komt zo ongeveer over het pad dat nu nog het rondje IJzeren Vrouw is. Wat hem betreft komt het eerder geplande appartementencomplex er. Er is nu een nieuwe situatie ontstaan met een nieuwe Westenburgerweg, Amazones en plannen om 2100 woningen extra bij station Oost te bouwen. In verband met de druk die hierdoor op het park ontstaat moet worden heroverwogen wat er op deze plek komt en het Essostation is een van de bouwstenen om tot een goede oplossing te komen. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Minderhoud alternatieven ziet om de woningbouwopgave in te vullen. De heer Minderhoud heeft dat stadium nog niet bereikt, maar het feit dat er bij station Oost 300 extra woningen komen, is misschien een oplossing.

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Minderhoud wel een alternatief plan in het park accepteert, bijvoorbeeld een paviljoen. De heer Minderhoud staat open voor een andere invulling. Dat kan woningbouw zijn, maar ook een paviljoen, een horecagelegenheid, iets met het water of het terugbrengen van de speeltuin in zijn oude glorie.

Onderwerp: Prins Hendrikpark/Plannen Brabantbad/IJzeren Vrouw

Inspreekster, mevrouw Van der Feltz vertoont een filmpje met beelden van de IJzeren Vrouw. In de omgeving van het Prins Hendrikpark worden 3205 woningen gebouwd, waarvan 2100 bij station Oost en dat mag niet ten koste van het groen gaan. Compact stedelijk bouwen betekent de hoogte in met woningen die nauwelijks tot geen buitenruimte kennen en de nieuwe buren moeten ergens terecht om te recreëren, tot rust te komen en voor sociale contacten. Onderzoek wijst uit dat er 75 m² groen per inwoner nodig is, dit neemt ze voor het gemak per woning en dat betekent dat er 240.375 m² groen bij moet komen, ze vraagt zich af waar dat komt. De eenvoudigste en goedkoopste manier is om in ieder geval de bestaande natuur in de buurt te behouden. Ze heeft een rondje met mevrouw Van Zwambagt van het CDA gelopen, die kan dan de wijkbudgetten voor initiatieven op het gebied van energie en duurzaamheid in haar zak houden, dan blijft ze ook trouw aan het doel van haar partij om wijken groener te maken. Ze heeft ook een rondje met de heer Verbruggen van D66 gelopen, in het programma van zijn partij staat dat D66 wil dat 's-Hertogenbosch de groenste grote stad van Nederland wordt. De trend is meer groen in de stad Itteren en niet alleen Parijs en Singapore, maar ook in Eindhoven en Breda breidt het aantal parken in de stad uit.

Tijdens de coronacrisis bleken parken extra nodig te zijn en ook de klimaatontwikkelingen zijn een reden om parken te koesteren. Een groene omgeving dichtbij huis is aantoonbaar goed voor de gezondheid van lichaam en geest en voor iemand die weinig geld heeft, is het handig dat parken gratis toegankelijk zijn, dat is helaas het geval bij een op de twaalf gezinnen. Mensen moeten ergens wonen en hoogbouw kan een oplossing zijn, maar de vraag is of het handig is om middenin een park te bouwen, de PVV, de SP, Bosch Belang, De Bossche Groenen en Leefbaar 's-Hertogenbosch zeggen van niet, maar het woord 'groen' komt slechts eenmaal voor in het programma van de VVD, terwijl ook VVD-kiezers hechten aan een groene leefomgeving. Ze houdt hoop omdat in dit programma wel staat 'een gemeente die bij nieuwe beleidsplannen kijkt naar de bredere verbanden en creatieve denkers erbij betrekt'. Ze denkt hierbij aan wat er destijds met de Binnendieze is gebeurd; beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald. Inspreker, de heer Boom is bouwkundige en werkt als docent aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Hij toont het bestemmingsplan voor de IJzeren Vrouw dat de raad op 26 januari 2010 na een procedure van meer dan tien jaar heeft goedgekeurd. In het bestemmingsplan staat dat er 120 woningen komen en dat alle 151 parkeerplaatsen ondergronds onder de toekomstige bebouwing komen.

De maximale bouwhoogte is 13,16,19 en 25 meter, dat zijn maximaal vier, vijf, zes of acht bouwlagen en maximaal 70% van het bouwvlak mag bebouwd worden. De parkeergarage is gedeeltelijk buiten de grenzen van het bestemmingsplan geprojecteerd en wordt half onder de grond gerealiseerd, dat betekent dat de bovenkant van het kelderdek ongeveer 1,5 meter hoger ligt dan het huidige peilniveau van de parkeerplaats achter het tankstation. Slechts 85 parkeerplaatsen worden in de parkeergarage gerealiseerd, de rest komt op het maaiveld en daarvoor wordt het parkeerterrein uitgebreid. De woongebouwen zijn gedeeltelijk buiten de grenzen van het bouwvak geprojecteerd en naast Wonen krijgt het gebouw ook andere functies zoals horeca en kantoren. Het plan van Heijmans moet ruimte bieden aan 180 woningen en de voorgestelde bouwhoogten overschrijden de maximale bouwhoogten in het bestemmingsplan met 338%, 240% en 370%. De vergelijking tussen een uitgewerkt plan en een bestemmingsplan gaat gruwelijk mank omdat het een uitgewerkt is en het andere een enveloppe aangeeft. In het plan van Heijmans lijkt de gemiddelde woning nagenoeg hetzelfde volume te hebben als in de bouwenveloppe van het bestemmingsplan, 441 tegenover 431, maar torens zijn erg inefficiënt en dat is te zien aan de vormfactor.

Die is met 0,682 erg laag, bij een meerlaags woongebouw moet een vormfactor van 0,82 mogelijk zijn en dat is niet het geval bij torens van 60 meter, maar wel bij meer efficiënte woongebouwen. In het bestemmingsplan zit dus heel veel ruimte en binnen de kaders van het vigerende bestemmingsplan is veel meer ruimte voor een park dan de kaart in eerste instantie doet vermoeden. Het plan wordt helemaal buiten het bestemmingsplan gerealiseerd en in tegenstelling tot wat er steeds wordt gezegd, komt er niet meer ruimte voor het park. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de heer Boom het bestemmingsplan uit 2010 wil handhaven.

De heer Boom heeft, toen hij aan de Van Grobbendoncklaan kwam wonen, naar de plannen in de omgeving gekeken en kennisgenomen van het bestemmingsplan. Daar kon hij prima mee leven omdat de 120 woningen die in het bestemmingsplan staan best met een parkfunctie kunnen worden gecombineerd als het enorme parkeerterrein dat alleen voor sport en recreatie wordt gebruikt en het tankstation worden ingezet. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zegt dat de Essolocatie niet in het bestemmingsplan Brabantbad is opgenomen en hij denkt dat de heer Boom twee dingen door elkaar haalt. De heer Boom zegt dat het tankstation inderdaad als tankstation in het bestemmingsplan staat. De heer Van Rooij (PvdA) begrijpt dat de heer Boom voor de uitvoering van het huidige bestemmingsplan en niet tegen woningbouw op die locatie is en hij vraagt wat hij van het nu gepresenteerde plan vindt. De heer Boom vindt dat het genoeg zegt als een bestemmingsplan waaraan meer dan vijftien jaar is gewerkt binnen zes jaar in de prullenbak belandt. Het argument dat er meer ruimte voor het gebruik van het park zou overblijven klopt niet, zeker door de positie van de torens is er juist minder gebruik van het park mogelijk. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt wat de grootste vrees en de grootste wens van de omwonenden is als dit plan of het plan uit 2010 er komt.

De heer Boom zegt dat de grootste vrees van de bewoners is dat het woongenot minder wordt en van de gebruikers van het park dat het park minder gebruikt kan worden. Zijn wens is dat de stad voor iedereen leefbaar blijft. Inspreker, de heer Bloemen heeft met veel verschillende mensen in het park over de plannen gesproken en die zijn bang voor het bouwen van woontorens in het park. Juist op deze plek is veel groen en vrij zicht op de velden en er zijn brede paden langs het water, Dit biedt rust en ontspanning, maar ook bruisendheid en levendigheid. Het is een unieke plek in de stad tussen dichtbebouwde wijken waar onder andere wandelaars, joggers, zwemmers, vissers, ouders met kinderen, bootcampers, toeristen, inwoners met een migratieachtergrond, studenten, kleinbehuisden uit de omliggende wijken, expats, recreanten in groepen en oppas-opa's en -oma's vrij bewegen, ontspannen, recreëren en elkaar ontmoeten. Het park vervult vele functies voor vele mensen, op een mooie dag trekt het park dagelijks meer dan 1000 bezoekers en hij vraagt dit niet van de burgers van de gemeente Den Bosch af te nemen. Veel mensen wisten in eerste instantie niet van de plannen, maar er werd steeds meer duidelijk na een omgevingsdialoog van de gemeente en publicaties in de pers en op social media.

De omgevingsdialoog bestond uit suggestieve vragen over hoe met woontorens moet worden omgegaan in plaats van dat werd gevraagd of de mensen wel woontorens willen. Meer dan de helft van de mensen wilden niet meepraten, ze willen de torens gewoon niet en meer dan 95% van de mensen die hij in het park heeft gesproken zijn tegen de plannen en hij noemt enkele opmerkingen die zijn gemaakt: wie bedenkt dit, zijn ze hier zelf wel eens geweest, waarom wordt dit park van ons afgepakt, waar moet ik nu vanuit mijn kleine flatje naartoe, eeuwig zonde. Wat? nog een derde hoger dan de Amazones in het park?, waarom zo dicht bij het water, bouw dan op de plek van de Esso en die lelijke parkeerplaats, bouw dan aan de rand van het park, 180 woningen met 400 bewoners gaat ten koste van duizenden mensen die van dit park gebruikmaken. De mensen zeggen ook vaak: wat heeft het voor zin om tegen te zijn, de gemeente Den Bosch doet toch wat zij zelf wil, het plan is er toch al door, we kunnen niets meer veranderen. Hij vraagt zich af of de gemeente zo bekend wil staan omdat dit opmerkingen van mensen in het park zijn. Er is een petitie gemaakt die bijna 2200 keer is ondertekend en er zijn kalklijnen getekend om de contouren van de torens en het parkeerdek te laten zien.

De hoogste toren komt op het pad en mensen moeten dus straks schuifelen tussen de toren en het water en toen dit duidelijk werd, waren mensen verontwaardigd en vol ongeloof. Toen hij de mensen in het park vertelde dat de huidige coalitie dit steunt, werd het ongeloof nog groter, met name

onder de vele studenten en jongeren toen ze hoorden dat hun partijen dit plan steunen. Die partijen moeten er juist zijn voor hen en hun toekomst, voor groen, een aangenaam leefmilieu en recreatie. Iedereen begrijpt dat er behoefte aan woningen is, maar niet ten koste van de leefbaarheid van de stad met zijn unieke eigenschappen omdat er alternatieven zijn en als er dan toch hoogbouw moet komen, moet die worden geconcentreerd in het Paleiskwartier of bij station Oost. Men is oprecht bang dat de ruimte tussen de torens een desolate plek wordt zoals dat nu ook bij de Amazones het geval is. Hij vraagt zich af of deze gemeenteraad de geschiedenis wil ingaan als eigengereid bestuursorgaan dat niet van haar plannen afwijkt en hiermee een historische fout maakt of dat de gemeenteraad wil luisteren naar de burgers en de stad samen wil inrichten met behoud van de waarde van de stad. Hij vraagt zich ook af wat Den Bosch was geweest als de Binnendieze was gedempt, de Heinis een bedrijventerrein was geworden en het Bossche Broek was bebouwd. Dat zijn plannen die de gemeenteraad in het verleden wilde uitvoeren, maar waartegen de burgers in opstand kwamen. Hij nodigt alle raadsleden uit om ter plekke te komen kijken en de mensen te vragen wat zij van dit plan vinden. Hij hoopt dat dan naar de mensen wordt geluisterd. De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt of er nog omgevingsdialogen komen.

De heer Bloemen antwoordt dat die voor zover hij weet allemaal al achter de rug zijn. De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt of de heer Bloemen alsnog met de wethouder aan tafel wil. De heer Bloemen wil graag met de wethouder aan tafel en hij gaat dat verzoek doen. De heer Esser (PVV) vraagt of de door de gemeente gestelde vragen overkwamen als 'wij willen en jullie moeten'. De heer Bloemen zegt dat de meeste bezoekers van het park het inderdaad zo ervaren. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) weet dat tot 1998 Brabantbad en de Vinkenkamp op de plek van het park stonden en hij vraagt zich af of de heer Bloemen niet een beetje verwend is met het feit dat het nu een park is. De heer Bloemen zegt dat een samenleving en een stad veranderen en dat ook de wensen van de burgers veranderen. Als op de plek waar een gebouw door brand verwoest is een park ontstaat, is het zonde om daar iets terug te bouwen. De heer Verbruggen (D66) vraagt of de heer Bloemen alleen alternatieven buiten dit gebied ziet of dat hij liever terug wil naar het oude plan. De heer Bloemen zegt dat er in zijn ideale plaatje geen flats staan, maar een bescheiden horecagelegenheid met een klein cultureel iets voor lokale kunstenaars. Hij wil het Prins Hendrikpark bij de stad betrekken zodat er loop van de stad naar het Prins Hendrikpark ontstaat.

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) weet dat het park in 1934 is aangelegd en dat het benzinestation en het zwembad er later zijn gekomen. In de jaren dertig waren er veel minder inwoners, toen was het park ook al nodig en misschien was het wel fout om daar een benzinestation en een zwembad te maken. De heer Bloemen is het daar zeker mee eens. Het park is zelfs kleiner geworden omdat de Van Grobbendoncklaan later door het park is getrokken.