2026-02-12 Commissie Bestuur concept

Commissie BESTUUR Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

12 februari 2026 Raadzaal

Collegeleden:

drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin mr. drs. R. van der Meer B. El Amraoui, J.J.E.L. van Creij, J.J.M. Gersjes, A.W.J.A. van Hattem LLB, drs. J. Hendrickx, A. Hernández, F. Hoekstra-Wittebol, J.A.B. Huibers, drs. P.E. Kagie, W.M. van de Leemput, B.F.C. Roovers, A.C. van Silfhout, J.P.M. Welten-van Doremalen drs. J.M.L.N. Mikkers

Afwezig:

M.A.J.T. Korver-van Weegberg, mr. drs. R. Lipman, E. Samshuijzen

Verslaglegging:

C. Hilhorst, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering, maar zit in een nog bijna lege raadzaal en constateert dat er geen quorum aanwezig is. Hij schorst de vergadering en hoopt dat snel een quorum aanwezig zal zijn en kan worden gestart met de vergadering. Schorsing De voorzitter heropent de vergadering. Mevrouw Korver van GroenLinks, mevrouw Lipman van CDA en mevrouw Samshuijzen van Partij voor de Dieren hebben zich afgemeld.

2.

Vaststellen van de agenda De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bestuur van 15 januari 2026 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en lijst openstaande moties De voorzitter meldt dat het college voorstelt motie 8: 'Raadsvoorstel Managementrapportage 2024' als afgedaan te beschouwen en constateert dat de commissie daar geen bezwaar tegen heeft. De lijst van toezeggingen en de lijst van openstaande moties worden vastgesteld.

5.

Werkplanning De voorzitter deelt mee dat er in verband met de aankomende gemeenteraadsverkiezingen voor na 18 maart a.s. geen planning beschikbaar is.

6.

Zienswijze Kaderbrief 2027 Veiligheidsregio Brabant-Noord VRBN De voorzitter meldt dat, conform de afspraken, de Veiligheidsregio haar Kadernota 2027 voor inspraak aan de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten heeft voorgelegd. Het college heeft een conceptreactie voorbereid en legt deze ter instemming voor aan de raad. Gewenste wijzigingen kunnen via een amendement in de raadsvergadering worden doorgevoerd. Mevrouw Hernández (50PLUS) onderschrijft het belang van een sterke, veerkrachtige Veiligheidsregio Brabant-Noord. Veiligheid is de basis van een leefbare stad en een leefbare regio. 1

De inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat adequaat wordt opgetreden bij calamiteiten en crises. De Kaderbrief 2027 sluit aan op het beleidsplan en bevat geen financiële of beleidsmatige verrassingen. Dit biedt duidelijkheid en continuïteit. 50PLUS is kritisch op de financiële druk door prijsstijgingen en de kortingen op landelijke bijdragen. Het college moet er scherp blijven toezien dat de gemeentelijke bijdrage efficiënt wordt ingezet en investeringen ten goede komen aan de veerkracht van de veiligheid van de inwoners. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) leest in de kaderbrief dat ook de energietransitie nieuwe uitdagingen en risico's met zich meebrengt. Samen met partners wordt toegewerkt naar een veilige toepassing van duurzame energieoplossingen. Onlangs is in de omgeving van Breda een flinke brand geweest op zonnevelden. Omliggende landbouwgronden kunnen niet worden gebruikt vanwege glas dat is rondgespat. Hoe is de gemeente op iets dergelijks voorbereid? De heer Van Hattem (PVV) sluit zich aan bij de vraag van de heer Van Creij. Er is steeds vaker stroomuitval door netcongestie en andere tekortkomingen op het zwaar overbelaste stroomnet. Dat aspect had voor de regionale veiligheid meer mogen worden benadrukt. Hoe wordt daarmee omgegaan? In de kaderbrief ligt de nadruk op klimaatverandering.

De daarbij genoemde thema's als bos- en natuurbranden en dergelijke zijn terecht, maar vallen niet onder klimaatverandering. Mevrouw Welten (VVD) heeft het college al eerder geattendeerd op de noodzaak van de voorbereidingen op noodsituaties. Het is goed dat hieraan in de kadernota, die richting geeft aan beleidsmatige en financiële kaders, prioriteit wordt gegeven. Ter voorbereiding worden concrete acties georganiseerd die nodig zijn om de samenleving in geval van nood door te laten functioneren, zoals het belevingsleren. Inwoners leren via nagebootste praktijksituaties omgaan met risico's en noodsituaties. Ook worden maatregelen getroffen bij branden, zoals de natuurbrand in Drunen. De risicocommunicatie richting inwoners wordt versterkt. Daarbij wordt geleerd van ieder incident. De VVD is positief over wat hier staat. Reactie college Portefeuillehouder Mikkers laat weten dat door het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid onderzoek is gedaan naar brand op zonnevelden. De gemeente is met de brandweer BrabantNoord voorbereid om daarop te acteren. Bij vergunningaanvragen wordt advies ingewonnen bij de Veiligheidsregio. De grootschalige stroomuitval is ook een thema in de discussienota Maatschappelijke weerbaarheid. Grootschalige stroomuitval gaat een grotere impact krijgen. De Veiligheidsregio is hierop goed voorbereid. Dat kan met de beschikbare middelen.

Het raadsvoorstel wordt als hamerstuk doorgeleid naar de raadsvergadering. 7.

Discussienotitie maatschappelijke weerbaarheid De voorzitter licht toe dat het college in aanloop naar een raadsvoorstel Maatschappelijke weerbaarheid 2026-2029 met deze discussienotitie een aantal vragen neerlegt over de uitgangspunten van dit beleid. Mevrouw Hernández (50PLUS) onderstreept het belang van maatschappelijke weerbaarheid. Langdurige en samenlopende crises, zoals stroomuitval, digitale verstoringen of extreem weer zijn reëel. Inwoners en organisaties moeten in de eerste 72 uur op zichzelf en elkaar kunnen vertrouwen. 50PLUS onderschrijft de visie dat maatschappelijke weerbaarheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en de gemeente. De gemeente moet regisseren, verbinden en randvoorwaarden scheppen, maar niet alles overnemen. Dit sluit aan bij de kernwaarden van 50PLUS: vertrouwen op de lokale gemeenschap en het Bossche DNA van omzien naar elkaar. Scenario 2 verdient de voorkeur: lokaal beperkt extra middelen inzetten om de sociale structuur te versterken en de weerbaarheid van de gemeente te verbeteren. Zo wordt voortgebouwd op bestaande netwerken en initiatieven zonder dat we financiële risico's moeten nemen. 50PLUS benadrukt het belang van 2

duidelijke communicatie richting de inwoners, het zichtbaar maken van kwetsbare groepen en een duurzame inzet, zodat de gemeente niet alleen voorbereid is, maar ook leidt en volhoudt. Mevrouw Welten (VVD) is positief over vraag 1. VVD is het ermee eens dat de gemeente regisseert, verbindt en randvoorwaarden opstelt, maar dat vraagt om duidelijke communicatie hierover en in het verlengde van de regels wat van de andere partijen en de burger wordt verwacht. Wat vraag 2 betreft, moet duidelijk zijn wanneer sprake is van maatschappelijke weerbaarheid. Wat is nodig en voor wie? Op basis van duidelijkheid daaromtrent wordt de keuze gemaakt in de scenario's. De keuze kan niet los worden gezien van de kosten, maar geld mag niet het uitgangspunt zijn. Veiligheid gaat voor alles. VVD is bereid daarin te investeren indien noodzakelijk. VVD is voor het nu al ondernemen van acties en neigt naar scenario 3. Met betrekking tot vraag 3 vraagt VVD aandacht voor de communicatie omtrent het vergroten van de weerbaarheid. De heer Van Silfhout (Volt) is benieuwd waarop VVD wil bezuinigen als ze hier meer geld aan wil uitgeven. Mevrouw Welten (VVD) is bereid extra geld in veiligheid te investeren. Dit is niet het moment om te bepalen waarvan het wordt betaald en wat dan niet wordt gedaan, omdat niet bekend is wat het gaat kosten, maar de vraag is terecht.

De heer El Amraoui (D66) stelt dat scenario 2 en 3 uitgaan van extra middelen. Scenario 3 gaat uit van materiële uitrol van noodsteunpunten. Onderschrijft VVD de noodzaak om nu al noodsteunpunten in wijken en buurten te realiseren? Mevrouw Welten (VVD) spreekt over 'nu al' omdat niet bekend is wanneer zich een ramp voordoet. Zij vraagt D66 waarop dan wordt gewacht. Het is altijd een dilemma wanneer moet worden geïnvesteerd en wanneer deze steunpunten moeten worden gerealiseerd. Wat VVD betreft wordt ermee gestart. De heer El Amraoui (D66) is het ermee eens dat moet worden geïnvesteerd, maar het gaat om de mate waarin een uitgave moet worden gedaan op basis van ideeën. Het gaat om de uitrol van loketten in wijken en buurten waar goederen worden opgeslagen en noodpakketten kunnen worden uitgedeeld als dat noodzakelijk is. Wil VVD die investering nu al doen en wat is de basis daarvan? Mevrouw Welten (VVD) antwoordt dat een Plan van Aanpak wordt opgesteld om een bepaalde mate van veiligheid te realiseren. Wat daarvoor nodig is, is aan het college als uitvoerend orgaan. VVD wil liever niet voor de muziek uit lopen, maar het aan het college overlaten. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of er niet eerst meer zicht moet zijn op de scenario's, hoe ze worden geladen en wat een verstandige keuze is.

De VNG heeft 42 handreikingen gedaan aan alle gemeenten om ermee aan de slag te gaan. De notitie is erg beperkt. Het college moet worden gevraagd inzichtelijk te maken wat nodig is en wat verstandig is. Vervolgens kan worden nagegaan wat men bereid is daarvoor te betalen. De vraag is mevrouw Welten (VVD) niet helemaal duidelijk, maar ze denkt op een lijn te zitten met mevrouw Hendrickx. Duidelijk moet zijn wat de scenario's vragen. VVD spreekt nog niet uit voor welk scenario ze kiest, maar wel dat veiligheid belangrijk is. Wat VVD in antwoord op vraag 3 nog wil meegeven, is met name communicatie omtrent het vergroten van de weerbaarheid. Er moet tijdig worden gecommuniceerd en duidelijk worden aangegeven wat de rol van de gemeente gaat zijn, maar ook wat wordt verwacht van de bedrijven, de organisaties en de burgers. Daarvoor moeten wijkbijeenkomsten worden gehouden en moet worden benadrukt dat het bijwonen daarvan de veiligheid van eenieder ten goede komt. De kwetsbaren moeten optimaal worden beschermd. Er moet een beroep worden gedaan op de saamhorigheid. Er moeten separate avonden worden georganiseerd op scholen en 3

zorgorganisaties. Ook de daklozen moeten actief worden benaderd. Niemand moet bang worden gemaakt, maar er moet worden ingezet op de kracht van allen. De heer Huibers (Rosmalens Belang) sluit zich aan bij wat is gezegd door vorige sprekers. In antwoord op vraag 1 geeft hij aan dat maatschappelijke weerbaarheid van groot belang is. In scenario 2 wordt gekeken naar een plus op de maatschappelijke weerbaarheid en de programma's die al lopen. Daar zit een goed sleutelpunt. De gemeente investeert in het bevorderen van de leefbaarheid van de dorpen en wijken. Wat Rosmalens Belang betreft, mag dat nog meer. Hij sluit zich aan bij de interruptie over hoe dat er in de praktijk uitziet. De scenario's zijn nog erg abstract, maar Rosmalens Belang neigt naar scenario 2, omdat dit inzet op het aanhaken bij bestaande programma's en daarmee de leefbaarheid verder te versterken. Specifieke aandachtspunten zijn met name de communicatie die van essentieel belang is. Goed crisismanagement valt en staat bij goede communicatie. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) kan zich grotendeels vinden in de bijdrage van VVD, maar twijfelt tussen scenario 2 en scenario 3. De notitie is summier. Enige tijd geleden stond in de krant dat het Armoedefonds 10.000 pakketten via Bol.com heeft kunnen realiseren.

Omdat de gemeente niet kon zorgen voor vrijwilligers, heeft Bol.com hun medewerkers gevraagd die pakketten samen te stellen. Dat is een gemiste kans. Ook de 2300 ambtenaren hadden kunnen meehelpen om die pakketten te realiseren. Wellicht worden vrijwilligers onvoldoende gewaardeerd. Dat moet expliciet worden meegenomen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt zich af waarover wordt gesproken bij het bewust worden van de opgaven om maatschappelijke weerbaarheid inhoud te geven. In de veranderende context van de mogelijke crises en oorlogsdreiging staat de gemeente voor die opgave. Uit documentaires en rapportages over Estland, Letland en Litouwen blijkt hoe guur het kan worden en wat dan nodig is. De samenleving, met de gemeente als aanjager en regisseur, moet werk maken van het bewustzijn en bouwen aan en groeien in de maatschappelijke weerbaarheid van de wijken en dorpen. Men moet stap voor stap te werk gaan en dat begint bij scenario 1. Het is ieders uitdaging om van het college te verwachten dat men scherp en op gezette tijden terugkrijgt hoe de stappen vorderen en wat vanuit het rijk wordt verwacht aan nadere maatregelen. Er moet niet meteen worden gekozen voor scenario 3 of een projectorganisatie naast de ambtelijke organisatie. De heer Van Silfhout (Volt) kan zich in lijnen vinden in voorgaande bijdragen.

Maatschappelijke weerbaarheid is belangrijk en daarin moet worden geïnvesteerd voor elke soort dreiging die er kan zijn, maar vooral voor digitale dreigingen. Er moet een goed plan komen voor wat er gebeurt als telefonie niet meer werkt en mensen niet meer weten waar ze terechtkunnen voor informatie. Mensen moeten in hun eigen wijk of buurt kunnen ophalen waar ze terechtkunnen en waar ze de gemeente nog kunnen vinden, ook op papier. Wat Volt betreft moet de gemeente op dat vlak een plusje zetten op scenario 2. Met betrekking tot vraag 3 geeft hij aan dat maatschappelijke weerbaarheid ook zit in waar men naartoe gaat in een noodsituatie. Waar in Den Bosch kan men niet meer zijn bij hoog water? Zijn er plekken om mensen op te vangen? Volt wil de portefeuillehouder vragen te onderzoeken of met eenvoudige extra maatregelen kan worden gezorgd dat plekken sneller in staat zijn om mensen op te vangen. Er zijn veel snelle winsten te maken. Kan de wethouder dat in deze context meenemen of moet een andere motie worden ingediend? Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vindt de visie en de strategie passend en verstandig. Bosch Belang neigt naar scenario 2. Veiligheid is van zeer groot belang. Afhankelijk van de kosten en de inhoud van de plannen wil Bosch Belang dat wellicht nog bijstellen.

Aandachtspunten zijn het beschermen van kwetsbare inwoners, duidelijkheid over de rollen, prioriteren en het versterken van de netwerken. De heer El Amraoui (D66) constateert dat alle woordvoerders tot nu toe dit thema en de weerbaarheid serieus nemen en kan aansluiten bij alle premisses die zijn gesteld. Er moet specifiek 4

aandacht zijn voor de communicatie, niet alleen bij wat wordt opgesteld ongeacht het scenario dat wordt gekozen, maar ook ten tijde van een crisis. Wat wordt gedaan als telefoons niet meer werken? Zijn daar alternatieven voor? Het InnovatieLab heeft een LoRa-netwerk draaien. Wellicht kan dat worden opgeschaald om binnen de gemeentegrenzen te kunnen communiceren ten tijde van crises of een uitvallend wifi- of telefoonnetwerk. D66 neigt naar scenario 2 en ondersteunt de uitgangspunten, maar denkt dat extra middelen nodig zijn om er daadwerkelijk werk van te maken om tot de wijken en buurten door te dringen ten tijde van crises en het weerbaar maken van de gemeente zelf om continuïteit te kunnen garanderen. D66 ziet niet de noodzaak om veel middelen te investeren in een crisis die nu niet kan worden ingeschat. Estland, Letland en Litouwen grenzen aan een vijandig land dat hen wil innemen. Omdat Nederland dat niet heeft, lijkt een fysieke oorlog niet heel realistisch. De digitale infrastructuur is realistischer. Alle systemen werken op Amerikaanse technologie in een tijd waarin de trans-Atlantische relatie in verval raakt. Dat baart D66 zorgen.

Hoe kan de gemeente de continuïteit garanderen als veel systemen en middelen uit een land komen waarmee de relatie aan het verslechteren is? Hoe wordt omgegaan met dergelijke kwetsbaarheden? Worden daar plannen voor gemaakt? De heer Roovers (SP) denkt dat het terecht is dat hierover wordt gesproken gezien de situatie in de wereld en omdat de gemeente er qua maatschappelijke weerbaarheid slechter voorstaat dan tientallen jaren geleden. Een aantal belangrijke crises hebben het vertrouwen in elkaar en in de overheid een flinke knauw gegeven. Het gebrek aan maatschappelijke weerbaarheid is voor een groot deel toe te schrijven aan het feit dat de overheid zich steeds meer is gaan terugtrekken. Mensen kunnen niet meer op de overheid vertrouwen en vertrouwen de overheid voor een groot deel niet en vertrouwen elkaar daardoor ook steeds minder. SP heeft grote problemen met de filosofie achter de voorbereiding, namelijk dat men in een worstcasescenario in de eerste 72 uur niet van de overheid kan uitgaan. Mensen moeten zichzelf voorbereiden en noodpakketten aanschaffen. Dat is financieel niet voor iedereen mogelijk. Als maatregelen moeten worden genomen en daarover wordt richting de burgers gecommuniceerd, heeft de overheid een belangrijke rol om dat collectief te organiseren. SP heeft sterke voorkeur voor scenario 3.

Wat collectief kan worden georganiseerd, moet collectief worden georganiseerd. Spreker is het eens met de opmerkingen van de heer El Amraoui over de digitale onafhankelijkheid en weerbaarheid. De heer Van Hattem (PVV) vindt het stuk te vaag om tot een conclusie over de scenario's te komen. Er wordt gesproken over 'de maatschappelijke weerbaarheid', maar wat daaronder wordt verstaan, wordt in het hele stuk niet duidelijk gemaakt. Aan dooddoeners dat een samenleving waarin mensen omzien naar elkaar ook een veerkrachtige samenleving is, heeft niemand iets. Eerst moet helder worden opgeschreven wat de bedoeling is en waartoe dit moet leiden. Wat houdt samenwerking met de grote Brabantse steden, de provincie en de VNG in en op welke taken en rollen zit dat? Deze partners maken niet vanzelfsprekend onderdeel uit van de vaste veiligheidsstructuur. Gesteld wordt dat alle risico's moeten worden ondervangen als zich een incident voordoet, maar er worden ook systemen opgetuigd die juist risicogevoelig zijn. Hij heeft al gerefereerd aan de energietransitie en de verdergaande elektrificatie met de risico's van stroomuitval door netcongestie. De afhankelijkheid van het stroomnet wordt onevenredig groot. Een ander voorbeeld is wellicht nog prangender, namelijk het aanleggen van collectieve warmtenetten.

In Kiev zijn bijvoorbeeld veel problemen omdat de blokverwarming in flatgebouwen uitvalt als de collectieve warmtenetten worden aangevallen. Als moet worden voorkomen dat mensen in de kou komen te zitten, is het aanleggen van collectieve warmtenetten zeer onverstandig. Moet niet beter worden nagedacht over standalone voorzieningen waarmee mensen zelf hun huis kunnen verwarmen in plaats van dat ze afhankelijk worden van dergelijke gevoelige collectieve voorzieningen? Mevrouw Hoekstra (PvdA) spreekt ook namens GroenLinks. Zij moest opzoeken wat een LoRanetwerk was. Maatschappelijke weerbaarheid is een belangrijk en actueel vraagstuk. Hoe wordt ervoor gezorgd dat iedereen individueel is opgewassen tegen grote en ontwrichtende gebeurtenissen? GroenLinks-PvdA denkt daar niet lichtzinnig over. Terecht schenkt de notitie aandacht voor de kwetsbaarheid van sommige inwoners. De notitie schrijft subtiel toe naar scenario 2 en 5

dat is te prefereren gezien de context en de huidige situatie. Belangrijker is de vraag welke aandachtspunten men wil meegeven bij de discussienotitie. Het is belangrijk dat alle groepen daadwerkelijk worden bereikt en er aandacht is voor kwetsbare groepen. Dat zijn mensen die op meerdere vlakken kwetsbaar zijn en vaak bekend zijn. Bij communicatie en ondersteuning moet daarop actief worden ingezet. Onlangs stelde GroenLinks-PvdA vragen over het ondersteunen van bijvoorbeeld kleinschalige armoede-initiatieven naar aanleiding van het uitdelen van noodpakketten. Dit is een belangrijk aandachtspunt, want juist deze kleinschalige initiatieven staan in contact met inwonersgroepen die de overheid vaak niet meer vertrouwen en informatie van die overheid niet afwachten. Hoe worden daar sleutelfiguren voor ingezet? Bijvoorbeeld bij de energietoeslag is gebleken dat een groot bereik kan worden gerealiseerd door slim campagne voeren en het inzetten van de juiste sleutelfiguren. Dat zou ook hierbij moeten kunnen door in te zetten op slimme combinaties. Formele organisaties moeten worden betrokken, maar er moet ook contact worden gelegd met meer informele organisaties, kleine armoede-initiatieven, buurtvaders in De Kruiskamp, kerken, sportverenigingen, Buurtkamers en alle plekken waar mensen komen die afstand tot de overheid ervaren.

Gezien de beperkte middelen is het goed om in te zetten op de zelfredzaamheid van inwoners en om zelfredzame inwoners minder-zelfredzame inwoners te laten ondersteunen. Zo wordt de kracht van de samenleving optimaal benut. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) heeft al veel goeds gehoord in dit debat en sluit zich aan bij de opmerkingen van de heer Van Hattem. Omdat de notitie beperkt is, is het lastig om nu al voor een scenario te kiezen. Eerst moet duidelijk zijn waar het om gaat. Waar begint en eindigt de bevoegdheid van de gemeente? Wat is aan de gemeente? Wat is aan de Veiligheidsregio? Wat is aan het rijk? Welke netwerkpartners zijn er? Vervolgens kan worden nagegaan welke positie de gemeente heeft en welke keuzes kunnen worden gemaakt waarna aan de hand van scenario's kan worden bepaald wat belangrijk is voor de inwoners. Op basis van een dergelijke notitie kan het goede gesprek worden gevoerd. De VNG heeft in augustus 2025 een mooie handreiking uitgebracht met 42 punten waaraan gemeenten kunnen denken als zij moeten handelen in het geval van een calamiteit. Het is niet de vraag of dat gaat gebeuren, maar wanneer. De VNG-handreiking had wellicht een goed vertrekpunt kunnen zijn om met elkaar het gesprek te voeren. In het voorliggende voorstel gaat de eerste inzet vooral om de eerste 72 uur. Wat als het langer duurt? Ook dat scenario moet worden verkend.

Het voorstel gaat erg in op stroomstoringen, maar er kunnen ook andere zaken uitvallen. Waarom wordt dat niet ook verkend? Volgens de planning komt het college in 2028 met een plan, maar vandaag was in het nieuws dat maatregelen worden getroffen omdat de onrust aan de landsgrenzen toeneemt. Hopelijk is 2028 op tijd. Allen moeten de urgentie voelen om op korte termijn een beter beeld te krijgen van het hele speelveld en waar de verantwoordelijkheid van de gemeente begint en eindigt, zodat daarin keuzes kunnen worden gemaakt. De Bossche Groenen kijkt reikhalzend uit naar een vervolg op korte termijn op basis van een duidelijker stuk dan wat nu voorligt. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) kiest voor de kracht van de wijken om weerbaar te zijn. De kern van een sterke stad is het vermogen van de inwoners om op eigen benen te staan en tegen een stootje te kunnen. VOOR Den Bosch kiest voor scenario 2 en wil niet afwachten maar gericht verder bouwen aan de veerkracht van de stad. De stad is sterk en ademt het Bossche DNA uit. Men moet niet alles van bovenaf willen regelen, maar investeren in de enorme energie die al in de wijken zit. Er moet een stevige plus op de sociale structuur worden gezet. Maatschappelijke weerbaarheid betekent dat men samen een omgeving creëert waarin iedereen de kans krijgt om volwaardig mee te doen en men elkaars grenzen respecteert en beschermt.

Om die weerbaarheid te vergroten, heeft VOOR Den Bosch een aantal aanbevelingen. Er moet worden gefocust op de haarvaten in de gemeente en geïnvesteerd waar de sociale verbinding het hardst nodig is. Extra middelen moeten prioritair worden ingezet op de focuswijken, zoals de Hambaken of De Kruiskamp. Juist daar wordt het verschil gemaakt door de onderlinge banden tussen de bewoners te versterken. Omdat weerbaarheid niet kan worden uitgerold, maar moet groeien, moet ruimte worden gegeven aan burgerinitiatieven. Als inwoners zelf het voortouw willen nemen om hun buurt te versterken en mooier te maken, moet de gemeente naast hen staan en niet voor hen. De mensen in de frontlinie moeten worden versterkt. 6

De heer El Amraoui (D66) stelt dat specifiek wordt gesproken over crisissituaties, zoals vervuild drinkwater of een aanval van een buitenlandse staat. Is de heer Gersjes van mening dat daarvoor geen regie van boven of bepalend gezag nodig is om een crisis het hoofd te bieden? De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) sluit niet uit dat er regie moet zijn. Hij staat achter wat in de discussienotitie wordt voorgesteld, maar ook de kracht van de gemeenschap moet erbij worden gehaald. Er kan veel kracht worden gehaald uit de samenleving. De ene wijk zal minder hulp nodig hebben dan de andere wijk. De een zal makkelijker met een crisis kunnen omgaan en is beter voorzien dan de ander. Mevrouw Welten (VVD) denkt dat het goed is de kracht van de burger te gebruiken. Als er zwakkere en sterkere wijken zijn, is het dan niet nodig dat een overheid, zoals de gemeente, regisseert, verbindt en randvoorwaarden stelt om chaos te voorkomen en oog te hebben voor de zwakkere wijken? De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) onderschrijft dat en adviseert daar goed op te letten en daar rekening mee te houden. Misschien is het een aanvulling die nog niet in beeld was. Hij beveelt ook aan de wijkmanagers en Buurtteams als verbinders van de stad te versterken en na te gaan hoe ze getraind kunnen worden. Ook dat is kracht en een signaal om op een juiste manier te vertalen hoe deze acties moeten worden uitgezet.

Het moet gezamenlijk worden gedaan en de rollen moeten worden gepakt daar waar ze moeten liggen. Lokaal wordt de verantwoordelijkheid genomen, maar de landelijke ontwikkelingen worden scherp in de gaten gehouden. Zodra landelijk extra steun beschikbaar is of komt om de weerbaarheid van de burgers te vergroten, moet deze direct worden benut. Mevrouw Welten (VVD) hoort dat de heer Gersjes het landelijke afwacht. Is de heer Gersjes geen voorstander om voor de muziek uit te lopen en alvast met een aantal zaken te starten? De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) heeft gezegd de landelijke ontwikkelingen scherp in de gaten te houden. Dat is iets anders dan waar mevrouw Welten naar vraagt. Mevrouw Welten (VVD) reageert dat het specifieke van scenario 3 is, dat vooruit wordt gelopen en nu al actie wordt ondernomen en dat niet op het landelijke wordt gewacht. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) gaat erin mee als er andere signalen, ander beleid of andere richtlijnen komen vanuit de landelijke overheid. VOOR Den Bosch wil de ontwikkelingen afwachten en scherp in de gaten houden om alert te kunnen reageren als het aan de orde is. Reactie college Portefeuillehouder Mikkers is blij met de gevoerde discussie. Het is de bedoeling op basis van deze discussie een notitie op te stellen voor 2026, zodat er in 2026 een Plan van Aanpak ligt om in 2029 gereed te zijn. Daarbij worden twee sporen gebruikt.

Maatschappelijke weerbaarheid gaat over de kracht van de samenleving. Hoe wordt gezorgd dat de mensen worden gevonden, weerbaar worden gemaakt en netwerken op een goede manier worden benut? Mevrouw Hoekstra noemde voorbeelden van wat al wordt gedaan, zoals de wijkmanagers, gesprekken met woningbouwcorporaties, kleinere netwerken om leemtes in de samenleving beter op te pakken. Dat wordt al gedaan op basis van de aanbevelingen vanuit de VNG-handreiking. Dit gaat niet over het oplossen van een crisis, maar over de maatschappelijke weerbaarheid. De techniek daarachter is een taak van de Veiligheidsregio en de landelijke overheid. Daarvoor kunnen creatieve oplossingen in de stad worden benut. Het belangrijkste is dat de maatschappelijke weerbaarheid op een goede manier wordt ingezet. In de discussie is een aantal zaken naar voren gekomen, waarmee hij vooruitkan. Woordvoerders delen de visie rondom de kracht van de overheid. Scenario 1 geeft aan wat moet worden gedaan. Het grote verschil tussen scenario 2 en scenario 3 is of nu al veel eigen middelen moeten worden geïnvesteerd in een onzekere situatie zoals bijvoorbeeld noodsteunpunten. Scenario 2 is het slim volgen van wat op 7

rijksniveau gebeurt en dat zou moeten terugkomen in het voorstel van 2026. De gemeente Tilburg heeft er bijvoorbeeld voor gekozen wel die stap vooruit te zetten en daar € 5 miljoen voor te voteren. Medio 2026 wordt een notitie voorgelegd op basis van de onlangs vastgestelde bouwstenen. Richting de heer Van Silfhout meldt spreker dat noodopvang is geregeld, maar niet voor 162.000 mensen. Er zijn noodopvanglocaties voor als er iets gebeurt met een flatgebouw of een deel van een wijk, maar niet voor als er bijvoorbeeld een bom valt. Richting mevrouw Hendrickx geeft hij aan dat ontelbare scenario's denkbaar zijn. Omdat niet alles kan worden opgelost, wordt uitgegaan van de kracht van de samenleving. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) reageert op het voorbeeld van Tilburg dat € 5 miljoen beschikbaar stelt en gaat ervan uit dat daar een document of voorstel onder heeft gelegen. Het is lastig op basis van het voorliggende voorstel een inschatting te maken van wat verstandig is en of geld moet worden vrijgemaakt. Is het voorstel van Tilburg concreter? De Bossche Groenen ontvangt graag een concreter voorstel. Portefeuillehouder Mikkers heeft zojuist toegezegd een en ander concreter te maken in het plan dat in 2026 wordt voorgelegd. Het is van belang met welk perspectief naar de opgaven van de gemeente wordt gekeken.

Wil Den Bosch een grote stap vooruitzetten en zaken regelen die op rijksniveau nog niet zijn geregeld en waarvan de randvoorwaarden nog niet bekend zijn? Of wil Den Bosch volgen wat het rijk nu doet in de wetenschap dat een aantal zaken nog niet is geregeld? Scenario 2 stelt voor dat slim te doen in plaats van nu te investeren en op termijn mogelijk geld kwijt te raken. Tilburg heeft bijvoorbeeld gekozen noodpakketten voor iedereen te kopen, maar die discussie wordt niet in alle gemeenten gevoerd. Dat betekent dat Tilburg extra kosten maakt, terwijl het wellicht ook op een andere manier kan worden geregeld aangezien de VNG met de staatssecretaris en de minister in onderhandeling is over rijksmiddelen daarvoor. De heer Van Silfhout (Volt) reageert op het voorbeeld dat er een bom zou vallen. In andere landen, bijvoorbeeld Zwitserland, wordt daarvoor via een bouwbesluit iets geregeld voor de lange termijn. Er kunnen quick wins worden behaald door bijvoorbeeld parkeergarages onder het maaiveld te bouwen of het extra verstevigen van de onderste verdieping van een P&R-voorziening. Dergelijke kleine beleidsaanpassingen kunnen de samenleving fysiek weerbaarder maken. Kan daarnaar worden gekeken? Portefeuillehouder Mikkers antwoordt dat het capaciteit en middelen kost als het eigenstandig door de gemeente wordt gedaan, omdat het niet door de rijksoverheid wordt opgelegd.

De portee van scenario 3 is dat mogelijk kosten worden gemaakt voor zaken waarvan niet zeker is dat de gemeente daar kosten voor moet maken. Het gaat de heer Van Silfhout (Volt) om scenario's waarin niet veel extra kosten hoeven te worden gemaakt. Parkeergarages hebben nu bijvoorbeeld open wanden. Daar kan niemand schuilen. Kan niet heel veel winst worden behaald met kleine aanpassingen in het beleid, zonder de kosten erg te verhogen? Portefeuillehouder Mikkers herhaalt dat het dan de vraag is of men op lokaal niveau het inzicht heeft om dat op een goede manier te doen. Als in landelijke discussienotities helder wordt aangegeven dat het verstandig zou zijn parkeergarages te benutten en dicht te maken, dan is dat een ander gegeven. Als dat lokaal wordt bepaald, brengt dat een enorme verantwoordelijkheid met zich mee. Mevrouw Welten (VVD) hoort de portefeuillehouder spreken over "wanneer we duidelijkheid krijgen over de rijksmiddelen". Is er enig zicht op wanneer dat is? Kan de gemeente voorfinancieren en dat later terugvorderen als het rijk de (financiële) randvoorwaarden heeft bepaald? Portefeuillehouder Mikkers stelt dat de minister dat kan worden gevraagd, maar verwacht dat deze 'nee' zal zeggen. Het rijk wil zelf gaan over de uitgaven die het doet. Het is niet de 8

bedoeling dat de gemeente achteraf met een bonnetje komt voor een uitgave die al is gedaan. Het is niet bekend of en wanneer rijksmiddelen beschikbaar worden gesteld. In het huidige bestuursakkoord is niets opgenomen voor maatschappelijke weerbaarheid, behalve voor de versterking van buurthuizen. De samenwerking op B7-niveau is op basis van kennisuitwisseling. Hetzelfde geldt voor de VNG. Onder andere die handreiking is daarvan een voorbeeld. Ten aanzien van de preventieve maatregelen is het de vraag waar de gemeente als lokale overheid voor staat. Bij punt 1 is de visie gedeeld om niet zelf allerlei zaken te bedenken op de techniek, maar vooral te kijken hoe de samenleving in haar kracht kan worden gezet en daar een extra aanjagende functie op te hebben. Daarop wil hij bij voorkeur investeren. De heer El Amraoui (D66) heeft een vraag over digitale weerbaarheid en de afhankelijkheid van buitenlandse technologieën. Er worden cloudservices afgenomen. DigiD wordt verkocht aan een Amerikaans bedrijf. De gemeente is niet heel weerbaar op dat vlak.

Wordt daarmee rekening gehouden bij aanbestedingen zodat dat wordt ge-deriskt in plaats van dat nieuwe afhankelijkheden worden gecreëerd? Portefeuillehouder Mikkers meldt dat intern een programma loopt met betrekking tot de maatschappelijke weerbaarheid om na te gaan hoe weerbaar de gemeente is en of de activiteiten op een goede manier kunnen worden voortgezet. Bij de VNG zit een kenniscirkel om na te gaan hoe wordt omgegaan met het inkopen van ICT-systemen. Dat is nog niet vereist. Mevrouw Welten (VVD) slaat aan op het woord 'parkeergarage'. Is het mogelijk dat parkeergarages de redding worden voor de noodopvang? Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dit het geval is voor de heer Van Silfhout. Dit thema gaat niet over het oplossen van een crisis, maar om het klaarmaken van de samenleving voor crises. Dat is maatschappelijke weerbaarheid. Een crisis kan zich in allerlei vormen voordoen, zoals een pandemie, stroomuitval, grote klimaatwisselingen en dergelijke. De vraag is of de gemeente daarop is voorbereid en waarop de focus ligt om daar op een goede manier mee om te gaan. De insteek is het regisseren, klaarzetten van hulpverleners en zorgdragen voor kwetsbaren. Dat betekent dat een beroep wordt gedaan op de zelfredzaamheid van iedereen. De heer Van Hattem (PVV) had gevraagd naar de collectieve voorzieningen die een collectieve kwetsbaarheid vormen.

Dat valt binnen de eigen beleidskeuzes van de gemeente. De gemeente kiest er bijvoorbeeld zelf voor om collectieve warmtenetten aan te leggen. Hoe gaat de gemeente om met de eigen keuzes die worden gemaakt? Wordt in het kader van de maatschappelijke weerbaarheid nagedacht wat dergelijke keuzes betekenen als kwetsbaarheden of crises optreden waarvoor dit stuk is bedoeld? Volgens portefeuillehouder Mikkers wordt bij elk voorstel en bij elk besluit gekeken naar de risico's, bedreigingen en uitdagingen. Dat betekent dat de risico's worden gewogen en afwegingen worden gemaakt. Als bijvoorbeeld wordt nagegaan of moet worden gebouwd in een gebied waar kans is op hoogwater, moet een afweging worden gemaakt tussen de behoefte aan woningbouw en de kans op hoogwater. Dat is dagelijks werk binnen de gemeente. Mevrouw Hendrickx wijst op de watertoets waarmee het waterschap toetst of bouwplannen verstandig zijn en gaat ervan uit dat het college zich laat leiden door dergelijke adviezen. Portefeuillehouder Mikkers reageert dat de watertoets zeker wordt gedaan. Adviezen worden altijd gewogen. Bijvoorbeeld bij de Opera op de Parade adviseert de brandweer vaste stoelen te plaatsen in plaats van picknickkleedjes, maar daarmee wordt het gewenste effect onderuitgehaald en wordt ervoor gekozen dat risico te nemen en worden mitigerende maatregelen getroffen om het evenement door te laten gaan.

Zo worden ook voor collectieve risico's keuzes gemaakt.

9

De heer Van Hattem (PVV) vindt het te makkelijk om te zeggen dat die discussies moeten worden gewogen. Er moet een concrete lijn worden gekozen in de maatregelen die worden getroffen als bepaalde risico's zich voordoen. Als bijvoorbeeld wordt gebouwd in een laaggelegen gebied, moeten er extra noodvoorzieningen zijn of als wordt gekozen voor een collectieve warmteof stroomvoorziening, moeten er noodaggregaten zijn. Dat hoort hij niet terug in de beantwoording. Wat heeft deze notitie voor zin als wordt gezegd dat dergelijke afwegingen dagelijks worden gemaakt? Portefeuillehouder Mikkers is het eens met de heer Van Hattem en zo wordt ook gewerkt. De maatschappelijke weerbaarheid moet een rol worden gegeven. Dat betekent niet dat de gemeente vanaf het eerste moment voor iedereen kan zorgen, maar dat wordt uitgegaan van de zelfredzaamheid van wie dat kan in de eerste 72 uur. Wat voorligt is of de gemeente daarop is voorbereid, hoe daarnaar wordt gehandeld en welke investeringen daarop worden gedaan. Bij het nemen van risico's moeten zaken worden afgewogen en zijn soms mitigerende maatregelen nodig. Het is niet zo dat met deze notitie geen risico meer wordt gelopen. De heer Van Hattem (PVV) vindt het te vaag als steeds wordt gezegd dat wordt teruggevallen op het benutten van de kracht van de samenleving en dergelijke.

Wat wordt van de samenleving gevraagd als niet scherp wordt afgebakend wat gewenst is? Wat is de bedoeling? Is dit alleen bedoeld voor de eerste 72 uur? Portefeuillehouder Mikkers antwoordt dat dit in de uitwerking komt. Het gaat voornamelijk om het versterken van buurten en wijken. Wat gebeurt er in jouw straat? Weet je wie meer hulpbehoevend is en wat die nodig heeft? De gemeente weet niet alles. Mevrouw Hoekstra schetste het beeld rondom de energietoeslag en dat mensen moesten worden aangejaagd om deze aan te vragen, omdat de gemeente niet weet wat achter elke voordeur gebeurt. De maatschappelijke weerbaarheid speelt een belangrijk rol om te zorgen dat op wijk- en straatniveau, binnen de bekende netwerken, bekend is hoe mensen kunnen worden geholpen en ondersteund. Dat komt in de aangekondigde vervolgnotitie op basis van de voorliggende discussienotitie. De voorzitter concludeert dat reikhalzend wordt uitgekeken naar het in 2026 toegezegde stuk. 8.

Conceptmotie Verbod fatbikes – VVD De voorzitter licht toe dat VVD een conceptmotie voorlegt voor het invoeren van gebiedsverboden voor fatbikes. Het college heeft per brief gereageerd op dit concept. Mevrouw Welten (VVD) bedankt het college voor de brief met het collegestandpunt dat niet aan het verzoek in de motie kan worden voldaan. Desondanks heeft VVD de motie op de agenda laten staan. Bij het college bestaat de zorg om juridisch te worden teruggefloten, voor onvoldoende handhaving en de angst dat alternatieve fatbikes op de markt komen. De laatste twee zijn wat VVD betreft geen reden om geen gebiedsverbod in te voeren. VVD wil zich vooral richten op wat wel mogelijk is. Het mooie weer komt eraan, kinderen gaan weer buitenspelen op pleinen en genieten van onder andere de waterpartij op de Driesprong in Rosmalen. VVD houdt haar hart vast. De heer El Amraoui (D66) hoort dat VVD vreest voor alternatieven, maar deze zijn er al, namelijk fatbikes met dunne banden. Hoe gaat het voorstel daarmee om? Mevrouw Welten (VVD) wil graag haar betoog afmaken over waarom deze motie toch op de agenda staat en wat een gevolg zou kunnen zijn. Bij de Driesprong wordt gekeken naar een structurele oplossing door er een voetgangersgebied van te maken. VVD verwacht echter dat daar op korte termijn geen duidelijkheid over komt.

In Enschede staat een voorstel op de agenda om een gebiedsverbod in te voeren en dit in de APV te verwerken. Dat doen zij op basis van artikel 2 van de Wegenverkeerswet, die met als motief verkeersveiligheid, verkeershinder en overlast ruimte biedt om een gebiedsverbod in te voeren. Daarnaast bepaalt dit artikel dat deze aanvullende regels mede kunnen strekken tot het 10

voorkomen of beperken van door het verkeer veroorzaakte aantasting van het karakter of de functie van een gebied. De heer El Amraoui (D66) zegt dat de Wegenverkeerswet bepaalde voertuigcategorieën kent. Fatbikes zijn elektrische fietsen, waarmee een verbod in de APV onhoudbaar is. Hoe ziet mevrouw Welten dat? Mevrouw Welten (VVD) stelt dat de gemeente Enschede ook daar vooroploopt met een formulering die nu op de raadsagenda staat. Ook in Den Haag wordt gezocht naar een formulering voor deze categorie. Zij stuurt de stukken betreffende de formulering graag door. Uit onderzoek blijkt de overlast, de onveilige situaties en hoeveel ongelukken er al zijn gebeurd. VVD heeft deze zorg al vaker geuit. Er zijn veel redenen om maatregelen te treffen en te proberen om voorop te lopen en hetzelfde lef als Enschede te tonen. Wat aan de orde is, is het beperken van het gebruik van fatbikes binnen een specifiek gebied en op specifieke tijden, omdat deze voertuigen het karakter en de functie van sommige gebieden als verblijfs- en winkelgebied aantasten. De heer Roovers (SP) denkt dat veel partijen de aanname onder de notitie delen, namelijk dat fatbikes voor veel overlast en gevaarlijke situaties zorgen, maar dat het maken van juridisch onderscheid ingewikkeld is.

Is er iets op tegen om dat onderscheid niet te maken en deze maatregelen te treffen voor elektrische fietsen? In principe zijn de eigenschappen hetzelfde voor wat betreft de snelheid en de drukte van de gebieden die ermee te maken hebben. Is het probleem daarmee juridisch gezien dan opgelost? Mevrouw Welten (VVD) vindt dat nogal breed gericht. In het algemeen betreft dat een andere doelgroep. VVD wil zich voorlopig beperken tot de fatbikes. Waarom zou het in Den Bosch niet lukken als het in Enschede wel lukt? Met name de gebruikers van fatbikes zorgen voor onveilige situaties. De heer Roovers (SP) wijst erop dat het college in zijn brief heeft aangegeven dat het onderscheid niet kan worden gemaakt. Als goed werkgever kan de gemeente de handhavers niet met een onmogelijke boodschap wegsturen. Als het onderscheid niet kan worden gemaakt, kiezen de indieners dan voor een generieke maatregel op elektrische fietsen of voor geen maatregel? Mevrouw Welten (VVD) meent dat dat een keuze zou kunnen zijn, maar wil daar niet op vooruitlopen. Toen deze brief werd geschreven, was Enschede nog niet zo ver. De hoop is gevestigd op wat Enschede op de agenda heeft staan. De onderbouwing is op basis van een andere wet dan waarop het college heeft getoetst. Indieners zien daar een kans en richten zich specifiek op het fatbikegebruik.

De heer Van Silfhout (Volt) hoort veel over Enschede, maar heeft vernomen dat Enschede een construct met venstertijden onderzoekt omdat dat de enige manier is waarop zij wettelijk misschien een en ander kunnen regelen. Is dat wat mevrouw Welten voor zich ziet? Mevrouw Welten (VVD) antwoordt dat het gaat om een gebiedsverbod in de binnenstad tijdens bepaalde venstertijden. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of er met het voorstel venstertijden bijkomen. Mevrouw Welten (VVD) wil daar niet op vooruitlopen en stelt voor daarop terug te komen. Er zullen meer vragen zijn over wanneer het wel mogelijk is. Indieners hopen dat Den Bosch het voorbeeld van Enschede snel volgt en komen hier zeker nog op terug. De heer El Amraoui (D66) stelt voor, om onzekerheid weg te halen, dit voorstel in te trekken en af te wachten hoe het in Enschede wordt uitgewerkt en na te gaan of dat juridisch houdbaar is.

11

Mevrouw Welten (VVD) is daar geen voorstander van. VVD wil niet afwachten wat anderen doen, maar wil actie ondernemen als de mogelijkheid zich aandient. Mevrouw Hoekstra (PvdA) constateert dat in de motie drie specifieke gebieden zijn benoemd. Bestaat daarmee niet het gevaar voor een waterbedeffect en dat het elders erger wordt? Mevrouw Welten (VVD) meldt dat die keuze bewust is gemaakt. De genoemde gebieden zijn kwetsbaar. Daar wordt intensief geracet door fatbikes. De fatbike wordt zeker niet uitgebannen. Volgens mevrouw Hoekstra (PvdA) zijn er veel andere plekken waar de overlast van fatbikes ook enorm is. Een halfjaar geleden werd veel bericht over overlast van fatbikes in het Beatrixpark. Waarom wordt dat gebied niet in de motie genoemd? Mevrouw Welten (VVD) antwoordt dat het juist om de concentraties gaat. Daarmee wordt niet gezegd dat op andere plekken geen overlast is. Er moet ergens worden begonnen. Mevrouw Hoekstra (PvdA) wees al op het waterbedeffect. Fatbikes verdwijnen niet met het verbieden ervan in bepaalde gebieden en zullen vervolgens elders meer overlast veroorzaken. Hoe ziet mevrouw Welten dat? Mevrouw Welten (VVD) realiseert zich dat ze op andere plekken zullen gaan rijden, maar die zijn mogelijk minder kwetsbaar. Bijvoorbeeld op de Zandzuigerstraat is meer ruimte om sneller te rijden, maar over een pleintje sjezen is een ander verhaal.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt het een goed voorstel. In 2018 was een meerderheid voor een voorstel van De Bossche Groenen om te komen tot een snorfietsen- en scooterverbod in de binnenstad, omdat allen zagen dat het voor het winkelend publiek hinderlijk was om in een voetgangerszone dergelijke grote snelheidsverschillen te hebben. In het verlengde daarvan is het logisch om te kijken naar een verbod voor elektrische fietsen. De Bossche Groenen is genegen om na te gaan of alles wat hard gaat kan worden uitgebannen in voetgangerszones. Fatbikes zijn geen fietsen, maar snelverkeer. De suggestie van de heer Roovers om het breder te trekken naar alle elektrische fietsen, is niet vreemd. De voetgangers hebben last van de snelheid waarmee elektrische fietsers voorbijkomen, of dit nu een snorscooter is of een elektrische fiets doet er niet toe. Wat De Bossche Groenen betreft wordt geen onderscheid gemaakt, maar moet worden gekozen voor een maximumsnelheid zodat voetgangerszones een fijne verblijfsplek blijven. Nu staat de leefbaarheid ernstig onder druk. De Bossche Groenen steunt het verzoek om hiermee door te gaan, in tegenstelling tot het advies van het college. Een aantal gemeenten is bezig om stappen te zetten. Natuurlijk is het spannend, maar Den Bosch hoeft niet altijd het braafste jongetje van de klas te zijn.

Als meer gemeenten dit gaan doen, volgt er wellicht jurisprudentie op basis waarvan het mogelijk is. De Bossche Groenen stelt voor mee te bewegen met een van de grootste ergernissen van de inwoners en te proberen dit op te lossen. De Bossche Groenen is voor het voorstel. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) stelt dat de risico's van fatbikes in drukke gebieden groot en erkend zijn. Landelijke wetgeving laat te lang op zich wachten. Andere steden nemen hun verantwoordelijkheid. Bossche actie is terecht. Bosch Belang sluit zich aan bij de suggestie van De Bossche Groenen en SP om het breder te trekken en te zorgen dat markten en pleinen rustig en goed begaanbaar zijn voor de voetgangers. De heer Roovers (SP) bedankt de indieners voor het initiatief en wil constructief meedenken. Het is een probleem dat veel partijen onderkennen: veel overlast, veel gevaarlijke situaties. Omdat de handhavers met een werkbare opdracht op pad moeten worden gestuurd, moet het juridisch houdbaar zijn. Het college geeft aan dat geen onderscheid kan worden gemaakt tussen fatbikes en elektrische fietsen. In beide gevallen gaat het over het op sommige plekken verbieden van elektrisch versneld verkeer. In de APV zijn gebieden beschreven die op marktdagen verboden zijn voor fietsers. SP stelt voor elektrische fietsen in die gebieden permanent te 12

verbieden en van daaruit te kijken of die gebieden moeten worden uitgebreid. Dat maakt het voorstel juridisch houdbaarder en dan worden de problemen die de indieners beschrijven voor een deel ondervangen. Niet alle problemen rondom fatbikes kunnen in de APV worden opgelost. De heer Van Silfhout (Volt) ziet in de leefomgeving dat het misgaat. Het doet wat met het veiligheidsgevoel van mensen. Het lijkt soms wel een slagveld. Iedereen heeft er een mening over. Vaak zijn ze illegaal. Als het ene type wordt verboden, komt er weer een ander type van over de grens. Het gaat veel te hard. Eigenlijk gaat het in de kern om asociaal gedrag in een geïndividualiseerde samenleving. De voorgestelde oplossing is niet te handhaven. Het levert extra belasting op van de zorg- en hulpdiensten door ongelukken. Het zijn vaak willekeurige passanten die de dupe zijn. Het zijn met name jongeren die de veiligheid van hun handelen niet goed doorzien. Het moet echt worden verboden: vuurwerk afsteken tijdens de jaarwisseling. Dat is op veel punten zeer vergelijkbaar met de problematiek rondom veel te hard rijdende elektrische fietsen op plekken waar dat niet gaat. Het gaat niet stigmatiserend over de fatbike, want het is breder dan dat, maar er zijn verschillen. Bij het vuurwerkverbod was er een wettelijk kader op basis waarvan beslissingen konden worden genomen.

Dat wettelijk kader ontbreekt volledig als de voorgestelde richting van de indieners wordt gevolgd. Daarnaast waren het juist de indienende partijen die het hardste riepen: 'Als het niet te handhaven is en niet uitvoerbaar is, moeten we het niet willen.'. Gisteren zei een wijs man nog dat als één gemeente in Nederland iets gaat doen, niet alle gemeenten het gelijk moeten willen overnemen. Dat was de heer Mees van Leefbaar 's-Hertogenbosch. Als dit wordt gedaan, voelt Volt meer voor het voorstel van de heer Roovers, namelijk om het breder te trekken naar elektrische (snor)fietsen, zodat het wettelijk houdbaar is. Voor het aanpakken van asociaal gedrag moet niet heel stigmatiserend alleen de fatbike worden aangepakt. Het probleem is dat er veel hardrijdende voertuigen zijn waar dat niet past. Daar moet iets aan worden gedaan. De heer Al Amraoui (D66) kan voor een groot deel aansluiten bij de bijdrage van de heren Roovers en Van Silfhout. Het voorliggende voorstel is niet uitvoerbaar, juridisch wankel en lost geen problemen op. Wat breed wordt gevoeld, is de noodzaak om iets te doen aan het huftergedrag dat mensen vertonen en in dit geval fatbikebestuurders.

Wat D66 betreft is meer te zeggen voor een verbreding of verdieping van die hufteraanpak om vooral ongewenst gedrag te voorkomen in plaats van op basis van willekeur bepaalde type fietsen proberen uit te bannen en vervolgens te concluderen dat het verbod niet houdbaar is. Hoe wordt dan omgegaan met handhaving en dergelijke? D66 steunt het voorliggende voorstel niet. Zijn de indieners te bewegen tot een breder concept? De heer Huibers (Rosmalens Belang) denkt dat allen het eens zijn met het nut en de noodzaak van een aanpak en beluistert twee grote lijnen daarin: de aanpak van huftergedrag en de aanpak van grote snelheidsverschillen in bepaalde gebieden. Daar is een bepaalde uitvoerbaarheid bij aan de orde. Een aantal raadsvergaderingen geleden was men vol lof over de boa's. Rosmalens Belang wil bewaken dat zij met de juiste gereedschappen en opdrachten op pad worden gestuurd. Moet een verbod alleen gelden voor fatbikes of ook voor skinnybikes en dergelijke? Het zou waardevol zijn als juridisch wordt getoetst of de motie beter uitvoerbaar is als een verbod wordt verbreed naar alle elektrische fietsen. Dat geeft Rosmalens Belang meer comfort om voor deze motie te kunnen stemmen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt hoe Rosmalens Belang aankijkt tegen de situatie bij de Driesprong als het mooi weer is.

Moeten dan politiemeldingen worden gedaan? De heer Huibers (Rosmalens Belang) denkt dat ook de heer Gersjes weet dat Rosmalens Belang al tijden flink aandringt op een voetgangersgebied. Onlangs is een motie aangenomen voor een onderzoek waarmee het college voortvarend aan de slag is. Daar moet zeer zeker mee aan de slag worden gegaan.

13

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt of het dan niet goed zou zijn om de voorliggende motie aan te nemen, omdat er dan een gebiedsverbod komt. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vraagt zich af of met een motie die op een paar punten rammelt, deze zomer al een dergelijk gebiedsverbod van kracht is. Daarom pleit hij ervoor het college op zeer korte termijn te vragen om een juridische toets zodat, bijvoorbeeld met de suggestie om het breder te trekken met elektrische fietsen, het wel haalbaar wordt. Mevrouw Welten (VVD) maakt uit het betoog van de heer Huibers op dat Rosmalens Belang voor de motie is, als deze juridisch haalbaar is. De heer Huibers (Rosmalens Belang) bevestigt dat. Daarmee krijgen de boa's een uitvoerbare opdracht. Hij begrijpt de overwegingen van de indieners, maar wil het, net als De Bossche Groenen, breder trekken door ook naar de grote snelheidsverschillen te kijken. Daar moet zo snel mogelijk mee aan de slag worden gegaan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) memoreert dat de raad meerdere keren heeft uitgesproken dat fatbikes zorgen voor groeiende verkeersonveiligheid, een toename van het aantal (bijna)ongelukken en op tal van plekken leiden tot intimiderende sferen waar ze roekeloos gedrag aan de dag leggen.

De burgemeester noemde fatbikes enkele maanden terug een 'dramaproduct' en voegde daaraan toe dat het voor de politie dweilen met de kraan open is. Burgemeester Bleker van Enschede heeft daarom een drastische stap gezet en legt de raad op 9 maart a.s. een fatbikeverbod voor de binnenstad voor. In dat voorstel staat dat het wenselijker zou zijn als er een landelijke oplossing komt voor deze problematiek, maar dat vanuit het rijk geen passende oplossing wordt geboden en dat niets doen geen optie is. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of volgens Leefbaar 's-Hertogenbosch de probleemdefinitie het asociale gedrag of de fatbike an sich is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) antwoordt dat dit de combinatie is van de fatbike, asociaal gedrag, het groepsgedrag en zich nergens iets van aantrekken. De heer Van Silfhout (Volt) denkt dat een grote kern in het asociale gedrag zit. Hoe wordt dat met de voorliggende motie veranderd? De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) meent dat dat niet met deze motie lukt. Naar aanleiding van het raadsvoorstel in Enschede zullen Leefbaar 's-Hertogenbosch en PVV op korte termijn een initiatiefvoorstel voorleggen om te komen tot een fatbikeverbod in de binnenstad en op de Driesprong. Hij onderschrijft wat mevrouw Hoekstra zei dat het op meerdere plekken aan de orde zou moeten zijn.

De heer Van Silfhout (Volt) hoorde de heer Mees van Leefbaar 's-Hertogenbosch in het debat van gisteren zeggen dat beter in het land kan worden nagegaan hoe iets dergelijks valt en werkt voordat in Den Bosch aan de slag wordt gegaan, maar nu wordt gelijk tot actie overgegaan omdat één gemeente iets doet wat juridisch waarschijnlijk lastig gaat zijn. Hoe kijkt de heer Kagie daarnaar? De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt dat altijd kan worden afgewacht totdat anderen ermee komen, maar in dit geval spreekt het raadsvoorstel in Enschede aan en voldoet het aan het beantwoorden van de problematiek. Nog in deze periode komt in Den Bosch een initiatiefvoorstel op tafel te liggen dat door de opvolgers van mevrouw Welten en van spreker in goede banen zal worden geleid. In het raadsvoorstel van Enschede worden de vele kanttekeningen scherp geduid en deze worden overgenomen.

14

De heer El Amraoui (D66) is in verwarring geraakt omdat bij de bespreking van de voorliggende motie een initiatiefvoorstel wordt aangekondigd. Heeft het eventueel aannemen van de motie invloed op het initiatiefvoorstel? De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft in de afgelopen dagen kennisgenomen van het Enschedese raadsvoorstel en heeft daarover contact gehad met collega's in Enschede. Daar liggen kansen die moeten worden gepakt en dan gaat de voorliggende motie voor 3 maart a.s. van tafel. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) staat er positief tegenover om na te gaan of kan worden gekomen tot het uitbannen van snelle fietsen in wat voor vorm dan ook. Zou dat niet breder moeten worden getrokken? Het uitsluiten van één groep is juridisch zwak. In de binnenstad vertonen ook andere snelle fietsen hetzelfde hinderlijke gedrag. De rust, de veiligheid en de leefbaarheid moeten terugkeren in de stad en dat wordt bereikt door alle snelle fietsers eruit te halen. Hoe staan indieners daar tegenover? De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) meldt dat het initiatiefvoorstel zich concentreert op fatbikes. Er zijn altijd andere groepen te benoemen, zoals elektrische bakfietsen. Er moet nu werk worden gemaakt van het vraagstuk dat de afgelopen twee à drie jaar al veelvuldig is benoemd en waarover raadsuitspraken zijn aangenomen.

Het raadsvoorstel in Enschede is niet zomaar uit de kast getrokken, maar daar is onderzoek aan vooraf gegaan. Het risico bestaat dat men door de rechter op de vingers wordt getikt, maar soms moeten grenzen worden opgezocht. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) weet nu niet meer waarop hij zich moet richten. Als de motie van tafel gaat, hoeft er niet langer over te worden gediscussieerd. Mevrouw Welten (VVD) realiseert zich dat er veel vragen zijn en er onzekerheid is over de uitvoerbaarheid. Misschien moet het daarom in een initiatiefvoorstel worden gegoten waarin meer informatie kan worden verstrekt. Dan wordt deze motie aangehouden en wordt eerst het initiatiefvoorstel besproken, zodat alle vragen beantwoord zijn. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) reageert op de brief van het college en de conceptmotie. Het college heeft zorgvuldig gekeken, maar is erg voorzichtig. Er zijn goede en slechte fatbikers, maar de meeste fatbikers zijn storend. Soms moet men het lef hebben om het juridisch te laten gaan en de APV aan te passen. Hij herinnert zich een initiatief in Amsterdam met de bierfiets waar haken en ogen aan zaten. Veel inwoners en bezoekers hebben hinder van fatbikes in de Hinthamerstraat, de Visstraat, de Parade, de Markt of Rosmalen en de sfeer wordt verstoord door de snelheid van snelle fietsen. Men moet goed uitkijken om niet omver te worden gereden.

Als er een ongeluk gebeurt, heeft men liever een APV die niet zo had mogen worden ingevuld dan een kind dat door een ambulance moet worden opgehaald bij de Driesprong in Rosmalen. VOOR Den Bosch is voor een gebiedsverbod, maar de boa's moeten een instrument krijgen waarmee ze kunnen handhaven. VOOR Den Bosch steunt de motie, maar is in verwarring door het initiatiefvoorstel. De heer Van Hattem (PVV) zal het initiatiefvoorstel mede indienen, mede gezien de brief van het college dat veel te terughoudend, te voorzichtig en te slap is. Het tuig dat op fatbikes straten onveilig maakt, moet veel harder worden aangepakt, ook voor hun eigen veiligheid. In het raadsvoorstel in Enschede wordt gesproken over een hufteraanpak waarin de aanpak van asociale fatbikerijders wordt meegenomen. Is het in Den Bosch geen tijd voor een hufteraanpak om fatebiketuig harder te kunnen aanpakken? Juridisch passende mogelijkheden waren in 1897 al een probleem toen het muilkorfarrest is neergelegd en toen ging het erover of een maatregel in de APV wel past binnen het legaliteitsbeginsel. Destijds was het niet mogelijk omdat het buiten de gemeentelijke bevoegdheden ging op het gebied van strafopsporing.

Als in de APV wordt geregeld dat het binnen de gemeentelijke bevoegdheden past, zoals Enschede dat lijkt te gaan doen, is het op een gelegaliseerde manier gedaan en ligt er wetgeving waar de gemeente over gaat en kan het worden aangepakt. Met een aanpak door boa's hoeft de politie niet te worden 15

belast. Wat PVV betreft worden extra boa's ingezet en aangenomen indien nodig. In Enschede speelt een aantal zaken. Wat ziet de portefeuillehouder voor mogelijkheden? De binnenstad in Den Bosch is bijvoorbeeld geen voetgangerszone, maar zou dat wel kunnen worden met uitzonderingen op bepaalde tijden voor normale fietsers en noodzakelijk verkeer. Het is ook mogelijk om het gedrag van de dader aan te pakken. In de Enschedese notitie werd ook gesproken over de mogelijkheid van een aanvullende overlastbepaling in de APV. Tot die mogelijkheid wordt niet overgegaan, omdat een rijverbod effectiever wordt geacht. Eventueel zou dat in Den Bosch een optie kunnen zijn. Heeft het college dat overwogen? Met inbegrip van de maatregelen hoopt PVV dat de overlast van fatbikes harder kan worden aangepakt. De voorzitter meldt dat de portefeuillehouder niet aan het woord komt. De initiatiefnemer sluit af met een korte reactie. De heer Van Hattem (PVV) heeft gereageerd op de brief van het college die is geagendeerd. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) is het eens met de motie. Ten aanzien van de fatbikes refereert hij aan een unaniem aangenomen motie van oktober 2025 waarin wordt gesproken over de Driesprong als voetgangersgebied. Daar gelden dan ook regels voor elektrische fietsen en dergelijke. Den Bosch hoeft niet altijd het braafste jongetje van de klas te zijn en zou eraan moeten beginnen.