2025-11-24 Commissie Bedrijvigheid concept

Commissie BEDRIJVIGHEID Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

24 november 2025 Raadzaal M.A.J.T. Korver-van Weegberg mr. drs. R. van der Meer drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, ir. J.M. van Boxmeer, M. Claessen, A.M. Cremers, J.J.M. Gersjes, L.A.J. van Griensven, T.A.J. Heijmans, A. Hernández, L. Holterman, mr. drs. N.M.C. Huijbrechts RO CIA, H.J.M. Kitslaar, J.M. Klerks, J. Kouwenberg, W.M. van de Leemput, H.J.M. Mees, REV H.W. Pennings, mr. S.J.M. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, P.J. Romijn, D.G.G. Scholten, mr. C.H.A. van den Wildenberg mr. M.A.B. van der Sloot

Afwezig:

S.J.A. Elders BA, W. de Groot MSc, W.B.G. Hoeben, B.B.G.M. van den Hoven, M. Janssen, M.P. Kagie, R.T.P.M. Koolen, E. Samshuijzen en C.K.J. Visscher

Verslaglegging:

J. Beaumont, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering en heet allen welkom. Er is bericht van verhindering van de fractie van de SP, de heer Van den Hoven wordt vervangen door de heer Gersjes, de heer Kagie door de heer Mees, en de dames Claessen en Huijbrechts sluiten iets later aan. Er is een rondvraag ingediend door De Bossche Groenen. De wethouder kan echter niet aanwezig zijn dus deze rondvraag wordt schriftelijk afgedaan. Wel kan deze worden toegelicht, eventuele vervolgvragen zullen ook schriftelijk afgedaan worden.

2.

Vaststellen van de agenda De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bedrijvigheid van 30 oktober 2025 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en de lijst van openstaande moties Het college stelt voor motie 13 als afgedaan te beschouwen. De heer Van Boxmeer (De Bossche Groenen) vraagt of mevrouw Claessen hier nog iets over mag zeggen. De voorzitter zegt dat alleen nu of schriftelijk van tevoren iets over de moties kan worden gezegd. Wil De Bossche Groenen deze motie aanhouden? De heer Van Boxmeer (De Bossche Groenen) weet dat op dit moment niet. De voorzitter zegt dat in dat geval de motie als afgedaan wordt beschouwd. De lijst van openstaande moties en de lijst van toezeggingen worden vastgesteld.

5.

Werkplanning De heer Romijn (PvdD) vindt de evenementenvisie heel belangrijk. Komt die nog? De voorzitter begrijpt dat het nog niet bekend is wanneer die visie in de commissie komt.

1

De werkplanning wordt voor kennisgeving aangenomen. Raadsvoorstellen 6.

Project Archiefbewaarplaats naar uitvoeringsfase Structuurfonds Mevrouw Klerks (Volt) zegt dat deze gemeente historie ademt. Het archief is het fysieke bewijs. Het is het geheugen en evengoed het geweten van deze gemeente. In januari 2024 is uitvoerig in de raad besproken waarom er een nieuwe archiefbewaarplaats moest komen en is de planfase unaniem goedgekeurd. Voor Volt staan die uitgangspunten nog steeds overeind en dit raadsvoorstel sluit daar volledig op aan. Zij ziet graag een investering in een volledig en toegankelijk e-depot. Hier wordt al sinds 2021 aan gewerkt, staat in het voorstel, maar hier wordt verder in het raadsvoorstel niet over gesproken. Bij een verhuizing hoort opnieuw inventariseren en wat haar betreft is dat een uitgesproken kans om sneller te digitaliseren. In hoeverre is het digitaliseren van het gehele archief een uitgangspunt? Is hierbij samenwerking gezocht om het archief toegankelijk te houden voor inwoners en geïnteresseerden? De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) kan goed met dit voorstel leven. Het goed archiveren van de geschiedenis is belangrijk en ook om het als leidraad te gebruiken voor toekomstige beslissingen. Risico’s als netcongestie, omgevingsvergunning en stikstof zijn allemaal van toepassing maar dat geldt evengoed voor andere bouwprojecten. Hij kan hiermee akkoord gaan. De heer Peters (PvdA) spreekt mede namens GroenLinks.

Hij zegt dat het goed is dat op zoek is gegaan naar een nieuwe locatie voor het archief nu op de oude locatie veel betaalbare woningen gebouwd gaan worden. Bij de risico’s staat wel dat de bouw mogelijk niet op tijd rond kan komen en daardoor ook de woningbouw op de Bloemenkamp vertraging oploopt. Met de huidige woningnood wil hij alles op alles zetten om dat te voorkomen. Is ook gekeken naar tijdelijke oplossingen voor het archief zodat de ontwikkelingen op de Bloemenkamp niet stil hoeven komen te liggen? Het is een goede kans om het erfgoed beter te bewaren door verdere stappen te zetten in digitalisering van het archief. In andere gemeenten is het al mogelijk om digitaal archiefstukken in te zien. Middels dataonderzoek geeft dat ook meer inzicht in het verleden. Voor een toonaangevende datastad met een dergelijk rijk verleden zou dat ook voor Den Bosch moeten gelden. Eerst zal de verhuizing moeten gebeuren maar wellicht is dit wel een kans voor op de langere termijn. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat het raadsvoorstel voor dit project bijna € 8 miljoen aan extra jaarlijkse exploitatiekosten met zich meebrengt terwijl cruciale informatie nog ontbreekt. Ondanks wettelijke verplichting tot archiefbeheer roept dit voorstel serieuze vragen op over financiële zorgvuldigheid, risico’s en besluitvorming.

De investeringskosten zijn binnen een jaar gestegen van € 5,6 naar € 7,8 miljoen. Dit wordt toegeschreven aan indexatie, advieskosten en extra eisen maar er is geen overtuigende onderbouwing waarom die stijging niet eerder voorzien was. Bovendien zijn de jaarlijkse exploitatiekosten nog onzeker. De raad wordt gevraagd een besluit te nemen zonder volledig inzicht in de financiële consequenties. Een projectdossier is voor een dergelijk project verplicht maar dat ontbreekt. De raad kan nu geen gefundeerde risicoafweging maken. Netcongestie, stikstof, flora en fauna, en vergunningstrajecten vormen aanzienlijke risico’s en de voorgestelde beheersmaatregelen zijn vaag en procedureel. Er worden geen harde garanties of financiële doorrekeningen gegeven. Een heroverweging van alternatieve locaties of intensivering van samenwerking met het BHIC ontbreekt. Het voorstel is dus prematuur. Hoe kan de raad er nu zeker van zijn dat dit voorstel bestuurlijk en financieel verantwoord is? De heer Ploegmakers (CDA) is blij dat er een definitieve oplossing komt voor het archief en dat gekozen is voor de locatie in Empel. De stichtingskosten zijn behoorlijk opgelopen, de wethouder zal daar vast op ingaan. De exploitatie is ook behoorlijk opgelopen. Hij hoopt dat dit snel gerealiseerd wordt. Mevrouw Hernández (50PLUS) ziet het grote belang van een toekomstbestendige bewaarplaats voor het archief.

Zij begrijpt dat de huidige locatie van het archief nu plaatsmaakt voor woningbouw en dat is een heel belangrijke meerwaarde in een tijd waarin betaalbare woningen hard nodig zijn. De investeringskosten zijn in een jaar tijd fors gestegen, dit soort 2

ontwikkelingen zou het college eerder met de raad moeten delen. Ook de jaarlijkse exploitatiekosten lopen flink op maar zijn nog niet definitief. Er moet voor gewaakt worden dat er overschrijdingen komen. Zij is positief over dit voorstel maar blijft scherp letten op de kosten. De heer Van Griensven (PVV) vindt het belangrijk dat het Bossche archief goed bewaard wordt. De kosten zijn flink opgelopen en hij hoort graag van de wethouder waar dat nu aan ligt. Heeft het college al zicht op eventuele verdere verhogingen? Is er een plafond ingesteld? Waarom zijn de stikstofrisico’s van de woningbouw nog niet concreter in beeld gebracht? Hij hoopt dat het een mooi pand wordt. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) zegt dat niet alle projecten van het Structuurfonds complex zijn en dit project ook niet. Het archief moet echt naar een toekomstbestendige plek en hierdoor wordt ook woningbouw in de Bloemenkamp mogelijk gemaakt, wat hij heel belangrijk vindt. Ook hij is voor een strakke kostenbewaking. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) ziet ook het belang van het verplaatsen van het archief. Dat ook verder kan worden gegaan met de geplande woningen is ook heel belangrijk. Er is al veel gezegd en zij wacht de antwoorden van de wethouder af over de kostenstijgingen. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vindt een goed archief ook heel belangrijk.

Hij hecht erg aan erfgoed en alles wat daarmee samenhangt en dat kan niet zonder een goed archief. Jammer dat dit niet in de buurt van het Groot Tuighuis kan komen want nu moeten mensen op en neer gaan sjouwen met archiefstukken. De motivatie van het projectdossier laat te wensen over, bij complexe projecten kijk je immers naar alternatieven en dat is wel gebeurd maar had hier beter tot uiting kunnen komen. Naar kosten moet je altijd kritisch kijken. Het lijkt er ook wel op dat hoe langer dit duurt des te hoger de kosten worden. De inflatie blijft stijgen dus snel aan de slag nu. De heer Romijn (PvdD) sluit zich grotendeels aan bij de vorige sprekers. Eerder stemde hij al in met de locatiekeuze dus ook nu geen bezwaar. Hij deelt de zorgen over de stijgende kosten. De heer Cremers (D66) is blij met het voorstel. Volgens hem is er voldoende informatie om met het voorstel te kunnen instemmen. Hij leest dat er onvoldoende synergievoordelen zijn om het AB-depot in Cromvoirt te integreren in het gebouw. Dat is jammer maar wellicht kan dat in de toekomst wel. De heer Van Boxmeer (De Bossche Groenen) deelt de lijn die hij heeft gehoord en is ook kritisch op de kosten. Hij hoopt ook dat een slag gemaakt wordt in de digitalisering. Reactie college Wethouder Van der Sloot erkent het belang van erfgoed eveneens.

Zij wijst op het draakje op het stadhuis dat ook zo mooi zei: wie oog heeft voor het verleden ziet scherper wat de toekomst nodig heeft. Hier is eerder over gesproken. Er liggen veel belangrijke documenten in het archief die de gehele gemeente raken en die moeten wettelijk gezien ook op een goede manier beschermd worden. Het college komt hier met nog meer spoed mee naar de raad vanwege de woningbouwplannen op de Bloemenkamp. Er is geen mogelijkheid voor een tijdelijk archief en dat heeft te maken met de wettelijke eisen die aan een archief worden gesteld. Wat vandaag met elkaar wordt besproken, wordt waarschijnlijk niet op papier opgeslagen maar digitaal. Den Bosch loopt ook voorop met het e-depot, in vergelijking met andere gemeenten in het land. Op dit moment worden de rechterlijke archieven van Empel en Engelen gedigitaliseerd dus hier wordt al aan gewerkt. Er wordt goed gekeken naar wat op papier en wat digitaal opgeslagen wordt. Mevrouw Klerks (Volt) vraagt of ook samengewerkt wordt met andere depots om de vindbaarheid makkelijker te maken. Wethouder Van der Sloot zegt dat er een goede samenwerking is tussen de archieven in het land om te bekijken hoe het makkelijk toegankelijk kan zijn. Soms worden archieven ook geraadpleegd ten aanzien van ruimtelijke vragen. Dat moet op een goede manier op elkaar aansluiten en er is dan ook provinciaal contact hierover.

Dit is het eerste project dat onder het 3

regime complexe projecten valt. Het college gaat hier graag in mee. De raad kan zodoende continu het dossier inzien en hopelijk is dat een goed voorbeeld. Dit kan aangeleverd worden vanaf januari want het format is er nu pas. Zij wilde niet wachten met dit voorstel tot januari want dat zou weer een risico zijn voor de woningbouw. Zij informeert de commissie hier in januari graag over. Misschien komen er nog andere complexe projecten aan en dan is dit een mooi oefenproject. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt waarom er geen projectdossier is. Er moet toch iets zijn waarop teruggevallen kan worden? Wethouder Van der Sloot zegt dat de raad in 2024 een besluit hierover heeft genomen. De raad heeft toen gekozen uit een aantal scenario’s en gekozen is voor nieuwbouw in Empel. In januari zal er dus niets verrassends te zien zijn. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) meent dat er voor ieder project toch een dossier is waarin je terug kunt kijken. Dat hoort toch bij een project? Wethouder Van der Sloot zegt dat de raad een eigen besluitvorming heeft en daarnaast zitten er natuurlijk ook berekeningen vast aan zo’n voorstel en is gekeken naar het ruimtelijke verhaal. Dat is ambtelijk aanwezig in een Sharepoint-omgeving. Een dergelijk dossier is er dus zeker, sober en doelmatig. Het is niet leuk om te zeggen dat het totaalbedrag hoger is geworden. Dat is prijspeil oplevering 2027.

Het is echter niet anders. Of dit nog goedkoper kan, daar heeft het college goed naar gekeken maar dan worden de wettelijke eisen niet gehaald. Het wordt een sobere, doelmatige en duurzame archiefopslag. Het college heeft met degene die dit werk aanneemt de afspraak gemaakt dat het bedrag van € 7.791.087 vaststaat maar helaas zal altijd een slag om de arm gehouden moeten worden, zo leert de afgelopen jaren. De heer Van Griensven (PVV) herhaalt zijn vraag over waarom de stikstof ten aanzien van de nieuwbouw nog niet concreter in beeld is gebracht. Wethouder Van der Sloot ziet dat het stikstofrisico vrij laag is. Zij verwacht niet dat daar een meetbare belasting komt op de aanwezige natuur. Wel zijn er allerlei mitigerende maatregelen ecologisch ingericht. Het college is hier heel grondig mee omgegaan en dit is onder controle. De heer Cremers (D66) herhaalt zijn vraag over het AB-depot. Wethouder Van der Sloot zegt dat het mooi is alles op één plek te hebben. Dat is onderzocht en die mogelijkheid is er altijd nog maar op dit moment zou dat € 1,5 miljoen extra kosten. Daar is niet voor gekozen op dit moment. Tweede termijn De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat in 2024 ook gesproken is over de toegankelijkheid en beschikbaarheid van de documenten voor geïnteresseerden.

Toen is gezegd dat het mogelijk is één keer per dag het busje te laten toeren vanuit Empel naar het Groot Tuighuis. Inmiddels is dat veranderd naar twee keer per dag, klopt dat? Dit om aan de vraag van de klanten te kunnen voldoen. Wethouder Van der Sloot zegt dat op andere plekken ook met elektrische busjes wordt gereden van de ene naar de andere plek. Dat zal gemiddeld één keer per dag zijn maar dat zou ook twee keer per dag kunnen. Als iemand heel veel informatie opvraagt dan wordt bekeken of dat vaker kan. Wel kan het zijn dat mensen soms even moeten wachten op die informatie dus dat gebeurt op afspraak. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt het fijn dat meerdere keren mogelijk is. In hoeverre is er een risico dat het archief toch in Empel moet blijven omdat de nieuwe locatie door netcongestie e.d. niet op tijd klaar is? Dat zou de woningbouw in de weg staan. Wethouder Van der Sloot wil dit zo snel mogelijk in gang zetten om met de bouw van de woningen te starten. Qua netcongestie wordt uitgegaan van een kleinere aansluiting, de stikstofrisico’s zijn zojuist aangegeven, er moet een glasvezelverbinding aangelegd worden. Er 4

wordt binnen het bestemmingsplan gebleven. Alles kan gebeuren maar de zichtbare risico’s zijn zeer aanvaardbaar. De voorzitter constateert dat dit voorstel als hamerstuk naar de raadsvergadering van december wordt doorgeleid. Overige agendapunten 7.

Discussienotitie Citymarketing publieke waarden en dierenwelzijn – PvdD De heer Romijn (PvdD) vraagt hoe gemeentelijke sponsoring zich verhoudt tot publieke waarden en dierenwelzijn. De gemeente sponsort al jaren The Dutch Masters in Noord-Brabant. Het draait bij dit evenement om topsport met paarden waarbij dieren onder hoge druk presteren voor menselijk entertainment. Volgens experts zijn er grote zorgen over het welzijn van deze dieren. Er is zichtbaar sprake van stress, er wordt gebruikt gemaakt van controversiële dwangmiddelen en er is een groot risico op blessures. Hoewel deze evenementen doorgaans voldoen aan de geldende wet- en regelgeving neemt de maatschappelijke bezorgdheid over de omstandigheden waarop deze dieren worden gehouden en gebruikt toe. Is een dergelijk evenement nog in lijn met de kernwaarden van de gemeente, zoals respect voor mens en dier? Sponsoring van The Dutch Masters lijkt op een traditie met weinig transparantie. Het doel is onduidelijk en de gemiddelde inwoner van Den Bosch ervaart nauwelijks meerwaarde. Er is geen duidelijk afwegingskader en eerdere overeenkomsten dan die van dit jaar zijn niet te vinden. Hij verwijst naar de vragen in deze notitie. De heer Altenburg-Collin (VVD) vindt dat sponsering door de gemeente altijd moet bijdragen aan een gemeenschappelijk belang en het positieve imago van de stad.

De oproep om te komen tot aanvullende beleidskaders of toetsingskaders voor citymarketing gerelateerde sponsering vindt hij niet wenselijk. De gemeente heeft een toeristische visie en evenementenbeleid en die instrumenten bieden voldoende richting en duidelijkheid. Extra regelgeving betekent meer bureaucratie en het lost geen probleem op. Subsidies zijn een middel om waardevolle evenementen mogelijk te maken of te behouden, zoals het brengen van de Parade in Kerstsfeer. The Dutch Masters past uitstekend bij de stad Den Bosch en binnen het evenementenbeleid. Dat evenement sluit ook aan bij de wens van Den Bosch om meer meerdaagse sportevenementen naar de stad te halen. Hij is tegen elke vorm van dierenmishandeling maar hiervan is bij The Dutch Masters geen sprake. De paarden worden professioneel en zorgvuldig verzorgd. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) zegt dat Sinterklaas niet meer op zijn paard mag komen en nu staat The Dutch Masters ter discussie. Opnieuw klinkt de roep om iets af te schaffen dat al generaties lang deel uitmaakt van onze identiteit. Dit gaat te ver. De paarden die deelnemen aan The Dutch Masters worden uitstekend verzorgd, beter zelfs dan veel Hollandse ouderen op dit moment. Daar zou iedereen zich druk over moeten maken, over de wachtlijsten in de zorg en ouderen die niet de aandacht krijgen die zij verdienen.

Zij staat voor dierenwelzijn en als er misstanden zijn dan staat zij vooraan om in te grijpen. Dat is hier echter niet het geval. Er is ook geen bewijs dat ingrijpen nu rechtvaardigt. Wel wordt hier een waardevol, internationaal gewaardeerd cultureel evenement onnodig weggezet. Dat is schadelijk voor de culturele rijkdom, de economie en het imago van Den Bosch. Stop dus met deze onzin. De heer Romijn (PvdD) vraagt zich af wat de gemiddelde Bosschenaar hieraan heeft. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) heeft aangegeven dat hier veel mensen op afkomen en dat geeft een boost aan de Bossche economie. Eigenlijk heeft zij geen zin hier verder antwoord op te geven. De heer Romijn (PvdD) zegt dat dit evenement voor miljoenen wordt gesponsord door allerlei bedrijven dus die € 55.000 van Den Bosch, daar zal het niet op aankomen of het wel of niet doorgaat. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) heeft gezien dat daar ook de Prijs van ’sHertogenbosch wordt uitgereikt, een van de dingen die de gemeente ook sponsort. Als we hiermee al gaan stoppen dan geven we een vinger en vervolgens moet de hele Dutch Masters 5

eruit getrokken worden. Zij wil The Dutch Masters blijven sponsoren. De heer Romijn (PvdD) zegt dat wij helemaal niet over The Dutch Masters gaan. Het gaat erom of de gemeente gemeenschapsgeld wil besteden aan een evenement waarbij er volgens sommige experts wel degelijk sprake is van dierenwelzijn dat in het gedrang is. Er zijn genoeg andere en boeiende leuke evenementen om de bedrijvigheid te promoten. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) staat pal voor dierenwelzijn. Zelf komt zij uit een familie die in vee handelt en naar The Dutch Masters gaat en ziet hoe het er met het welzijn van deze dieren voorstaat. De dieren zien er goed uit en worden goed onderhouden. Als deze dieren slecht zouden worden behandeld dan zouden deze mensen geen baan meer hebben. Daarnaast worden deze paarden gemiddeld ouder dan andere paarden. Zij stelt voor niet ergens anders in te investeren. Mevrouw Klerks (Volt) zegt dat deze discussie enerzijds gaat over het sponsoren van evenementen en dierenwelzijn bij The Dutch Masters anderzijds. Op vraag 1 antwoordt zij dat er duidelijk sprake moet zijn van maatschappelijk belang als er geld in citymarketingsponsoring wordt gestopt. Vraag 2: een beleidsmatig kader is wel degelijk opportuun. Vraag 3: citymarketing-gerelateerde sponsoring in brede zin is een goed idee waarbij The Dutch Masters ook meegenomen wordt.

Vraag 4: stoppen van sponsoring kan na evaluatie een logisch gevolg zijn als niet aantoonbaar een maatschappelijk belang wordt gediend maar pas na het volgen van de stappen in vraag 1, 2 en 3. De heer Romijn (PvdD) kent Volt als een partij van deze tijd. Waarom is mevrouw Klerks het niet met hem eens dat gestopt moet worden met dierenexploitatie? Mevrouw Klerks (Volt) houdt dat antwoord in het midden. De vragen 1, 2 en 3 gaan over citymarketing-gerelateerde sponsoring. De heer Altenburg-Collin (VVD) vraagt of Volt de toegevoegde economische waarde ziet van The Dutch Masters voor Den Bosch. Mevrouw Klerks (Volt) begrijpt waarom een evenement als The Dutch Masters een waarde kan hebben maar zij denkt dat die waarde ook elders gevonden kan worden. Vragen 5 en 6: integriteit vindt zij een groot goed. Juist de kansen en potentiële risico’s die de integriteit van onze afgevaardigden in de gemeente kunnen schenden, moeten afgewogen worden en horen in een toetsingskader te zitten. Dit hoort onderdeel te zijn van een beoordeling vooraf en een gedegen evaluatie achteraf als het een grote sponsoring betreft. Vraag 7: dit ligt aan het karakter en de definitie van vermaak. Bij vermaak met een educatief karakter kan diergebruik doelmatig zijn mits rekening wordt gehouden met dierenwelzijn.

Vraag 8: dierenwelzijn dient expliciet een onderdeel te zijn van tenminste citymarketingsponsoring maar eigenlijk in basis van elk initiatief binnen de gemeente. De heer Altenburg-Collin (VVD) vraagt of volgens Volt het dierenwelzijn in het geding is bij Indoor Brabant. Mevrouw Klerks (Volt) kan dat niet beoordelen want zij is daar geen expert in. Ook zij kent mensen die in de paardensport zitten en zij zijn zeer te spreken over Indoor Brabant. Hoewel zij het eens is met de PvdD dat dierenwelzijn voorop dient te staan en uitbuiting van dieren tegengegaan moet worden, vindt zij dat een bredere discussie gevoerd zou moeten worden over algemene kaders rondom dierenwelzijn in plaats van een enkel evenement eruit te lichten. De heer Romijn (PvdD) vraagt niet voor niets al maanden om de evenementenvisie. Dan zal dit aan de orde komen maar in dit geval gaat het specifiek om sponsorgeld van de gemeente dat overal aan uitgegeven kan worden maar Den Bosch besluit dat uit te geven aan dit evenement. Waarom niet aan iets anders? Mevrouw Klerks (Volt) kan hier niet op antwoorden. Als er weloverwogen redenen zijn dat wel te doen en dat is aantoonbaar dan is dat terecht. 6

De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) ziet geen enkele reden om vraagtekens te zetten bij The Dutch Masters. Het is een prachtig internationaal topsportevenement dat deze gemeente ook echt wat brengt, zowel sportief, economisch als qua uitstraling. Dat sommige oude documenten lastig terug te vinden zijn, is administratief onhandig en dat moet netjes hersteld worden. Dat is echter geen signaal om alles te gaan onderzoeken. Als de gemeente ergens in investeert dan moet de gemeente daar ook bij aanwezig zijn. Dat hoort bij partnerschap, bij netwerken en bij zichtbaar zijn voor degenen die daar iets moois neerzetten. Topsport verbindt en inspireert de gemeenschap, The Dutch Masters sluit daar perfect bij aan evenals bijvoorbeeld de Dutch Darts Masters. De heer Romijn (PvdD) zegt dat over iedere organisatie die iets van de gemeente wil, uitgebreid gesproken wordt maar hier is het allemaal wel een beetje makkelijk. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) is geen voorstander van veel bureaucratie. De heer Romijn vraagt om een evaluatie maar Rosmalens Belang niet, wel als er iets aan de hand zou zijn. De heer Romijn (PvdD) wil niet heel diep op die administratie duiken maar er is helemaal niets. Er wordt geld overgemaakt omdat dat ooit eens afgesproken is.

Kijkt de heer Kouwenberg hier niet van op? De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) zou daar zeker van opkijken als het zo zou zijn als de heer Romijn zegt maar hij kijkt juist met trots naar deze traditie en het doet ook echt iets voor de stad. Paardensport is geen dierenwelzijnsprobleem. Paard en ruiter zijn een team en die dieren worden met heel veel zorg en aandacht behandeld. Zonder een gezond en rustig paard kunnen ruiter en paard niet presteren. Daar is niets mis mee. Als afwegingskader geeft hij mee dat er op gelet moet worden dat het niet te ingewikkeld wordt gemaakt, want voor je het weet, heb je een stapel regels en bewijslast nodig om een evenement te organiseren. Dat helpt niemand. Mevrouw Klerks (Volt) meent dat dit voorstel gaat over het op orde hebben van de administratie door de gemeente. Moet de gemeente zichzelf niet verplichten om de administratie op orde te hebben? De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) denkt dat niemand het daar mee oneens kan zijn. Hij ziet de meerwaarde van dit evenement dus hij besteedt geen tijd aan het terugvinden van oude documenten maar kijkt vooruit. Mevrouw Klerks (Volt) zegt dat het hier wel om gemeenschapsgeld gaat dus op zich is het heel goed dat verklaard wordt waar dat gemeenschapsgeld naartoe gaat. Die stukken zouden in ieder geval boven water moeten komen.

De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) ziet geen reden om dit te evalueren en ziet nu al de meerwaarde. De gemeente moet inderdaad de administratie op orde hebben maar dat staat hier los van. De heer Scholten (GroenLinks) meent dat het hier gaat over de sponsoring van evenementen en niet het evenement zelf. Het moet helder zijn waarom sponsorgeld ergens naartoe gaat en dat moet ook terug te vinden zijn in een paper trail. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) wil juist waken voor een paper trail. Het heeft wel degelijk met elkaar te maken want als er geen sponsoring plaatsvindt, kan een evenement soms ook niet plaatsvinden. Als dat afwegingskader te moeilijk wordt gemaakt dan zal het evenement niet plaatsvinden. De heer Scholten (GroenLinks) vraagt of The Dutch Masters niet door zou kunnen gaan zonder de sponsoring van Den Bosch. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) denkt dat die wel door zou kunnen gaan maar dat 7

betekent niet dat de gemeente niet meer zou moeten sponsoren. De gemeente moet dat ondersteunen. Het gaat erom dat evenementen in de wijken niet platgeslagen moeten worden door bureaucratie. De heer Scholten (GroenLinks) is het daarmee eens maar € 55.000 is wel een ander bedrag dan een evenement in de wijk en dan is het goed om helder te hebben waarom we dat doen en dat iedereen het daarmee eens is. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) schrikt niet van dat bedrag voor zo’n groot evenement als Indoor Brabant. De heer Romijn (PvdD) stelt hier niet het evenementenbeleid ter discussie want daar zal ooit nog een keer over gesproken worden. Waarom moet specifiek dit evenement gesponsord worden en waarom bijvoorbeeld geen voetbalclub? De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) denkt dat dat per evenement bekeken moet worden. The Dutch Masters is een rijke traditie en hij vindt dat de gemeente daar geld aan mag sponsoren. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) zegt dat citymarketing belangrijk is om de gemeente goed te promoten. The Dutch Masters heeft een internationale uitstraling, is goed voor de publiciteit en bij uitstek een plek om te netwerken. Hij heeft er geen problemen mee als voor evenementen dieren worden ingezet als goed aan de regelgeving wordt voldaan. Hij heeft geen behoefte aan verdere discussie hierover.

De heer Romijn (PvdD) begrijpt dat de heer Pennings veel waarde hecht aan netwerken en mogelijkheden daartoe. Zouden andere evenementen waar ook genetwerkt kan worden ook in aanmerking moeten komen voor sponsoring? De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) zegt dat de gemeente bij talloze netwerken aanwezig is dus dit is niet het enige netwerkevenement. Een internationaal evenement voor sponsoring van € 55.000 is een koopje dus hij is hier voorstander van. De heer Scholten (GroenLinks) spreekt mede namens de PvdA. Als dit evenement gesponsord wordt dan wil ook hij graag de sponsorovereenkomst zien. Een sponsorovereenkomst van de gemeente zou inderdaad het maatschappelijk belang moeten dienen en het is bijzonder dat die overeenkomst op dit moment niet te vinden is. Die zou boven tafel moeten komen. De heer Romijn (PvdD) vraagt of de heer Scholten van mening is dat deze sponsoring het maatschappelijk belang dient. De heer Scholten (GroenLinks) zegt dat het een internationaal evenement is waar veel gelegenheid is ook voor de gemeente om bij elkaar te komen dus dit kan een plek zijn die de gemeente kan sponsoren. Dieren zijn er niet voor het amusement en hij is streng op evenementen waarbij dieren pijn of stress kunnen ervaren of anderszins gezondheidsschade kunnen ondervinden.

Op welke onderdelen van dit evenement zou een paard pijn of stress ervaren? Als dat wetenschappelijk aangetoond kan worden dan wil hij nadenken over het heroverwegen van de sponsoring. De heer Romijn (PvdD) vraagt of de heer Scholten bekend is met onderzoek van bijvoorbeeld Dier&Recht en Caring Vets over de zichtbare stress die wordt ervaren tijdens een wedstrijd. De heer Scholten (GroenLinks) zegt dat het goed zou zijn geweest als die informatie was gekoppeld aan de discussienotitie, ook ten behoeve van de andere partijen. Vraag 2: hij staat niet negatief tegenover het in de toekomst kunnen toetsen van een aanvraag voor sponsoring aan een beleidskader. Dat beleid zou niet alleen opgesteld moeten worden vanuit het dierenperspectief. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) ziet The Dutch Masters als een waardevol en toonaangevend evenement dat de stad al jarenlang positief op de kaart zet. Het draagt bij aan 8

de economie hier en aan het imago van Den Bosch als culturele en levendige evenementenstad. Transparantie waar het gaat om publieke middelen erkent ook zij. Sponsoring van de gemeente moet verbonden zijn aan een aantoonbaar maatschappelijk belang. Dat is wat betreft dit evenement duidelijk: het brengt internationale aandacht, bezoekers en economische impact met zich mee. Dat belang moet periodiek en helder onderbouwd kunnen worden. Zij pleit voor een actueel beleidskader voor citymarketingsponsoring. Zij vindt niet dat de gemeente moet stoppen met sponsoring van The Dutch Masters. Dierenwelzijn is een waarde de zij zeker wil uitdragen. Bij The Dutch Masters worden dieren niet louter ingezet voor vermaak maar hier gaat het om internationale topsport met strenge regels en toezicht. Zij gaat ervan uit dat er goed voor de beesten gezorgd wordt. Het is belangrijk het beleid te evalueren en te kaderen zodat blijvend geïnvesteerd kan worden in evenementen die de stad sterker maken. De heer Ploegmakers (CDA) sluit zich aan bij de bijdrage van de VVD. Sponsoring gaat niet alleen om het maatschappelijk belang, het is veel breder. De raad heeft in het verleden duidelijke keuzes gemaakt ten aanzien van citymarketing en het sponsoren van evenementen. Hij is geen voorstander van het stoppen van sponsoring van The Dutch Masters.

Hij is meermaals bij The Dutch Masters geweest en heeft geconstateerd dat er veel aandacht voor dierenwelzijn is en er ook strenge eisen van de organisatie gelden. Hij twijfelt er niet aan dat daar niet voldoende toezicht op zou zijn of dat er onvoldoende met het welzijn van de dieren rekening wordt gehouden. Het is belangrijk dat er toezicht is op het dierenwelzijn, zo is ook aangegeven in de beantwoording van vragen van de PvdD. Dat vindt hij voldoende. De heer Romijn (PvdD) zegt dat dit evenement al een aantal jaren gesponsord wordt, gebaseerd op een overeenkomst. Zou het niet concreter mogen zijn waar het schaarse geld naartoe gebracht wordt? De heer Ploegmakers (CDA) zegt dat er elk jaar een evenementbudget is dat bij B&W wordt neergelegd voor de uitvoering. De raad gaat daar niet over. Mocht er een overeenkomst ontbreken dan zal het college daar zeker naar kijken. De heer Van Griensven (PVV) vindt het goed zoals de citymarketing nu wordt gedaan dus ga vooral op deze manier door. Er moet duidelijk sprake zijn van een maatschappelijk belang. Als er onduidelijkheid bestaat over het beleidskader dan zou het college eerst de kans moeten krijgen duidelijkheid te verschaffen. Als er kaders ontbreken dan moet de raad kunnen ingrijpen. Hij is ervoor om een evaluatie te houden van deze sponsoring vanwege het ontbreken van de overeenkomst.

Hij vindt niet dat gestopt moet worden met de sponsoring van The Dutch Masters. Het is al 57 jaar een begrip met 70.000 bezoekers per editie en zet Den Bosch wereldwijd neer als paardenhoofdstad en levert de economie jaarlijks miljoenen op. PVV kiest voor werkgelegenheid en trots en niet voor ideologische zuiverheid. De kosten en opbrengsten van de sponsoring dienen jaarlijks verantwoord te worden in de begroting en via openbare raadsstukken. Er is geen toetsingskader nodig, de raad kan wel beoordelen en corrigeren als dat nodig is. Deze paarden kosten tussen de € 500.000 en € 2 miljoen per stuk en krijgen zorg die beter is dan bij een grote groep Nederlanders. Dierenartsen 24/7, bloedcontroles, cooling down protocollen, verbod op bepaalde medicatie en strenge controles. Het is geen circus maar professionele topsport van het allerhoogste niveau. Indoor Brabant voldoet aan alle wet- en regelgeving. Kritiek hierop komt vooral van mensen die nog nooit een paard van dichtbij hebben gezien. Hij verkiest realisme boven sentiment. De heer Romijn (PvdD) vraagt of de heer Van Griensven bekend is met de organisatie Caring Vets, dierenartsen die wel degelijk weten waar zij over praten als het over dierenwelzijn gaat. Zij delen de mening van de heer Van Griensven niet.

De paarden worden heel goed verzorgd want ze zijn heel kostbaar maar zij worden gedwongen dingen te doen waar paarden misschien heel anders over denken. De heer Van Griensven (PVV) wijst op de goede controles die uitgevoerd worden. Als die niet goed zouden zijn dan moet dat aangepakt worden maar hij gaat ervan uit dat die goed zijn. De heer Romijn (PvdD) meent dat de PVV ook staat voor de gewone mens. Wat is het maatschappelijke nut hiervan voor de gemiddelde Bosschenaar of de gemeente? 9

De heer Van Griensven (PVV) zegt dat dit evenement banen oplevert en inkomsten voor de gemeente die de gemeente weer kan gebruiken voor bijvoorbeeld lastenverlaging. Als dit niet meegefinancierd wordt, zou dit evenement naar een andere stad of zelfs het buitenland kunnen gaan. Sponsoring kan dus beter wel plaatsvinden om het evenement hier te houden. Het is een kleine investering met een grote inkomstenbron. Mevrouw Hernández (50PLUS) sluit zich aan bij de VVD, CDA en PVV. Vanwege de vragen van de PvdD heeft de organisatie de raadsleden uitgenodigd te bekijken hoe Indoor Brabant te werk gaat. Zij was aanwezig tezamen met de voorzitter en zij werden persoonlijk begeleid door Ankie van Grunsven. Alle vragen zijn toen netjes beantwoord door Ankie van Grunsven en er is met vele mensen gesproken. Op geen enkel moment kon zij vaststellen dat het dierenwelzijn in het geding was. Iedereen is voor dierenwelzijn en de raad heeft opdracht gegeven de citymarketing op deze manier uit te laten voeren door het college. Dit evenement zorgt voor een internationale uitstraling en maatschappelijke bijdrage. Er komt geld binnen bij de gemeente van toeristenbelasting van bezoekers, parkeergeld, bezoekers winkelen en eten in de stad. Zij verzoekt de PvdD niet alleen op dit soort evenementen te richten.

De heer Romijn (PvdD) wil niets afdoen aan de mensen die dat bezoek hebben begeleid en de raadsleden te woord hebben gestaan. Is mevrouw Hernández bekend met Caring Vets? Daar was ook iemand van aanwezig en die heeft wel stress geconstateerd bijvoorbeeld door het gebruik van de neusriem. Mevrouw Hernández (50PLUS) heeft dat niet meegemaakt terwijl zij er de hele tijd bij was. De heer Cremers (D66) is voorstander van een inclusieve samenleving en daar horen dierenrechten nadrukkelijk bij. Hij ziet geen enkele aanleiding dat er sprake is van dierenmishandeling of iets dat een tekort doet aan de dierenrechten. Hij ziet geen aanleiding dit te integreren in het evenementenbeleid. De heer Romijn (PvdD) wil ook niets integreren met het evenementenbeleid. Hij stelt alleen de vraag of de gemeente Indoor Brabant moet sponsoren. De heer Cremers (D66) antwoordt bevestigend. De heer Romijn (PvdD) vraagt of er ook andere evenementen geschikt zouden zijn voor deze sponsoring. Zou er niet een kader moeten zijn voor dergelijke sponsoring? Daar is de heer Cremers (D66) het mee eens maar dat is aan het college. Het is goed vinger aan de pols te houden bij het evenementenbeleid, ook ten aanzien van de dierenrechten, maar het is aan het college om te bezien hoe deze gelden op een slimme manier ingezet kunnen worden. Hij ziet geen aanleiding dat te heroverwegen voor The Dutch Masters.

De heer Holterman (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vindt The Dutch Masters een prachtig evenement dat Den Bosch op de kaart zet. Koester het in plaats van het onnodig moeilijk te maken. Vraag 1: ook hij ziet het maatschappelijk belang van sponsoring. Vraag 2: het beleidsmatig kader zou moeten zijn: is er een maatschappelijk belang? De heer Romijn (PvdD) vraagt of de heer Holteman dat maatschappelijk belang kan toelichten. De heer Holterman (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) had gehoopt dat toegelicht zou worden wat dit de gemeente financieel oplevert. Het is goed dat uit te zoeken. Het draagt in ieder geval veel financieel bij. Vraag 3: hij ziet geen enkele reden om kritisch naar The Dutch Masters te kijken. Vraag 4: stoppen met sponsoring van The Dutch Masters vindt hij geen goed idee. Vraag 5: hij is altijd voor transparant en verantwoord werken maar ziet niet welke problemen dit gaat oplossen bij The Dutch Masters. Vraag 6: de raad kan zijn tijd beter besteden. Vraag 7: hij is tegen dierenmisbruik maar dat is hier niet aan de orde. Lokaal hoeven er geen andere normen te gelden dan landelijke richtlijnen. Vraag 8: geen extra afwegingskader. De heer Romijn (PvdD) meent dat Leefbaar ’s-Hertogenbosch altijd kritisch is op waar gelden 10

aan uitgegeven worden maar nu vindt die partij het allemaal wel goed. De heer Holterman (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) denkt dat deze investering de gemeente veel geld oplevert maar dat moet uitgezocht worden. De heer Romijn (PvdD) begrijpt hieruit dat zolang het geld oplevert het allemaal niet uitmaakt. De heer Holterman (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) zegt dat niet. Het dierenwelzijn lijkt op orde te zijn. De heer Romijn (PvdD) wil geen afbreuk doen aan de mensen die goed voor hun paard zorgen. Als hij mensen heeft gekwetst met zijn bijdrage dan biedt hij zijn excuses daarvoor aan. Als mensen zeggen dat de paarden een fantastisch leven hebben dan verwijst hij naar Charles River Laboratories waar zij dat ook over dieren zeggen. Hier moet kritisch naar gekeken worden. Hij neemt dit voorstel mee terug en zal bekijken wat hij ermee gaat doen. 8.

Discussienotitie Vrienden op de fiets – LH, DBG, PvdD, VVD, CDA De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) zegt dat dit in 2015 in de raad is gestart met een motie van GroenLinks. Het college werd daarin opgeroepen om geen omgevingsvergunning te eisen voor initiatieven als Vrienden op de fiets. Hier is veel over gesproken in de raad en in 2024 hebben mensen ingesproken, wat voor hem aanleiding was met die mensen in gesprek te gaan. Het is toch raar dat zoiets kleinschaligs op zoveel bureaucratie kan rekenen. Er zijn mensen die een paar keer per jaar een kamer beschikbaar stellen voor mensen die op de fiets voorbijkomen. Hier wordt al tien jaar aan gewerkt maar het komt nooit tot een oplossing. Het kan wel volgens hem. Mevrouw Hernández (50PLUS) is het daarmee eens en als er een motie voor komt, zal zij daarmee instemmen. De heer Kitslaar (Rosmalens Belang) zegt dat Vrienden op de fiets een mooi kleinschalig initiatief is. Toch wordt dit al jaren gezien alsof het B&B’s zijn. Vraag 1 kan hij alleen maar bevestigen. In andere gemeenten wordt soepel met deze regels omgegaan en dat werkt. De conceptmotie laat zien dat dit ook in Den Bosch goed geregeld kan worden door in het omgevingsplan helder te omschrijven wat wel en niet als bedrijfsmatige logies wordt gezien.

Hij kan instemmen met de motie, met de kanttekening dat hij voor een meldingsplicht is om inzicht te houden in het aantal logiesverstrekkingen in de gemeente en de daarbij behorende toeristenbelasting. De heer Altenburg-Collin (VVD) is verbaasd dat Vrienden op de fiets een omgevingsvergunning nodig heeft terwijl dit in andere gemeenten niet geldt of niet wordt gehandhaafd. Zo’n vergunning kost daarbij bijna € 400 om mensen voor € 25 te laten overnachten een paar keer per jaar, dat staat niet met elkaar in verhouding. De raad is hier al lang mee bezig en hij wil op korte termijn uitzoeken wat er juridisch wel mogelijk is. Hij stelt voor juridisch advies in te winnen en te kijken naar een oplossing. De wil is er immers. Mevrouw Klerks (Volt) draagt Vrienden op de fiets ook een warm hart toe. Den Bosch is een mooie fietsstad en Vrienden op de fiets draagt daaraan bij. Om een aantrekkelijke gemeente te blijven, moet geïnvesteerd worden in die aantrekkelijkheid. Soms is investeren in gemakkelijke regelgeving waardevoller dan allerlei grootse plannen of nieuwe infrastructuren. Zij is het eens met de strekking van de motie maar ziet ook verbeteringen. Zij noemt het juridisch aspect dat de VVD aankaartte. Vrienden op de fiets is geen reguliere B&B en kan ook niet geboekt worden via Airbnb maar toch bestaat er al direct verwarring.

In de overwegingen wordt gesproken over niet-commercieel alsook over niet-bedrijfsmatig. Juridisch gezien zit daar verschil tussen en dat moet eerst goed uitgezocht worden. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) spreekt mede namens de PvdA. Zij zet zich al geruime tijd in voor een duurzame en bereikbare gemeente. Vrienden op de fiets past bij de waarden die zij belangrijk vindt: duurzaam reizen, ontmoeting van mensen en het stimuleren van kleinschalig toerisme. Het gaat hier om slechts tien adressen die samen een waardevolle bijdrage leveren aan deze vorm van recreatie. De gemeente moet zuinig zijn op dit soort initiatieven. Voor 11

particulieren die zich aansluiten bij Vrienden op de fiets brengt dit een eenmalige investering met zich mee van € 385. Dit bedrag is kostendekkend en hier worden standaard controles voor uitgevoerd. De eerste 15 overnachtingen zijn dus zonder opbrengst voor mensen die een kamer aanbieden. De prijs van € 25 per overnachting is aantrekkelijk genoeg om mensen aan te blijven trekken. Er dienen heldere kaders te zijn voor veiligheid, inspraak en handhaving voor logies in de gemeente zoals vastgesteld in de Omgevingswet. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) vraagt of mevrouw Huijbrechts ook weet dat het een onkostenvergoeding is die Vrienden op de fiets krijgt en geen opbrengst. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) weet dat maar als er vrienden komen logeren, zal er ook een ontbijt geserveerd worden. Het idee van de eerste 15 overnachtingen kostendekkend voor de omgevingsvergunning vindt zij een redelijke investering. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) zegt dat die onkostenvergoeding juist bedoeld is voor een ontbijt dus er is geen sprake van een opbrengst. De kosten die gemaakt worden voor de omgevingsvergunning kunnen niet terugverdiend worden. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) zegt dat zij een vergoeding krijgen voor mensen die komen logeren en dat zijn inkomsten voor een kamer die normaal leegstaat.

Zij vindt het dus niet onredelijk de eerste overnachtingen kostendekkend te laten zijn en vanaf dan kunnen zij € 25 kostenvergoeding ontvangen. € 25 voor een ontbijt vindt zij hoog ingeschat. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) ziet hier een ander GroenLinks dan in 2015. Wat is er met GroenLinks gebeurd sinds het huwelijk met de PvdA? Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) wil dit niet aan de PvdA wijten. Het gaat erom dat de omgevingsvergunning nut heeft en dat wordt in deze notitie onderschat. Er wordt bijvoorbeeld naar gekeken of er geen overlast voor omwonenden wordt veroorzaakt, bij een gevaarlijke situatie kan gehandhaafd worden. De gemeente blijft wel verantwoordelijk voor het logiesbeleid. Zij vindt het dus niet onredelijk dat een omgevingsvergunning verstrekt moet worden. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) zegt dat er altijd beren op de weg gevonden kunnen worden maar in andere gemeenten speelt dit allemaal niet. Zijn zij gek? Vindt mevrouw Huijbrechts nu zelf niet dat zij doorslaat in haar argumenten? Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) probeert ook de andere kant van de zaak te belichten, vandaar haar argumenten om een waardevolle discussie hier te kunnen voeren. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vraagt zich af of GroenLinks wel eens heeft gesproken met mensen van Vrienden op de fiets.

Er zouden veel meer dan 10 plekken in deze stad hiervoor zijn als mensen niet met die omgevingsvergunning geconfronteerd zouden worden. Dat is fietsonvriendelijk. De heer Altenburg-Collin (VVD) merkt op dat GroenLinks een draai van 180 graden maakt op dit dossier en dan wordt de overige partijen verweten dat zij een redelijke discussie moeten voeren. GroenLinks moet eerst eens bij zichzelf te rade gaan. Is een omgevingsvergunning in dit geval niet een veel te grote oplossing voor een heel klein probleem en kan niet volstaan worden met een meldingsplicht? Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) heeft technische vragen gesteld over dit dossier. Het eenmalige bedrag van € 385 vindt zij niet onredelijk. De reden waarom GroenLinks een draai heeft gemaakt, komt doordat zij meer kennis heeft sinds de eerste motie die hierop is ingediend en als gevolg van de reactie vanuit de ambtenaren ten aanzien van de haalbaarheid. In de Omgevingswet kan geen onderscheid gemaakt worden tussen B&B’s en Vrienden op de fiets dus dit heeft grootschalige gevolgen op het moment dat gestopt wordt met het verstrekken van omgevingsvergunningen aan Vrienden op de fiets-constructies. De heer Altenburg-Collin (VVD) begrijpt dat GroenLinks meldingsplicht niet als oplossing ziet. Zou er niet met juristen gekeken moeten worden naar wat wel mogelijk is? 12

Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) staat open voor het beter bekijken van de mogelijkheden maar uit de antwoorden op haar technische vragen blijkt dat het niet haalbaar is. GroenLinks is ook voor het gebruik van OV en de fiets, daarin is zij niet veranderd. Er liggen kansen deze vorm van reizen aantrekkelijker te maken samen met de ondernemers van de stad. Zij ziet potentie in mogelijke maatregelen om duurzaam reizen van bezoekers gericht te stimuleren zodat initiatieven als Vrienden op de fiets verbreed kunnen worden. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) draagt Vrienden op de fiets ook een warm hart toe en is het eens met deze notitie. Zij stemt in met de motie. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) zegt dat deze club een rijke geschiedenis heeft. Geen enkele club met zo weinig leden is al zo vaak hier besproken. Bij de meeste moties die hierover zijn verschenen, is iedereen voor een oplossing van dit probleem. Juridisch lijkt het moeilijk een omgevingsvergunning kwijt te schelden en daar zit het probleem. Het gaat om een klein aantal mensen. Is het niet mogelijk hier een subsidie voor te geven zodat die omgevingsvergunning betaald kan worden? De heer Heijmans (Bosch Belang) is het eens met de notitie en motie. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) zegt dat hier inmiddels vele ambtelijke uren in zijn gaan zitten.

Het gaat om ongeveer 10 huishoudens in Den Bosch, dat waren er 20. Zij willen een paar keer per jaar een bed beschikbaar stellen aan iemand die een fietstocht maakt en op doorreis is. Zij heeft met een aantal van deze mensen gesproken, ook over wat Vrienden op de fiets voor hen betekent, de waardevolle contacten en het logeren bij anderen. Ook is er frustratie vanwege het onbegrip en wantrouwen vanuit de gemeente. Zij zijn geen hotel of B&B en hebben al helemaal niet die ambitie. Enerzijds roept Den Bosch zo gastvrij te zijn maar deze mensen sluiten hun deur en dat doet pijn. Zij kan maar één conclusie trekken: laten we uitgaan van vertrouwen in plaats van wantrouwen. De angst dat iemand misbruik maakt van dit initiatief houdt dit dossier al tien jaar in zijn greep. Daar moet een einde aan komen. Zij rekent erop dat er samen tot een oplossing wordt gekomen. De heer Ploegmakers (CDA) vindt ook dat Den Bosch een fietsvriendelijke stad moet zijn en een bijdrage moet leveren aan het toerisme. Het fietstoerisme kan ook zeker een plaats innemen in het buitengebied. Als het juridisch kan worden gewaarborgd, vindt ook hij dat er een meldingsplicht zou kunnen komen. Na alle discussies moet hier een keer klap op gegeven worden. Maak vaart dus. De heer Cremers (D66) is het met veel sprekers eens. Ruim baan voor Vrienden op de fiets.

Hij is er groot voorstander van om meer gebruik te maken van een meldingsplicht en niet van een vergunningsplicht. Dit is bij uitstek een voorbeeld waar dat gedaan kan worden. Een aantal partijen roept om een extern juridisch onderzoek, dat kost veel geld en daar is hij geen voorstander van. Hij wil vooral een goed gesprek tussen raad en college. De heer Altenburg-Collin (VVD) begrijpt ook dat er juridische kosten aan zijn verbonden maar dit dossier loopt al tien jaar. Er is nog steeds niet tot een oplossing gekomen dus het is goed een onafhankelijk jurist hiernaar te laten kijken. De heer Cremers (D66) vindt dat geen goed idee. Hij begrijpt de achtergrond maar laat het gesprek tussen raad en college maar eens plaatsvinden. Hij sluit zich aan bij de lijn van De Bossche Groenen: er moet uitgegaan worden van vertrouwen. De heer Altenburg-Collin (VVD) meent dat raad en college al tien jaar het gesprek hierover voeren en daar wordt niet uitgekomen. Waarom zou daar nu wel uitgekomen worden? De heer Cremers (D66) denkt dat dit onderwerp met het college erbij besproken moet worden. Dit is een stuk voor de raad zelf. Er zijn juridische aspecten, handhavingsaspecten en het college moet de ruimte hebben om hier iets over in te brengen. De signalen van de raad zijn helder.

13

De heer Altenburg-Collin (VVD) zegt dat de discussie met het college al gevoerd is, er zijn moties ingediend. Die moties heeft het college beantwoord en na tien jaar bestaat er nog steeds hetzelfde probleem. Wat zit er achter die blokkade van D66? De heer Cremers (D66) zegt dat het geen blokkade is. Hij is het eens met de VVD, daar zit geen licht tussen. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) is benieuwd hoe D66 aankijkt tegen het advies van de ambtenaren over de juridische haalbaarheid. De heer Cremers (D66) vindt dat niet aan de orde. De raad spreekt met het college en niet met de ambtenaren. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) zegt dat in de tien jaar durende discussie de wethouder herhaaldelijk heeft aangegeven dat het juridisch niet haalbaar is en de moties daarom ontraden zijn. Hoe kijkt D66 daar tegenaan? De heer Cremers (D66) ziet wat het college zegt zowel over handhaving als de juridische aspecten. Dit gesprek moet je met elkaar hebben en niet met de ambtelijke organisatie maar met het college. De raad geeft een krachtig signaal af wat de raad van belang vindt: uitgaan van vertrouwen in mensen. Er moet maximaal bekeken worden of hier geen meldingsplicht voor ingezet kan worden. De heer Van Griensven (PVV) heeft hier de vorige keer ook mee ingestemd. Het is een sympathiek idee en initiatief.

De motie biedt een praktische oplossing tenzij het college nog juridische onvolkomenheden ziet. Gaat dit straks geen precedent vormen voor andere platforms? Kan dat in de motie vastgelegd worden? Ook dat de registratieplicht blijft bestaan zodat handhaving weet wie meedoet en toeristenbelasting correct afgedragen kan worden. De heer Romijn (PvdD) zegt dat de raad zich hier in 2015 al over uitgesproken heeft. Het is bijzonder dat dit nog steeds niet geregeld is. De Omgevingswet biedt de mogelijkheid dit makkelijk en goed te regelen. De heer Mees (Leefbaar ‘s-Hertogenbosch) concludeert dat er een ruime meerderheid is voor het soepel kijken naar dit probleem. Dit zou eigenlijk opgelost moeten worden. Ook hij is voor een meldingsplicht en het betalen van toeristenbelasting. De betrokken mensen hebben daar ook niets op tegen. Zij hikken wel tegen de hoogte van het bedrag aan en daar wil hij vanaf. Wethouder Ralph Geers zei in 2023 ook continu te bekijken hoe dit versimpeld kan worden want ook hij schrok van het forse bedrag. Totdat dit officieel is geregeld, zou dit gedoogd moeten worden voor Vrienden op de fiets. Dat laat zien dat de wil er is in Den Bosch. 9.

Rondvraag en sluiting Rondvraag bootjes op de Aa – DBG De voorzitter constateert dat de antwoorden op de vragen inmiddels in het raadsinformatiesysteem staan. De wethouder is afwezig en zal vervolgvragen ook schriftelijk afdoen. De heer Van Boxmeer (De Bossche Groenen) zegt dat er recent onrust is ontstaan bij een groep booteigenaren die op de Aa een bootje hebben liggen. Zij hebben zorgen over de toekomst en over de manier waarop zij bij eventuele nieuwe plannen worden betrokken. Vorige week is er een raadsinformatiebulletin verschenen waarin staat dat het college samen met het Waterschap werkt aan een structurele oplossing voor de bootjes op de Aa. In de loop van 2026 wordt dit uitgewerkt en gepresenteerd. De booteigenaren willen graag tijdig inzicht in welke keuzes worden overwogen en welke gevolgen toekomstig beleid voor hen kan hebben. Deze groep dient vroeg en zichtbaar hierbij betrokken te worden zodat zij kunnen meedenken over praktische oplossingen en niet achteraf worden geconfronteerd met beleid dat directe impact heeft op hun situatie. Op welke wijze betrekt het college booteigenaren bij deze ontwikkeling? Is het college bereid actief hun inbreng op te halen? De brief die de booteigenaren recent hebben verstuurd, is toegevoegd aan de stukken. Daarin komen zij met uitgewerkte voorstellen. Dat is 14

een heldere uitnodiging tot participatie. De wethouder heeft schriftelijk gereageerd op deze vraag maar dat antwoord overtuigt hem niet. De wethouder ontwijkt de participatie en zegt eerst met een plan te komen waarna de booteigenaren erbij betrokken worden. Hij wil dit omdraaien: de booteigenaren dienen er in een vroeg stadium bij betrokken te worden. Aanvullende vraag is dus waarom de wethouder vasthoudt aan het eerst maken van beleid en pas dan betrekken van de stakeholders, in plaats van: tijdens het maken van beleid de input van stakeholders meenemen voor het beleid. De voorzitter constateert dat de andere fracties geen vragen hebben. Zij gaat ervan uit dat de wethouder op korte termijn met een schriftelijk antwoord komt op de vervolgvraag. Zij sluit de vergadering om 21.00 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bedrijvigheid van 12 januari 2026. De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, M.A.J.T. Korver-van Weegberg

15