2025-04-17 Commissie Bestuur vastgesteld

Commissie BESTUUR Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

17 april 2025 Raadzaal

J. Kouwenberg mr. drs. R. van der Meer M. Claessen, M. Craste bc, J.J.E.L. van Creij, A.W.J.A. van Hattem LLB, A. Hernández, F. Hoekstra-Wittebol, J.A.B. Huibers, M.A.J.T. Korver-van Weegberg, H.J.M. Mees, B.F.C. Roovers, E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, J.P.M. Welten-van Doremalen, drs. J.M.L.N. Mikkers, P. Slikker

Afwezig:

F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, drs. J. Hendrickx, drs. P.E. Kagie, P.M. van der Krabben

Verslaglegging:

J. Beaumont, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.00 uur en verwelkomt alle aanwezigen. Bericht van verhindering is ontvangen van de heren Van Genugten en Van der Krabben. De heer Gersjes wordt vervangen door mevrouw Van den Wildenberg, mevrouw Hendrickx door mevrouw Claessen en de heer Kagie door de heer Mees.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter stelt voor de agendapunten 7 en 8 gezamenlijk te behandelen. De commissie gaat daarmee akkoord. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bestuur van 13 februari 2025 Het verslag van de commissie Bestuur van 13 februari 2025 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en lijst openstaande moties De voorzitter zegt dat het college met de brief van 1 april 2025 voorstelt een aanzienlijk aantal moties en toezeggingen (geel gemarkeerd) af te doen. De lijst met toezeggingen en de lijst met openstaande moties worden overeenkomstig vastgesteld.

5.

Werkplanning De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) ziet alleen de begroting voor april staan op de werkplanning. Burgemeester Mikkers zegt dat er een herziening van de APV voor tweeëneenhalf jaar aankomt evenals eind dit jaar de Participatienota. Hij zal voor de volgende commissie aangeven wat er op de planning staat komend jaar. De werkplanning wordt overeenkomstig vastgesteld.

Raadsvoorstellen 6.

Gunning accountantscontrole 2025-2028 Mevrouw Samshuijzen (PvdD) ziet bij de duurzaamheidsparagraaf een streepje staan. Zij meent dat duurzaamheid onderdeel is van iedere aanbesteding; het lijkt nu alsof daaraan voorbijgegaan wordt. Zij vraagt aandacht voor de wijze waarop duurzaamheidscriteria in 1

aanbestedingen opgenomen worden en onderdeel uitmaken van raadsvoorstellen. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) zegt dat de raad mag beslissen over deze aanbesteding maar eigenlijk is dit geen keuze omdat het hele voortraject, de weging en beoordeling ambtelijk afgehandeld is. Dat komt omdat de raad geen Auditcommissie heeft aangezien de raad daar nooit behoefte aan had. Zij vraagt zich af of dit geen behoefte van de raad zou moeten zijn met het oog op de controlerende taak van de raad. De heer Huibers (Rosmalens Belang) is er geen voorstander van om duurzaamheid groots in alle aanbestedingen op te nemen. Dat is kostenopdrijvend. Bij dossiers die betrekking hebben op duurzaamheid is het goed een duidelijke paragraaf hierover op te nemen. Voor de heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) is dit een hamerstuk. De raad is kaderstellend en hij wil zich niet te veel bemoeien met allerlei aanbestedingen want die zijn vaak complex. Aspecten als duurzaamheid kan de raad wel kaderstellend meegeven. Reactie college Burgemeester Mikkers verwijst naar het aanbestedingsbeleid waarin het maatschappelijk verantwoord ondernemen is opgenomen en duurzaamheidsregels spelen hierbij een rol. Bij de toetsing van een aanbesteding wordt o.a. op dat soort thema’s getoetst en bedrijven die zich niet aan de regels van het maatschappelijk verantwoord ondernemen houden, vallen buiten de selectie.

Dat is de reden waarom dit niet specifiek in de paragraaf over duurzaamheid wordt genoemd. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of kort in de aanbesteding opgenomen kan worden welke criteria meegewogen zijn of waarom een keuze is gemaakt. Burgemeester Mikkers zegt dat dit een van de criteria is in de aanbestedingsregels zoals er heel veel criteria in staan. Een onderdeel van het aanbestedingsbeleid is het maatschappelijk verantwoord ondernemen waarbij duurzaamheid een rol speelt. Dit geldt voor alle aanbestedingen. Ook de andere regels worden niet specifiek genoemd, conform het aanbestedingsreglement. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat de aanbestedingen als onderliggend document gedeeld zouden kunnen worden dan kunnen de commissieleden die regels zelf vinden. Burgemeester Mikkers zegt dat dat uit concurrentieoverwegingen niet gebeurt. Bij de aanbesteding moet rekening gehouden worden met het feit dat partijen die inschrijven geen inzage mogen hebben in alle inschrijvingen. Partijen hebben de mogelijkheid gehad om voor 14 april 2025 te reageren op het verantwoordingsdocument en daar hebben zij geen bezwaar tegen aangetekend, vandaar dat de gemeente nu de aanbesteding kan gunnen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) begrijpt niet waarom het zoveel moeite is de informatie van de duurzaamheidsparagraaf eruit te lichten want dat kan bij andere informatie ook.

Burgemeester Mikkers zegt dat dat nergens in aanbestedingen gebeurt. Dat er geen Auditcommissie is, was de wens van de raad. De raad heeft aangegeven vertrouwen in de ambtelijke organisatie te hebben, maar de gunning moet door de raad gebeuren. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) vraagt of die wens wel eens heroverwogen wordt. Burgemeester Mikkers zegt dat dit meestal aan de orde komt bij de overgang naar een nieuwe gemeenteraad. De voorzitter concludeert dat dit voorstel als hamerstuk naar de raadsvergadering wordt doorgeleid. 2

7. 8.

Wensen en bedenkingen Tijdelijke omgevingsvergunning azc Kruithoorn Wensen en bedenkingen Samenwerkingsovereenkomst toekomstbestendige opvanglocatie De heer Van Silfhout (Volt) heeft al eerder gezegd dat de Kruithoorn en Groot Meerendonk goede plannen zijn. Bij Kruithoorn is geleerd van wat er in Pettelaarpark is gebeurd; dit proces wordt nu beter aangevlogen. Groot Meerendonk wordt de motor van de nieuwe wijk en hoe kun je een azc beter realiseren dan deze aan te vliegen met de hele wijk als startpunt. Vanaf 2029 heeft Den Bosch 950 plekken gerealiseerd met deze planning; dat is mooi en dat is meer dan de 879 die minister Faber vroeg en dan in het verdeelbesluit. Met een permanent azc in Groot Meerendonk moet ook het Bossche Plus-model permanent verankerd worden in de omgeving. Hij ziet een wens om steeds soberdere opvang te realiseren. Hoe slechter de opvang, hoe slechter de mensen gaan integreren. Het is goed als mensen direct aan het werk mogen, kijkende naar de opvang van Oekraïners. Hij wil de kwaliteitseisen goed verankeren en deze meegeven aan de wethouder. Het Pettelaarpark staat tot 27 februari 2029 in de plannen en Groot Meerendonk wordt op zijn vroegst in 2029 gerealiseerd, maar dat is onwaarschijnlijk omdat de doorlooptijd veel langer is. Hij maakt zich zorgen om het gat dat daartussen zit.

Kan de horizon niet van twee naar drie jaar verschoven worden en drie jaar vooruitgekeken worden naar opvangplekken? Als er een gat aan zit te komen in 2029 kan gekeken worden naar een andere locatie want het verlengen van Pettelaarpark is niet aan de orde wat hem betreft. Er zal wel een gat ontstaan als Groot Meerendonk niet op tijd gerealiseerd is. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zegt dat communicatie cruciaal is bij dit soort onderwerpen. Gelet op de belangstelling voor dit debat complimenteert hij de wethouder met hoe dit proces tot nu toe gelopen is. Een tijdelijke locatie van 350 plekken en een toekomstbestendige opvang van 600 plekken moet naadloos op elkaar aansluiten. In de begroting staat dat er € 300.000 mist aan toeristenbelasting omdat Hotel Mövenpick gesloten is. Wordt dat op elkaar verhaald? Het is immers budgettair neutraal, zo is ook te lezen. De locaties moeten ook met auto’s en openbaar vervoer goed bereikbaar zijn. Hij geeft de voorkeur aan opvang van gezinnen. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) hanteert een consequente lijn op dit dossier: hij is tegen een azc op de Meerendonk met name vanwege de belasting voor de wijk. Wat er nu is, is meer dan voldoende. Met een uitbreiding zullen daar veel meer vluchtelingen komen en dat is een te grote belasting voor de wijk.

Hij ziet dat er van de destijds ingediende motie over spreiding in de stad niet veel terecht is gekomen. In de overeenkomst met het COA staat in art.8 dat de overeenkomst voor onbepaalde tijd wordt aangegaan. Hoe valt dit te rijmen met de tien jaar die wordt genoemd? De heer Roovers (SP) zegt dat ook de SP destijds heeft gepleit voor spreiding van opvang in de stad. Hij meent dat dat het draagvlak van asielzoekers in de wijken vergroot. Er is nu een keuze gemaakt voor de Gestelse buurt en als daarvoor gekozen wordt, is dit wel de beste manier om het te organiseren. De gemeente moet af van commerciële noodopvang in Hotel Mövenpick want dat kost de samenleving heel veel geld. Daar zitten verkeerde financiële prikkels achter. Toewerken naar een permanente, menswaardige locatie op de Kruithoorn is de beste manier. Complimenten voor de manier waarop dit voorstel is opgepakt en ondanks eerdere bezwaren van opvang op één locatie kan hij instemmen met het voorstel. De heer Huibers (Rosmalens Belang) heeft al eerder zijn steun uitgesproken ten aanzien van de Kruithoorn en Groot Meerendonk. Hij heeft veel positieve geluiden gehoord over hoe de opvang momenteel verloopt in Hotel Mövenpick en roept het college op dat te blijven bewaken als er straks een tweede locatie op de Kruithoorn is.

De wijkbewoners maken zich zorgen over het voetgangersverkeer in de wijk; hij roept het college op daarop te letten. De langdurige opvang in Meerendonk is een goede kans de wijk verder te ontwikkelen. Bewoners die daar een huis kopen, weten dat daar een opvanglocatie is voor niet alleen asielzoekers maar ook voor spoedzoekers. Ook daar moet gezorgd worden voor de Bossche Plus om de draagkracht vanuit de wijk zo optimaal mogelijk te houden. 3

De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de PVV altijd duidelijk is geweest: geen azc in deze gemeente. Hij heeft veel bedenkingen bij de plannen voor deze twee locaties. Hij kiest op deze plekken liever voor woningen voor de eigen inwoners en ook voor een extra woonwagenlocatie waar ook een motie voor aangenomen is. Hij leest nu dat die pas na 2030 gerealiseerd wordt; daar moet eerder aan gewerkt worden. Er is vandaag weinig belangstelling voor de vergadering maar de wijkbewoners zijn murw geslagen door deze plannen door te drukken en zaken uit te zetten in de wijk. De mensen denken: het haalt toch niets uit, deze raad doet toch waar hij zelf zin in heeft. Het wordt allemaal opgelegd aan de wijk en daar zit niemand op te wachten. Er komen twee azc’s maar er is daar al zoveel problematiek, van hostels tot verslaafdenopvang. De Gestelse buurt wordt het afvalputje van de stad en dat is schandalig. Een paar elektrische oplaadpalen erbij doet daar niet aan af. Hij hoorde Volt net spreken over 950 plekken, maar het zijn er toch 600? Anders is het probleem nog veel groter. Het klinkt leuk dat Groot Meerendonk al in de plannen zit maar omwonenden in de Gestelse buurt krijgen die bewoners evengoed door hun wijk heen richting bushaltes bijvoorbeeld. Dit zorgt voor veel meer druk op de leefomgeving, op de artsen et cetera.

In de stukken wordt gesproken over het tijdig informeren over alternatieven indien de overgang van azc Pettelaarpark niet opschiet. De raad moet hier niet alleen over geïnformeerd worden maar ook actief bij betrokken. De raad moet zijn stem hierover uit kunnen spreken. Hoe wordt dat geregeld? Hij wil uitsluiten dat dat azc langer openblijft dan nu is voorzien. De locatie Groot Meerendonk is voor onbepaalde tijd. In de samenwerkingsovereenkomst met het COA is geen ontbindende voorwaarde opgenomen. In de gemeente Kranendonk is een COA-locatie waar de gemeente vanaf wil en het COA eist nu tientallen miljoenen euro’s boete van de gemeente als die locatie gesloten wordt. Zijn er ontbindende voorwaarden opgenomen om van die onbepaalde tijd af te komen? Er is sprake van zeventig plekken voor AMV’ers in de overeenkomst, in het raadsvoorstel staat 75. Wat is het goede aantal? Zijn er belemmeringen voor de aanleg van straatverlichting? Mevrouw Welten (VVD) staat niet negatief tegenover een permanente opvanglocatie. Dat heeft verschillende voordelen en hotels moeten gebruikt worden waar zij voor bedoeld zijn. Tevens noemt zij de lagere kosten, rust in de samenleving en de locatie kan ingezet worden voor starters en spoedzoekers (startend met dertig plekken). Tot op heden wijst onderzoek uit, dat de opvang in het Pettelaarpark niet voor overlast en onveilige situaties zorgt.

De Kruithoorn moet nog gerealiseerd worden. Dat is meer dan een verdubbeling van het aantal mensen dat wordt opgevangen aan die kant van de stad. Het lijkt haar goed in de toekomst de opvang meer te verdelen in de stad. Er zitten ook nadelen aan permanente opvang, namelijk 600 mensen op één plek. Dat is een zware belasting voor een aandachtswijk. Zij zal haar wensen en bedenkingen over dit plan kenbaar maken. In een motie zal zij het college vragen met het COA in overleg te gaan om te spreken over tweemaal 300 mensen of zo mogelijk nog meer locaties. Het argument om veel mensen op één locatie te plaatsen vanwege veiligheid, zorg en onderwijs hoeft bij deze permanente locatie geen rol te spelen. Zij zal het college ook vragen voorwaarden te formuleren hoe omgegaan wordt met starters en spoedzoekers op deze locatie. Wanneer is daarvan sprake? Daar is niets over terug te vinden in het voorstel. Ook wil zij in de motie aankaarten dat aanvragen die hierna vanuit Den Haag komen niet meer gehonoreerd zullen worden. Zij maakt zich zorgen als de instroom niet verlaagd wordt. Zij wil vastgelegd zien dat Den Bosch geen aanvragen meer honoreert. Een vierde punt is de overgang van tijdelijke naar permanente locaties; zij maakt zich daar zorgen over.

2029 staat voor de deur; zijn er straks geen 600 maar 950 opvangplekken? Mevrouw Craste (D66) is altijd voor humane en duurzame opvang geweest, verantwoordelijkheid nemen, vanaf de eerste dag werken aan dagbesteding en aan de taal, uiteraard in overleg met de buurt. D66 heeft hierop gestuurd met drie moties, over humane opvang, werken vanaf dag 1 en de Bossche Plus. Met de Bossche Plus wordt niet alleen in nieuwkomers geïnvesteerd maar ook in de wijk en omgeving in nauw overleg met de buurt. Door slim te combineren, wordt hiermee ook nog de woningbouw versneld. Er wordt gezorgd voor investeringen in de buurt en voor meer woningen voor iedereen. D66 gelooft in een samenleving waarin iedereen meetelt. 4

Mevrouw Hernández (50PLUS) is blij met de motie van de VVD. Zij is voorstander van spreiding door de stad. Zij begrijpt dat de raad dat anders ziet maar zij vreest dat dit in de toekomst door de clausule voor onbepaalde tijd een plek wordt waarbij consequent vluchtelingen opgevangen worden en die plek niet voor iets anders gebruikt kan worden. Den Bosch heeft haar verantwoordelijkheid genomen en dit voor elkaar gekregen. Complimenten aan de wethouder voor de goede aanpak. De Gestelse buurt legt zich neer bij de plannen maar het kan niet zo zijn dat deze plannen permanent worden. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) zegt dat haar bedenkingen ten aanzien van deze plannen ongewijzigd blijven, maar zij zal vluchtelingen nooit in de kou laten staan. De mensen moeten humaan opgevangen worden, maar de volledige last wordt nu in één wijk neergelegd. Zij vraagt zich af of dat wel de juiste keuze is. De opvang van 600 asielzoekers vraagt iets van de inwoners. Het blijft beter dit kleinschalig aan te pakken en de opvang over de stad te verspreiden. Hiermee wordt voorkomen dat één wijk overvraagd wordt, zelfs als het om een nieuwbouwwijk gaat. Een grootschaligere opvanglocatie is natuurlijk makkelijker te realiseren maar het is niet per se noodzakelijk. Inwoners moeten meegenomen worden met de opvang in de stad.

Door de lasten meer te verspreiden, verbetert het draagvlak en de integratie. Het COA bevestigt dit ook. Kleinere opvang blijkt ook beter te werken voor de nieuwkomers zelf want zij sluiten makkelijker aan bij de gemeenschap. Dat kost waarschijnlijk meer geld maar het draagvlak in de stad en een goede integratie weegt voor haar zwaarder. Zij is niet tegen het voorstel maar blijft zich afvragen of spreiding niet beter is. Zij kijkt uit naar de motie van de VVD. Zij deelt de zorg van Volt over de overlap tussen de tijdelijke en permanente opvang. Mevrouw Hoekstra (PvdA) is blij met deze structurele opvanglocatie voor 600 vluchtelingen en met een enorme impuls in de wijk alsook eindelijk een uitbreiding met vijf of zes plekken op het woonwagenkamp. Zij gelooft in een stad die mensen in kwetsbare situaties niet aan hun lot overlaat, een gemeenschap die zorgt maar ook kiest voor de bewoners in de wijk. In deze wijk is al langer behoefte aan perspectief en er wordt nu versneld geïnvesteerd in woningen, voorzieningen en leefomgeving. Zo wordt meer dan een opvang gecreëerd; eigenlijk wordt gezamenlijk aan een buurt gebouwd. Samen wonen, samen leren, samen leven zorgt ervoor dat nieuwkomers vanaf de eerste dag meedoen als onderdeel van de gemeenschap. Mevrouw Korver (GroenLinks) is blij met beide initiatieven; zij sluiten goed aan bij wat GroenLinks wil.

Fijn dat al aan een samenwerkingsovereenkomst wordt gewerkt van de toekomstbestendige opvanglocatie. Ook is zij blij met de onderdelen samen leven, samen leren, daarin staat goed omschreven wat zij in eerdere moties heeft onderstreept. Het voornemen is 600 asielzoekers te gaan huisvesten maar standaard worden dertig plekken aan de gemeente toegewezen. Zij heeft hier navraag naar gedaan en toen werd gezegd dat niet bekend is wat 2029 gaat doen. Jammer dat er meteen al dertig plekken naar de gemeente toe gaan. De definitieve aanvraag voor het tijdelijke azc wordt op onderdelen aangepast en dat loopt goed; complimenten daarvoor. Ten aanzien van de spreiding onderschrijft zij de woorden van de SP. Voor wat betreft de doorlooptijd denkt zij dat Den Bosch daar altijd een goede oplossing voor zal vinden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat het proces van de Kruithoorn heel zorgvuldig is gelopen. Zij is ook voor kleinere opvang verspreid over de gemeente maar begrijpt ook dat de voorzieningen goed geregeld moeten worden. De kwaliteitseisen zijn veel hoger dan bij de noodopvanglocaties, daar is zij blij mee. De publieke middelen die ingezet worden voor noodopvang zijn ook een stuk hoger.

Jaren geleden werd de opvang afgebroken maar die wordt nu weer opgebouwd, met een verstandig model van de flexibele schil zodat er altijd plekken op een andere manier ingezet kunnen worden en er geen leegstand ontstaat. Zij sluit zich ook aan bij het Bossche Plus-model. Reactie college Wethouder Slikker wil een misverstand wegnemen: het zijn en blijven 600 plekken. In Pettelaarpark zitten er nu 250, in Kruithoorn komen er 350 bij dus totaal 600 die in een permanente opvang terechtkomen en de andere opvanglocaties sluiten dan gefaseerd. 5

De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) leest dat de capaciteit op de Kruithoorn 600 wordt. Wethouder Slikker zegt dat op de Kruithoorn 350 mensen komen. Pettelaarpark is aanwezig tot ongeveer 2029, de Kruithoorn wordt voor vijf tot tien jaar gegund en ondertussen wordt een permanente azc-locatie meegenomen in de gebiedsontwikkeling van Groot Meerendonk. De twee tijdelijke locaties sluiten dan. De heer Van Silfhout (Volt) schrikt hier van. Hij heeft gelezen dat er structureel 600 plekken worden gerealiseerd in 2029 maar nergens staat dat daarmee direct uitgefaseerd gaat worden. Wethouder Slikker zegt dat duidelijk staat aangegeven dat Den Bosch op dit moment een taakstelling van 600 heeft. De afspraak is dat er gewerkt wordt aan een opvanglocatie voor 600 mensen en tot die tijd zijn er opvangvoorzieningen, Pettelaarpark 250 en Kruithoorn 350. Die cijfers zijn ook tijdens de inloopavonden genoemd. Bossche Plus: een van de uitspraken van de raad was dat als er opvanglocaties gemaakt worden dan moet dat met voldoende kwaliteit. De Bossche Plus moet gerealiseerd worden voor de omgeving, met een leefbaarheidsplan en bewonersoverleg, met het creëren van extra woonwagenplekken en sociaal-culturele activiteiten. In 2030 worden deze als eerste samen met de ontwikkeling van Groot Meerendonk gerealiseerd.

De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de wethouder steeds spreekt over sociaal-culturele activiteiten, maar zit de buurt daar wel op te wachten? Of wordt dit de buurt opgedrongen? Wethouder Slikker zegt dat op alle informatieavonden waar hij de afgelopen weken is geweest, is geïnventariseerd waar behoefte aan is. Daar is een aantal zaken uitgekomen: een ontmoetingsplek waar je gezamenlijk koffie kunt drinken, een weggeefkast, een kringloopwinkel, dagbesteding et cetera, zijn ideeën die uit de wijk zelf zijn gekomen. Die worden nu ingevuld. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de azc-bewoners bij al die activiteiten betrokken worden. Wethouder Slikker zegt dat afgelopen jaar te zien was dat de vakantieactiviteiten voor de kinderen van de Gestelse buurt door vrijwilligers en ouders in die buurt zelf open werden gesteld voor kinderen die in Pettelaarpark zitten. De kwaliteitseisen worden in de intentieovereenkomst voor de permanente locatie met het COA verankerd. Om die kwaliteit heeft de raad ook gevraagd. Hij hoopt dat er een naadloze aansluiting komt van de tijdelijke en de permanente opvang maar dat weet hij niet zeker. Als de gemeente geen permanente azc-locatie zou maken maar alleen tijdelijke opvanglocatie zou hebben dan zou die vraag ook altijd komen. De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat vijf jaar een bijzonder optimistische termijn is. Dat gaat vast niet lukken.

Als het niet lukt, wat gaan de gemeente dan doen? Wethouder Slikker zegt dat de besluitvorming over Kruithoorn in 2023 is gestart. De verwachting is dat die locatie in 2026 wordt gerealiseerd. Dat kan dus ook sneller dan vijf jaar. Voor de permanente opvang is het wat ingewikkelder vanwege de geluidscontouren van de A2. Getracht wordt die geluidswerende voorziening te realiseren samen met andere partijen en de woningbouw te versnellen. Ook als daar geen permanente locatie zou komen en een tijdelijke locatie gesloten zou worden dan is de opdracht samen met COA te zoeken naar vervolglocaties. De taakstelling voor Den Bosch zou lager kunnen zijn. Dan zou je in de Kruithoorn al voldoende mensen hebben en hoef je niet te zoeken naar een vervolgopdracht als Pettelaarpark sluit. Het kan ook zo zijn dat de opdracht 600 blijft maar dat de gemeente het net niet redt in de tijd. Dan moet er een tijdelijke locatie als overbrugging gezocht worden. Ook kan de taakstelling groter worden en dan zal er een plus gezocht moeten worden. Hij kan dit niet voorspellen. De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat de regels voor permanente bouw hiervoor gaan gelden en 6

dan is vier of vijf jaar erg optimistisch. Dat zit hem niet in de geluidscontouren. Daarnaast speelt ook dat maar twee jaar vooruitgekeken wordt en bij de Kruithoorn is te zien dat als je iets tijdelijk wilt realiseren dat al drie jaar duurt. Met dat slechts twee jaar vooruitkijken, komt de gemeente steeds slecht uit. Wethouder Slikker zegt dat het college niet met twee opdrachten op pad gestuurd kan worden. Bij een permanente locatie speelt de geluidscontour en de reguliere ruimtelijke procedure die doorlopen moet worden. Hij kan niet garanderen dat die locatie al klaar is als Pettelaarpark sluit, maar dat is wel de intentie. Mocht dat niet lukken en de taakstelling is hoger dan de 350 op de Kruithoorn dan zal naar een andere plek gezocht worden. Dat is de afgelopen jaren altijd gelukt. De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat als pas in 2029 de locatie gerealiseerd wordt pas eind 2027 wordt bekeken of dat gat er zal komen in 2029 omdat slechts twee jaar vooruitgekeken wordt. Daar zit het probleem. Wethouder Slikker zegt dat het natuurlijk niet zo is dat dat twee jaar van tevoren pas bedacht wordt. Over een jaar of twee jaar is duidelijk hoeveel snelheid gemaakt kan worden met de ruimtelijke procedure rond Groot Meerendonk en dan is een inschatting te maken over genoemd gat. Als er vertraging dreigt te komen dan zal naar een nieuwe plek gekeken worden.

De heer Van Hattem (PVV) zegt ter geruststelling richting Volt dat ervoor gezorgd wordt dat de landelijke instroom omlaaggaat dus die noodzaak zal de komende jaren verdwijnen. Hij vraagt of de raad in dat geval actief betrokken wordt bij het zoeken naar een nieuwe locatie want dat is bij de sluiting van Kasteel Meerwijk niet gebeurd. De raad is bij die zoektocht namelijk geheel gepasseerd. Wethouder Slikker zegt dat zoals altijd weer in gesprek gegaan zal worden met omwonenden en de raad wordt geïnformeerd. De raad kan dit altijd hier agenderen en dat zal in de toekomst niet anders zijn. Een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling wordt ingepast op een plek waar op dit moment nog geen pand staat. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat dit bij de Hervensebaan niet gebeurd is. Er is geen overleg over geweest met de raad en hij moest dit uit de krant vernemen. Er is toen een plek aangewezen voor asielopvang. Wethouder Slikker herkent niet wat de heer Van Hattem zegt. De avond voordat de bewoners geïnformeerd werden, is met een aantal stakeholders gesproken. De bewoners en de raad zijn direct geïnformeerd en pas daarna is de perscommunicatie eruit gegaan. Dat is zorgvuldig gebeurd. De heer Huibers (Rosmalens Belang) betwijfelt ten zeerste of de instroom minder zal worden.

Is het denkbaar dat met bijvoorbeeld de overheid een afspraak kan worden gemaakt dat Den Bosch tijdelijk minder hoeft op te vangen in het geval de tijdelijke en permanente opvang niet goed op elkaar aansluiten? Wethouder Slikker zegt dat de taakstelling in de toekomst onbekend is dus daar kan de gemeente onmogelijk op vooruitlopen. Het COA is heel blij dat er een permanente ontwikkeling komt. Hij zal in ieder geval proberen om die twee goed op elkaar aan te laten sluiten en als dat niet het geval is dan zal hij de raad daarover tijdig informeren met de vraag hoe verder moet worden gegaan. De bereikbaarheid: er zijn looproutes en er is ook een speciale looproute gemaakt tussen het Pettelaarpark en de locatie Kruithoorn. Via de Poeldonkweg is het azc met de auto bereikbaar, ook voor leveranciers. De procedure rondom de permanente azc en de mate waarin de raad daarbij in stelling wordt gebracht, staat in de stukken. De raad brengt zienswijzen in en daarna gaat het college met het COA in gesprek over het aanscherpen van de intentieovereenkomst. Daarna wordt een reguliere ruimtelijke procedure gevolgd voor Groot Meerendonk waarbinnen die permanente opvanglocatie plaatsvindt. Die komt terug in de raad, staat open voor 7

participatie, voor bezwaar et cetera. Ontbindende voorwaarden staan nog niet in de conceptovereenkomst maar die wil het college er wil in hebben en die komt ook in de definitieve versie. De straatverlichting is bij het Pettelaarpark al aangepakt. Binnen de Gestelse buurt wordt de hele openbare omgeving herontwikkeld. Er komt nieuwe riolering, nieuwe bestrating en nieuw groen. Spreiding van de permanente locatie: hiervoor gelden dezelfde overwegingen als de vorige keer over de tijdelijke opvang. Ook bij permanente opvang geldt dat als je de kwaliteit, veiligheid, inburgering geregeld wilt hebben dan is een voorziening voor 600 plekken niet te spreiden over twee locaties want dat is geen permanente opvang. Daarmee geeft de gemeente de regie uit handen in de zoektocht naar nieuwe locaties in de toekomst. Invulling overloopplekken: dit moet nog uitgewerkt worden. Eens per twee jaar zal er een verdeelbesluit komen. Als de Spreidingswet wordt ingetrokken dan wordt dat een indicatief aantal. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) vraagt waarom spreiding niet kan bij een permanente locatie. Wethouder Slikker zegt dat om die reden ook voor Pettelaarpark was gekozen en niet voor De Saren maar voor de Kruithoorn. Als je de kwaliteit van de opvang wilt regelen rondom veiligheid, inburgering, onderwijs et cetera, dan is schaal te verkiezen boven versnipperde locaties.

Als de gemeente een permanente opvanglocatie wil dan mag daar niet in geknipt worden. De heer Roovers (SP) zegt dat tijdens die discussie anderhalf jaar geleden het college zei dat mensen eens per week op en neer moesten gaan reizen voor gemeenschappelijke voorzieningen. Is dat het grote praktische bezwaar? Wie blokkeert een knip in de locatie? Wethouder Slikker zegt dat de gemeente dat niet blokkeert. In Pettelaarpark bijvoorbeeld zit een meedoenloket waar mensen worden begeleid naar (vrijwilligers)werk en worden taallessen gegeven, daar zijn voorzieningen rondom onderwijs voor ouderen die niet naar school gaan. Twee locaties kan alleen als die op loopafstand van elkaar zijn. De heer Roovers (SP) zegt dat het eindeloze heen en weer sturen dus eigenlijk over één keer per week ging. Wethouder Van der Geld heeft dat destijds gezegd. Wethouder Slikker zegt dat het volgens hem één keer per week is, de bewoners van het azc naar de Maaspoort en terug begeleiden, lijkt een onoverkomelijk probleem. Een aantal voorzieningen draait elke dag in het azc en deze zijn elke dag beschikbaar voor de mensen. Mevrouw Welten (VVD) hoort de wethouder zeggen dat voor een permanente locatie dezelfde regels gelden als voor een tijdelijke locatie. In het stuk staat dat handhaving e.d. niet aan de orde zijn, geen vrijheidsberoving et cetera.

Zij vraagt zich af of de argumenten die de wethouder noemt wel de argumenten zijn om die spreiding niet te realiseren. Wethouder Slikker zegt dat het juist om het voorzieningenniveau gaat waardoor de kwaliteit van opvang gerealiseerd kan worden. Als er een schaal is van 600 plekken kan dat niveau gerealiseerd worden. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat het op de tijdelijke locaties van 300 plekken altijd is gelukt om onderwijs en zorg te bieden en veiligheid te creëren. Waarom kan dat niet op een permanente locatie van 300 plekken? Wethouder Slikker zegt dat dat een enkelvoudige locatie was. Dan wordt naar twee locaties toe gegaan van relatief slechte kwaliteit. Bij de wensen en eisen die de raad heeft gesteld, hoort een schaal die daarbij past. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) herhaalt zijn vraag over € 300.000. Dit wordt budgetneutraal met het COA gerealiseerd maar in de actualisatie van de begroting staat dat er € 300.000 ontbreekt omdat de toeristenbelasting niet geïnd is. 8

Wethouder Slikker zegt dat budgetneutraal geldt voor de reguliere exploitatie van het azc waarvan de kosten bij het COA liggen. Waar de gemeente juist vanaf wil, is dat de gemeente niet zelf aan de lat staat voor waar locaties terechtkomen. Dan verlies je de regie en worden hotels en sportzalen benut. Dat betekent voorzieningenverlies of incidenteel kosten op de toeristenbelasting. De voorspelling is dat bij Pettelaarpark de hotelfunctie terugkomt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt in hoeverre geprobeerd is de € 300.000 te claimen bij het COA. Wethouder Slikker weet dat niet maar zal het nagaan. Mevrouw Korver (GroenLinks) herhaalt haar vraag over de dertig plekken die van begin af al naar de gemeente gaan. Wethouder Slikker zegt dat dat alleen is omdat de taakstelling voor de toekomst niet bekend is. Voor de Spreidingswet had Den Bosch altijd een taakstelling van ongeveer 300 plekken. Met het COA en Asiel & Migratie is besproken wat zij een goed aantal voor de permanente locatie vinden in Den Bosch en daar komt die 570 vandaan. Mevrouw Korver (GroenLinks) zegt dat stel dat er meer plekken nodig zijn dan die 570, is het dan mogelijk totaal 600 asielzoekers daar te huisvesten? Wethouder Slikker zegt dat op die locatie maximaal 600 mensen opgevangen kunnen worden.

Als de taakstelling straks 750 wordt dan past dat niet en als die taakstelling veel lager is, kunnen die plekken anders ingevuld worden. De heer Van Hattem (PVV) leest in het raadsvoorstel 75 plekken voor AMV'ers en in de samenwerkingsovereenkomst staat 70. De wethouder zegt dat er nog een definitieve samenwerkingsovereenkomst komt, maar het raadsvoorstel spreekt nadrukkelijk over de wensen en bedenkingen bij deze samenwerkingsovereenkomst. Krijgt de raad nog voor de raadsvergadering de definitieve samenwerkingsovereenkomst te zien? Wethouder Slikker zegt ten aanzien van die aantallen van 75 en 70 dat hiervoor hetzelfde geldt als hij mevrouw Korver heeft aangegeven: de taakstelling voor de permanente opvang in de toekomst is nog niet bekend. Mevrouw Faber kan deze alleen voor de komende twee jaar met de gemeenten delen. De commissie kent de huidige intentieovereenkomst en daar kunnen in de raad van 7 mei a.s. moties, wensen en bedenkingen bij geplaatst worden. Het college gaat vervolgens weer met het COA in gesprek om de intentieovereenkomst aan te passen die aan de raad wordt gestuurd. Als de raad van mening is dat de wensen en bedenkingen onvoldoende zijn doorgevoerd dan kan de raad die overeenkomst weer agenderen. De heer Van Hattem (PVV) hoorde de wethouder zeggen dat hij nog met het COA in gesprek gaat over de ontbindende voorwaarden.

Hij weet dan niet of die erin komt te staan en op welke manier. Hij voelt zich genoodzaakt een motie in te dienen met een wens of bedenking in die richting. Wethouder Slikker kan zich voorstellen dat de heer Van Hattem die ontbindende voorwaarde belangrijk vindt. Dat kan als wens en bedenking meegegeven worden aan het college. Tweede termijn Mevrouw Welten (VVD) hoort van de wethouder dat de taakstelling groter kan worden. Dat schokt haar want in de brief staat dat dat geweigerd zal worden. Graag een reactie van de wethouder. Zij heeft dezelfde zorgen als Volt over de overstap van tijdelijke naar permanente opvang want bouwplannen duren altijd langer. Het heeft nogal wat consequenties als dat niet lukt en niet op elkaar past. De wethouder wil dan een tijdelijke locatie zoeken en dat is precies de onrust die de raad wilde voorkomen door een permanente locatie te realiseren. Destijds was De Saren in beeld; moeten de mensen daar weer gaan denken dat er een tijdelijke locatie 9

komt? De realisatie van de opvanglocaties komt volledig voor rekening van het ministerie via het COA. Het is ondenkbaar dat er voorzieningen worden aangebracht waarbij de directe omgeving gebaat is maar ook mensen die in de opvanglocatie verblijven. Dat is in deze samenwerkingsovereenkomst helemaal niet geregeld. Dat ziet zij middels een motie graag explicieter benoemd. De vraag is wat er uit het overleg tussen de gemeente en de twee ministeries komt ten aanzien van de financiering van geluidsbeperkende maatregelen. Dat zal tijd vragen. Ten aanzien van de overgang van tijdelijk naar permanent heeft zij gevraagd waarom de Kruithoorn niet meteen permanent wordt gemaakt. Dat scheelt veel geld. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) zegt dat de afgelopen tijd veel weerstand is geweest bij gemeenten tegen azc’s. Er zijn gemeenten die er niet aan beginnen of het uitstellen. Welk effect zou dat kunnen hebben voor Den Bosch? Het hotel in Pettelaarpark sluit in 2029 maar wat als het COA tegen die tijd weer een probleem heeft en de hoteleigenaar het eigenlijk wel prima vindt zo? De heer Van Hattem (PVV) zegt dat in art.3.7 van de conceptsamenwerkingsovereenkomst staat dat het COA zich maximaal inspant om asielzoekers die een vergunning krijgen te koppelen aan de gemeente Den Bosch voor huisvesting.

Gaan de 600 asielzoekers niet zorgen voor extra druk op de al overbelaste woningmarkt? In art. 9.5 staat dat “het college van B&W zich tot het uiterste inspant om de door het COA gewenste resultaat mogelijk te maken”. Wat betekent dat? Worden andere zaken en de raad aan de kant geschoven? De steenmarter die in dit gebied leeft, verdient optimale bescherming en moet niet wijken voor een azc. De wethouder zei dat er een kringloopwinkel in de Gestelse buurt komt, maar dat bericht klopt niet, die gaat naar het Jeroen Bosch College. Veel mensen uit de wijk haken af en doe al niet meer mee aan de activiteiten van de kindervakantieweken want 85% van de deelnemers bestond uit asielkinderen. Mensen die enige tijd geleden boos bij de bijeenkomst zaten en boos waren op B&W zijn nog steeds boos. Zij laten zich niet meer horen omdat zij hier tegen een muur aan lopen. Hoe wil de wethouder omgaan met mensen in de wijk die teleurgesteld zijn in dit college? Hij roept op de azc’s uit te stellen voor onbepaalde tijd zonder ontbindende voorwaarden. Mevrouw Craste (D66) denkt dat Den Bosch uniek is in de manier waarop met dit dossier wordt omgegaan. In deze stad is ruimte voor vragen en twijfels en meningsverschillen; daar wordt dan over gesproken tijdens bewonersbijeenkomsten of inwonersoverleggen. Zij waardeert hoe het college met dit proces omgaat en de openheid hierin.

Van mensen in de wijk hoort zij dat zij het belangrijk vinden dat gemaakte afspraken uitgevoerd worden. Daar krijgen zij vertrouwen van en dat is goed voor het draagvlak. Zij willen dat het college hier scherp op blijft toezien en de raad goed blijft informeren. Zij hoorde van de locatiemanager van het azc dat inwoners van de Gestelse buurt zich zorgen maken, niet over incidenten of veiligheid maar over de veiligheid van fietsende kinderen van het azc. Er zijn mensen uit de buurt vrijwilliger geworden in het azc en er wordt gezamenlijk gekookt bij Kindcentrum De Ster. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat mevrouw Craste een aantal mensen uit de wijk noemt die zich hiervoor inzetten en die zijn er ongetwijfeld, maar er zijn veel mensen die hier absoluut geen behoefte aan hebben en die met mensen uit de wijk hun eigen dingen willen blijven doen. Hoe kijkt mevrouw Craste daartegen aan? Mevrouw Craste (D66) vindt het heel belangrijk dat iedereen zichzelf kan zijn, vandaar dat zij die Bossche Plus ook zo belangrijk vindt. Zij heeft ook gehoord dat mensen hun zorgen aangeven in bijeenkomsten en aangeven wat zij willen. Daar zijn ook punten van meegenomen in het veiligheidsoverleg. Het is belangrijk dat samen met inwoners te doen.

Zij vraagt het college om te blijven monitoren of die humane opvang echt geregeld wordt en de versnelling van de woningbouw in de praktijk voor iedereen goed uitpakt. Als er minder vluchtelingen komen dan zouden er spoedzoekers terecht moeten kunnen. Zij vraagt om een soepele overgang van de tijdelijke naar de definitieve opvang specifiek voor gezinnen met kinderen zodat zij niet naar een andere school moeten. Dat moet op het netvlies blijven. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat het nu zo zal gaan dat kinderen van een azc geplaatst 10

worden op scholen daar in de buurt. Dat maakt dat er onvoldoende plekken zijn voor de kinderen uit de eigen wijk. Dat is het probleem dat gaat ontstaan voor de wijkkinderen. Mevrouw Craste (D66) vindt het heel belangrijk dat kinderen in hun eigen wijk naar school kunnen. Als er wachtlijsten ontstaan dat moet daar actief iets mee gebeuren. De heer Van Hattem (PVV) merkt op dat de school De Vlindertuin al een aannamebeleid heeft en kinderen uit de eigen wijk kunnen daar al niet meer zomaar terecht. Intussen worden er wel kinderen uit het azc opgenomen op die school. Dat zorgt voor verdringing van de kinderen uit de eigen wijk. Moet dat niet meteen een halt toegeroepen worden? Mevrouw Craste (D66) gelooft niet in een halt toeroepen; hier moet met zijn allen uitgekomen kunnen worden. In Boschveld kunnen kinderen ook niet altijd precies naar de school in hun buurt maar wel naar een school in de wijk. Daar moet naar gekeken worden. Regionale opgave: het azc in Berlicum gaat niet door; heeft dat gevolgen voor de omvang en invulling van de lokale opgave in Den Bosch? In het raadsvoorstel staat het woord ‘gastvrij’; zij meent dat eenieder daar toch wel klaar mee is, want iedereen is 'Met elkaar Bosschenaar'. Fijn dat ook minister Faber haar waardering uitspreekt voor de inspanningen die Den Bosch levert.

Mevrouw Hoekstra (PvdA) is blij met dit voorstel want: geen tijdelijke plekken meer in sporthallen of hotels maar een stabiele menswaardige voorziening die in lijn is met de motie humane opvang in Den Bosch. Zij las vandaag voor in de klas van haar zoon over een vluchtelingenkind dat zijn moeder kwijtraakt. De minister zette zich in dit verhaal in om zijn moeder terug bij hem te krijgen en ervoor te zorgen dat zij samen in Nederland konden blijven. Het meisje van negen jaar naast haar vertelde vervolgens dat ook haar moeder vlak na haar geboorte terug moest naar het land van herkomst omdat zij geen papieren had. Dit is waar het om gaat: als mensen vluchten vanwege oorlog, onderdrukking of vervolging dan is het de morele plicht hen op een menswaardige manier op te vangen. Door de wijze waarop dit nu wordt aangepakt, komt er meer rust voor zowel de buurt als de mensen die vluchten. Daarbij is dit een kans de buurt een enorme impuls te geven. Dat verdient de buurt ook, met name ook de bewoners van het kamp die worstelen met de vraag waar hun kinderen terechtkunnen. Dat bewoners zo nauw betrokken zijn bij de opvang vindt zij mooi, daar kan Den Bosch trots op zijn. Zij heeft weinig wensen en bedenkingen hierbij anders dan 'vooruit met de geit'.

Een gat tussen de tijdelijke en permanente opvang moet voorkomen worden want het is heel onwenselijk kinderen tijdelijk weer uit hun omgeving te trekken. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de woonwagenbewoners inderdaad een schrijnend tekort aan staplekken hebben. Die komen echter pas na 2030. Zou niet beter gezegd kunnen worden: laat het azc Kruithoorn maar zitten en daar realiseren we zo snel mogelijk plaatsen voor de woonwagenbewoners? Waarom krijgt het azc de voorkeur boven de eigen woonwagenbewoners? Mevrouw Hoekstra (PvdA) weet dat de heer Van Hattem inwonersgroepen graag tegenover elkaar plaatst maar zij doet dat liever niet. Het is goed om allebei te doen. Het is mooi dat zij er zes plekken bijkrijgen en ook dat er structurele opvang komt voor 600 mensen die op de vlucht zijn, op een manier dat de buurt er voordeel bij heeft en minder geld kost. De heer Van Hattem (PVV) constateert dat er mensen achtergesteld worden en langer moeten wachten tot na 2030 waarbij nog niet gezegd kan worden hoe lang nog na 2030. Hij geeft prioriteit aan de eigen mensen die keihard wachten op woonwagenlocaties. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat het risico bestaat dat er een gat valt. Hoe wil de PvdA daarmee omgaan als dat aan de orde is? Mevrouw Hoekstra (PvdA) heeft de wethouder horen zeggen dat hij zich daar hard voor gaat maken.

Zij begrijpt dat daar geen zekerheid over gegeven kan worden maar zij heeft een groot vertrouwen in het college dat het zich hiervoor gaat inspannen. 11

De heer Van Silfhout (Volt) gaat mee met de wethouder dat het belangrijk is de opvang op één plek te realiseren. Kleinschaligheid is voor hem geen optie. De noodopvang moet zo snel mogelijk gesloten worden want dat is geldverslindend en wordt in stand gehouden door slecht beleid. Ergens is in de eerste termijn gesteld dat Groot Meerendonk de zorgen wel kan dragen maar de wijk wordt om het azc heen gerealiseerd dus natuurlijk kan die wijk dat dragen. In art. 2.4 staat dat “de tijdelijke opvangvoorziening Pettelaarpark 90 en azc Kruithoorn kunnen gefaseerd sluiten zodra de toekomstbestendige opvangvoorziening gefaseerd opent.” De wethouder kan wel zeggen dat er een directe koppeling zit, maar ‘kunnen’ impliceert iets anders. Pettelaarpark kan pas sluiten als Groot Meerendonk gefaseerd opengaat. Als dat niet in 2029 gebeurt dan gaat Pettelaarpark nog niet dicht. Dat zou hij niet prettig vinden vanwege de belofte die daar is gedaan. Mevrouw Craste (D66) begrijpt deze zorgen maar zij leest niet in de stukken dat Pettelaarpark dan open moet blijven. De wethouder is daar ook duidelijk over. Hoe zou Volt dit het liefst zien? De heer Van Silfhout (Volt) is hier in eerste termijn op ingegaan. Die automatische koppeling is er dus niet echt maar dan moet het ook anders opgeschreven worden. Dan zou er moeten staan: ze moeten gesloten worden als de andere gefaseerd opengaat.

Een volgend college kan nu een geheel ander besluit nemen op basis van dezelfde tekst. Tijdens informeren en ontmoeten zei de wethouder dat maar twee jaar vooruitgekeken wordt en nu zegt de wethouder: we kijken wel drie of vier jaar vooruit dus we weten van tevoren of we een andere locatie moeten gaan zoeken. Als dat zo is dan is zijn probleem weg want dan is op tijd bekend of en wanneer er een gat is. Het is niet alleen fijn dat minister Faber trots is op wat Den Bosch doet maar ook dat zij een verdeelbesluit ondertekend heeft. Wethouder Slikker zegt dat in de plaats van de Spreidingswet eventueel de Contourennota Intrekking Spreidingswet komt. Ook daarin staat dat er een nationale opgave blijft die omgeslagen wordt in een provinciale opgave en die landt in een gemeentelijke opgave. Dat feit blijft. De taakstelling van Den Bosch is gebaseerd op de landelijke opgave. In de intentieovereenkomst wordt ook met het COA afgesproken dat voor crisisplekken in Den Bosch geen plaats meer is. De tijdelijke overloop blijft terugkomen maar hij weet de taakstelling voor de toekomst niet. De snelheid van realisatie probeert hij maximaal te beïnvloeden maar de gemeente is hierbij ook afhankelijk van een ruimtelijke procedure en externe partijen. Hij kan dat dus niet garanderen. Om de twee jaar komt er een nieuw verdeelbesluit.

Over Pettelaarpark kan de gemeente niet zelf beslissen om te verlengen. Dat is voor drie tot vijf jaar gegund en de eigenaar wil daarna het hotel weer ontwikkelen. Kasteel Meerwijk is geen ideale locatie voor wat betreft de kwaliteit van opvang en het COA is er niet uitgekomen met de eigenaar van Kasteel Meerwijk. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt hoe hij juridisch dat woord ‘kunnen’ moet lezen. Wethouder Slikker meent dat het college duidelijk is over de taakstelling en de permanente opvang. ‘Kunnen’ kan gelezen worden als: dit hangt af van de snelheid waarmee een en ander gerealiseerd kan worden. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) zegt dat het dus ook zo kan zijn dat als het COA met de hoteleigenaar een deal maakt om nog langer door te gaan de gemeente daar machteloos in staat. Wethouder Slikker zegt dat op het moment dat er een permanente opvanglocatie wordt gerealiseerd de afspraak is dat dat opvangplekken zijn die er zijn. Dan wordt dus niet meer meegewerkt aan crisisnoodopvang. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vraagt wat er gebeurt als het COA naar een ander hotel stapt en daar een deal mee sluit. 12

Wethouder Slikker zegt dat dat de reden is waarom nu voor een permanente opvanglocatie wordt gekozen: de gemeente wil zelf de regie behouden. De opvang is momenteel 60% duurder dan in 2013, een noodopvangplek kost € 70.000 per persoon en een permanente plek € 30.000. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) vraagt of de gemeente het laatste woord heeft als zo’n situatie zich voordoet. Wethouder Slikker zegt dat er in de intentieovereenkomst met het COA een afspraak is gemaakt: Den Bosch maakt plek voor 600 mensen permanent en als de taakstelling hoger wordt, gaat de gemeente weer met het COA in gesprek. Aan noodopvangplekken werkt Den Bosch niet meer mee. De heer Van Hattem (PVV) heeft eerder gezien dat de wethouder zei: wij werken niet meer mee aan crisisnoodopvang. Wat er vaak gebeurde in het land is dat het COA een bus vanuit Ter Apel stuurde naar een hotel waar kamers beschikbaar waren en mensen daar ondergebracht werden zonder dat daar überhaupt aan de voorkant overleg met de gemeente over plaatsvond. Kan de wethouder zo’n situatie uitsluiten? Dat is volgens wethouder Slikker precies de reden waarom de afspraak is gemaakt in de intentieovereenkomst.

Dat is ook de inzet van de PVV-minister in de contourennota: voorlopig niet de Spreidingswet intrekken maar ervoor zorgen dat tijdelijke plekken in Nederland permanent worden gemaakt en de systematiek van de verdeelbesluiten ook in stand houden. Rijk, gemeenten en provincies zeggen: organiseer dit als een permanente maatschappelijke opgave in de plaats van een permanente crisisopgave die duurder is en die leidt tot maatschappelijke onrust en slechte opvangplekken. De heer Van Hattem (PVV) laat de behandeling van de contourennota liever eerst aan de Tweede Kamer over voor hij daarover iets gaat zeggen. Het COA is een zelfstandig bestuursorgaan en zegt eigen taken en doelen te hebben. Als zij zeggen mensen onder te moeten brengen dan zoeken zij naar plekken. Kan de wethouder met zekerheid stellen dat het COA niet bij andere hotels langsgaat als Ter Apel vol zit, al is het maar om mensen één nacht onder te brengen? Wethouder Slikker zegt dat dit met het COA is vastgelegd in de intentieovereenkomst. De wereld is een onveilige plek en als er over tien jaar een enorme vluchtelingenstroom op Nederland afkomt, vermoedt hij dat er een debat komt over de houdbaarheid van dit soort zaken. Mevrouw Craste (D66) vraagt of er extra aandacht is voor gezinnen met kinderen bij de overgang van tijdelijk naar permanent.

Wethouder Slikker zegt dat dat altijd de praktijk is geweest: gezinnen met kinderen worden naar de plekken met kwaliteit gebracht en zo dicht mogelijk bij de scholen. Financiering geluidsbeschermende maatregelen: dit moet verder uitgewerkt worden maar bij de gebiedsontwikkeling is straks te zien dat een deel van die maatregelen nodig zijn om een permanente opvangvoorziening te realiseren. Dat betekent dat die partijen meewerken aan de lobby om ervoor te zorgen dat het sneller gaat en aan het deel dat niet voor de grex van Den Bosch komt. Die voorziening is sowieso nodig als daar 1200 woningen gerealiseerd worden. De taakstelling voor huisvesting van statushouders blijft hetzelfde. Er wordt een koppeling gemaakt met de azc-locaties die er zijn. De taakstelling voor dit jaar van 159 plekken worden bij voorkeur gegeven aan mensen die al twee of drie jaar in een opvanglocatie verblijven en actief waren met (vrijwilligers)werk en al deels geïntegreerd zijn. Als er gemeenten zijn die niet willen meewerken aan opvangplekken, worden overschietende opvangplekken in Den Bosch daar niet voor benut. Die plekken gaan naar spoedzoekers in Den Bosch zelf. De heer Van Hattem (PVV) herhaalt zijn eerdere vragen en verzoekt de wethouder deze te beantwoorden. 13

Wethouder Slikker zegt ten aanzien van de steenmarter dat een deel van diens leefgebied wordt aangetast door de Kruithoorn. De ODBN is het bevoegd gezag daarin en dat moet kloppend zijn. Dat is geregeld ook voor de vergunningverlening. Het contact met de buurt: hij nodigt uit om mee te gaan naar een inloopavond in de buurt. Daar komen grote voorstanders, mensen die hier neutraal in staan en ook grote tegenstanders. Toch worden daar goede gesprekken gevoerd, ook met de ondernemers en de mensen op straat. Iedere inwoner die teleurgesteld is in de gemeente is er eentje te veel maar het beeld dat de heer Van Hattem hier schetst, kent hij niet. Rapporten over hoe mensen in het land tegen opvang aankijken, schetsen ook een heel ander beeld dan het doembeeld dat de heer Van Hattem hier schetst. Je uiterste best doen is je uiterste best doen. Dit gaat over hoe snel je kunt realiseren en faseren. Het college doet dat altijd binnen de ruimtelijke kaders en bevoegdheden van de raad, en met participatie van de inwoners. De heer Van Hattem (PVV) constateert dat daarmee een inspanningsverplichting wordt bedoeld en geen resultaatsverplichting. Wethouder Slikker zegt dat een intentieovereenkomst een inspanningsverplichting is. Noch hij noch het COA kan aan de voorkant garanderen dat het werkelijkheid wordt; dat is mede afhankelijk van andere factoren.

De heer Van Hattem (PVV) zegt dat in het stuk niet wordt gesproken over een intentieovereenkomst maar over samenwerkingsovereenkomst; dat is iets anders. Wethouder Slikker zegt dat rondom Groot Meerendonk een ruimtelijke procedure doorlopen moet worden. Als de gemeente een permanente azc-locatie wil realiseren, moet de gemeente buiten de geluidscontouren van de A2 kunnen treden en dat kan op dit moment niet. Als de gemeente geen geluidswerende voorziening weet te realiseren dan gaat het plan niet door. Het college trekt hierin voortvarend op en het ministerie, Rijkswaterstaat en IenW geloven erin maar zekerheden kan hij op dit moment niet geven. De voorzitter heeft gehoord dat de VVD en PVV met moties zullen komen. Mevrouw Welten (VVD) heeft inderdaad een motie aangekondigd waarin zij de punten zal verwerken die zij hier genoemd heeft. De heer Van Silfhout (Volt) komt mogelijk met een motie om zijn bedenking te onderstrepen dat hij tijdig geïnformeerd wil worden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wacht de moties af. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) wacht de moties af en het antwoord op de vraag over de € 300.000 toeristenbelasting. De heer Van Hattem (PVV) wil dit voorstel als bespreekstuk naar de raad geleiden.

Hij zal met een aantal moties komen: de wens voor de ontbindende voorwaarde bij onbepaalde tijd opnemen in de samenwerkingsovereenkomst, de steenmarter goed beschermen, geen azc Kruithoorn realiseren maar woonwagenplekken, luisteren naar ongehoorde buurtbewoners in plaats van opdringen van COA-activiteiten, de azc’s uitstellen voor onbepaalde tijd, de bedenking over looproutes richting bushaltes in de Gestelse buurt. Hij overweegt ook een motie over het uiterst inspannen van de gemeente en als het technisch mogelijk is nog een motie over een raadgevend referendum. Mevrouw Hernández (50PLUS) wacht de moties af. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) neemt dit mee terug naar de fractie en komt nog met moties. 14

Mevrouw Craste (D66) vraagt om een toezegging inzake de extra aandacht voor kinderen en het onderwijs. Wethouder Slikker zegt dat toe. Dan heeft mevrouw Craste (D66) geen behoefte aan een motie. De voorzitter zegt dat dit voorstel als een C-bespreekstuk richting raad gaat. Hij schorst kort de vergadering. Schorsing 9.

Aanpassen Verordening burgerinitiatief De voorzitter concludeert dat dit voorstel als hamerstuk naar de raadsvergadering wordt doorgeleid.

Overige agendapunten 10.

Discussienota Toekomststoel – PvdD, D66, DBG, GL Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat de Toekomststoel een idee is van Jan Terlouw en is opgepakt door Grootouders voor het Klimaat. In december is deze Toekomststoel aangeboden aan de raad door de Bossche Klimaatcoalitie. De stoel staat symbool voor de mensen nu en toekomstige generaties voor de zorg voor de planeet, mens, natuur, dier en plant. De symbolische waarde van de Toekomststoel is bedoeld voor volksvertegenwoordigers hier in de raadzaal zodat zij zich bij alle beslissingen afvragen wat de consequenties zijn van die beslissingen voor het klimaat, de natuur en de toekomst van mens en dier. De gemeente zegt in 2045 klimaatneutraal te willen zijn. Het is mooi als deze stoel daar steeds aan herinnert. De locatie waar de stoel wordt geplaatst, is van groot belang. De aanbieders van de stoel willen graag dat deze in de raadzaal komt op de locatie bij het spreekgestoelte. In het kader van de huidige klimaat- en natuurcrisis vinden de indieners dat de Toekomststoel een belangrijke maatschappelijke waarde vertegenwoordigd. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) stelt voor de stoel thuis neer te zetten, hij wil het hier hebben over serieuze zaken. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vindt het van belang dat in deze ruimte politiek gevoerd kan worden zonder beïnvloeding van allerlei attributen die om een politieke discussie vragen.

De PVV heeft al eerder een motie ingediend voor het plaatsen van de Nederlandse vlag; uiteindelijk is daar tegen gestemd. Met het toestaan van een attribuut in de raadzaal zal het politieke debat steeds verzanden. Hij wil geen enkel attribuut in de raadzaal plaatsen dus politiek gezien zegt hij hier nee tegen, terwijl hij de intentie van een Toekomststoel wel onderschrijft. Dat vindt hij jammer maar in de basis moet de toekomst van een kind in alle besluitvorming meegenomen worden. Mevrouw Craste (D66) vraagt wat de heer Huibers jammer vindt: dat dit initiatief genomen is of dat deze discussienotitie is gemaakt? Beide niet, zegt de heer Huibers (Rosmalens Belang). Hij vindt het jammer nee te moeten zeggen tegen een op zich goed initiatief. Mevrouw Craste (D66) zegt dat de heer Huibers geen nee hoeft te zeggen. De heer Huibers (Rosmalens Belang) doet dat wel. Mevrouw Hoekstra (PvdA) vindt dit een prachtig initiatief maar hoe belangrijk de PvdA het klimaat ook vindt: zij vindt ook dat er meer aandacht moet zijn voor toeslagenouders, voor 15

kinderen uit de zware jeugdzorg, voor inwoners met een oorlogstrauma, voor eenzame ouderen, gezinnen in armoede, mensen die kampen met LongCOVID et cetera. Als de gemeente recht wil doen aan thema’s die spelen door een voorwerp te plaatsen in de raadzaal dan staat die zaal over enkele jaren vol. De raadsleden geven kleur en inhoud aan deze zaal door het debat en door wat zij uitdragen. Verder is deze zaal neutraal en dat moet zo blijven. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) begrijpt wat mevrouw Hoekstra aangeeft, maar een Toekomststoel staat voor de toekomst van mensen in de breedte. Dat is meer dan alleen klimaat, ook de sociale waarde komt erin terug. Mevrouw Hoekstra (PvdA) zegt dat dat exact de complexiteit aangeeft. De PvdD geeft hier een interpretatie en waarde aan en iemand anders geeft daar een andere interpretatie en waarde aan. Ook de Nederlandse vlag wil de gemeente niet als symbool in de raadzaal. Art.1 van de Grondwet is het enige symbool dat hier in de raadzaal is. Mevrouw Korver (GroenLinks) dankt de Grootouders voor het Klimaat voor de Toekomststoel; dat was immers een geschenk aan de raad. Dit laat zien hoe dit leeft in de gemeente. Fijn dat het initiatief is genomen door de PvdD wat met dit geschenk gedaan gaat worden en het is goed daar discussie over te voeren. Thuis neerzetten is niet de bedoeling van het geschenk.

Zij vindt de Toekomststoel een mooie manier om de beslissingen hier in de raad ook op de lange termijn te overwegen. Dat betreft onderwerpen als jeugdzorg, investeringen in cultuur of woningbouw maar ook het klimaat. Soms bestaat de neiging aan het hier en nu te denken, maar de raad neemt besluiten die langdurige effecten hebben. Daar moet goed over nagedacht worden. Het is goed een zichtbaar aandenken daarvoor te hebben. De locatie kan misschien wat lastig zijn maar het lijkt haar goed wanneer de stoel zichtbaar is vanaf de 39 zetels en geen sta-in-de-weg is. De heer Van Silfhout (Volt) sluit zich aan bij de eerste zinnen van GroenLinks. Wel ziet hij problematische punten in de discussienotitie staan als het gaat om de regels voor permanente objecten, namelijk dat er consensus moet zijn. Elke partij moet het er dus mee eens zijn en dat zal gebeuren voor deze Toekomststoel. Hij sluit zich aan bij Rosmalens Belang: geen andere objecten. Hij vindt bijvoorbeeld de Europese vlag belangrijk. Deze Toekomststoel is van karton, maar er kan ook toegewerkt worden naar een Toekomststoel van papier door een generatietoets toe te voegen aan alle beleidsstukken vergelijkbaar met een duurzaamheidsparagraaf. Mevrouw Korver (GroenLinks) lijkt dat een mooi initiatief.

Wat zou dan met de fysieke Toekomststoel moeten gebeuren? De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat de stoel hiervoor bij de wethouder stond die over klimaat gaat, dat is een voorbeeld van een goede plek. Mevrouw Craste (D66) zegt dat niet de wethouder maar de raad de besluiten neemt. Dat is ook de reden van de heer Van Silfhout (Volt) dat hij een generatietoets in de besluitvorming opneemt. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) was bij het aanbieden van de Toekomststoel en daar waren veel Bosschenaren bij aanwezig; alle generaties waren vertegenwoordigd. Het onderwerp leeft dus. Zij dankt de initiatiefnemers voor deze Toekomststoel, niet omdat zij zelf ergens belang bij hebben maar omdat zij zich realiseren dat het niet meer over hen gaat maar over wie er na hen komt. Er kan van mening verschild worden over de uitdagingen waar de raad voor staat, maar iedereen krijgt ermee te maken. De Toekomststoel is geen partijpolitiek symbool maar een morele herinnering. Als er een kans is het beter te maken voor wie na ons komt dan moet die kans gegrepen worden. Over oplossingen mag er verschil van mening zijn, maar ook deze gemeente heeft iets door te geven aan de toekomstige generatie. Den Bosch wil in 2045 klimaatneutraal zijn en daar zal de Toekomststoel de raad steeds aan herinneren. 16