2025-04-07 - I&O Verslag - Voorkeursalternatief en Ontwikkelperspectieven Duurzame Polder - P. Spelier

Raadsavond Informeren en Ontmoeten Datum: Locatie:

7 april 2025 Bestuurscentrum, Raadzaal

Voorzitter:

J.P. Verhoef

Secretaris:

G.L. Pijnenburg

Insprekers:

T. Vlug en L. Hoeben R. Brondgeest, M. Jansen, G.J. Nass, P. Spelier, T. van der Heiden en S. Lingmont,

Onderwerp: Voorkeursalternatief en Ontwikkelperspectieven Duurzame Polder De heer Spelier memoreert dat de voorzitter bij de aanvang van deze bijeenkomst aangaf dat er weinig mensen zijn, maar vreest dat heel veel mensen murw gebeukt zijn. Gert-Jan Nass is daar een voorbeeld van. Spreker spreekt namens ruim duizend leden van GROEN inZICHT. GROEN inZICHT heeft een zienswijze ingediend op het ontwerpprogramma Duurzame Polder en de bijbehorende milieueffectrapportage. Spreker deelt graag de belangrijkste overwegingen, aanbevelingen en zorgen. Het doel van GROEN inZICHT is niet om duurzame energieopwekking te blokkeren, maar om te waarborgen dat gezondheid, natuur, leefomgeving en participatie op de voorgrond blijven staan in deze ingrijpende plannen. GROEN inZICHT maakt zich grote zorgen over de effecten van windturbines op de gezondheid. De huidige onderbouwing in de MER is te algemeen en laat cruciale details achterwege. Hierbij moet worden gedacht aan mogelijke geluidsoverlast, niet alleen het hoorbare deel maar ook infrasoon en laagfrequent geluid. Bewoners melden dat slaapverstoring, stress en vermoeidheidsklachten reële risico's zijn wanneer turbines te dicht bij woongebieden komen te staan. De gehanteerde afstandsnormen zijn 1 km in Den Bosch en 2 km in Oss, wat leidt tot rechtsongelijkheid.

Waarom krijgen bewoners in de ene gemeente meer bescherming dan in de andere? Daarnaast baart de afbladdering van turbinebladen GROEN inZICHT zorgen. Er kunnen schadelijke stoffen vrijkomen, zoals bisfenol A. De huidige documenten gaan hier slechts zijdelings op in, zonder duidelijk te maken hoe dit de bodem en het water kan accumuleren. De Duurzame Polder is een rijk gebied voor onder andere weidevogels, ganzen en smienten. Hun foerageer- en rustgebieden zijn essentieel voor het behoud van diverse vogelpopulaties. GROEN inZICHT vreest dat de huidige plannen voor grootschalige windturbines de overlevingskansen van deze soorten sterk verminderen, mede omdat de MER-analyse de risico's op aanvaringen of verstoringen niet concreet in kaart brengt. Bovendien raakt het plan aan de grenzen van het Natuurnetwerk Brabant en de nabijgelegen Natura2000-gebieden. De in het plan gesuggereerde compensatiemaatregelen zijn wat GROEN inZICHT betreft vaag en onvoldoende concreet. Wie gaat deze maatregelen betalen? Hoe wordt verzekerd dat verplaatsing of aanpassing van leefgebieden voor de bouw van turbines daadwerkelijk is geregeld? Hoe verhuis je een vogel? Het landschap van de Duurzame Polder wordt gekenmerkt door openheid, historische weteringen en eendenkooien. De vrees van GROEN inZICHT is dat turbines van wel tot 260 meter hoogte deze unieke kwaliteiten onherroepelijk aantasten.

De visualisaties in de MER geven vaak een geflatteerd beeld en houden weinig rekening met slechtere zichtcondities of periodes van het jaar waarin bomen geen blad dragen. GROEN inZICHT heeft eerder al andere visualisaties aangedragen, maar heeft ze niet teruggezien in het PlanMER. Foto's bij diffuus licht of van groot afstand zijn niet representatief voor de impact die omwonenden daadwerkelijk zullen ervaren. Het open karakter en de cultuurhistorische waarde van onder meer de Hertogswetering vragen om een zorgvuldige afweging waarin niet alleen energieopbrengst, maar ook de ruimtelijke kwaliteit zwaar moet wegen. Spreker vraagt aandacht voor de participatie en de transparantie. Hoewel er verschillende inspraakrondes en informatieavonden zijn georganiseerd, ervaren omwonenden en belangenorganisaties dat ze onvoldoende worden gehoord. De ontwikkeling van alternatieven en het formuleren van varianten lijken grotendeels in beton gegoten te zijn voordat de omgeving een stem kan laten horen. Participatie moet meer zijn dan informeren en het inventariseren van reacties. Het

moet een echte dialoog zijn en dat is nooit zo ervaren. Daarom is GROEN inZICHT uit de klankbordgroep en de participatie gestapt. In het poldergebied spelen veiligheidsaspecten. Windturbines kunnen een risico vormen voor waterkeringen en er is sprake van grondwaterbeschermingsgebieden. Daarbij komt ook dat Defensie op en nabij dit terrein een laagvliegroute en radarinstallaties heeft. GROEN inZICHT vreest dat deze punten onvoldoende in het plan zijn meegenomen en op termijn voor serieuze vertraging of zelfs onhaalbaarheid zullen zorgen. Samengevat: GROEN inZICHT vindt dat de huidige MER en het ontwerpprogramma onvoldoende garanties bieden voor een verantwoorde en ecologische houdbare ontwikkeling van windenergie in Duurzame Polder. GROEN inZICHT roept de betrokken gemeenten op om de processnelheid niet boven de kwaliteit en zorgvuldigheid te stellen. Er is nog te veel onduidelijk over gezondheidseffecten en de uitvoerbaarheid van natuurcompensatie, de landelijke inpassing en daadwerkelijke participatie van omwonenden. De commissie MER is heel duidelijk geweest en heeft ongezouten kritiek geleverd op het PlanMER. GROEN inZICHT vraagt daarom om heroverweging. Er moeten aanvullende onderzoeken worden uitgevoerd. Dat mag niet worden overgelaten aan de initiatiefnemers, maar moet worden gedaan door de gemeente als eindverantwoordelijke.

Er moet volwaardig worden samengewerkt met de lokale gemeenschap en de zorgen van omwonenden moeten serieus worden genomen. Dit gebied mag niet onomkeerbaar prijs worden gegeven voor een project dat, hoe nobel de energiedoelstelling ook is, in de huidige vorm te veel vragen onbeantwoord laat. GROEN inZICHT gelooft dat duurzaamheid niet alleen om stroom gaat, maar ook om een gezonde leefomgeving, behoud van biodiversiteit en respect voor de mensen die er wonen. Daarvoor zal GROEN inZICHT zich blijven inzetten al sinds 2018. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt wat de heer Spelier van de beantwoording door het college vindt naar aanleiding van de zienswijze. Wat vindt de heer Spelier van de reactie van het college dat gezondheidsrisico's worden geaccepteerd als de energieopgave in gevaar komt? In de zienswijze staat dat het Woo-verzoek nog niet volledig is beantwoord. Is daar inmiddels meer duidelijkheid over? De heer Spelier had bijna niet anders verwacht dan door de gemeente met een kluitje in het riet te worden gestuurd. De antwoorden zijn vaak heel generiek en komen erop neer dat er geen redenen zijn om het PlanMER of zaken aan te passen. Veel zaken worden vooruitgeschoven naar de uiteindelijke vergunningsfase waarbij initiatiefnemers dan moeten zorgen voor een milieueffectrapportage.

Hij had niet anders verwacht, maar dat is te triest voor woorden, dan dat er niks wordt gedaan met wat men opschrijft. In die zin wordt men niet serieus genomen. De tweede vraag betrof de gezondheid en dat gezondheidsrisico's worden geaccepteerd als de energieopgave in gevaar komt. Spreker denkt niet dat de energieopgave in gevaar komt, maar misschien wel de opgave die de gemeente met een politiek besluit zelf heeft gesteld door vanuit het bestuursakkoord aan te geven zestien windturbines te willen. Eerder is al gezegd, ook door andere insprekers, dat ruim 40% meer wordt gedaan dan de oorspronkelijke RES-opgave. Daarmee loopt de gemeente vooruit op überhaupt het bestaan van landelijk beleid. De gemeente stelt de gezondheid van haar inwoners in de waagschaal door een veel hogere ambitie te hebben dan nodig is, ook landelijk gezien. En de derde vraag betrof de Woo. In juli 2024 is een Woo-verzoek ingediend bij de vijf overheden die onderdeel uitmaken van de bestuursovereenkomst. Tot op de dag van vandaag hebben de gemeenten Oss en Den Bosch nog geen stukken openbaar gemaakt, dus nog steeds geen besluit op dit Woo-verzoek genomen. Standaard staat daar vier weken voor en mag men daar nog eens twee weken langer over doen. Maar inmiddels duurt het acht maanden en dat is echt te triest voor woorden. De Woo is er niet voor niets. Een burger moet inzicht kunnen krijgen in documenten.

En deze waren zeer essentieel om een goede zienswijze te kunnen indienen. GROEN inZICHT is dan ook van mening geen adequate zienswijze te hebben kunnen indienen omdat daarvoor de stukken niet beschikbaar waren. GROEN inZICHT neemt het het college zeer kwalijk dat dit zo is gebeurd. Daar zullen zeker nog gevolgen aan kleven op een later moment. GROEN inZICHT heeft tot op heden nog steeds geen stukken gezien, ondanks dat de gemeenten Oss en Den Bosch in december (2024?) in gebreke zijn gesteld. Ook toen werd gezegd dat de gemeenten zo snel mogelijk met een reactie zouden komen en daarna heeft GROEN inZICHT niets meer gehoord. Het is echt te triest voor woorden dat zo met burgers wordt omgegaan en met de wetgeving die er is om de burger te beschermen. De wet wordt door het college met voeten getreden. Dat het een groot Woo-verzoek is, is geen geldig excuus.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) verifieert of hij goed heeft begrepen dat er sinds december 2024 geen contact meer is geweest. De heer Spelier meldt dat er slechts één telefoontje is geweest waarin de projectleider of een jurist meedeelt dat hij het Woo-verzoek namens de gemeente behandelt en dat een brief onderweg zou zijn waarbij GROEN inZICHT een zienswijze kan indienen. Met een Woo-verzoek moeten allerlei documenten beschikbaar worden gesteld. Daarin kan ook derden-informatie zitten en dan moet een derde partij daar toestemming voor geven. GROEN inZICHT is ook zo een derde partij en heeft die brief gehad dat een zienswijze kan worden ingediend. GROEN inZICHT gaat daar niets mee doen. Men mag alles delen wat GROEN inZICHT gecreëerd of gecommuniceerd heeft. Het lijkt dat er binnenkort iets komt, maar daar heeft GROEN inZICHT nog steeds geen uitsluitsel over. De heer Van Hattem (PVV) stelt dat de bijdrage van de heer Spelier aan duidelijkheid weinig te wensen overlaat. De heer Spelier geeft aan dat het aanvullende onderzoek niet door de initiatiefnemers zou moeten worden gedaan maar door de gemeente. Zou het niet nog beter zijn als het dan door een onafhankelijke partij wordt gedaan? Niet vanuit de gemeente zelf, maar echt een second opinion door een onafhankelijke derde.

In hoeverre zijn de omwonenden tot nu toe actief betrokken door de gemeente of niet? Welke informatie hebben ze wel of niet gehad? Een Wooverzoek is één stap maar de gemeente heeft zelf ook informatie aangeboden. Heeft de gemeente bijvoorbeeld gemeld dat er vanavond een mogelijkheid was om in te spreken? Is dat met de wijk gecommuniceerd? Zijn dergelijke zaken voldoende duidelijk gemaakt vanuit de gemeente? De heer Spelier is van mening dat er vrij weinig wordt gecommuniceerd. In het begin van het participatietraject heeft men ook in de gemeente Den Bosch vrij breed een brief gedeeld dat er een participatieproces is, maar daarna is dat nooit meer gedaan en is men alleen afgegaan op de mensen die weleens aanwezig waren. Deze kregen weleens een mail en werden uitgenodigd voor vervolgbijeenkomsten maar dat is niet meer breder uitgemeten. En de mogelijkheid tot inspreken is niet breed gecommuniceerd. Het wordt gepubliceerd op de website van de gemeenteraad. Het is hem niet bekend of het ook op de website van de Duurzame Polder staat. GROEN inZICHT denkt dat door de gemeente veel beter onderzoek moet worden gedaan. Die verantwoordelijkheid heeft de gemeente ook vanuit het voorzorgsbeginsel.

De gemeente kan het niet zomaar doorschuiven naar de initiatiefnemers en van hen bij de vergunningsfase vragen hun eigen project-MER te doen en die vragen te beantwoorden, zodat kan worden afgegaan op de kennis van dan. Men staan nu voor het besluit over een voorkeursalternatief. en dan moeten alle aspecten goed zijn bekeken. Anders wordt nu een beslissing genomen over het voorkeursalternatief – en dat zal met de huidige coalities worden goedgekeurd – en dan kan men niet meer terug. Men kan dan niet meer teruggrijpen als er ernstige gevolgen zijn voor wat betreft allerlei gezondheidseffecten of andere zaken. De commissie MER is een onafhankelijke partij en die is vernietigend geweest over wat is opgeschreven in het PlanMER. Alleen al wat dat aangaat, zou de gemeenten zich de ogen uit het hoofd mogen schamen en haar huiswerk veel beter moeten doen en dat niet moeten overlaten aan initiatiefnemers van een eventueel initiatief. De voorzitter bedankt de heer Spelier voor het inspreken en beantwoorden van de vragen.