2024-04-11 Notulen Commissie Omgeving

Commissie OMGEVING Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

11 april 2024 Raadzaal

F.J. van Haren mr. G.L. Pijnenburg H.B. Bos, J. Broekmeulen, J.J.M. Gersjes, L.A.J. van Griensven, W.B.G. Hoeben, M.P. Kagie, mw. J.M. Klerks, mw. W.M. van de Leemput, A.A.J. van der Leest, M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, ing. J.P. Verhoef BEd, mw. N.R. Verreijt, K.M. Vossen, mw. J.J.M. van den Wildenberg -

Afwezig:

M.C. Dupuis, J.M.A. van der Els, E.R.F. Esser, mw. A. Hernández, J.Th.M. van Hoek, drs. P.E. Kagie, mw. M.A.J.T. Korvervan Weegberg, mw. W.A.M.H. Parijs, mr. S.J.M. Peters, A.C. van Silfhout, mw. mr. C.H.A. van den Wildenberg, mw. dr. Y. van Zaalen, drs. R.M.J. van den Kerkhof

Verslaglegging:

mw. J. Beaumont, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent deze extra commissievergadering om 19.00 uur en heet iedereen welkom. Mevrouw Korver wordt vervangen door de heer Van Rosmalen. Afwezig zijn de heer Van Hoek en mevrouw Hernández. Mevrouw Van Zaalen wordt vervangen door de heer Ploegmakers, de heer Gersjes vervangt mevrouw C.H.A. van den Wildenberg.

2.

Vaststellen van de agenda De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3.

Discussienota Uitgangspuntennotitie en verkeerstudie brede binnenstad (LH, DBG, gG, PvdD, VDB, SP) De voorzitter merkt op dat op 8 april jl. een aantal inwoners heeft ingesproken tijdens informeren en ontmoeten. In diezelfde bijeenkomst heeft bureau Goudappel een toelichting gegeven. Gisteren hebben de initiatiefnemers van deze discussienota een brief verstuurd dat zij vanavond nog een vraag aan de orde willen stellen. Als eerste geeft hij het woord aan de initiatiefnemer, de heer Hoeben. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) spreekt graag een woord vooraf. De raad heeft een controlerende taak: wat wordt afgesproken en wordt bereikt wat afgesproken is. Als een raadslid rapporten boven water haalt die resultaten bevatten die op welke wijze ook onwelgevallig zijn dan ontstaat er een grimmige sfeer. Bejegeningen die zijn geuit tegen zijn persoon zetten hem aan het denken. Als het op inhoud lastig wordt, is het wel erg gemakkelijk om hard tekeer te gaan over de vorm. De heer Hoeben zit hier als volksvertegenwoordiger en niet voor zichzelf. Hij mag vragen en onderzoeken wat hij wil. Sterker nog: de inwoners verwachten dat alle leden van de raad dat doen. Hij bepaalt niet wat een fietsersbond of bewoners moeten gaan vertellen tijdens een inspraak. Deze mensen stonden hier met inhoud en overtuiging vanuit zichzelf en zeker niet ten faveure van een raadslid.

Al dit voorgaande is niet de definitie van ondermijnend gedrag, want zelfs dat kwam voorbij. De vriendelijke route die hij heeft getracht te nemen, namelijk iedereen informeren en een voorstel doen dat niemand pijn zou doen, zou op voorhand door een meerderheid weggepoetst worden op procedurele gronden. Met het reglement in de hand is deze avond georganiseerd. Op 31 januari 2023 is de raad akkoord gegaan met de herinrichting, maar onderzocht zou worden of de doelstelling gehaald kan worden. Er zou niet alleen een mooie inrichting moeten 1

komen maar het doel de binnenstad autoluw te maken moest waargemaakt worden. In november 2023 bleek dat de voorgestelde maatregelen niet zouden werken om een autoluwe binnenstad te krijgen. Het is om die reden vreemd dat op 19 december 2023 een bestek gepubliceerd is. Ten aanzien van de beroemde bijlage 3 van januari 2024 merkt hij op dat er alleen nog andere aspecten zouden liggen waar nog naar gekeken moet worden maar geen verkeerskundige meer. Op 29 februari wordt dan toch het werk aan Heijmans gegund. Los van de vraag of de raad geïnformeerd had moeten worden van deze voortgang is deze lezing van het proces genoeg reden om pas op de plaats te maken en te heroverwegen. Dan is uitstel van wat vandaag gepubliceerd is over de aanleg van de rotonde niet voldoende. Het geeft meer tijd maar dat is slechts uitstel terwijl er nog een aantal issues ligt, zoals de bushaltes. Waarom zijn de bewoners zo boos? Hij wil dat weten en die informatie meenemen in de heroverweging. Pas op de plaats dus en eerst heroverwegen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) is mede-indiener van deze notitie. Zij pleit voor het annuleren van de huidige geplande ontwikkelingen op de Kanaalboulevard. Zij vraagt de raad om regie over de autoluwe binnenstad en de Binnenstadring terug te nemen. Wacht op het definitieve advies van Goudappel en maak op basis daarvan een integraal verkeersplan.

In de studie van Goudappel is te zien dat er veel meer ingrepen nodig zijn om te komen tot een autoluwe binnenstad. Dit advies was in november 2023 al bekend en toch is de aanbesteding doorgezet; dat is ernstig want dat heeft veel negatieve gevolgen. Het annuleren van die geplande ontwikkelingen is eenvoudig: het college dient daar een streep doorheen te zetten en het advies van Goudappel te volgen. Haar standpunt is gebaseerd op vier punten: een autoluwe binnenstad, de boomkap van de bomen op het Kardinaal van Rossumplein, de onveilige situatie voor fietsen en de overlast voor omwonenden. Zij wijst nogmaals op het advies van Goudappel inzake de autoluwe binnenstad. In deze tijd is het niet acceptabel de twee bomen op het plein te kappen. Er wordt een rotonde aangelegd die beter een gevarendriehoek genoemd kan worden vanwege de levensgevaarlijke situatie die ermee gecreëerd wordt. Ook op de Zuid-Willemsvaart wordt een gevaarlijke situatie voor fietsers gecreëerd. Door de gekozen indeling van de Kanaalboulevard is gekozen voor wegbedekking die veel geluidsoverlast teweeg zal brengen. Daarover is niet gecommuniceerd met omwonenden. De bushaltes blijken plots ook te worden verplaatst. De heer Van Rens (D66) hoort een aantal argumenten uit het debat dat vorig jaar al gevoerd is. Er wordt een aantal malen verwezen naar het rapport van Goudappel.

Het lijkt hem goed de zaken in de goede volgorde te bespreken en niet op basis van stukken die nog niet door de besluitmolen zijn gegaan. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) hoort de heer Rens spreken over juiste volgordelijkheid; dat is precies wat zij hier aan de orde wil stellen. Die volgordelijkheid is overhoop gegooid door een aanbesteding gebaseerd op onjuiste feiten en een studie die er al lag. Wat het advies van de integrale studie zal zijn, is nog niet bekend maar alsnog is er hier een aanbesteding doorgedrukt waarvan al wel bekend was dat die niet het juiste resultaat zou hebben. De heer Van Rens (D66) begrijpt dat mevrouw Samshuijzen alles wil pauzeren totdat alles doorgerekend is. Als alles is doorgerekend duurt het waarschijnlijk weer heel lang totdat alles af is en zal gepauzeerd blijven worden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat in de brief niet voor niets staat: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Als de Kanaalboulevard wordt doorgezet dan betekent dat ten hele gedwaald, dus het is beter nu te annuleren en vervolgens de juiste plannen te maken op basis van de aanbevelingen van Goudappel. De heer Ploegmakers (CDA) hoort mevrouw Samshuijzen pleiten voor het zetten van een streep door de Kanaalboulevard.

Is mevrouw Samshuijzen recent nog op de Kanaalboulevard geweest? Heijmans is volop bezig en Heijmans heeft gehandeld conform de aanbesteding en het besluit dat de raad heeft genomen. Heijmans moet nu dus vertrekken volgens mevrouw Samshuijzen? Mevrouw Samshuijzen (PvdD) is altijd tegen de Kanaalboulevard geweest, maar er werd een motie aangenomen dat die plannen toch doorgingen. Nu is getoetst of die plannen wel juist zijn 2

in het kader van de autoluwe binnenstad. Die verkeersstudie lag er al in november en op 29 februari heeft Heijmans de opdracht gekregen dus het college wist al dat dat een verkeerd besluit was. Die weg moet nu niet afgemaakt worden, er zal een tussentijdse oplossing verzonnen moeten worden. Zij pleit ervoor de werkzaamheden nu stil te leggen en over een paar maanden goed verder te gaan. De heer Ploegmakers (CDA) zegt dat als voor een knip gekozen wordt dan heeft dat geen invloed op de verdere ontwikkeling daar. Die weg ligt er en of daar nu wel of niet overheen wordt gegaan maakt niet uit voor de inrichting. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) benadrukt dat het rapport van Goudappel inclusief advies binnenkort komt. Zij stelt voor nu geen zaken uit te voeren met alle negatieve effecten die eraan vastzitten terwijl er mogelijk een heel ander advies komt. Pas op de plaats nu en pas handelen als het advies er ligt. De heer Ploegmakers (CDA) zegt dat er al gewerkt wordt aan de Kanaalboulevard, de commissie krijgt nu een discussienota en daar kan nog een besluit over genomen worden. Dat wil echter niet zeggen dat direct met alle werkzaamheden gestopt moet worden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat het nu nog alle kanten op kan en dat is precies het momentum dat genomen moet worden. Er moet voor gezorgd worden dat er niet nog meer ellende van komt.

De heer Bos (GroenLinks) is benieuwd waarom mevrouw Samshuijzen zo verbaasd is over de uitkomsten van de startnotitie van Goudappel, aangezien die grotendeels overeenkomt met de informatie die eerder van de wethouder is ontvangen. Hij noemt in dit verband de raadsbrief van april 2023 over de mobiliteitsaanpak. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat het om het rapport van november 2023 gaat waarin letterlijk staat dat de huidige plannen niet voldoende zijn om tot een autoluwe binnenstad te komen. Het definitieve voorstel en advies van Goudappel volgt binnenkort. Het is evident dat het huidige plan onvoldoende is. De heer Bos (GroenLinks) vraagt waarom die startnotitie als een verrassing kwam aangezien die informatie al veel eerder bekend was. De Binnenstadring is een breed project waar altijd aan bijgeschaafd kan worden. Mevrouw Samshuijzen focust zich vooral op dit deel, kan zij dit specificeren? Mevrouw Samshuijzen (PvdD) is niet verbaasd over de startnotitie maar over de aanbevelingen uit het rapport van november 2023, waarin staat dat de huidige uitvoering niet voldoet. Zij wil dat de juiste weg wordt gevolgd die ook in de startnotitie staat en zij hoopt dat GroenLinks dezelfde ambitie heeft. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft het idee dat iedereen hier aan dezelfde kant staat.

Er ligt een breedgedragen motie over de autoluwe binnenstad die maar niet tot uitvoering komt. Er is gevraagd om een onderzoek te doen gekoppeld aan de Kanaalboulevard in het kader van het weren van doorgaand verkeer op de Binnenstadring. Dat onderzoek zegt dat er eigenlijk te weinig wordt gedaan om de ambities waar te maken, dat kon iedereen aanvoelen. De onderzoeksresultaten waren er al voor de aanbesteding en daar heeft de wethouder de raad niet over geïnformeerd, terwijl de wethouder ook wist dat deze motie gekoppeld was aan de Kanaalboulevard. De wethouder had moeten melden dat een traject ingegaan wordt waar de raad misschien nog wel iets van moet gaan vinden, want er wordt gezegd dat er meer nodig is. Dat had in november gemeld moeten worden. En dan nu gaan vragen of de bouwkeet van Heijmans dan maar weggehaald moet worden is de wereld precies omdraaien. De resultaten zijn inderdaad niet verrassend want iedereen weet dat er veel meer nodig is. GroenLinks had vorig jaar tijdens de behandeling van de Kanaalboulevard ook oprechte twijfels, en terecht. Dit geldt ook voor de heer Van Rens. Dan is het nu wel zaak om over de schaduw heen te stappen. Het plan waar indertijd ja tegen is gezegd, moet opnieuw bekeken worden. De heer Van Rens (D66) had vorig jaar geen twijfels over de Kanaalboulevard. Hij had samen 3

met de heer Hoeben een motie geschreven, die breedgedragen werd in commissie en raad. Die motie houdt in welke extra maatregelen genomen moeten worden om het verkeer van de Binnenstadring te weren. Is de heer Kagie het met hem eens dat nu de doorzetting gedaan kan worden en later extra maatregelen bijgeplust kunnen worden? De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) kent de motie. In de tweede bullet staat dat met elkaar in kaart gebracht moet worden of de huidige maatregelen wel het juiste effect hebben op het doorgaande verkeer op de Binnenstadring. Als gezamenlijk wordt geconcludeerd dat dat in de breedte niet zo is en dit in nieuwe plannen toch genegeerd wordt, wat is de gemeente dan aan het doen? Dan geldt inderdaad: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Als gevraagd wordt de maatregelen te toetsen en die toets geeft een uitkomst die je niet uitkomt dan is dit alleen maar tijd kopen geweest. Hij denkt niet dat er tussen vandaag en 19 april a.s. nog heel veel gaat veranderen aan de uitkomst. Hij zegt nu dat er iets aan de plannen op de Kanaalboulevard gedaan moet worden voordat het te laat is. Wat hem betreft, worden de spullen van Heijmans vandaag nog weggehaald en wordt hier opnieuw naar gekeken. Dan zal later in de raad gesproken worden over het kwalijke handelen van de wethouder.

Hij adviseert de bijdrage van mevrouw Van Mackelenbergh terug te kijken; het is een absoluut demasqué. De heer Bos (GroenLinks) kan zich herinneren dat de heer Kagie senior vorig jaar aangaf dat het een mooi plan was, er onzekerheden waren maar dat niet alles in één keer kon worden gedaan. Waarom wil Leefbaar 's-Hertogenbosch nu wel alles in één keer doen? De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft intern ook twijfels waarom zijn partij ja heeft gezegd tegen het plan en vervolgens de motie heeft neergelegd om dit te doen. Als er onderzoeksresultaten liggen dan moet de gemeente daar ook naar durven kijken en geen plannen neerleggen die niet voldoen. De raad moet dat een stap voor zijn en dat wel durven. De heer Bos (GroenLinks) weet dat Leefbaar 's-Hertogenbosch ook voor een autoluwe binnenstad is. Eerst wordt gezegd: we kunnen niet alles in één keer, we blijven schaven aan het plan en nu wordt gezegd: we gaan vertragen, met het idee dat dan alles goed in één keer onderzocht kan worden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft in de commissie al eerder gezegd dat hij zich afvraagt of dit plan bijdraagt aan de autoluwe binnenstad, gelet op de busbewegingen, de fietsstrook en de rotonde. Hij heeft nog nooit een park gezien met een rotonde in het midden.

Los daarvan is het van belang dat als ingestemd wordt met een plan en onderzoeksresultaten aangeven dat er te weinig maatregelen worden genomen, opnieuw naar de plannen te kijken. Die uitkomsten mogen niet genegeerd worden. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) hoort partijen veel praten over een rapport. Waarop baseren zij dat dit een rapport is? Volgens haar gaat het hier namelijk over werkdocumenten en over werkdocumenten wordt wat haar betreft niet in de raad gesproken. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat in dit stuk harde aanbevelingen staan, zoals dat met dit plan de ambities niet gehaald worden en er moet ingegrepen worden. Dat mag wat hem betreft ook een verslagje heten maar het staat er wel. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) leest in dat onderzoeksrapport/werkdocument heel veel knips. Als die allemaal worden uitgevoerd, is de binnenstad dan überhaupt nog bereikbaar? De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt voor dat mevrouw Verreijt de zaken hier niet omdraait. Hij zegt niet dat alles wat integraal in dat rapport wordt geopperd, uitgevoerd moet worden. In de aanbeveling staat ook niet dat alle knips uitgevoerd moeten worden. Er wordt gezegd dat aan de slag gegaan moet worden met knips, eenrichtingverkeer en met capaciteitsvermindering.

Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) leest ook niet in het werkdocument of rapport dat er een knip gezet moet worden bij de Kanaalboulevard. Waar haalt de heer Kagie die informatie vandaan? 4

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat dat naar voren komt in het structuurbeeld. Het blijft een keuze, wel of niet de knip is een keuze net als eenrichtingsverkeer en capaciteitsvermindering. Het totaalbeeld is in ieder geval dat er te weinig wordt gedaan om de ambities te bereiken. Dit moet echt breder getrokken worden. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) heeft meegedaan aan het inzetten van deze discussie omdat er in eerste instantie een grote hulpvraag was in de gemeenschap. Het gaat om bewoners waar grote zorgen zijn over de veiligheid van hun kinderen en de veiligheid van henzelf met name over de Zuid-Willemsvaart. De inspraak van mevrouw Van Mackelenbergh was voor hem mede de reden om in te gaan op de steun van De Bossche Groenen en anderen om deze extra commissievergadering in te lassen. Er is nogal wat gaande hier, horende de inspreekster en gelet op het artikel in de krant vandaag met een foto van de wethouder erbij. Dan denkt hij aan integriteitschending. Als dat het geval is en dat komt uit dan heeft de gemeente een probleem. Dit moet uitgezocht worden. De heer Van Rens (D66) vindt het ongemakkelijk als woorden als integriteitschending in deze commissie worden gebruikt zonder dat de persoon waarover het gaat zich kan verweren op dit moment. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) maakt zich zorgen dat dit speelt. Dit speelt in de openbaarheid.

Er zijn feiten die getoetst moeten worden; hij krijgt ze aangereikt maar kan ze niet beoordelen. De onderste steen moet boven komen. De commissieleden zitten hier niet voor niets; mensen zijn teleurgesteld in het bestuur. Mensen die dachten een huis te kopen in een fijne woonomgeving, die zich nu zorgen maken over de veiligheid van hun kinderen als de bussen er straks gaan rijden. Hij vraagt zich af of dit plan wel het juiste plan is. Geen rotonde, wel stoplichten, een veilige leefomgeving en een autoluwe binnenstad. De heer Bos (GroenLinks) vraagt op basis waarvan de heer Gersjes tot deze mening is gekomen. Welke nieuwe informatie heeft de heer Gersjes? Volgens hem is de inbreng van de heer Gersjes een herhaling van diens inbreng van vorig jaar. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat dat klopt maar de inbreng van vorig jaar was niet op basis van de juiste informatie, moet hij nu concluderen. Er is toen een besluit genomen en de informatie die hij nu leest, hoort en ziet, bleek toen niet voorhanden. Dan had hij mogelijk een andere beslissing genomen. De heer Bos (GroenLinks) vraagt welke informatie vorig jaar niet bij de besluitvorming was betrokken. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) verwijst naar de informatie die niet was ingetekend op de Zuid-Willemsvaart inzake de bushaltes. Die zijn verkapt weergegeven in de tekening als zijnde overkappingen (twee paraplus).

De heer Bos (GroenLinks) is het ermee eens dat dit in de tekening verkapt was weergegeven. In de raad en commissie is wel gesproken over de plaats van de bushalte, dus waarom komt de heer Gersjes dan nu met deze notitie en komt de commissie vanavond bijeen als dit debat vorig jaar ook is gevoerd? De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) wijst op de nieuwe feiten waar de gemeenschap mee aankomt. Hij vindt het van belang te bekijken in hoeverre de gemeente juist heeft gehandeld. De heer Broekmeulen (VVD) vindt ook dat er stevige woorden worden gebruikt tegen iemand die zich niet kan verdedigen. Inderdaad, vorig jaar heeft deze discussie ook plaatsgevonden. Als iemand over integriteitschending spreekt dan dient specifiek aangegeven te worden wat er aan nieuwe informatie is buiten een krantenartikel. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) heeft geen enkele beschuldiging geuit. Hij maakt zich zorgen als hier een integriteitschending aan de hand zou zijn; dat heeft hij gezegd. Bewoners uit de omgeving hebben feiten naar voren gebracht die niet zijn uitgezocht. 5

De heer Broekmeulen (VVD) hoort dat de heer Gersjes blijft hangen in algemeenheden, terwijl hij juist om specifieke nieuwe feiten vraagt vooral omdat het woord integriteitschending in de mond is genomen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) wil niet in herhaling vallen. De heer Van Griensven (PVV) zegt dat een goede doorstroming op de Binnenstadring heel belangrijk is zodat er geen overlast wordt veroorzaakt voor gebruikers en omwonenden. De binnenstad moet voor iedereen bereikbaar blijven, ook voor ouderen die slecht ter been zijn en die bijvoorbeeld niet in het bezit zijn van een gehandicaptenkaart. Er moet duidelijkheid worden gegeven aan omwonenden, voor, tijdens en na het proces. Participatie is meer dan alleen luisteren; het is ook overleggen. Hij pleit ervoor dat het college het huidige plan intrekt en met de nieuwe informatie van de bewoners in gesprek gaat met hen en de raad. Er dient een nieuw plan opgesteld te worden waar iedereen tevreden over is. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) leest op de website van een van de indieners dat betrouwbaarheid doorslaggevend is voor het vertrouwen in de overheid. Zij sluit zich daarbij aan en staat daarom voor een zorgvuldig proces waar de volgorde belangrijk voor is.

Als een raadsbesluit waaraan een gedegen besluitvormingsprocedure aan vooraf is gegaan opnieuw wordt behandeld terwijl er geen nieuwe informatie is en geen spoedeisend belang dan kan zij zich daar niet in vinden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) denkt dat mevrouw Verreijt niet gehoord heeft wat zojuist is gezegd. Wat is de reactie van mevrouw Verreijt op het feit dat in november al bekend was dat de huidige ingrepen onvoldoende zijn en de aanbesteding toch is doorgezet? Hoe kan mevrouw Verreijt nu zeggen dat er geen nieuwe informatie is? Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) ziet voor wat betreft de Kanaalboulevard geen nieuwe informatie. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of mevrouw Verreijt van mening is dat de Kanaalboulevard geen onderdeel is van de Binnenstadring. Volgens mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) maakt de Kanaalboulevard daar wel onderdeel van uit en daar wordt 19 april a.s. met elkaar over gesproken. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt het onverstaanbaar dat mevrouw Verreijt dan toch een plan doorzet dat die autoluwe binnenstad ondermijnt. Mevrouw Verreijt wil geen veranderingen aan de Kanaalboulevard, terwijl zij weet dat er meer nodig is om de binnenstad autoluw te maken. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) wil wel veranderingen aan de Kanaalboulevard en iedereen weet dat er meer gedaan moet worden dan alleen de Kanaalboulevard fase 2 en 3.

Het is voor haar onduidelijk welke vragen nu gesteld worden, omdat er steeds nieuwe en gewijzigde documenten worden gedeeld tot een dag voor deze extra ingelaste vergadering. Er wordt niet de tijd gegeven hier goed naar te kijken. Deze discussienotitie is overbodig. Er is nog geen volledig afgerond onderzoek, er worden conclusies getrokken uit werkdocumenten. Zij wacht de werksessie van 19 april af en gaat in juni a.s. graag met elkaar in gesprek wanneer alle informatie voorhanden is. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat een aantal vragen al beantwoord is door de sessie van Goudappel. Er bleef maar één relevante vraag over die aangepast is op de informatie die op maandag is ontvangen. Blijkbaar vindt mevrouw Verreijt een betrouwbare overheid belangrijk maar dat nu veel geld uit wordt gegeven aan een herinrichting, op 19 april pas gesproken wordt over of die herinrichting wel succesvol wordt en de cijfers voor 19 april niet zullen veranderen, hoe kijkt mevrouw Verreijt daar tegenaan? Is het wel betrouwbaar een herinrichting willens en wetens door te drukken terwijl nu al bekend is dat dit niet succesvol zal zijn? Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) zegt dat op 19 april over de brede binnenstad wordt 6

gesproken, dat is meer dan alleen Kanaalboulevard fase 2 en 3. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat 19 april geen openbare sessie is maar een werksessie. De Kanaalboulevard is een groot onderdeel in de Binnenstadring; andere middengebieden zijn nog niet aan de orde geweest. In het structuurdocument van Goudappel (bijlage 3) wordt gerefereerd aan een aantal knips die heel nuttig zouden kunnen zijn, was de conclusie maandagavond. Waarom zou het nuttig zijn fase 2 nu aan te leggen terwijl daar juist de wijziging zit? Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) weet niet of daar de wijziging zit. Er zijn verschillende knips genoemd en daarnaast is zij van mening dat een knip op de Kanaalboulevard nog steeds gezet kan worden. Ook vindt zij het belangrijk dat de input van de stakeholders wordt meegenomen en dat gebeurt ook op 19 april. De juiste volgorde hanteren, daar pleit zij voor. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vindt het fijn dat Rosmalens Belang de stakeholders ook belangrijk vindt. Vorig jaar bleek dat er veel stakeholders waren die het niet met de inrichting eens waren en toch heeft Rosmalens Belang daar toen voor gekozen. Worden de belangen van de stakeholders nu wel meegenomen of niet? Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) meent dat de belangen van de stakeholders vorig jaar wel degelijk zijn meegenomen.

Zij vindt dit niet direct een veilige oplossing, maar andere oplossingen zijn minder veilig. Daarnaast wordt op 19 april over de brede binnenstad gesproken. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat de eenrichting van vorig jaar de beste oplossing was omdat uitgegaan werd van een capaciteit op de Binnenstadring van ruim 8000 voertuigbewegingen per dag. Sinds kort zijn er cijfers bijgekomen die voor 19 april niet zullen veranderen. De aantallen zijn fors verlaagd en nu kan een andere inrichting gekozen worden. Vindt mevrouw Verreijt het niet relevant om toch te zeggen: we maken een pas op de plaats? Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) vindt van niet. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) is niet nauw betrokken geweest bij de aanleiding en voorbereiding van dit gebeuren. Hij kijkt met verbazing naar hoe dit proces is gelopen. Er was geen unanimiteit over het raadsvoorstel uit 2023. Dat dat vervolgens doorgroeit, is mogelijk maar het is wel vreemd opeens rapporten op tafel te krijgen waarvan je zou zeggen: die hadden er aan het begin al moeten zijn nog voordat het raadsbesluit wordt genomen. Nu ligt het rapport er en daaruit blijkt dat wat nu gedaan wordt helemaal niet gaat opleveren wat de gemeente wil. Dan moet je dus pas op de plaats maken, want kennelijk is de gemeente verkeerde dingen aan het doen.

Er worden nu werksessies gehouden met elkaar, discussienotabijeenkomsten worden georganiseerd om misschien wel weer lijken uit de kast te halen of konijnen uit de hoge hoed te toveren. De heer Roovers (SP) zegt dat steeds wordt verwezen naar een werksessie van 19 april die niet openbaar is en waarin informatie zal worden gedeeld die ook nog niet openbaar is. Er wordt gespeculeerd over wat daar zal gebeuren. Hij stelt voor de discussie in openbaarheid te voeren op basis van openbare informatie. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt dat in juni een officiële discussie wordt gevoerd in de commissie Omgeving waarin dit nog een keer wordt besproken. Dit loopt dus door. De heer Broekmeulen (VVD) vindt dat de heer Roovers een goed punt maakt. De heer Verhoef trekt conclusies op basis van een document, terwijl in een openbare brief is aangekondigd dat hier later over gesproken zal worden en er ook nog een participatieproces aan te pas komt. Waarop denkt de heer Verhoef dat de conclusies in de startnotitie zijn gebaseerd? Waarom is dat voldoende om al die conclusies te trekken en het beleid aan te passen? De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt dat het toch te denken geeft als er in de toekomst nog een participatieproces gaat komen. Mensen worden gehoord en gevraagd naar hun mening 7

en die informatie wordt gebruikt om plannen te maken, dus geen participatieproces achteraf. De heer Broekmeulen (VVD) vraagt wat er al klaar is. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt dat de heer Ploegmakers dat net al heeft aangegeven. Het werk is nog niet klaar en daarom is deze notitie ingebracht. Er moet nu een pas op de plaats gemaakt worden voordat er nog grotere fouten worden gemaakt. Dat heeft hij met deze brief voor ogen. De heer Ploegmakers (CDA) vraagt aan de heer Verhoef waarop hij zich baseert, als hij zegt dat een eventuele knip ten koste gaat van de inrichting nu. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt dat als in de plannen zoals die er nu liggen inclusief fasering wordt aangegeven dat er een rotonde gemaakt moet worden dan is het raar als er daarna nog een knip wordt aangelegd om het verkeer eruit te halen. Dat betekent straks een rotonde waar geen verkeer meer overheen gaat. Weggegooid geld. De heer Ploegmakers (CDA) vraagt of de heer Verhoef vindt dat een knip dan niet meer kan. Er kunnen borden geplaatst worden. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) vindt het raar om nu een rotonde aan te leggen terwijl uit verdere studie blijkt dat een knip een betere oplossing is. Het lijkt alsof het college ook wakker is geschud, want deze week is besloten dat de rotonde en de kap van de bomen naar begin 2025 is verschoven.

Dat is precies de pas op de plaats die hij bedoelt. De heer Broekmeulen (VVD) zegt dat gewoon ge-DREVEN vorig jaar voor de realisatie van de Kanaalboulevard heeft gestemd en tegen het onderzoek waarvan nu de conceptstartnotitie voorligt. Dat vindt hij verwarrend. Kan de heer Verhoef dat verklaren? De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt dat de heer Van Creij bij die stemming vorig jaar niet aanwezig was. De heer Broekmeulen (VVD) zegt dat dit wel in het verslag staat. Dan moet het verslag nagekeken worden. De voorzitter stelt voor vanavond geen debat te voeren over een verslag van een jaar geleden. De heer Van Rens (D66) meent dat een rotonde en een knip ook naast elkaar kunnen bestaan. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt dat een brug en een tunnel ook naast elkaar kunnen bestaan maar er moet een keuze in gemaakt worden. Mevrouw Klerks (Volt) zegt dat veel al gezegd is. Zij kan zich vinden in de bijdragen van PvdD, Leefbaar 's-Hertogenbosch en gewoon ge-DREVEN. Verantwoordelijkheid en besluitvorming op basis van juiste en volledige informatie is heel belangrijk. Ook zij is van mening dat het de gemeente zou sieren een pas op de plaats te maken aangezien het om onomkeerbare beslissingen gaat waarvan bekend is dat de uitvoering misschien niet het gewenste effect heeft.

Als de informatie van de heer Verhoef klopt, is zij in ieder geval blij dat er een pas op de plaats wordt gemaakt. De heer Broekmeulen (VVD) ziet dat Volt voor de realisatie Kanaalboulevard en voor het onderzoek heeft gestemd. Hoe verklaart mevrouw Klerks dat? Mevrouw Klerks (Volt) had een voorkeur voor een knip maar op basis van de informatie die er op dat moment was, heeft Volt voorgestemd om een autoluwe binnenstad te krijgen. Een partij kan voor een raadsvoorstel zijn en terugkomen op die beslissing; dat is goed mogelijk en dat doet zij ook. Zij is niet per se tegen een rotonde maar tegen een beslissing op basis van een misschien niet juiste volgordelijkheid. De heer Broekmeulen (VVD) vraagt waarom Volt toen niet heeft gezegd het voorstel aan te 8

willen houden en eerst dat onderzoek te willen doen, in plaats van nu alles stil te willen leggen. Mevrouw Klerks (Volt) zegt niet alles stil te willen leggen. Zij wil alleen pas op de plaats maken in de uitvoering totdat alle resultaten uit het onderzoek er zijn om vervolgens te kijken hoe nu verder. Als er een rotonde wordt aangelegd dan moet die ook het beoogde effect hebben. Als andere oplossingen beter zijn dan is het goed die fout toe te geven. De heer Ploegmakers (CDA) zegt dat er niets op tegen is terug te komen op een besluit, maar waarom is toen niet eerst voor het onderzoek gekozen? Mevrouw Klerks (Volt) is altijd voor een onderzoek en wil liever alle informatie hebben. Als er geen informatie is dan moet die sowieso boven water komen. Als met die informatie een andere keuze moet worden gemaakt dan is dat goed. Ook dan is de overheid een betrouwbare partner. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) meent dat de mensen die voor de Kanaalboulevard gestemd hadden in de veronderstelling waren dat de woorden van de wethouder juist waren en met die inrichting een autoluwe binnenstad gerealiseerd kon worden. Dit rapport geeft aan dat dat niet gaat lukken en dan mag je wijzigen. Is mevrouw Klerks het hiermee eens? Mevrouw Klerks (Volt) is het daar volledig mee eens. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) heeft de bijdrage van Volt voor zich.

Volt zegt daarin: "Wij denken dat een rotonde een prima plan is." Wat is hier nu aan veranderd? Mevrouw Klerks (Volt) zegt dat een rotonde een prima plan kan zijn in deze op basis van de informatie die toen bekend was. Als er andere informatie komt dat die rotonde misschien niet de beste oplossing is dan kan dat een minder prima plan zijn. Volt is niet pertinent tegen een rotonde maar wel tegen onomkeerbare beslissingen. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) vraagt waaruit blijkt dat de rotonde geen goed idee is. Mevrouw Klerks (Volt) zegt dat er misschien betere ideeën zijn dan een rotonde. Dat zal blijken uit het rapport met aanbevelingen. Waarom dan nu vol inzetten op een rotonde? De heer Bos (GroenLinks) zegt dat het project van de binnenstad een grote transitie is en het zal een grote verandering brengen. Horende de bijdrage van Volt zal de gemeente blijven wachten op die transitie. Wanneer heeft Volt genoeg informatie om die transitie in te zetten? Mevrouw Klerks (Volt) wil het liefst een volledig onderzoek waar de effecten bovenkomen en dat op basis daarvan een integrale beslissing wordt genomen. Niet alles hoeft in één keer integraal aangepakt te worden dat kan stap voor stap. Die volgordelijkheid is in dit traject niet gevolgd. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) zegt dat de rotonde is uitgesteld naar mei 2025. Er komt nieuwe informatie.

In december 2023 is gesproken over de verkeersstructuur brede binnenstad. Dan kan het plan nu toch doorgaan? Mevrouw Klerks (Volt) zegt dat als de informatie klopt zij in ieder geval blij is als het college een pas op de plaats maakt. De heer Vossen (PvdA) vraagt of mevrouw Klerks ervan op de hoogte is dat een knip niet op maar buiten een rotonde wordt gezet. Mevrouw Klerks (Volt) meent dat dit voorbeelden waren van oplossingen die ook mogelijk zijn. De voorzitter zegt dat de initiatiefnemers een heel politieke vraag hier neergelegd hebben vanavond. Hij adviseert in dit debat niet op de techniek in te gaan. Mevrouw Klerks (Volt) kijkt vooral uit naar de rest van het traject en dat de juiste feiten boven water komen, zodat integraal een goede ambitie voortgezet kan worden op basis van de juiste keuze en juiste volgordelijkheid. 9

De heer Bos (GroenLinks) zegt dat in 2011 de gemeenteraad heeft ingestemd met de ambitie voor de Binnenstadring. In januari 2023 heeft de raad een motie aangenomen om te onderzoeken hoe het doorgaande verkeer geweerd kan worden op de Kanaalboulevard. Dat was altijd het uitgangsprincipe. GroenLinks kijkt naar de Binnenstadring als geheel. Er kan bijgeschaafd worden op basis van onderzoek naar verkeerswerende maatregelen, maar GroenLinks staart zich niet blind uitsluitend op dit deel. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) hoort dat GroenLinks altijd bereid is bij te stellen, maar de kaders uit 2013 zijn nog steeds gelijk gebleven. Er is wat van afgegaan dat eerder ten nadele was. Hoe kijkt GroenLinks aan tegen deze eerste keer dat de wens bestaat de kaders bij te stellen? De heer Bos (GroenLinks) vervolgt dat in de motie van vorig jaar werd verzocht om bij de verdere uitwerking te kijken naar meer verkeerswerende maatregelen. Er wordt steeds een koppeling gemaakt tussen de realisatie van de Kanaalboulevard en fase 2 en 3. Destijds heeft zijn fractie gezegd dat die koppeling niet zou moeten en zijn fractie altijd openstaat voor bijschaven van maatregelen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat al vanaf 2013 dezelfde kaders worden gehanteerd. Die blijken nu niet te werken, is de conclusie van Goudappel.

Waarom is GroenLinks dan niet bereid direct daarop te schakelen? De heer Bos (GroenLinks) staat voor een autoluwe binnenstad en daar wil hij vaart mee maken. Er kan gewacht blijven worden, maar het gaat om een totaalproces waarin bijgeschaafd kan worden. Het proces moet wel een keer gestart worden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat dan wel bijgeschaafd moet worden want dat is de uitkomst van het rapport. Er moet bijgeschaafd worden en de vraag is of dan nu willens en wetens doorgegaan moet blijven worden met een inrichting waarvan nu vastligt dat die niet gaat werken. De heer Bos (GroenLinks) zegt dat die maatregelen genomen kunnen worden, maar er moet nu ook een keer vaart gemaakt worden met de Binnenstadring om die autoluwe binnenstad te krijgen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt hoe de heer Bos aankijkt tegen de volgordelijkheid van de data die hij genoemd heeft ten aanzien van de resultaten en aanbesteding. De heer Bos (GroenLinks) zegt dat de heer Hoeben deze resultaten presenteert alsof ze nieuw zijn, terwijl deze informatie al eerder naar de raad is gestuurd middels een brief in april 2023. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) hoort de heer Bos zeggen dat vaart gemaakt moet worden met de autoluwe binnenstad en de fase 2 en 3 van Kanaalboulevard door te willen zetten, terwijl bekend is dat dat geen onderdeel zal zijn van de autoluwe Binnenstadring.

Daarmee wordt het proces alleen maar vertraagd omdat het herzien zal moeten worden. De heer Bos (GroenLinks) herhaalt dat altijd aanvullende maatregelen genomen kunnen worden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt waarom de heer Bos zegt vaart te willen maken met de autoluwe Binnenstadring. Dus we moeten fase 2 en 3 van Kanaalboulevard gaan uitvoeren en dat terwijl GroenLinks aangeeft dat het eigenlijk niet voldoet en zegt dat achteraf wellicht nog bijgeschaafd moet worden. De heer Bos (GroenLinks) heeft aangegeven voor een autoluwe binnenstad te gaan en daarbij is fase 2 en 3 van de Kanaalboulevard een verbetering ten opzichte van de huidige situatie. Daar kunnen altijd nog extra maatregelen in genomen worden.

10

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) constateert dat de heer Bos zichzelf keer op keer tegenspreekt. De heer Bos (GroenLinks) hoort van mevrouw Samshuijzen alleen maar argumenten om extra te gaan vertragen. Vorig jaar in het raadsdebat heeft zij ook zijn partij gevraagd of er een koppeling zit tussen de motie en de uitwerking. Zijn collega heeft toen precies hetzelfde verhaal verteld. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) verwijst naar de vergadering vorig jaar met mevrouw Korver. Mevrouw Korver had toen geringe twijfels over dit plan. De resultaten van dit onderzoek zeggen iets over de Kanaalboulevard maar ook over de positie van de bereikbare binnenstad. Wat zou een evaluatie over twee jaar moeten vertellen waardoor GroenLinks tot andere inzichten komt terwijl hier iets ligt wat inzicht geeft? De heer Bos (GroenLinks) zegt dat de positie van een evaluatie is te kijken hoe de huidige maatregelen uitpakken en hoe bijgestuurd kan worden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het vreemd dat hij het eindelijk een keer eens is met D66 en GroenLinks over een autoluwe binnenstad en dat partijen elkaar ervan moeten overtuigen dat er meters gemaakt moeten worden. Dit traject gaat nog tot december duren voordat de raad er iets van gaat vinden, terwijl de uitkomst er al ligt: de gemeente doet te weinig. De heer Bos refereerde aan een motie uit 2011; het duurt al veel te lang.

De heer Bos (GroenLinks) denkt dat beiden de stap willen zetten naar die autoluwe binnenstad en Binnenstadring. Het plan dat vorig jaar is aangenomen is een stap en op basis van nieuwe informatie kan er altijd een stap bijgezet worden of bijgestuurd. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt wat er oud en wat nieuw is aan het plan. De heer Bos (GroenLinks) zegt dat in het plan dat de gemeente nu gaat realiseren echt flinke veranderingen aangebracht zullen worden. Er kunnen altijd nog extra maatregelen worden genomen. Dit proces geeft geen pas van hoe in dit huis met elkaar wordt omgegaan. Vanavond wordt vergaderd op een extra ingelaste avond, waarin verzocht wordt een reeds genomen besluit te heroverwegen zonder dat er nieuwe informatie op tafel ligt. Een dag voor aanvang wordt de inhoud van de discussie nog gewijzigd, wetende dat volgende week dinsdag de commissie weer bijeenkomt in een reguliere vergadering. Wat is daarvan de reden? De wethouder heeft aangekondigd dat op 19 april een werksessie wordt georganiseerd en in juni met een discussienotitie te komen, waarin het hele onderzoek terugkomt en waar in juni 2023 om is gevraagd. De extra vergadering en de discussienotitie is te voorbarig. Hoe kijken de indieners naar dit proces? De heer Van Griensven (PVV) zegt dat de fases rood en groen op 19 juni al afgerond zijn.

Dan zijn er dus werkzaamheden uitgevoerd die misschien niet nodig zijn. Is het niet beter eerst verder hierover met de mensen te spreken? De wensen van de burgers zijn immers ook heel belangrijk. Daar wordt te veel aan voorbijgegaan. De heer Bos (GroenLinks) zegt dat het participatieproces vorig jaar is doorlopen. Ook toen is gesproken over Kanaalboulevard fase 2 en 3. De heer Van Griensven (PVV) zegt dat er toen bepaalde gegevens nog niet bekend waren en die geven nu heel andere inzichten. De heer Bos (GroenLinks) vraagt op welke gegevens de heer Van Griensven doelt. De heer Van Griensven (PVV) doelt op de rapporten die openbaar zijn gemaakt. De heer Bos (GroenLinks) meent dat er werkdocumenten openbaar zijn gemaakt waarvan de inhoud niet onbekend is. Die inhoud is eerder al door de wethouder gedeeld. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) herinnert GroenLinks eraan dat er een spoedeisend 11

belang was vanwege de kap van twee bomen. Het ging voor hem om een onnodige rotonde die twee bomen kost, met de nieuwe inzichten die pas in november bekend waren. De heer Bos (GroenLinks) zegt dat hier vorig jaar ook over is gesproken in commissie en raad. Er is toen gesproken over het eventueel verplaatsen van bomen, dus dat is geen nieuwe informatie waardoor vanavond een extra vergadering ingelast moest worden. De heer Ploegmakers (CDA) staat achter de eerder genomen besluiten. Het rapport Goudappel is een startnotitie in concept of een nulmeting. Hij kan zich niet vinden in de wijze waarop De Bossche Groenen en anderen dit rapport naar buiten hebben gebracht. Dit heeft gezorgd voor maatschappelijke onrust. De burgers worden daarmee opgezet tegen de politiek. Het CDA veroordeelt dit scherp. Het CDA staat voor heldere politiek en wil geen valse verwachtingen wekken. Op 1 februari heeft een democratisch besluit plaatsgevonden en is het besluit over fase 2 en 3 aangenomen. Het CDA staat voor een integrale aanpak van het verkeer in de binnenstad; daar horen gefundeerde besluiten bij. Hij staat nog steeds achter de motie over de autoluwe binnenstad. Het CDA wacht de verdere stappen van het college af en kijkt uit naar de resultaten van de eindstudie. Ondertussen blijft het CDA in gesprek met burgers en stakeholders.

Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) gaat ook mee in de stappen die het college zet. Er volgt nog informatie; voor haar is het nog niet compleet. De heer Van Rens (D66) zegt dat februari vorig jaar een brede discussie in deze commissie en gemeenteraad heeft plaatsgevonden. Het ging toen over de rotonde, de bomen etc. Er is toen het besluit genomen tot een voorbereidingskrediet voor de Kanaalboulevard dat breed werd gedragen. Behoorlijk bestuur staat voor het besluit dat een openbaar publiekorgaan neemt. Er werd een motie ingediend waarin om extra onderzoek werd gevraagd over het verkeer in de binnenstad. Die motie gaat niet alleen over de Kanaalboulevard maar over de hele Binnenstadring. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft al vaker gehoord dat het niet alleen over die Kanaalboulevard gaat maar die boulevard ligt wel in Den Bosch, binnen de ring. D66 is medeondertekenaar van de motie. Wat is het effect van de huidige maatregelen op het weren van doorgaand verkeer op de Binnenstadring? Als blijkt tijdens de werksessie dat de gemeente nog te weinig doet en net een besluit is genomen waarin weer te weinig blijkt te worden gedaan dan is het nu het moment om dat tij te keren. De heer Van Rens (D66) wijst op het werkbezoek van het college waarin het college uitleg geeft over het onderzoeksrapport. Vervolgens komt het college met een voorstel naar de raad.

Als het college straks zegt de resultaten uit het onderzoek terzijde te leggen dan heeft het college ook aan D66 een kwade. Het is belangrijk dat stukken die door een externe partij geschreven worden vrijuit geschreven kunnen worden. Hij verwijst naar die tweede bullet, zijnde het in kaart brengen van het effect van de huidige maatregelen op het weren van doorgaand verkeer op de Binnenstadring. Dat betekent ook de Oranjeboulevard, de Hekellaan en de Zuidwal. Dat zijn stukken weg die een aantal jaren geleden ook opnieuw zijn ingericht. Uit het onderzoek kan blijken dat er aanvullende maatregelen nodig zijn. Hij hoort graag van het college welke maatregelen dat kunnen zijn en hoe die geïmplementeerd kunnen worden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) onderschrijft dat het gebied groter is dan alleen de Kanaalboulevard. Nu is het moment daar om zodanig ja tegen het plan te zeggen dat je er ook achterstaat met de gegevens die er nu zijn uit dat onderzoek. De heer Van Rens (D66) zegt dat dit plan een jaar geleden voorlag en toen is daar ja tegen gezegd. Het ligt vandaag weer voor en hij zegt er nog steeds ja tegen. De maatregelen op de Kanaalboulevard sluiten niet uit dat op een later moment aanvullende maatregelen worden genomen. Op dit moment kan er dus gewoon mee worden doorgegaan.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Van Rens de illusie heeft dat de cijfers op 19 april anders zijn dan nu.

12

De heer Van Rens (D66) zegt dat het een werkdocument is en op de voorpagina staat concept. Hij wil alles bespreken maar wel aan de hand van definitieve stukken. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) begrijpt dat de heer Van Rens zo redeneert, maar er is nooit gevraagd om inhoudelijk in te gaan op de stukken. Er is alleen gevraagd of het wijs is naar aanleiding van de kennis en uitkomst van de onderzoeken pas op de plaats te maken omdat daar onomkeerbare maatregelen in zaten. Vindt de heer Van Rens het proces zoals de wethouder voorstelt niet erg lang duren en er zaken bij gehaald worden die niet horen bij een autoluwe Binnenstadring? De voorzitter wil nu een grens stellen aan het stellen van vragen door de indiener. De heer Van Rens (D66) zegt dat er ook een grens aan zijn geheugen zit. D66 heeft eerder al geantwoord geen pas op de plaats te willen maken op de Kanaalboulevard. Hij heeft het ook technisch nagevraagd: de herinrichting die nu plaats gaat vinden, is nog steeds de beste oplossing ook als er straks minder auto's blijken te gaan rijden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt hoe de heer Van Rens die conclusie kan trekken als het advies van Goudappel er nog niet ligt. De heer Van Rens (D66) bekruipt een ongemakkelijk gevoel om een inhoudelijke discussie te gaan voeren op werkdocumenten van een extern bureau of van ambtenaren hier.

Die mensen moeten hun werk kunnen doen zonder gehinderd te worden door een commissie die over elk ambtelijk stuk een discussie voert. Uit de technische beantwoording blijkt dat de herinrichting waarover vorig jaar is besloten de beste optie is, ook als straks blijkt dat er aanvullende maatregelen nodig zijn. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat het hier gaat om besluiten die het college genomen heeft. De heer Van Rens kent de uitkomsten nog niet, dus hoe kan hij er nu zo zeker van zijn dat dit de juiste beslissing is? Goudappel heeft maandag aangegeven dat de gemeente te weinig doet en er meer moet gebeuren op dit dossier. De heer Van Rens (D66) heeft vorig jaar bij de behandeling van dit raadsvoorstel gevraagd: zitten er onomkeerbare besluiten in dit voorstel en is dit de beste optie, ook als er minder verkeer over de weg gaat? Het antwoord was ja. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) trekt hieruit de conclusie dat de heer Van Rens het eigenlijk met haar eens is, want hij baseert zich op informatie die eerder voorhanden was. Er is nu nieuwe informatie en de conclusie die de heer Van Rens eerder trok, kan hij nu niet meer trekken. Op basis van de nieuwe resultaten zal vooruitgekeken moeten worden. De heer Van Rens (D66) is het zeker niet eens met mevrouw Samshuijzen. Hij herhaalt dat vorig jaar al aangegeven is dat dat voorstel de beste optie was.

Als er aanvullende maatregelen nodig zijn dan zal D66 die ook nemen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat net gedaan wordt alsof dat onderzoek er nog niet is, maar er wordt al wel geconcludeerd dat als er iets nodig is dan is dat heel makkelijk toepasbaar. Misschien zijn er wel ingrijpendere aanpassingen nodig en is er nog meer belastinggeld nodig. De heer Van Rens (D66) zegt dat nu ook extra belastinggeld nodig is als pas op de plaats wordt gemaakt, dus die opmerking begrijpt hij niet. Hij kijkt graag naar het definitieve onderzoek, vergezeld van een oplegger en voorstel van het college en een antwoord hoe het college daar politiek naar kijkt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat daar een kern wordt geraakt, in de schadeloosstelling van een ambtenaar die door een aanbesteding is gelopen. Dat is precies de rol die de wethouder had moeten pakken, zeker vanwege de motie die de heer Van Rens ook heeft ondertekend om te onderzoeken of de maatregelen wel of niet werken.

13

De heer Van Rens (D66) verwijst naar de derde bullet in de motie: verdere mogelijkheden om doorgaand verkeer op de Binnenstadring verder te weren. Met een ruime meerderheid is voor het voorstel gekozen en gekeken wordt naar aanvullende maatregelen. Binnenkort wordt daarover gesproken en een besluit genomen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat is gerefereerd aan de overige delen die klaar zijn van de Binnenstadring. De kaders uit 2013 hebben bepaald dat de hoekpunten bedoeld zijn om het autoverkeer af te handelen. Tot nu toe zijn alle delen die van de Binnenstadring gerealiseerd zijn, vanuit de hoekpunten gezien richting het midden. Er is nog geen enkel middengebied ingericht. Dit is pas de eerste waarvan het middengebied ingericht gaat worden, dus wel degelijk een ander verhaal. In bijlage 3 is te zien dat de knips in de middengebieden liggen. Daar ligt zijn zorg. Realiseert de heer Van Rens zich dit? De heer Van Rens (D66) heeft hier al veel over gezegd. De heer Broekmeulen (VVD) denkt dat langs elkaar heen gepraat wordt. De discussienotitie gaat over twee verschillende zaken: over de bereikbare binnenstad en wat dit betekent. Hij stelt voor om het proces zoals in de collegebrief is voorgesteld, te volgen. Er zijn nog geen scherpe conclusies getrokken anders dan algemeenheden dat het niet genoeg is wat de gemeente nu doet.

Juist daarom moet een zorgvuldig traject gevolgd worden. Voor een definitieve afweging wordt gemaakt, moet het stakeholdersmanagement ook gebeuren. Het tweede deel gaat over het wel of niet stilleggen van de werkzaamheden aan de Kanaalboulevard. Dat is niet aan de raad en dat is ook niet aan de orde nu. Wel kan gesproken worden over hoe de inwoners eventueel nog tegemoet gekomen kunnen worden en wat geleerd kan worden voor de toekomst. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat dat zorgvuldige traject hier op papier staat. Vindt de heer Broekmeulen het een normaal proces dat na dertien jaar werksessies georganiseerd worden en een raadsvoorstel wordt opgesteld waar kaders in staan? De heer Broekmeulen (VVD) zegt dat dit een herhaling van zetten is. Dit plan ligt er nu en als het plan wordt stilgelegd zal er alleen maar vertraging optreden en duurt het alleen maar langer wat de heer Hoeben wil. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) wil al heel lang een autoluwe Binnenstadring en die komt er niet, is de conclusie van het rapport. Nogmaals de vraag: vindt u het nuttig nog werksessies te gaan organiseren over wel of geen autoluwe binnenstad? De heer Broekmeulen (VVD) vindt dat inderdaad nuttig. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Broekmeulen graag een autoluwe binnenstad wil. De heer Broekmeulen (VVD) wil een autoluwe, bereikbare binnenstad.

Afspraak is afspraak en dat is het allerbelangrijkste. De heer Vossen (PvdA) hoort ook dat hier verschillende discussies door elkaar gevoerd worden. In dit huis zijn partijen het vaker niet met elkaar eens en het is goed daar debat over te voeren. Het debat dient uit algemeen belang gevoerd te worden. Steeds als een partij zijn zin niet krijgt, roept die partij dat niet geluisterd wordt naar de inwoners en gaat die partij informatie analyseren en presenteren. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat het hier niet gaat over het debat van vorig jaar. Er is vorig jaar een stem uitgebracht op basis van de inzichten die er toen waren. Het gaat erom dat er nieuwe inzichten zijn die achter zijn gehouden en op basis daarvan moet de raad zijn rol als controlerend orgaan serieus nemen. Op welke manier voert de heer Vossen die rol uit? De heer Vossen (PvdA) zegt dat in het werkdocument wordt gesproken over wat er nodig is om een autoluwe binnenstad te krijgen. Mevrouw Samshuijzen doet alsof de inrichting van de Kanaalboulevard haaks staat op de autoluwe binnenstad. Die conclusie leest hij niet terug. Dat 14

zijn twee separate ontwikkelingen die ieder op hun eigen merites beoordeeld moeten worden. Mevrouw Samshuijzen zegt dat fase 2 en 3 onderdeel zijn van de Binnenstadring. Zij neemt aan dat de heer Vossen ook op de hoogte is van hetgeen in bijlage 3 staat en wat Goudappel afgelopen maandag heeft gezegd. Als de maatregelen niet helpen en er komen allerlei negatieve gevolgen bij kijken dan werkt dat juist het beoogde doel tegen. De heer Vossen (PvdA) zegt dat die onderzoeken over een breder stuk gaan. Hij vindt het niet goed dat over documenten wordt gesproken die niet af zijn. Hij vindt niet dat een plan waarover democratisch is gestemd teruggeroepen moet worden en waaruit niet blijkt dat het tegen gaat werken. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat die conclusie is getrokken in die documenten, zo ook afgelopen maandag: er wordt niet gedaan wat nodig is. Het gaat erom dat de raad zijn controlerende taak uitvoert. De heer Vossen laat dat dus gewoon lopen. De heer Vossen (PvdA) zegt dat de raadsleden vliegen gaan afvangen op het moment dat zij het niet met elkaar eens zijn. Hij wil het hebben over de inhoud. Er liggen hier rapporten die zeker interessant zijn, maar waarvan de wethouder al aangaf: we gaan het hier nog over hebben. Dit is dus een zuiver proces. De heer Roovers (SP) denkt niet dat dit een valse discussie hoeft te zijn.

Een aantal raadsleden geeft aan zich zorgen te maken of de afspraken die gezamenlijk zijn gemaakt wel gehaald zullen worden. En daar willen zij over spreken. Het gaat niet over deelbelangen; hij verzoekt de heer Vossen dat ook niet te doen. Hij wil zijn intenties en die van de andere commissieleden niet in twijfel trekken. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat in hetzelfde democratische proces waarin fase 2 en 3 Kanaalboulevard zijn besloten, de leden niet in staat zijn geweest voldoende te doen om de ambities te bereiken. Nu wordt gezegd: daar gaan we niet aan tornen want dat is een democratisch besluit, zonder te durven leren van wat er in het onderzoek naar voren komt. Hij wil voorkomen dat een beslissing wordt genomen waarvan in december wordt gezegd: hadden we nu maar vier maanden gewacht. De heer Vossen (PvdA) leest in de motie van vorig jaar: de uitkomst van het onderzoek te presenteren aan de raad zodat het strategisch debat bereikbare binnenstad gevoerd kan worden. Dat betekent dus dat de uitkomsten van het onderzoek er nog niet zijn en het debat nog niet gevoerd kan worden. Daar moet op gewacht worden. Dat is een bredere discussie dan alleen over de Kanaalboulevard. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat dat ook het punt is: de uitkomsten moeten afgewacht worden en ga een onderdeel van die ring niet van tevoren al aanpakken.

Maak dus pas op de plaats en ga pas aan de slag als bekend is dat iets bijdraagt aan de ambities. De heer Vossen (PvdA) zegt dat er nu net gedaan wordt of dit stukje weg tegen de autoluwe binnenstad zou zijn. Ieder ander plan had weer een andere uitkomst gegeven. Er wordt nu van uitgegaan dat een ander plan wel een positief effect zal hebben, dat is een denkfout. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat steeds naar voren komt dat het om het grotere geheel gaat maar het gaat natuurlijk over dit stuk. Waarom heeft de wethouder niet gezegd: ik heb nu deze resultaten en pas op als die aannemer aangenomen wordt want we moeten hier nog iets van vinden. De heer Vossen (PvdA) benadrukt dat hier in een democratisch proces met elkaar over gesproken is. Het frame dat de heer Kagie hier nu oplegt, verwerpt hij. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat alle partijen bij de Zuid-Willemsvaart 109 zijn geweest. Hoe wordt alle nieuwe informatie die zij inbrengen beoordeeld over de zorgen die zij hebben, over een rapport over trillingen dat is tegengehouden, over de twee busstations? Het rapport Goudappel is nieuw, het definitief ontwerp is misleidend, geen informatie over 15

ontvangen, geen participatie geweest in het definitief ontwerp. Hoe kijkt de heer Vossen hier tegenaan? De heer Vossen (PvdA) vindt het charmant dat hier het belang van de burger weer omhoog wordt gehaald. De communicatie was misschien niet om over naar huis te schrijven. Er worden hier vier, vijf of zes discussies door elkaar gevoerd. De discussie die nu voor ligt, is de discussie over het rapport van Goudappel en de Kanaalboulevard. Daar moet naar gekeken worden. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt of de heer Vossen ook wil uitzoeken hoe het zit met de argumenten die de bewoners hebben aangedragen en dat het inderdaad informatie betreft die niet eerder was aangedragen. De heer Vossen (PvdA) vindt dat een lastige discussie want hij heeft ook andere mensen gehoord op die participatiebijeenkomst. Uiteindelijk zit de raad hier voor het algemeen belang. De PvdA vindt dat de weg is aangelegd met de visie naar de toekomst, maar dit had communicatief anders aangepakt moeten worden. Er moet naar het bredere plaatje gekeken worden. Partijen verwijderen steeds meer van elkaar en dat zorgt niet voor vertrouwen in de politiek bij de inwoners. In deze discussienota wordt de inrichting van de Kanaalboulevard gelijk gesteld met de bredere discussie rondom de autoluwe binnenstad. Hij leest daarin: selectief geshop en kunstzinnig interpreteren uit documenten.

Dat is iets waar hij verre van blijft. De heer Roovers (SP) is blij dat veel commissieleden vanavond aanwezig zijn. Voor een groot deel is de discussie hetzelfde als vorig jaar februari, maar dat komt ook omdat er dezelfde zorgen leven. De vraag is namelijk of de gemeente er wel komt met die Binnenstadring. Hij heeft toen uiteindelijk voor het voorstel gestemd, al heeft hij ook twijfels opgeworpen over de rotonde. Iedereen wil immers aan de slag met die Binnenstadring want het duurt al zo lang. Misschien had hij toen al scherper moeten zijn op de vraag: gaan we het op deze manier wel halen. Deze discussie hoeft niet vals te zijn, er gebeuren geen gekke dingen hier. Een aantal partijen twijfelt op basis van informatie die hij pas een paar weken geleden voor het eerst hoorde. Hij heeft geen reden om aan de waarheid van die informatie te twijfelen, maar hij twijfelt wel aan de vraag of de gemeente er op deze manier komt. De heer Bos (GroenLinks) vraagt waarom we precies vanavond vergaderen want er is al een heel proces uitgestippeld waarin die vraag ook naar voren komt. De heer Roovers (SP) zegt dat misschien een foute inschatting is gemaakt. Er gaan nu al werkzaamheden beginnen dus het is misschien goed hier snel op te handelen om schade te voorkomen. Dat is de gedachte achter de extra commissievergadering.

De vraag is of een aantal aannames die onder die herontwikkeling liggen, herzien moet worden. Er zijn meer aannames naast de rotonde in dat gebied waar anders tegenaan gekeken kan worden op het moment dat het geen doorgaande weg meer is. Wat doen we met de bushaltes en moet die weg wel zo breed zijn? Vragen die grote gevolgen hebben voor het verkeer en de bewoners in de binnenstad. De heer Ploegmakers (CDA) is blij dat er iemand over de bushalte begint. Er wordt over de mobiliteitsaanpak van de binnenstad gesproken en ook over de bussen. Die discussie komt nog. Wie zegt dat als de concessie verloopt in 2026 al die bussen nog in de binnenstad zijn? Misschien is een andere manier van vervoer wenselijker en dan is het probleem van de bussen opgelost. Die discussie over het openbaar vervoer moet nog een keer gevoerd worden in het kader van de mobiliteitsaanpak. De heer Roovers (SP) vindt dit een terecht punt. Als de raad minder bussen over de Kanaalboulevard wil laten rijden dan is er helemaal een aanleiding om het gebied opnieuw in te richten. Dat zijn onzekerheden en daarom moet dit opnieuw ter discussie gesteld worden. De heer Ploegmakers (CDA) heeft technisch nagevraagd naar het huidige ontwerp. Op grond van eventuele aanpassingen past het huidige ontwerp, was het antwoord. Wat nu besloten is, past ook in de toekomst.